فهرست مطالب

  • سال چهارم شماره 2 (پیاپی 8، پاییز و زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/12/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • مهدی ساجدی*، محمدرسول آهنگران صفحات 7-27
    تحقیق پیش رو به بررسی حکم خروج از مکه پس از ادای عمره تمتع، با توجه به توسعه این شهر در عصر حاضر پرداخته است. نتایج این تحقیق، که به صورت کتابخانه ای و نرم افزاری و با تحلیل ادله صورت گرفته، حاکی از این است که حکم خروج از مکه توسعه یافته کنونی، تابع رای فقیه در اصل حکم خروج از مکه است؛ به این معنا که اگر فقیه معتقد باشد نهی از خروج از مکه، ارشادی یا به دلیل رعایت و محافظت بر زمان ادای حج است، خروج از مکه بدون حاجت یا با فرض علم به عدم فوت حج، جایز است؛ اما اگر معتقد باشد که محافظت بر زمان ادای حج، حکمت نهی از خروج است، متعلق حرمت، خروج از آخرین نقطه مسکونی شهر مکه در زمان حاضر و نه در عصر صدور روایات است؛ زیرا نظر عرف در تطبیق مفهوم «شهر مکه» بر مصداق آن، معتبر نیست و دراین باره باید به رای فقیه مراجعه کرد. در این صورت، فقیه ممکن است با توجه به روایات وارد در موضوع قصر نماز در سفر، محدوده شهر مکه را تا جایی بداند که خانه های مسکونی شهر توسعه یافته است. در داوری این دیدگاه ها با توجه به ظهور روایات، به نظر می رسد عقیده ارشادی بودن نهی و جواز خروج از مکه به طور مطلق، به صواب نزدیکتر باشد.
    کلیدواژگان: خروج از مکه، توسعه، عمره تمتع، عرف، حج تمتع
  • مهدی صاحبی فرد، احمد رضا خزائی* صفحات 29-44

    تحقیق پیش رو به بررسی حکم جواز تقدیم طواف حج و سعی بین صفا و مروه بر وقوف در سرزمین عرفات و مشعر می پردازد. تتبع در کلمات فقها نشان می دهد که درباره حکم تقدیم این مناسک، اختلاف هست. از دیدگاه مشهور فقها، تقدیم این مناسک در حال اختیار، برای عموم حج گزاران جایز نیست. آنان با استناد به برخی روایات صحیح، معتقد شده اند که فقط حج گزاران معذور همچون سال خوردگان، افراد مریض و معلول و بانوانی که از پیشامد قاعدگی ترسان اند، می توانند مناسک مورد گفتگو را بر وقوفین مقدم سازند؛ اما در مقابل، برخی فقها اعتقادشان بر این امر سامان یافته که تقدیم طواف حج و سعی، برای عموم حج گزاران جایز و البته مکروه است و افضل این است که حج گزاران، چنانچه عذری ندارند، این مناسک را به تاخیر اندازند و در زمان خودش انجام دهند.
    نتایج این تحقیق، که به صورت کتابخانه ای ونرم افزاری و با تحلیل ادله و روایات صورت گرفته، بیانگر این است که اسناد شرعی دال بر جواز تقدیم، با نظر مشهور فقها مساعد نیست و جواز تقدیم در حال اختیار، هرچند با کراهت همراه است، مطابق صواب به نظر می رسد.

    کلیدواژگان: طواف حج، سعی، وقوفین، تقدیم مناسک، معذورین
  • سید محمد قاضی عسکر، محمدتقی فعالی*، علی شیخ الاسلامی، هادی وکیلی صفحات 45-74

    هجرت، عاملی تعیین کننده در حیات فردی و اجتماعی انسان هاست. مفهوم هجرت در اسلام، به حرکت پیامبر(ص) به همراه عده ای از مسلمانان از مکه به مدینه محدود نمی شود؛ بلکه همچون حکمی کلی خطاب به انسان، در همه زمان ها و مکان ها جریان داشته و دارای جلوه های گوناگون ظاهری و باطنی است. حج از ارکان اسلام و از عباداتی می باشد که از زمان آدم(ع) در همه ادوار تاریخی انجام میشده است.
    پژوهش حاضر، با روش کتابخانه ای و اسنادی و با استناد به قرآن کریم، روایات معتبر و نظرات عرفای شاخص مسلمان قرون پنجم و ششم همچون قشیری، خواجه عبدالله انصاری، غزالی، عین القضات همدانی و رشیدالدین میبدی، به بررسی جلوه های مختلف هجرت در حج می پردازد و بیان می کند که حج در بعد ظاهر و باطن، مصداق کامل هجرت است و دیگر جلوه های متفاوت هجرت از قبیل: سفر، سیاحت و عبرت، هجرت از دارالکفر به دارالاسلام، هجرت از سرزمین ظلم، هجرت به معنای موت و انتقال از دنیا به آخرت، هجرت برای کسب علم، هجرت از گناه و بدی و پلیدی، هجرت برای معرفت امام(ع) و سیر به سوی خدا، در حج نمایان است. جامع تمام جلوه ها در حج، هجرت از بدی و پلیدی است که البته برتری معرفت امام(ع) ،بر دیگر جلوه ها مشهود است.

    کلیدواژگان: هجرت، حج، سیر، سلوک، عرفان اسلامی
  • احمد خامه یار* صفحات 75-94
    مشاهد مقدس امام علی(ع) و امام حسین(ع) و دیگر امامان مدفون در عراق، با ساخت بناهای بزرگ بر آنها در سده سوم و چهارم هجری، رفته رفته مورد توجه و اهتمام روزافزون عموم مسلمانان قرار گرفت. در آن دوره، شهرهای بغداد و کوفه، دو مبدا بسیار مهم برای سفرهای حج بود و بسیاری از کاروان هایی که از سرزمین های شرقی اسلامی همچون ایران، خراسان و آسیای میانه راهی سفر حج می شدند، در مسیر خود از خاک عراق می گذشتند و گاه در مسیر، دو حرم مطهر امام علی (ع)و امام حسین (ع)را نیز زیارت می کردند.
    پژوهش حاضر، بر آن است تا به شیوه توصیفی و با استقصای حداکثری شواهد و مدارک تاریخی شامل متون و منابع مکتوب (همچون راهنمانگاری ها و سفرنامه های حج) و اسناد تصویری کهن (نظیرطومارهای گواهینامه حج و طومارهای زیارتی شیعی،) نشان دهد که زیارت عتبات عالیات، به تدریج با سفرهای حج مسلمانان شماری از سرزمین های اسلامی ارتباط یافته است و بسیاری از کاروان های حج که در مسیر خود از عراق عبور می کردند، به عنوان بخشی از آداب معنوی سفر حج، به زیارت مشاهد ایمه(ع) در عراق، به ویژه دو آستان مقدس علوی و حسینی، تقید داشته اند.
    کلیدواژگان: سفرهای حج، زیارت، عتبات عالیات، آستان امام علی (ع)، آستان امام حسین (ع)، عراق
  • غلامرضا تاج بخش* صفحات 95-121

    پژوهش پیشرو، با توجه به فرصت های مادی، معنوی و فرهنگی که پیاده روی اربعین در عراق به ارمغان می آورد، در راستای توسعه گردشگری مذهبی و با هدف بررسی رضایتمندی زایران ایرانی در جامعه میزبان صورت گرفته است.
    برای رسیدن به اهداف تحقیق، از دو روش اسنادی و میدانی استفاده شده. پژوهش با روش کیفی از نوع پدیدارشناختی توصیفی صورت گرفته و اطلاعات مورد نظر از طریق ابزار مشاهده و مصاحبه نیمه ساختاریافته جمع آوری شده. حجم نمونه، شامل  27زایر ایرانی است که برای انتخاب آنها از نمونه گیری هدفمند و در دسترس استفاده شده.
    یافته ها نشان میدهند که رضایتمندی در بعد زیرساخت های فضایی (محیطی)، پایین است؛ ولی میزان رضایتمندی زایران در ابعاد فرهنگی، اجتماعی و دینی در سطح مطلوبی قرار دارد. همچنین برخی نیازهای اساسی زایران، عبارت اند از: افزایش ناوگان حمل و نقل، نظارت جدی بر نرخ گذاری کرایه ها، افزایش زیرساخت های ارتباطی مخابراتی، فراهم کردن امکانات سرمایشی، بهداشتی، اسکان مناسب، تعریض و رفع اشکالات فنی جاده ها به منظور کاهش خطرات جادهای، ایجاد مراکز فرهنگی بیشتر برای پاسخگویی به سوالات و شبهات.

    کلیدواژگان: گردشگری مذهبی، پیاده روی اربعین، رضایتمندی، عراق
  • سید محمد حسینی* صفحات 123-148
    مقاله پیشرو با بررسی تطبیقی و تحلیل تاریخی، به دلایل تداوم تقابل ایران و عربستان طی نیم قرن اخیر می پردازد و مدعی است الزامات ساختاری قدرت در سطح نظام بین الملل و وضعیت موازنه قدرت در سطح منطقه ای، مهمترین مولفه های تعین زا در تداوم تنش و تقابل میان ایران و عربستان است. مقاله پس از تبیین نظری دو شکل ایجابی و سلبی، به تحلیل تاریخی می پردازد و روابط ایران و عربستان را در مقاطع خروج انگلستان از خلیج فارس و دکترین دوستونی نیکسون، انقلاب اسلامی، جنگ ایران و عراق، حمله صدام به کویت در1991 میلادی، حمله امریکا به عراق در  2003میلادی، جنگ  33روزه اسراییل علیه حزب الله لبنان و در نهایت، روابط ایران و عربستان پس از بهار عربی در  2010میلادی، تحلیل و تبیین نظری می کند. در پایان نیز راهکارهایی برای مدیریت تقابل دو کشور ارایه می دهد. روش پژوهش، توضیحی تبیینی تجویزی است.
    کلیدواژگان: ایران، عربستان، موازنه قدرت، تعینات ساختاری، خاورمیانه
|
  • Mehdi Sajedi *, Mohammad Rasoul Ahangaran Pages 7-27
    The present study examines the ruling on leaving Mecca after performing ‘Umra under the development of the city in the present era. The findings of this library-and-software-based study by the analysis of evidence indicate that the ruling of leaving the currently developed Mecca is subject to the verdict of the jurist in the original verdict of leaving the city which means that if the jurist believes that the prohibition of leaving Mecca is because of observance or protection of the time of performing the Hajj, then leaving the city with no need or being sure of enough time for performing the Hajj will be permissible. But if the jurist believes that protecting the time of performing the Hajj means the prohibition of leaving the city, then it will be permissible to leave the last residential point of the city at present and not at the time of the issuance of the narrations because the customary opinion in applying the concept of Mecca to its instance is not valid. It is necessary to refer to jurists’ opinions in this regard. In this case, the jurists may consider the area of Mecca to be such that the residential houses of the city have been developed according to the narrations on the subject of performing prayers during the journey. In judging these views, based on the narrations, it seems that the guiding opinion on prohibition and permission to leave Mecca is absolutely closer to the spiritual merit (Thawāb).
    Keywords: Leaving Mecca, development, ‘Umra, custom, hajj
  • Mahdi Sahebifard, Ahmad Reza Khazaei * Pages 29-44

    The forthcoming study examines the ruling on the permission to perform Tawaf of the Hajj and sa’i between Ṣafā and Marwa over wuqufin in Arafat and Mash’ar. The words of the jurists reveal different opinions regarding the ruling on the priority of performing these rituals. From the popular point ofview of the jurists, it is not permissible for the public to perform these rituals in their own time. Based on some authentic narrations, the jurists believe that only the excused pilgrims such as the elderly, the sick, the disabled, and women who are afraid of the occurrence of menstruation can put the rituals before wuqufin; on the contrary, some other jurists believe that it is permissible, and of course disgusting, for pilgrims to perform Tawaf of the Hajj and sa’i before wuqufin; and pilgrims, if they have no excuse, should delay these rituals and perform them in their own time. The findings of this library-andsoftware-based research by analyzing the evidence and narrations indicate that the religious documents indicating the permission of priority of performing the rituals are not in line with the well-known opinions of jurists and the permission of perfuming rituals in their own time, albeit disgusting, seems closer to the spiritual merit (Thawāb).

    Keywords: Tawaf of the Hajj, Sa’i, Wuqufin, Priority of Performing Rituals, the excused
  • Seyyed Muhammad Ghaziaskar, Mohammad Taghi Faali *, Ali Sheikhaleslami, Hadi Vakili Pages 45-74

    Migration is a determining factor in the individual and social life of human beings. The concept of migration in Islam is not limited to the movement of the Prophet (S) with some Muslims from Mecca to Medina but as a general rule addressed to the man going on all the times and places with variousexternal and internal manifestations. Hajj is one of the pillars of Islam and one of the acts of worship being performed in all historical periods since the time of ‘Adam (AS). Using library and documentary methods and quoting the Holy Qur’an, valid narrations, and the opinions of the prominent Muslim mystics of the 5th and 6th centuries such as Qushayri, Khajeh Abdullah Ansari, Ghazali, Ain al-Qudat Hamedani, and Rashid al-Din Meybodi, the present study examines the various manifestations of migration in the Hajj and states that the Hajj, in its outward and inward dimensions, is the perfect instance of migration. Also, other different manifestations of migration such as spiritual travel and learning, migration from Dar al-Kufr to Dar al-Islam, migration from the land of oppression, migration as death and transfer from this world to the Hereafter, migration to acquire knowledge, migration from sin and evil, migration to know the Imams and the path to God are revealed in the Hajj. The most comprehensive manifestation in the Hajj is migration from evil and sin; of course, the superiority of knowing the Imams over the other manifestations is evident.

    Keywords: Migration, hajj, Spiritual Travel, Islamic mysticism
  • Ahmad Khameyar * Pages 75-94
    The holy shrines of Imam Ali (AS), Imam Hussein (AS), and other Imams buried in Iraq with the construction of great buildings for their graves in the 3rd and 4th centuries AH have gradually attracted all Muslims’ attention.At that time, Baghdad and Kufa were two important departures for the Hajj pilgrimage; and traveling from the eastern Islamic lands such as Iran, Khorasan, and Central Asia, many caravans used to pass through Iraq on their way. Sometimes, they were visiting the two holy shrines of Imam Ali and Imam Hussein. The present descriptive study, enriched with maximum historical evidence including written texts and sources (e.g. Hajj guidelines and travelogues) and ancient pictorial documents (e.g. Hajj certificates and Shiite pilgrimage scrolls), aims to reveal that the pilgrimage of the holy shrines has gradually become associated with the Hajj pilgrimages of some Muslims of the Muslim lands and many of the Hajj caravans passing through Iraq visited the Imams’ shrines in Iraq, especially those belong to Imam Ali and Imam Hussein, as a part of their spiritual rites of the Hajj pilgrimage.
    Keywords: Hajj travels, Pilgrimage, Holy Shrines, Imam Ali’s Shrine, Imam Hussein’s Shrine, Iraq
  • Gholamreza Tajbakhsh * Pages 95-121

    Considering the material, spiritual, and cultural opportunities that Arbaeen walk in Iraq provides, the forthcoming research is in line with the development of religious tourism to examine the satisfaction of Iranian pilgrims in the host community. To achieve the objectives of the study, two methods of documentary and field research were used. The research was carried out using a qualitative method of descriptive cognitive phenomenology and the data were collected by observation and semi-structured interviews.The sample size included 27 Iranian pilgrims selected by targeted and accessible sampling. The findings revealed that the pilgrims’ satisfaction was low in the dimension of spatial (environmental) infrastructure, while the level of their satisfaction in cultural, social, and religious dimensions was at a desirable level. Also, some of the basic needs of the pilgrims were to increasing transportation fleet, serious monitoring of fares, increasing infrastructures of telecommunications, providing cooling and health facilities, providing proper accommodation, widening and eliminating technical problems of roads to reduce road accidents, and establishing more cultural centers to reply religious questions and spiritual suspicions.

    Keywords: Religious Tourism, Arbaeen Walk, Satisfaction, Iraq
  • Seyed Mohammad Hosseini * Pages 123-148
    Based on a comparative and historical analysis, the present article discusses the reasons for continuous tensions between Iran and Saudi Arabia over the past half a century and claims that the structural requirements of power in the international system and the balance of power at the regional level are the most important determinants of tensions between the two countries. Following a theoretical explanation of the two positive and negative forms, the article deals with historical analysis and the relations between Iran and Saudi Arabia during the British withdrawal from the Persian Gulf and the Nixon Doctrine, the Islamic Revolution of Iran, the Iran-Iraq war, Saddam’s invasion of Kuwait in 1991, the US attack to Iraq in 2003, Israel’s 33-day war against Hezbollah in Lebanon, and Iran-Saudi Arabia relations after the Arab Spring in 2010. Finally, it offers some solutions for managing the confrontation between the two countries. The research method is explanatory and prescriptive.
    Keywords: Iran, Saudi Arabia, Balance of Power, Structural Entities, Middle-East