فهرست مطالب

سیاست دفاعی - پیاپی 108 (پاییز 1398)
  • پیاپی 108 (پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1399/03/31
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محمدصالح حسین زاده* صفحات 9-46
    نخبگان سیاسی از دیرباز تاکنون نقش مهمی در تحولات جوامع در ابعاد مختلف (به ویژه مسیله امنیت) داشته و دارند. تجربه های تاریخی نشان داده است که ترقی و تعالی یا سقوط و فروپاشی هر مملکتی تاحدودزیادی  به نقش نخبگان سیاسی وابسته است و اندیشه و تفکر آنها در اجرای برنامه های سیاسی و اجتماعی و چگونگی تحقق خواسته های مردم، تعیین کننده و سرنوشت ساز است. تامین امنیت ملی از اولویت های نظام اسلامی در سیاست گذاری ملی و منطقه ای محسوب می شود. ازجمله شاخص های تامین امنیت ملی، می توان به استقلال سیاسی، حفظ تمامیت ارضی، ثبات سیاسی، انسجام اجتماعی و رفاه اقتصادی اشاره کرد. سوال اصلی ما در این تحقیق ناظر به نقش و کارکرد فرهنگی نخبگان سیاسی در ارتقای امنیت ملی ج.ا.ا است. چارچوب نظری موردتوجه این تحقیق، دیدگاه های امنیتی مکتب کپنهاک وخاصه باری بوزان درخصوص امنیت ملی (توجه به ابعاد فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، امنیتی، زیست محیطی) است. روش این تحقیق، تلفیقی از روش کمی و کیفی متوالی می باشد. روایی پرسشنامه ازطریق تحلیل عاملی  مورد تایید قرار گرفت و پایایی گویه ها نیز ازطریق آلفای کرونباخ (0.995) مورد بررسی و تایید قرار گرفت. جامعه آماری این تحقیق شامل مسیولان، اساتید وکارشناسان مرتبط با حوزه های امنیت ملی است و نمونه موردمطالعه که به صورت هدف مند انتخاب شده است، شامل 81 نفر از اساتید، مسیولان و کارشناسان مرتبط با حوزه های امنیت ملی  بوده که هم اطلاعات کافی درخصوص این تحقیق داشته اند و هم حاضر به همکاری و پرنمودن پرسشنامه بوده اند.یافته های تحقیق حاکی از این است که بین وضعیت موجود عملکرد نخبگان با انتظارات جامعه از آنها (وضعیت مطلوب) تفاوت معنی داری در حوزه های مورداشاره وجود دارد.
    کلیدواژگان: نخبه، نخبه گرایی، نخبگان سیاسی، نخبگان قدرت، امنیت، امنیت ملی
  • بهزاد قاسمی* صفحات 47-74

    تحلیل تاثیر انقلاب اسلامی بر ملت‏های مسلمان و پیامدهای آن به خصوص در حوزه امنیت، از موضوعات نیازمند به پژوهش است. امت گرایی «امت واحده» از مباحث مهم گفتمان انقلاب اسلامی در جهان اسلام و عرصه بین الملل است. این رویکرد گفتمانی مورد تاکید رهبران انقلاب اسلامی بوده و قانون اساسی به ضرورت تحقق آن اشاره کرده است. انقلاب اسلامی مبتنی بر آرمان خود و اصل حمایت از نهضت‏ های رهایی بخش، در حمایت از ملت‏ها امنیت همه جانبه را درپیش گرفته است. امنیت در اسلام با تعابیر مختلف مورد توجه بوده و بنیان مرصوص، ریسمان الهی و آرامش، نمونه آن است که با جوهر وجودی انسان، پیوند مستحکم دارد. این نوشتار درپی آن است تا ازطریق شناسایی و تبیین الزامات تحقق «امنیت همه جانبه امت اسلامی»، به بررسی موانع تحقق  پیامدهای مثبت (ضرورت‏ها) و پیامدهای منفی (چالش‏ها) آرمان انقلاب اسلامی در این زمینه بپردازد. مقاله از روش تحقیق توصیفی    تحلیلی استفاده کرده و در جمع آوری اطلاعات و داده ‏ها از روش کتابخانه‏ ای بهره گرفته و درنهایت قالب تحلیل پیشنهادی را ترسیم کرده است. یافته های مقاله موید این واقعیت است که تحقق وحدت مسلمین، پیش شرط تحقق «امنیت امت واحده» است. وضعیت کنونی مناسبات حاکم بر نظام بین الملل مبتنی بر دولت های ملی و ظهور رویکردهای سلبی و واهم گرایی در جهان اسلام، از پس ران‏ها و موانع جدی تحقق آرمان انقلاب اسلامی در این زمینه هستند. با توجه به مراتبی که بیان شد، نتایج تحقیق نشان می‏دهد، انقلاب اسلامی در کانون «امت واحده» قرار دارد. نقش محوری جمهوری اسلامی ایران در «ژیوپولیتیک محور مقاومت»، توجه به موضوع «ام القری جهان اسلام» و مولفه‏های ایجابی «جمهوری ‏های مستقل و آزاد» از مهم‏ترین پیشران‏ های آن هستند. درنتیجه، کوشش در تاسیس جمهوری‏ های مستقل و آزاد و موفقیت در استقرار و استحکام جمهوری اسلامی در سرزمین‏ های اسلامی، امنیت امت اسلامی را محقق خواهد کرد.

    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، امت‏گرایی، امنیت همه جانبه، امام خمینی (رحمه الله علیه)، دولت اسلامی
  • مسعود مظاهری، سهراب صلاحی*، مریم مرادی صفحات 75-116
    این مقاله درپی آن است تا حاکمیت و امنیت ملی در پرتو آزادی اطلاعات را مورد بررسی قرار دهد. آزادی اطلاعات یکی از قواعدی است که به عنوان حقوق بشر مورد قبول جوامع بین المللی و داخلی قرار گرفته و باتوجه به اسناد بین المللی موجود، از پشتوانه حقوقی لازم برخوردار است. اصل حاکمیت دولت ها و مسیله امنیت ملی نیز از چنان اهمیتی برخوردار است که کشورها در دفاع از حقوق حاکمیتی خود از هیچ تلاشی فروگذار نمی کنند. این مسیله منجر به بروز جدال بین اصل حاکمیت دولت ها و اصل آزادی اطلاعات شده است. ازاین رو، اسناد حقوقی درحالی که بر آزادی جریان اطلاعات تاکید کرده اند، محدودیت هایی ازجمله حمایت از امنیت ملی و نظم عمومی را بر آن وضع نموده اند تا بدین وسیله از حقوق حاکمیت، درکنار حقوق بشر حمایت کرده باشند. اما برخی کشورهای قدرتمند خود را چندان متعهد به اصول موجود در این زمینه نشان نداده و از طریق به کارگیری ابزارهای جنگ نرم و جاسوسی رسانه ای موجب نقض حاکمیت و امنیت داخلی دیگر کشورها شده اند.  نتایج تحقیق نشان می دهد علی رغم اهمیتی که حقوق بشر و آزادی های انسانی دارند،  اما اگر هریک از  این آزادی ها تهدیدی برای امنیت ملی کشورها به شمار آیند، باید کنترل و محدود شوند، زیرا در تقابل بین آزادی اطلاعات و حقوق حاکمیت، اولویت بر حفظ حقوق حاکمیت است. درنتیجه، باید تلاش شود با وضع قواعد بین المللی به نحوی بر آزادی اطلاعات  نظارت شود تا به صورت لجام گسیخته تبدیل به فرصتی در دست قدرت های بزرگ برای تحقق اهداف ضدحاکمیتی علیه کشورهای دیگر نشود. چارچوب نظری تحقیق برمبنای اسناد و قوانین حقوق بین الملل است. روش پژوهش حاضر مبتنی بر روش توصیفی تحلیلی بوده و ابزار گردآوری داده ها "کتابخانه ای" و "اسنادی" است.
    کلیدواژگان: آزادی اطلاعات، حاکمیت ملی، امنیت ملی، جنگ نرم، جاسوسی
  • عیسی مرادی افراپلی*، اصغر کیوان حسینی صفحات 117-143
    مقوله «حداکثرسازی موقعیت» بیانگر مجموعه ای از ابزارها و یا سیاست هایی است که دولت ها ازطریق آن تلاش دارند به برترین جایگاه و موقعیت در عرصه نظام بین الملل دست یابند. چین نیز به عنوان بازیگری پرتوان، از دهه های اخیر مجموعه منابع قدرتی را درراستای ارتقای جایگاه خود در نظام بین الملل بسیج نموده است. تمرکز اصلی این نوشتار بر چگونگی نقش آفرینی مولفه های امنیتی و نظامی درجهت تحقق سیاست یادشده قرار دارد؛ متغیرهایی که گستره ای از نوآوری در حوزه نظامی گری تا اهداف امنیت محور در سطح منطقه ای و رقابت با امریکا را دربر می گیرد. سوال  اصلی این پژوهش عبارت است از اینکه: در چارچوب رویکرد چین بر محور حداکثرسازی موقعیت، مولفه های امنیتی نظامی، چگونه نقش آفرین هستند؟ پاسخ موردنظر درقالب این فرضیه می گنجد که: عوامل امنیتی نظامی یعنی تحول در ساختار ارتش آزادی بخش خلق، ارتقای نظام تسلیحاتی و فناوری نظامی، جهت گیری امنیتی در سازمان شانگهای و تقابل امنیتی با امریکا، بر سیاست حداکثرسازی موقعیت جهانی چین  تاثیر تعیین کننده ای داشته است. این پژوهش درقالب روش تحلیلی توصیفی به بررسی فرضیه تحقیق خواهد پرداخت.
    کلیدواژگان: حداکثرسازی موقعیت، ارتش آزادی بخش خلق، سازمان شانگهای، تقابل امنیتی با امریکا
  • امید افخمی*، ابومحمد عسگرخانی، ابراهیم متقی صفحات 145-170
    رفتار سیاست خارجی واکنشی به محرک های داخلی و خارجی است که به صورت حلقه های یک زنجیر به هم ارتباط دارند. وجود متغیرهای گوناگون و تاثیرگذار بر روند تصمیم گیری، باعث شده است که امکان تعمیم رفتار سیاست خارجی برخی از کشورها امکان پذیر نباشد. بنابراین، با مطالعه کلان روندها و پیشران ها می توان نسبت به شناخت تغییرات در روابط خارجی کشورها اقدام نمود. هدف از این تحقیق، بررسی و تجزیه وتحلیل مولفه های قدرت هوشمند در روابط فیمابین ایران و امریکاست. دراین راستا، نقش مولفه های قدرت، فرهنگ و قدرت هوشمند که تابه حال در برقراری روابط سیاسی، اقتصادی و... جدی گرفته نشده بودند، برجسته خواهد شد. مهندسی روابط بین الملل به کمک نرم افزارهای تحلیلی و آماری با استفاده از داده های میدانی درقالب مصاحبه ها و پرسشنامه ها و همچنین مطالعات اسنادی در حوزه علوم انسانی و نیز روش پانل خبرگان به ندرت انجام گرفته است. در این بررسی، به طور هم زمان چند متغیر تاثیرگذار در این حوزه توسط نرم افزار به صورت کاملا نوآورانه مورد استفاده قرار گرفته است. ابزار گردآوری اطلاعات شامل مصاحبه عمیق کیفی بوده و روش تجزیه وتحلیل یافته ها با بهره گیری از روش دلفی و طیف لیکرت انجام شده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که مولفه های قدرت و فرهنگ هریک از ابعاد مختلفی تشکیل شده اند و این ابعاد ازلحاظ تاثیرگذاری و تاثیرپذیری بر روابط ایران و امریکا متفاوت هستند.
    کلیدواژگان: سیاست خارجی، روابط بین الملل، امریکا، قدرت هوشمند، واقع گرایی نئوکلاسیک
  • قاسم ترابی*، محمدناصر طاهری زاده صفحات 171-196

    هدف اصلی مقاله حاضر، بررسی و فهم راهبرد کلان «ترامپ» درقبال نظام بین‏الملل است. دراین راستا، سوال اصلی مقاله حاضر این است که چه نسبتی بین راهبرد سیاست خارجی ترامپ با راهبرد کلانی که تاکنون به اشکال مختلف توسط روسای جمهوری پیشین امریکا دنبال شده است، وجود دارد؟ لازم به اشاره است که راهبرد کلان امریکا از جنگ جهانی دوم به بعد، بر سه محور برتری قاطع نظامی و بسط سلطه، حمایت از تجارت آزاد و گسترش دموکراسی قرار داشته است که توسط روسای جمهور امریکا البته با تفاوت‏هایی در سطح تاکتیکی و اجرایی دنبال شده است. این در شرایطی است که دولت ترامپ از محورهای فوق تنها بر برتری قاطع نظامی امریکا تاکید دارد و همچون «اندرو جکسون» دو محور دیگر را درراستای منافع امریکا نمی‏داند و به اشکال مختلف آنها را کنار گذاشته است. براین اساس فرضیه مقاله حاضر بدین گونه مطرح می‏شود که راهبرد سیاست خارجی ترامپ برپایه «جکسونیسم»، رهبری جهانی، گسترش تجارت آزاد و دموکراسی را فی‏نفسه درراستای منافع امریکا نمی‏داند و درپی کنارگذاشتن اصول بین الملل گرایی لیبرال و دیدگاه های «ویلسون» است. یافته‏های تحقیق نشان می‏دهد «جکسونیسم»، نزدیک‏ترین مکتب به راهبرد و سیاست خارجی دولت ترامپ است. مقاله حاضر قصد دارد سوال و فرضیه فوق را به روش توصیفی تحلیلی مورد بحث و بررسی قرار دهد.

    کلیدواژگان: جکسونیسم، ترامپ، راهبرد کلان، نظام بین الملل
|
  • Mohammadsaleh Hosseinzadeh * Pages 9-46
    Political elites have long played an important role in the development of societies in various dimensions (especially the security issue). Historical experience has shown that the advancement or uplift, or the collapse and collapse of each country, is largely dependent on the role of political elites. National security is considered as one of the priorities of the Islamic system in national and regional policy, including security indicators The national focus is on political independence, territorial integrity, political stability, social cohesion, economic well-being. Our main focus in this study is on the role and function of the political elite in enhancing the national security of the Islamic Republic of Iran. The theoretical framework The focus of this study is on the security implications of the Copenhagen school and, in particular, on the security of the Bowen State. Case study B RA in this study is a combination of qualitative and quantitative consecutively. Validity of the questionnaire was verified by factor analysis and the lower points were verified by Cronbach's alpha (0.995). The statistical population of this study includes officials, professors, and experts related to national security areas. The sample included targeted 81 students, officials, and experts in the field of national security. Research findings indicate that There is a significant difference between the current status of elite performance and the desired situation.
    Keywords: Elite, elitism, political elite, security, National Security
  • Behzad Ghasemi * Pages 47-74

    The analysis of the impact of the Islamic Revolution of Iran on Islamic countries, Muslim Ummah, and its implications, especially in the area of sustainable security, are important issues that require research. Utopianism is one of the important issues in the discourse of the Iranian Revolution in the Islamic world and in the international arena. This idea has been emphasized by the leaders of the Islamic Revolution, in addition to being based on the religious principles and the Qur'anic verses. This idea has been emphasized by the leaders of the Islamic Revolution, in addition to being based on the religious principles and the Qur'anic verses. The constitution also refers to the necessity of its realization. In addition to the religious foundations and principles of the constitution, attention is paid to the concept of the Ummah, in accordance with the concept of the Ummah. The security in Islam and the Qur'an is considered as the constant concern of mankind, which has a strong connection with the essence of man's essence. . Accordingly, in order to clarify the requirements of the "stable security of the Islamic Ummah" in line with the "Unified Ummah" and identifying its requirements and obstacles, the article analyzes the "positive components" of the Islamic Ummah. The findings of this article confirm the fact that the realization of the "Islamic and Independent Islamic Union" is a prerequisite for the realization of "the sustained security of the Islamic Ummah".

    Keywords: Islamic Revolution of Iran, Ummatism, sustainable security, Islamic Union, Imam Khomeini
  • Masuod Mazaheri, Sohrab Salahi *, Maryam Moradi Pages 75-116
    This article examines sovereignty and national security in the light of freedom of information. Freedom of information is one of the rules that has been accepted by the international societies as the human rights and according to international documents available, has the necessary legal support. The principle of the sovereignty of states and the issue of national security are also so important that countries do any attempt to defend their sovereign rights. This issue has led to a controversy between the principle of state sovereignty and the principle of freedom of information. As a result, legal documents, while emphasizing the freedom of information flow, have imposed restrictions on it including protection of public order and security, in order to protect the rights of sovereignty, along with human rights. But some powerful countries have not shown much commitment to the principles contained in this area and have been violating the sovereignty and security of other countries through applying soft war and media spy tools. The research results show that regardless of the importance of human rights and human freedoms, if any of these freedoms are a threat to national security of the countries, they must be controlled and limited; because in the conflict between freedom of information and the rights of the sovereignty, priority is the preserve of sovereignty rights.
    Keywords: Freedom of information, sovereignty of state, National Security, soft war, spy
  • Isa Moradi Afrapoli *, Asghar Keivan Hossini Pages 117-143
    The term of "maximization of position" refers to a set of tools or policies through which states strive to achieve the highest position in the international system. As a powerful actor, China has mobilized a collection sources of power in recent decades to promote its position in the international system. The main focus of this article is on how the security and military components can play a role in the realization of this policy; The variables that include ranges from Innovation in the field of militarism to security- oriented goals at the regional level and competing with the US. The main question of this study is: In the context of China's approach based on the maximization of position, how are the security-military components role-playing? The answer lies in the assumption that: military-security factors, namely the evolution of the People's Liberation Army structure, the upgrading of the military and military technology, the security orientation of the Shanghai Organization, and the security confrontation with the United States, had a decisive impact on the China's policy of maximization of the global position. This research will investigate the research hypothesis in the form of analytical-descriptive method.
    Keywords: Maximization of position, People’s Liberation Army, Shanghai Organization, Security confrontation with US
  • Omid Afkhami *, Aboomohammad Asgarkhani, Ebrahim Mottaghi Pages 145-170
    Foreign policy behavior is a reaction to internal and external stimuli that are interconnected in a single chain. Various factors affecting the decision-making process make it difficult to generalize the foreign policy behavior of some countries. The purpose of this study is to investigate, analyze the smart power of the Islamic Republic of Iran, and present an engineered model of relations between Iran and the US. In this regard, the role of the parameters of power, culture and smart power will be highlighted. They had never been taken seriously in political, economic, etc. relations. International relations engineering with the help of analytical and statistical software using field data in the form of interviews and questionnaires as well as documentary studies in the field of humanities as well as expert panel method is rarely done. In this study, several influential variables in this domain were simultaneously used by the software in a completely innovative and futuristic perspective. Data gathering tools included in-depth qualitative interviews and the results were analyzed using Delphi method and Likert spectrum. The results of this study show that the power and culture parameters have different dimensions and these aspects are different in terms of their dependence & influence on the USA-Iran relationship.
    Keywords: Foreign Policy, International Relations, Smart Power, America, Neoclassical realism
  • Ghasem Toraby *, MohammadNaser Taheri Zadeh Pages 171-196

    The main objective of this study is to explore and understand Trump's grand strategy for International System. Indeed the main argument here is: what is the relation between Trump's foreign strategy and the strategy followed so far, in different ways, by American former president? It is necessary to note that since world war II American grand strategy has been constituted on three pillars: firm military primacy hegemonic enlargement, support for free trade and promotion of democracy. These have been pursued, with vying degrees in operation and tactics, differently by American president. Among these, however, only military primacy is emphasized by Trump's and the other two are not considered as serving American interests and are cast away in different manners by Jackson there fore, the by pothesis in this study is that the foreign policy advocated by Trump does not serve parse American interests as constituted on the basis of Jacksonism in American leadership, support for free trade, and promotion of democracy for it fails internationalism and Wilsonism. The findings suggest that jacksonism most closely related to trump's foreign policy. This study seeks to explore the argument and the by pothesis in a descriptive analytical framework.

    Keywords: Jacksonianism, macro strategy, Trump, international system