فهرست مطالب

اندیشه دینی - پیاپی 74 (بهار 1399)
  • پیاپی 74 (بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/02/16
  • تعداد عناوین: 6
|
  • امین حسن راد، محمدجواد صافیان* صفحات 1-30

    ازنظر نیچه، روان آزاد برای رسیدن به مرحله ی آفرینش ارزش های نوین باید از دو گام حمل ارزش های فرادهش و نقد این ارزش ها عبور کند. اما در راه نیل به مرحله ی سوم، این مانع وجود دارد که روان آزاد هنوز در چارچوب ارزش نهی سنتی، به آفرینش ارزش ها مبادرت کند. ازدیگرسو، فلسفه ی نیچه که نام دیونوسوس را با خود یدک می کشد، گویی خود جلوه ای است از دل بستگی به ارزش های سنتی، چراکه دیونوسوس، ایزدی از ایزدان یونان است. باوجوداین، نیچه از دیونوسوس برای راندن خالصانه ی روان آزاد از گامه ی دوم به گامه ی سوم استفاده می کند. درواقع فلسفه ی دیونوسوسی با اهتمام به اساطیر، ذهن پژوهنده ای را که هنوز کاملا از بند فرادهش نرسته است، برای ورود به مرحله ی آفرینش ارزش ها آماده می کند. نیچه به تلویح و تصریح، الهیات اپیکوری و هگلی را از آن نوع میانجی هایی برشمرده است که چنین گذاری را امکان پذیر ساخته اند. اما فلسفه ی دیونوسوسی وی، به صورت یک الهیات مجازی، با طرد بسیاری از عناصر فرادهش از خود، نمونه ای کامل تر و خالص تر به دست می دهد.

    کلیدواژگان: الهیات مجازی، دیونوسوس، نیچه، هواخواهی عاطفی، فرادهش
  • محمد حسین زاده* صفحات 31-44

    علوم انسانی درباره ی افعال اختیاری انسان بحث می کند، ازاین رو اختیار انسان مهم ترین مبنای تمایز علوم انسانی از علوم طبیعی است. با توجه به اینکه به طورکلی دو تقریر سازگارگرایانه و ناسازگارگرایانه از اختیار ارایه شده، لازم است تا به طورکلی نسبت دیدگاه های مختلف درباره ی تمایز علوم انسانی از علوم طبیعی با این دو تقریر کلی از اختیار سنجیده شود تا از این طریق، علوم انسانی و علوم طبیعی با توجه به تقریرهایی که از اختیار ارایه می شود، نسبت قرب و بعد خود با یکدیگر را تعریف کنند. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی، نقشی که تقریرهای مختلف اختیار در تمایز علوم انسانی و علوم طبیعی داشتند، بررسی کرده و به این نتیجه رسیده است که تمایز ذاتی و جوهری علوم انسانی از علوم طبیعی، صرفا بر مبنای نوعی تقریر ناسازگارگرایانه از اختیار امکان دارد و نگرش سازگارگرایی نمی تواند علوم انسانی را از علوم طبیعی متمایز کند، مگر ازطریق عوامل بیرونی (عارضی).

    کلیدواژگان: اختیار، علوم انسانی، سازگارگرایی، علوم طبیعی، ارسطو، دیلتای
  • فروغ السادات رحیم پور* صفحات 45-66

    ابوحامدمحمد غزالی ازجمله اندیشمندانی است که در طول زندگی پرفرازونشیب خود به مواجهه ی فکری با اندیشه های گوناگون پرداخته و برای آنچه صلاح دین و دنیای مسلمانان می پنداشت، آرا و عملکرد پیشینیان و معاصران را به چالش کشیده است. او در جای جای آثارش، درخصوص چگونگی مواجهه با دیدگا ه های مقبول و مطرود، ملاک و معیارهای علمی یا اخلاقی را مطرح کرده و گروه های مختلف را به پیروی از آن دعوت کرده است. مقاله ی حاضر در صدد آزمودن پایبندی خود غزالی به ملاک های یادشده است و این امررا با بررسی مواضع وی در برخورد با فیلسوفان و اباحه گرایان مسلمان)صوفی نمایان(دریک سو و متصوفه درسوی دیگر، به انجام می رساند. این مقاله که با روش تحقیق کتابخانه ای انجام می شود، تلاش دارد تحلیل خود را با مقابل نهادن عین متون و آثار غزالی و استفاده ی حداقلی از آثار دیگران ارایه کند و به تعبیری، غزالی را با ترازوی خود غزالی بسنجد. مقایسه ی دیدگاه غزالی و نحوه ی برخوردش با آراء و افعال سه دسته ی یادشده نشان می دهد که معیارهای پسندیده ای همچون آزاداندیشی، حفظ بی طرفی، محافظت بر دماء مسلمین و دوری از جانب داری گروه گرایانه، در موضع گیری های وی به نحوی دوگانه مطرح بوده و در آثارش انعکاس یافته است.

    کلیدواژگان: غزالی، فلاسفه، اباحه گرایان، متصوفه، پارادوکسیکال
  • مرضیه صادقی، مرتضی زارع گنجارودی* صفحات 67-88

    علامه جعفری و ویتگنشتاین متقدم دو فیلسوفی هستند که صورت بندی آن ها از بحث اراده ی آزاد، ارتباط تنگاتنگی با اصل علیت دارد. می توان قرابت و هم گرایی دیدگاه این دو فیلسوف را در چنین مباحثی ارزیابی کرد: تفکیک میان اراده و جهان، وجودنداشتن شبکه ی علی میان اراده و کنش انسان، نقش محوری من مابعدالطبیعی و سوژه ی متافیزیکی در اراده ی انسان و تسری اصل علیت به مثابه پیش فرض ذهنی انسان در سنجش وقایع. وانگهی، می توان درباب تفاوت های نگرش این دو فیلسوف نیز سخن گفت. به این صورت که علامه جعفری به دوگانگی میان من متافیزیکی و اراده قایل است؛به نحوی که من بر اراده و جهان تاثیر علی (غیر از فیزیک کلاسیک) می نهد. اما در فلسفه ی ویتگنشتاین، اراده ی متافیزیکی با سوژه ی متافیزیکی این همان است و ازآنجاکه در مرز عالم قرار دارد، پیوندی با جهان نخواهد داشت. نوآوری این مقاله در تحلیل تطبیقی اراده ی آزاد از دریچه ی اصل علیت است که به هم گرایی آرای دو فیلسوف در بسترهای بینشی متنوع اشاره می کند.

    کلیدواژگان: اراده ی آزاد، علامه جعفری، من متافیزیکی، ویتگنشتاین
  • فاطمه عابدینی*، علی ارشد ریاحی صفحات 89-106

    قاعده ی فرعیه «ثبوت شیء لشیء فرع ثبوت مثبت له» از قواعد مهم فلسفی است. باتوجه به قاعده ی فرعیه، درخصوص اتصاف ماهیت به وجود، مشکل دور یا تسلسل مطرح شده است. ملاصدرا برای حل اشکال مزبور، سه راه حل ارایه داده است. دو راه حل وی بر مبنای اصالت وجود اقامه شده است: یکی براساس رابطه ی وجود و ماهیت به حسب اعتبار ذهنی و دیگری براساس رابطه ی وجود و ماهیت به حسب نفس الامر. صدرالدین دشتکی (سیدسند) که از فیلسوفان بزرگ مکتب شیراز است نیز یک راه حل با تحلیل رابطه ی وجود و ماهیت در دو موطن اعتبار ذهنی و نفس الامر ارایه داده است. شارحان ملاصدرا (و حتی خود وی) ازآنجاکه سیدسند را اصالت ماهوی می دانستند، راه حل سیدسند را عکس راه حل ملاصدرا دانسته اند. در این مقاله با تحلیل آرای سیدسند نشان داده شده است که ازنظر او، مفهوم موجود، امر حقیقی است و لذا راه حل سیدسند مجموع دو راه حلی است که ملاصدرا ارایه داده است.

    کلیدواژگان: قاعده ی فرعیه، اتصاف ماهیت به وجود، ملاصدرا، سیدسند
  • زهرا لطفی*، عبدالله صلواتی صفحات 107-134

    شبکه های مجازی و فناوری های ارتباطی عصر حاضر، بر سبک زندگی انسان تاثیری فزاینده داشته است. یکی از عوامل شکل گیری بی معنایی و نیهلیسم، توسعه ی دانش و تکنولوژی و تصویر دنیایی مکانیکی و به دور از معنویات است که می تواند به نفی غایت مندی هستی منجر شود و جهانی را شکل دهد که آرمان و آموزه های معنوی ندارد و به بی معنایی زندگی و پوچی ختم می شود؛ فضای مجازی می تواند زمینه ی این بی معنایی را فراهم کند. به رغم مزایای بی شمار این زیست بوم نوظهور، حس اضطراب و تنهایی و در پی آن، بی معنایی و پوچی، همچنان گریبان گیر انسان امروزی است. سوال اساسی نوشتار حاضر این است که آیا با تکیه بر آرای فیلسوفی نظیر ملاصدرا که درباب زندگی اصیل و معنادار سخنان فراوانی گفته است، می توان با پدیده ی فضای مجازی مواجهه ای معنادار و منطقی داشت؟ یافته های پژوهش حاضر حاکی از آن است که: علی رغم امکانات و مزایای ویژه ی فضای مجازی، این فضا می تواند سبب شکل گیری الگوهای رفتاری نامتعارفی در انسان شود. استنباط نگارنده از درون مایه های حکمت متعالیه آن است که برترین شیوه ی برخورد با چنین آسیب هایی، رویکرد عقل گرایانه به این فضای برساخته ی دست بشر و بیان کارکرد عقل درخصوص انبوه اطلاعات و داده هاست. ملاصدرا نقطه ی عطف سیر صعودی انسان در مسیر تکامل و بهترین ابزار شناخت امر اصیل از غیراصیل را حیات معقول می داند. در ساحت عقلانی همه چیز از رهگذر مواجهه با معقولات است که اصالت می یابد و این سبب می شود که انسان در مواجهه ی با سیل عظیم داده های فضای مجازی، از افتادن در ورطه ی عالم خیال منفصل برحذر باشد و مسیر زندگی را به سمت عقلانیت و معناداری متمایل کند.

    کلیدواژگان: فضای مجازی، ملاصدرا، زیست نوع های انسانی، نیهلیسم
|
  • Amin Hasanrad, Mohammadjavad Safian * Pages 1-30

    The free spirit, believes Nietzsche, has to go through two stages before reaching the stage of creating new values: first admitting traditional values; then criticizing them. However, on the way to the third stage, that of creating new values, the free spirit may still proceed to create values within the very framework of traditional values. Nevertheless, Nietzsche's philosophy, being profoundly inspired by Dionysus, present a certain attachment to traditional values. However, it is clear that Nietzsche just uses Dionysus to let the free spirit pass from second stage to the third one. In fact, a philosophy, focused on Dionysus, prepares the researcher's mind, not yet completely free from the tradition, to enter the stage of creation of values. Besides, Nietzsche, implicitly and explicitly, evokes Epicurean and Hegelian theologies, as a kind of intermediary capable of making possible such a passage. But his philosophy, deeply influenced by Dionysus, represents a virtual theology, which by refuting many elements of tradition, provides a more complete and pure example.

    Keywords: Virtual theology, Affective adherence, Becoming, life, power
  • Mohammad Hosseinzadeh * Pages 31-44

    Humanities discuss human voluntary action, hence the man's free will is the most important basis for distinguishing the humanities from the natural sciences. In view of the fact that there are, in general, two Compatible and Incompatible versions of free will, it is necessary, in general, to consider the ratio of different perspectives on the distinction of the humanities from the natural sciences with these two general statements of free will, in this way the humanities and sciences Naturally, they define their relationship between their last and next, according to the free will's statements. This paper, by descriptive-analytic method, examines the role of different statements of free will in the distinction between humanities and natural sciences, and concludes that the intrinsic distinction of the humanities from the natural sciences is possible only on the basis of an Incompatible narrative, and the attitude of Compatibility can not distinguish the human sciences from the natural sciences, except through exogenous factors.

    Keywords: Free will, humanities, Incompatibility, Aristotle, Dilthey
  • Forough Rahimpour * Pages 45-66

    Ghazali’s Paradoxical views: Abstract:Abu Hamed Mohammad Ghazali is one of those tinkers who through the vicissitudes of his life opposed different opinion; He challenged their acts and views of his predecessors and his contemporary for what he deems was appropriate for Muslims worldly life and their religious beliefs. In his works, he introduces criteria for dealing with the views of others: acceptable or unacceptable to us and invites everybody to follow them. This article aims to test Ghazali's adherence to these criteria and accomplishes this by comparing his approach to Philosophers and scientists on the one hand and Sufis on the other. By comparing his attitude with the actions and thoughts of these three groups, it becomes clear that appropriate criteria such as open-mindedness, impartiality, protecting the lives of Muslims, avoiding groups’ bias and so on, has been paradoxically and dual articulated in his thinking and have been reflected on his works.

    Keywords: Ghazali, Philosophers, Sufis, Paradoxical
  • Marziyeh Sadeghi, Morteza Zare Ganjaroodi * Pages 67-88

    Investigation "Free will" from gateway the "law of causality", in Allameh Jafari and early Wittgenstein's view Allameh Jafari and early Wittgenstein are two philosophers whose formulation of free will is closely linked to the law of causality. The closeness and convergence of these two philosophers' views on topics such as "the separation of will and world", "absence law of causality network between human will and action in classical physics", "the central role of the metaphysical I and the metaphysical subject in human will" and the extension of the law of causality as understanding events. Likewise, we can also talk about the differences in the attitudes of these two philosophers. In this way, Allameh Jafari believes in the duality between "metaphysical subject" and the will, In other words, the subject has a causal effect (other than classical physics) on the will and the world. But in Wittgenstein's philosophy, phenomenal will is the same metaphysical subject and since it is at the boundary of the universe, it has no connection with the world. The innovation of this paper involves a comparative analysis of the free will from gateway the "law of causality" that points to the convergence of the views of the two philosophers in the different contexts of vision.

    Keywords: Free will, Free, Law of causality, metaphysical subject, freedom
  • Fatemeh Abedini *, Ali Arshad Riahi Pages 89-106

    The principle of the subjugation of the "positive object of subjugation is one of the most important philosophical rules." According to the rule of thumb, the problem of the nature of existence, the problem of distant or regressive, has been raised. Mulla Sadra has come up with three solutions to these problems. His two solutions are based on the principle of existence: one based on the relation of existence and nature in terms of subjective validity and the other on the basis of the relation of existence and nature in relation to Al-Amr. Sadr al-Din Dashtaki (Sayed Sindh) - one of the great philosophers of the Shiraz school - has also proposed a solution by analyzing the relation of existence and nature in the two domains of subjective validity and self-esteem. Mulla Sadra's commentators (and even himself) have regarded the Sindh solution as the opposite of Mulla Sadra's solution, since they considered Syed Sindh to be substantive. In this paper, by analyzing Sayed Sind's views, it is shown that the concept is true for him, and therefore the Sayed solution is the sum of two solutions proposed by Mulla Sadra

    Keywords: Rule of Subject, Conjunction of the Essence of Existence, Mulla Sadra, Sayed Sindh, Origin of Existence
  • Zahra Lotfi *, Abollah Salavati Pages 107-134

     Virtual networks and communication technologies of the modern era have had a profound impact on human lifestyles. Despite the many benefits of this emerging ecosystem, the sense of anxiety and loneliness, and consequently the senselessness of the results of the wrong way to use this space and not to use it in a meaningful way, is meaningful. One of the factors behind the formation of nonsense and nihilism is the development of science and technology and a mechanical world-view far from spiritual that can negate the end of existence and the global formation of no spiritual aspirations, meaninglessness of life and futility; Virtual can provide the ground for such nonsense. The main question of this paper is whether one can have a meaningful and meaningful exposure to the phenomenon of cyberspace by relying on the views of philosophers such as Mulla Sadra, who have spoken of the rich and meaningful life. The findings of the present study indicate that: Despite the special advantages and disadvantages of cyberspace, this space can cause unusual behavior patterns in humans. The author's inference from the themes of transcendent wisdom is that the best way to deal with such damages is to have a rationalist approach to this man-made atmosphere and to express the function of reason in the mass of information and data.

    Keywords: cyberspace, Mulla Sadra, rationalism