فهرست مطالب

پژوهشنامه نهج البلاغه - پیاپی 29 (بهار 1399)
  • پیاپی 29 (بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/04/02
  • تعداد عناوین: 7
|
  • خدابخش اسداللهی*، بهنام فتحی، رامین محرمی، مهرداد آقائی صفحات 1-21
    طبق نظر نظریه پردازان بینامتنیت ازجمله کریستوا، هر متنی در ارتباط با متون پیشین، معنی می یابد. متن ممکن است صورت گسترش یافته یا شکل هنری متون قبلی باشد. حدیقه سنایی به عنوان متن تعلیمی و عرفانی، از متون اسلامی فارسی و عربی بهره ها برده است. نهج البلاغه، یکی از متون اسلامی است که سنایی در پدید آوردن حدیقه الحقیقه، به صورت گسترده و فراتر از حد تاثیرپذیری، بدان نظر داشته است؛ به گونه ای که برای درک بسیاری از نکته های حدیقه، باید به سخنان مولا علی(ع) به ویژه نهج البلاغه مراجعه کرد. موضوع رذایل و محرمات، به دلیل بازتاب نسبتا گسترده آن، در کلام علی(ع) و نیز حکیم سنایی، مبحث اصلی تحقیق حاضر است که براساس رابطه بینامتنی و با تاکید بر نهج البلاغه و حدیقه الحقیقه بررسی می شود. نتیجه پژوهش نشان می دهد سنایی در مثنوی تعلیمی عرفانی حدیقه الحقیقه، هم از امکانات شعری و هم از واژگان، مضامین و اشارات ارزنده سخنان علی(ع) به صورت های سه گانه بینامتنی (نفی بخشی، نفی متقارن و نفی کامل) استفاده کرده است. بی تردید، این تعامل آگاهانه حدیقه با کلام علی(ع)، موجب ماندگاری و پویایی اثر سنایی شده است.
    کلیدواژگان: نهج البلاغه، منهیات، حدیقه الحقیقه، بینامتنیت
  • ابوالفتح خالقی*، مهدی ناطقی صفحات 23-39

    حقوق بشردوستانه، از موضوعات مهم جهان معاصر بوده و ازجمله دست آوردهای بزرگ قرون نوزدهم و بیستم در نظام حقوق بین الملل به شمار می رود. حمایت و لازم الاجرا شدن آن، پس از تصویب نمایندگان کشورهای مختلف در سطح جامعه جهانی، نهادهای مردمی و بین المللی، صورت گرفت. حمایت از غیرنظامیان؛ همانند اسیران، مجروحان، بیماران، فراریان، زنان، کودکان، سالمندان و احترام به اجساد مردگان، ممنوعیت قحطی و گرسنگی دادن به نظامیان و غیرنظامیان و به کارگیری سلاح های مخرب غیرمجاز، ازجمله قواعد و مصادیق حقوق بشردوستانه هستند که از جنگ و درگیری ها نظامی نشات می گیرند. در پژوهش پیش رو که به روش توصیفی-تحلیلی انجام یافته، موارد فوق از منظر امام علی(ع) با محوریت کتاب گرانسنگ نهج البلاغه، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. به طورکلی حضرت علی(ع) چه در غزوات صدر اسلام و چه در زمان حکومت خودشان در جنگ های جمل، صفین و نهروان، علی رغم تفکر ایشان بر دعوت به صلح، نهایت توجه به رعایت حقوق افراد غیرنظامی حتی نظامی و توجه به عدم ایجاد خسارت داشتند. هرچند برخی از مسایل حقوق بشردوستانه که در اسناد بین المللی تحت عناوین و اسامی مختلف یاد می شود، صراحتا به همان عنوان در کلام حضرت وجود ندارد، ولی با قیاس اولویت و وحدت ملاک، می توان از برخی توصیه ها و رفتارهای امام(ع) استنباط کرد.

    کلیدواژگان: حقوق بشردوستانه، حقوق در جنگ، امام علی(ع)، نهج البلاغه
  • علی اکبر نورسیده*، رقیه پوربایرام الوارس صفحات 41-58

    نشانه - معنی شناسی با پشت سر گذاشتن، نشانه شناسی ساختارگرا که قایل به رابطه ای دوسویه و پدرسالارانه بود، وارد مرحله ای جدید شد که در آن، کنشگر گفتمانی، پیوسته مرزهای معنایی را جابه جا می کند. درنتیجه نشانه ها به جای داشتن ساختار وارد فرآیند می شوند؛ بر این اساس، ثبوت معنایی و انجماد نشانه ها جای خود را به نشانه های سیال، متکثر و پویا می دهند. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی، چگونگی شکل گیری گفتمان در خطبه نهم نهج البلاغه بر مبنای بعد حسی - ادراکی گفتمان و انعکاس آن در ترجمه سیدعلی موسوی گرمارودی نشان داده شد تا صحت و نقص و چگونگی ترجمه نشانه - معناهای حسی در دالان ترجمه یاد شده برای رسیدن به راهروی معنایی متناسب با متن مبدا، مشخص شود. یافته های پژوهش این نکته را نشان می دهد که توجه به بعد نشانه - معنی شناسی در دالان ترجمه، باعث شناسایی ارزش معنایی دال ها و انتقال درست آن ها می شود. امری که در ترجمه گرما رودی علی رغم محاسن زیادش کمتر مدنظر قرار گرفت است.

    کلیدواژگان: نشانه-معنی شناسی، بعد حسی- ادراکی، خطبه نهم نهج البلاغه، ترجمه، گرمارودی
  • مسعود حقیقت شهرستانی، علی اصغر پورعزت*، غلامرضا معمارزاده طهران، ناصر حمیدی صفحات 59-79

    دین اسلام، زندگی سالم را در گرو تعالی اخلاق می داند. در همین امتداد، بسیاری از سازمان ها نیز، اخلاق را نردبان توسعه خود دانسته و دریافته اند که نارسایی ها و شکافه ای اخلاقی در سازمان، پیامدهای خطرناک و غیرقابل جبران را به دنبال دارد؛ لذا به دنبال روش هایی هستند تا اخلاق سازمانی را ارتقا دهند. این مقاله قصد دارد با تکیه بر دیدگاه امام علی(ع)، به استخراج روش های تعالی اخلاق سازمانی، بپردازد تا نیاز سازمان های ایرانی در جهت تعالی اخلاق سازمانی، برآورده شود. بر این اساس، مسیله پژوهش حاضر این است که از دیدگاه نهج البلاغه چگونه می توان به تعالی اخلاق سازمانی دست یافت؟ پژوهش حاضر، پژوهشی کیفی است و از روش تحلیل محتوای کیفی با رویکردی متعارف استفاده می کند. در این روش، پژوهشگر از به کار بردن طبقات پیش پنداشته می پرهیزد و در عوض، ترتیبی می دهد که طبقات از داده ها ناشی شوند؛ بنابراین، از طریق استقرا، شاخص ها و مولفه ها، از داده ها، ظهور می یابند. سه بعد اصلی تعالی اخلاق سازمانی که از نهج البلاغه استخراج گردیده اند، شامل ضوابط و مقررات سازمانی، فرهنگ سازمانی و ساختار سازمانی می باشند. مولفه های تعالی اخلاق سازمانی، عبارت از شایستگی قوانین، شایستگی مجریان، ایجاد اعتماد، ایجاد امیدواری، ساختار برنامه ریزی و ساختار اجرایی هستند.

    کلیدواژگان: اخلاق، تعالی اخلاق سازمانی، تحلیل محتوای متعارف
  • علی حاجی خانی، روح الله شهریاری*، سعید جلیلیان صفحات 81-100

    جنگ نرم یکی از پیچیده ترین و کارآمدترین روش های تهاجمی علیه ارزش های هر نظامی است. به همین جهت در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به واکاوی سخنان امام علی(ع) در نهج البلاغه پرداخته شده است؛ تا مکانیزم عملیات نرم براساس حوادث تاریخی دوران آن حضرت کشف شود و راهبردی تقابلی بر مبنای عملکرد ایشان ارایه گردد. براساس مضامین سخنان امام(ع) در نهج البلاغه  هر جنگ نرمی چهار رکن اساسی دارد؛ رکن اول طراحان جنگ نرم، رکن دوم ابزار و محتوا، رکن سوم کارگزاران و مجریان(نیروی اجتماعی)، رکن چهارم زمینه ها و بسترهای شکل گیری. در نهایت طراحان عملیات نرم با به کارگیری روش هایی نظیر تحریف حقایق،  ایجاد اختلاف و تفرقه، استفاده از مقدسات، بهتان و جعل سند و غیره به اجرای عملیات نرم می پردازند. به منظور مقابله با روش های فوق الذکر، امام علی(ع) با بهره گیری از ابزار و روش های حق، اقناع و توجیه سیاسی، عزل کارگزاران ناصالح، مواجهه قهرآمیز، حلم و مدارا، بینش دهی و گزینش سیاسی، راهبرد تقابلی- صیانتی مبتنی بر بسترسازی جهت قرب الهی را اتخاذ کردند.

    کلیدواژگان: علی(ع)، عملیات نرم، نهج البلاغه، راهبرد تقابلی- صیانتی، دشمنان
  • ستار عزیزی* صفحات 101-116

    توسل به زور در دو حوزه خارجی و داخلی قابل طرح است. قاعده ممنوعیت توسل به زور علیه دولت خارجی در حقوق بین الملل معاصر به خوبی تثبیت شده است و دولت ها حق ندارند جز در خصوص دفاع مشروع و یا مجوز شورای امنیت، علیه دولت دیگر به زور متوسل شوند. بنابراین توسل به زور ابتدایی (در برابر توسل به زور در مقام دفاع مشروع) اگر بدون مجوز شورای امنیت صورت پذیرد، اقدامی متخلفانه و خلاف مقررات حقوق بین الملل می باشد. در عرصه داخلی، توسل به زور حکومت ولو ابتدایی علیه شورشیان و مخالفان مسلح در نظام حقوق بین الملل موضوعه فعلی، امری پذیرفته شده است و منعی در این ارتباط در منشور ملل متحد وجود ندارد. در رویه دولتها نیز توسل به زور علیه مخالفان مدنی نیز به کرات مشاهده شده است. عملکرد امام علی(ع) ازجمله در جنگ های جمل، صفین و نهروان نشان از آن دارد که امام جز در مواردی که شورشیان عملا وارد جنگ نشده بودند، از توسل به زور علیه آنان اجتناب کرده است. به عبارت دیگر، رویه امام علی(ع) نشان از تحمل و تسامح بیشتر آن حضرت نسبت به مخالفان داخلی در مقام مقایسه با عملکرد فعلی دولت ها و مقررات فعلی حقوق بین الملل موضوعه دارد.

    کلیدواژگان: امام علی(ع)، نهج البلاغه، توسل به زور ابتدایی، شورشیان، دفاع مشروع
  • الهه ستاری*، حسن مجیدی صفحات 117-132

    تحلیل متون کهن و متون دینی در پرتو نظریه های جدید زوایا و ظرفیت های جدید این متون را کشف و برای شناخت بهتر و جامع متون به کار می آید. نظریه "منطق گفتگویی و مکالمه گرایی باختین" ازجمله نظریاتی است که برای متون چند سویه با ابعاد مختلف به کار می رود؛ متونی که از تک بعدی و رویکرد ذهنی انفرادی فراتر می رود و به رویکرد عینی و جمع گرایانه وارد می شود. بسیاری از خطبه های نهج البلاغه در ارتباط با زمینه های اجتماعی و فرهنگی متفاوتی شکل گرفته و ایراد شده است؛ وجود این زمینه ها در شکل گیری خطبه ها سبب شده تا متن خطبه از شاخصه های مختلف گفتگویی با شخصیت های متعدد و متنوع همراه با سبک ها و شیوه های بیانی متنوعی ایراد گردد. این مقاله با رویکرد جامعه شناختی، در تلاش است یکی از اجتماعی ترین خطبه های نهج البلاغه را که متاثر از شرایط دوران امام(ع) به وجود آمده بر پایه نظریه منطق گفتگویی باختین مورد بررسی قرار دهد. روش به کاررفته در این پژوهش، توصیفی تحلیلی و آماری است. نتیجه پژوهش نشان می دهد این خطبه از شاخصه های منطق گفتگویی چون گفتار دو سویه، مولفه های خطابی (نظیر امر، ندا، پرسش و غیره)،کروتروپ و کارناوال برخوردار است و وجود چنین شاخصه هایی سبب پویایی بیش ازحد خطبه و ارتباط آن با شخصیت های مختلفی که در متن خطبه نقش دارند، گردیده است و به طورکلی صبغه ای اجتماعی و جمعی به خطبه بخشیده است که در تعامل با پیش زمینه های تاریخی، دینی، فرهنگی شرایط عصر امام(ع) پدید آمده است.

    کلیدواژگان: نهج البلاغه، خطبه قاصعه، تحلیل جامعه شناختی، باختین، منطق گفتگویی
|
  • Khodabakhsh Asadollahi *, Behnam Fathi, Ramin Moharrami, Mehrdad Aghaei Pages 1-21
    According to theoreticians of intertextuality, including Kristeva, any text in relation to previous texts is meaningful. The text may be an expanded form or an artistic form of previous texts. The Sana'i tradition as a text and mystical text has benefited from the past Persian and Arabic texts of Islam. Nahj al-Balagha is one of the Islamic texts in which Sanai has viewed it broadly and beyond the scope of reasoning in a way that he has created in order to understand many of the points of the hijah, The words of Mola Ali (as), especially Nahj al-Balaghah, came. The subject of vices and secrets, due to its fairly wide reflection, in the Word of Ali (as) and also Hakim Sanai, is the main topic of the present research, which is examined based on the intertextual relationship and the emphasis on the hypothesis and hypothesis of the dispute. The result is that: Sanai in the mystical teaching of Hadjiq-ul-Haqiqa, as well as poetry and the vocabulary, themes and references of Ali (AS)'s three-part intertextual (rejection, negation, and complete negation) ) Has used. Undoubtedly, this conscious interaction of Hadithaha from Ali's (PBUH) words has caused the sustainability and dynamism of the Sana'a work.
    Keywords: Nahj al-Balaghah, monasticism, Hadighat-olhaghighat, Interstellar
  • Abo[Fath Khaleghi *, Mahdi Nateqi Pages 23-39

    Humanitarian law is one of the most important issues of the contemporary world, and is one of the great achievements of the 19th and 20th centuries in the international legal system. Its support and its promulgation, after the approval of world leaders at the global level, were popular and international institutions. Support for civilians, such as prisoners, wounded, sick, fugitives, women, children, elderly, and respect for dead bodies, and the prohibition of famine and starvation of the military and civilians and the use of illicit weapons, including the rules and practices of law They are humanitarian outbreaks of conflict and conflict. In this research, we have tried to investigate the above from the thoughts of Imam Ali (AS) with the focus of the Nahj-ol-Balagha book. In general, Imam Ali (AS), both in the early days of Islam and during his governor in the wars of Jamal, Siffin and Nehravan, despite his thought of inviting to peace, paid close attention to the observance of the rights of even civilian and non-civilians, Attention did not cause damage. Although some of the humanitarian law that is mentioned in international documents under different titles and names does not explicitly refer to the same as in the words of the imam, but with the prioritization and unity of criterion, there are some recommendations and the behaviors of Imam (AS) are inferred.

    Keywords: humanitarian law, conflict law, Imam Ali, Nahj al-Balagheh
  • Aliakbar Noresideh *, Roghayeh Poorbairam Alvares Pages 41-58

    Symbolism-semantics, bypassing classical semiotics, which considered the production and interpretation of meaning to be a two-way patriarchal relationship, entereda new stage, the continuous discourse activist shifting the semantic boundaries. In this new knowledge, the semantic assertion and the freezing of signs place their place in fluid, dynamic and dynamic signs. In this research, using a descriptive analytical method, how the discourse was fetched in the ninth sermon of Nahjulbalaghe on the basis of senses with the help of sensory-perceptual dimension, it was investigated and shown how senses are the main basis for the formation of discourse, then the reflection of this dimension of discourse in the translation Seyyed Ali Mousavi-Garmaroodi was evaluated to determine the authenticity and defect of the translation of sign-sensory meanings in the translation corridor for reaching the semantic corridor. The findings of the research show that attention to the sign-semantics of the word in translation makes it possible to identify the semantic value of the signatures and their correct expressions. The way in which the interpreter has neglected to pay attention to it and, consequently, to equal representation.

    Keywords: Sign-Semantics, Sensory-Perceptual Dimension, sermon No. 9, Nahjolbalaghe, Translated, Garmaroudi
  • Masoud Haghighat Shahrestani, Ali Asghar Pourezzat *, Gholam Raza Memarzadeh Tehran, Naser Hamidi Pages 59-79

    The slamic religion believes in healthy living in terms of moral excellence. In the same vein, many organizations have identified morality as a development ladder and found that the inadequacies and moral gaps in the organization have dangerous and irreversible consequences; therefore, they are seeking ways to promote organizational ethics. This paper intends to explore the methods of organizational ethical excellence with the help of Imam Ali's viewpoint, in order to meet the needs of Iranian organizations for the perfection of organizational ethics. Accordingly, the question of the present research is how can one achieve the excellence of organizational ethics from Nahjulbalaghe's point of view? The present study is qualitative research and uses qualitative content analysis method with a conventional approach. In this way, the researcher avoids the use of pre-defined classes and, instead, arranges for classes to arise from data. Thus, through induction, indicators and components emerge from data. The three main dimensions of corporate ethical excellence extracted from Nahjulbalagheh include organizational rules and regulations, organizational culture and organizational structure. The components of corporate ethical excellence are the competence of the rules, the suitability of the executives, the creation of trust, the creation of hope, the structure of planning and the structure of the executive.

    Keywords: Ethics, Excellence in Organizational Ethics, Conventional Content Analysis
  • Ali Hajikhani, Roohollah Shahryary *, سعید جلیلیان Pages 81-100

    The software is one of the most complex and effective invasion methods against the values of a any system. Therefore, in this research, an analytical descriptive method has been used to analyze Imam Ali's words in Nahj al-Balaghah to find out the mechanism of soft action Based on the historical events of Imam Ali's era and presented a opposite strategy based on their actions. Based on the contents of the words of Imam (AS) in Nahj al-Balagh. any soft warfare has four basics; the first pillar of the software designers, The second pillar of the tool and content, Third pillar of agents and administrators (Social people), The fourth pillar of formation and formation grounds. Eventually, the designers of the soft war use methods such as distorting facts, creating differences and divisions, using Sacred, falsifying documents and slander Etc. to perform soft war. In order to stand with the above methods, Imam Ali (AS) using the tools and methods of the right, persuasion and political justification, the dismissal unsatisfied authorities, the harshness of the act, endurance, insight and political choice adopted a confrontation strategy- Protection Based on the bedder for divine revelation.

    Keywords: Ali (AS), software, Nahj al-Balaghah, confrontation strategy- Protection, enemies
  • SATTAR Azizi * Pages 101-116

    Use of force is to be discussed in two different sections: domestic or international sphere. Prohibition of use of force is a well-established rule in contemporary International Law. States are not allowed to use of force against other states except in self-defense or Security Council authorization. Initial use of force, therefore, is in conflict of law and is considered internationally wrongful act, if it would occur without authorization of Security Council. Initial use of force in domestic sphere is permissible against armed opposing and rebels in contemporary International Law and there is no prohibition in international law in this regard. There are many cases of use of force against civil opposing in state practice. Imam Ali` (a's.) practice in wars including Jamal and Siffin has shown that Imam has refrained use of force until rebels started armed conflict. In the other words, Imam`s practice showed the tolerance of Imam towards armed oppositions in comparison of contemporary International Law.

    Keywords: Imam Ali ( a.s.)_the Nahj al-Balagha_Initial use of force_Rebels_self-defense
  • Elaheh Sattari *, Hasan Majidi Pages 117-132

    Analysis of ancient and religious texts based on recent theories helps to shed light on new angles and subtleties and allows for a better and more comprehensive insight into them. Bakhtin’s dialogism is a theory that can be used with texts that have multiple voices and dimensions; texts that go beyond one dimensional subjective aspects to assume objective and collective ones. Many of Nahj al-balagha’s sermons revolve around different social and cultural topics. Hence, the sermons are characterized by having different aspects of dialogism with multiple characters and different narrative styles. By adopting a sociological approach, this paper attempts to investigate one of the most socially themed sermons of Nahj al-balagha, influenced by life conditions in the time of Imam (AS), based on the theory of dialogism by Bakhtin. The result indicates that this sermon has the characteristics of dialogism such as dialogs, speech act components (commanding, addressing, querying, etc), chronotope and carnivalesque. These elements result in extreme dynamism and relevance of the sermon to the different people playing a role in it, thus giving it a social and collective quality, which have come about as a result of the interplay between history, religion, and culture in the time of the Imam  . This study adopts a descriptive-analytical and statistical method.

    Keywords: Nahj al-Balagha, al-Qasi'a Sermon, Sociological analysis, Bakhtin, dialogism