فهرست مطالب

  • سال پنجاه و سوم شماره 1 (بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/01/27
  • تعداد عناوین: 7
|
  • لیلا توکلی، حمیدرضا شعیری*، علی ربیع، علی کریمی فیروزجایی صفحات 1-29

    هر مترجم در محور جانشینی واژگان و نیز در محور همنشینی ساختار دستوری، با در نظر گرفتن نیت متن مبدا و ملاحظات فرهنگی زبان مقصد دست به گزینش می‌زند. با التفات به اینکه مترجم، به‌عنوان گفته‌یاب پیام مولف در زبان مبدا و نیز گفته‌پرداز همان پیام در زبان مقصد، تحت نفوذ فضایی بیناگفتمانی قرار می‌گیرد، رویکرد نشانه‌معناشناختی گفتمانی برای تحلیل فرایند انتقال معنا، اختیار شده است. با در نظر گرفتن تعریف نشانه‌شناختی «ترجمه» به‌مثابه رابطه بینافرهنگی و بینامتنی، هدف پژوهش حاضر این است که با روش تحلیلی‌توصیفی نشان دهد در ترجمه پیامبر اثر جبران خلیل جبران و برگردان الهی قمشه‌ای، عناصر فرهنگی زبان مبدا و زبان مقصد تحت کنترل شرایط گفتمانی براساس دو نظام معنایی هم‌گرا و واگرا نقش‌آفرینی می‌نمایند. از آنجا که کارکرد نظام معنایی هم‌گرا، حفظ ریختار فرهنگی متن مبدا است و کارکرد نظام معنایی واگرا ایجاد ناهم‌ریختی بینافرهنگی، مسیله پژوهش این است که در ترجمه پیامبر چگونه از تعامل مثبت یا منفی دو نظام معنایی هم‌گرا و واگرا، عناصر فرهنگی می‌توانند در چارچوب نظام ارزشی گفتمانی تمهید انتقال معنا را فراهم نمایند؟ فصل تمایز این پژوهش با پژوهش‌های متناظر دیگری که در خصوص پیامبر صورت پذیرفته، در توجه نشانه‌معناشناختی به عناصر بینافرهنگی است. از یک سو التفات نابسنده پژوهشگران به مطالعه فرایند کیفی ترجمه و از سویی دیگر، نیاز مترجمان به مداقه نظر در تفاوت‌های فرهنگی، برای بهبود عملی ترجمه‌هایشان ضرورت این پژوهش را توجیه می‌نمایند.

    کلیدواژگان: جبران خلیل جبران، نشانه‌معناشناسی گفتمانی، ترجمه، پیامبر، هم‌گرا، واگرا، حسین الهی قمشه‌ای
  • رضا پیش قدم*، شیما ابراهیمی صفحات 31-61

    تعامل موثر بین مدرس و فراگیران نقش مهمی در یادگیری آنان دارد. به‌منظور ایجاد هیجانات و انگیزه مثبت در فراگیران، باید رابطه دوسویه‌ای در ارسال پیام از فرستنده (مدرس) و گیرنده (فراگیر) در محیط کلاس وجود داشته باشد. از آنجایی که تدریس کارآمد به اثرگذاری مثبت بر فراگیر و هدایت او به‌سمت اهداف آموزشی اشاره دارد، هدف از پژوهش حاضر معرفی الگوی تدریسی است که زمینه را برای ایجاد ارتباط موثر میان مدرس و فراگیر فراهم سازد و با درگیری حواس بیشتر آنان، میزان هیجان مثبت بیشتری تولید نماید. در این راستا، با توجه به اهمیت نقش هیجانات حسی در تدریس و با در نظر گرفتن آموزش هیجامدمحور، مدرس به‌عنوان فردی حس‌آگاه در نظر گرفته می‌شود که هدایتگر کلاس است و قدرت تعیین و مطرح‌کردن موضوعات مختلف در کلاس را دارد. چنانچه وی قادر باشد از شیوه‌های خلاقانه که به درگیری حواس بیشتر منجر می‌شود بهره گیرد، می‌تواند مطالب را بهتر در ذهن فراگیران نهادینه کند. در این شرایط وی با قرار گرفتن در کنار فراگیران در محیط کلاس نقش یاری‌رساننده را ایفا کرده و به آنان در هیجامدافزایی کمک می‌کند. از سوی دیگر، وی می‌تواند نقش حس‌محرک را نیز ایفا کند. در این شرایط او فراگیر را تشویق می‌کند تا خود پلکان هیجامدافزایی را طی نماید. از این رو، در جستار حاضر نگارندگان به معرفی نقش‌های حس‌آگاهی و حس‌محرکی مدرس پرداخته و با توجه به دو مولفه ارتباط و حواس، تکنیک‌های حس‌آگاهی را در دو زیرمجموعه ارتباط‌مرکز و حواس‌مرکز و تکنیک‌های حس‌محرکی را در دو زیرمجموعه پیراارتباط و پیراحواس مد نظر قرار می‌دهند. انتظار می‌رود چنانچه تدریس با توجه به این تکنیک‌ها صورت گیرد، ارتباط موثری میان مدرس و فراگیر برقرار و فرایند یادگیری تسهیل شود.

    کلیدواژگان: آموزش هَیَجامَدمحور، حس‌آگاهی، حس‌محرکی، پیراحواس، حواس‌مرکز، ارتباط مؤثر
  • نصرت حجازی*، رویا شیرین صفحات 63-100

    ترجمه تولیدات دیداری‌شنیداری به ویژه زیرنویس‏ها با چالش‏های بسیاری همراه است. این چالش‏ها در تماس با فرهنگ و عناصر فرهنگی بیشتر نمود داشته و مترجم را با پیچیدگی‏ها و دشواری‏های کاری بسیاری روبرو می‏سازد. هدف از این پژوهش کندو کاو در خصوص چگونگی ترجمه و انتقال عناصر فرهنگی در متون شنیداری‏ دیداری در قالب زیرنویس با توجه مقتضیات و محدودیت‏های فن‏ آورانه، زبان‏شناختی و زیباشناختی است. در این نوشتار، پس از ارایه تعریف و بازتاب چارچوب‏های نظری موجود پیرامون فرهنگ و عناصر فرهنگی آغاز کرده و با گذر از امکان‏پذیری یا امکان‏نا‏پذیری انتقال مولفه ‏های فرهنگی به مخاطبان غیربومی، به تحلیل پیکره مطالعاتی خود _مجموعه تلویزیونی ایرانی در چشم باد بر اساس ریخت‏ شناسی فرهنگی نظریه‏ پردازان لهستانی پرداخته و راهکارهای مترجم در انتقال مفاهیم فرهنگی را بررسی می‏نماییم. تحلیل‏های توصیفی و زبان‏شناختی که از چگونه ترجمه گزاره‏های شفاهی فرهنگی در این پیکره به دست آمده‏اند، حاکی از آن است که ترجمه «خرده عناصر فرهنگی» و اشارات فاضلانه موجود در یک متن هرگز به صورت سیستم بسته عمل نمی‏کنند، بلکه قادرند در ازای فروریزش بخشی از ارزش‏های معنایی، گفتمانی یا سبک ‏شناختی در زبان مبدا، پیام را پس از فهم، تعبیر و تعدیل در متن مقصد بازتولید کرده و پلی به سوی «مفاهمه بینافرهنگی» از تغییر ترجمه باز ایجاد کنند.
     
     

    کلیدواژگان: ترجمه دیداری‌شنیداری، گزاره شفاهی، زیرنویس، عناصر فرهنگی، ترجمه(نا)پذیری
  • سید بختیار سجادی*، سید شجاع نی‌نوا صفحات 101-128

    مقاله حاضر بر آن است که ترجمه‌های فارسی بخش چهارم شعر سرزمین بی‌حاصل اثر تی.‌ اس. الیوت را با به‌کارگیری مبانی نظریه جهانی‌های ترجمه و با توجه ویژه به مفهوم «ناخودآگاه جمعی» بررسی و مقایسه کند. منابع فراوانی در باب تعاریف، انواع و کارکردهای مفهوم کهن‌الگو در دسترس است، اما بررسی بازنمایی کهن‌الگوها در آثار ادبی از منظر ترجمه‌پژوهی تلاشی نو به‌شمار می‌رود. با توجه به اینکه کهن‌الگوها مفاهیمی جهان‌شمول و ثابت هستند، ابراز آن‌ها در زبان‌های مختلف به شیوه‌ای تا حدی یکسان صورت پذیرفته است. از سوی دیگر، کاربست نظریه جهانی‌های ترجمه در بررسی معادل‌گزینی کهن‌الگوها در ترجمه‌های گوناگون فارسی نشان می‌دهد ترجمه این بخش از شعر در مقایسه با دیگر بخش‌ها کمتر چالش‌برانگیز بوده است. بسامد بالای کهن‌الگوها در بخش چهارم شعر سرزمین بی‌حاصل با عنوان «مرگ در آب»، باعث شده ترجمه‌های فارسی صورت‌گرفته از این بخش، در مقایسه با دیگر بخش‌های شعر که کمتر به کهن‌الگو پرداخته‌اند، دارای کمترین اختلاف در ترجمه باشند. بخش چهارم شعر دارای فضایی مذهبی، اسطوره‌ای و حاوی بیشترین تعداد کهن‌الگوی به‌کاررفته نسبت به دیگر بخش‌های این شعر بوده و از این رو از زبانی آرکاییک برخوردار است. یافته‌های پژوهش حاضر، به‌دنبال تحلیل هفت ترجمه متمایز فارسی از بخش چهارم شعر مذکور، نشان‌دهنده این است که از لحاظ تراکم واژگانی، تنوع واژگانی و میانگین طول عبارات و جمله‌ها شباهت‌های بسیاری در متن‌های ترجمه شده وجود دارد و جملگی حول نقطه‌میانی یک گستره قرار دارند.

    کلیدواژگان: سرزمینِ بی‌حاصل، اسطوره، ناخودآگاه جمعی، کهن‌الگو، جهانی‌های ترجمه
  • الناز پاکار، مسعود خوش سلیقه*، زهرا خزاعی راوری صفحات 129-165

    پژوهش حاضر با هدف بررسی و طبقه‌بندی ممیزی‌های فیلم در رسانه ملی، نسخه دوبله‌شده سه‌گانه پدرخوانده را بررسی کرده و ممیزی‌های آن را استخراج و دسته‌بندی نموده است. این سه‌گانه که از آثار برجسته سینمایی جهان است، موضوعات فرهنگی و ایدیولوژیک بسیاری نظیر عشق، خشونت، جنایت و مذهب را در بردارد که در دوبله فارسی از طریق اعمال ممیزی با هنجارهای ایدیولوژیک و فرهنگی کشور همسو شده‌اند. پارادایم تحقیق، بهره‌گیری از رویکرد کیفی بوده است و نمونه‌گیری به روش هدفمند صورت گرفت و داده‌کاوی به روش تحلیل محتوای استقرایی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد ممیزی‌ها در سه سطح تصویر، کلام و صدا اعمال شده‌اند و مسایل مذهبی، فرهنگی و سیاسی را شامل می‌شوند. در این فیلم، اغلب صحنه‌هایی که نمادها و آیین‌های دین مسیحیت، روابط خارج از ازدواج، روابط جنسی، خشونت، نوشیدنی‌های الکلی و نمادهای آمریکا را به تصویر می‌کشند، حذف شده‌اند و اغلب گفتگوهایی که به همین دست موضوعات اشاره دارد نیز جایگزین یا حذف شده است. سپس یافته‌ها از طریق مصاحبه با پنج تن از گویندگان و مدیران دوبلاژ سه‌سویه‌سازی شد. در پایان، یافته‌های پژوهش با توجه به پژوهش‌های قبلی مرتبط بحث شده‌اند.

    کلیدواژگان: ایدئولوژی، ممیزی، ترجمه دیداری شنیداری، دوبله، سه گانه پدر خوانده
  • ابوالفضل خدامرادی*، مجتبی مقصودی صفحات 167-195

    هدف این پژوهش ساخت و هنجاریابی پرسش‌نامه‌ای برای تعیین صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان زبان انگلیسی بود. به این منظور از مرور متون سه مولفه اصلی و 42 گویه استخراج گردید و پس از تایید روایی محتوایی توسط صاحب‌نظران، پرسش‌نامه نهایی با 36 گویه تعیین و از اعتبار آن از طریق آزمون-آزمون مجدد (r= 0/91) و همسانی درونی آلفای کرونباخ (α=0.92) اطمینان حاصل شد. سپس پرسش‌نامه نهایی با 36 گویه بر روی یک نمونه 305 نفری فارغ‌التحصیلان رشته زبان انگلیسی اجرا گردید. به‌منظور بررسی ساختار عاملی از تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی استفاده شد. در قالب تحلیل عاملی اکتشافی نتایج حاصل نشان داد تنها سه عامل دانش، مهارت و نگرش قابل استخراج است. همچنین نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد همه ضرایب رگرسیون و همبستگی بین متغیرهای مکنون، ضرایب استانداری به‌شمار می‌روند. لذا می‌توان نتیجه گرفت مدل پیشنهادی از هر دو روش تحلیل عاملی با انتظار طراحان پرسش‌نامه مطابقت دارد.

    کلیدواژگان: هنجاریابی، صلاحیت حرفه‌ای معلمان، دانش، مهارت، نگرش
  • فهیمه محمد پور، محمدتقی شاه نظری درچه*، محمود افروز صفحات 197-228

    عادت‌واره از اساسی‌ترین مفاهیم جامعه‌شناسی بوردیو است که مطالعات ترجمه از آن بهره جسته است. با استفاده از مدل جامعه‌شناسی پیر بوردیو، پژوهش حاضر عادت‌واره مترجمان ایرانی رمان‌های عاشقانه انگلیسی را از منظر به‌کارگیری راهبردهای ترجمه عناصر فرهنگی در دوره قبل و بعد از انقلاب فرهنگی در سال 1358 در ایران بررسی می‌کند. داده‌های پژوهش مشتمل بر 3429 جمله دارای عناصر فرهنگی‌اند که از رمان‌های عاشقانه انگلیسی وداع با اسلحه، بلندی‌های بادگیر: عشق هرگز نمی‌میرد، دفتر خاطرات و دو ترجمه فارسی از هریک از آن‌ها استخراج شده‌اند. داده‌های مستخرج با استفاده از دسته‌بندی ادغام‌شده لیانگ تحلیل شدند. راهبردهای ترجمه عناصر فرهنگی با آمار توصیفی از طریق مقایسه فراوانی و درصد ارایه شدند. افزون بر این، به‌منظور افزایش اعتبار داده‌های پژوهش حاضر تحلیل کیفی مصاحبه‌های چاپ‌شده در فصلنامه مترجم نیز ارایه شدند. پژوهش حاضر سه یافته اساسی در بر داشت: گرایش مبدامحور معنادار در میان مترجمان ایرانی رمان‌های عاشقانه انگلیسی در دوره پیش از انقلاب فرهنگی، حفظ این گرایش در دوره پسا انقلاب فرهنگی، و در نهایت افزایش بیشتر این گرایش در سال‌های قبل تا پس از انقلاب فرهنگی. نتایج آزمون خی‌دو از تفاوت معنادار کاربرد مجموع راهبردهای مختلف در دو دوره حکایت داشتند.

    کلیدواژگان: ترجمه رمان‌های عاشقانه، رویکرد بوردیو، عادت‌واره، عناصر فرهنگی، دوره پیش، پس از انقلاب فرهنگی، جامعه‌شناسی ترجمه
|
  • Leila Tavakoli, HamidReza Shairi*, Ali Rabi, Ali Karimi FIruzjayi Pages 1-29

    Each translator directs his/her translation choices based on vocabulary substitution and coherence of grammatical structures and by taking into account what intentions the source text holds and the importance of the target culture. Given the fact that the translator is under the influence of an interpolation space between source and target languages, the semantic approach was employed to analyze the process of meaning transfer. Given the semiotic definition of translation, which is understood as an intercultural and intertextual relationship, the purpose of the present study is to show that in the translation of The Prophet, the work by Gibran Khalil Gibran’s work, which was translated by Hossein Elahi Qomshei, the culture of both source and target languages play a role, following two converging and diverging semantic systems. The function of the converging semantic system is to preserve the cultural morph of the source text, and the function of the divergent semantic system is to create intercultural anomalies. The question is, however, how cultural elements could facilitate the transfer of meaning within the framework of a discursive value in the abovementioned translation. The novelty of this study lies on the fact that it studied the cross-cultural elements in this translation from the perspective of the semantic sign.

    Keywords: Gibran Khalil Gibran, Elahi Qomshei, Discourse Semiotic Approach, Translation, The Prophet, Convergent, Divergent
  • Reza Pishghadam*, Shima Ebrahimi Pages 31-61

    Effective interaction between teachers and learners plays a crucial role in the learning process. In order to create positive emotions and motivation for learners in the classroom environment, there should be a mutual relationship between the sender of the message, namely the teacher, and the receiver of that message, namely the student. Due to the importance of positive emotions in the learning process, the purpose of the present study is to introduce a teaching model that provides the basis for effective communication between learners and their teacher by means of involving their senses more deeply, which consequently leads to producing more positive emotions. Indeed, the teacher is considered as an envolver who controls the class and is authorized to identify and classify various concepts in the classroom. Should the teacher be able to use creative teaching methods for involving senses more, s/he can get the materials internalized more effectively in the learners’ minds. In such situations, s/he helps the learners as a facilitator in their emotionalization process. Moreover, the teacher can become the transvolver, who encourages the learners to move up the ladder of emotionalziation themselves. The authors of the present study have therefore introduced the teachers' roles as envolvers and transvolvers, and have used the two components of communication and senses to divide teaching techniques into envolving and transvolving categories. Envolving techniques have two subsets of centri-communication and centri-sensory, and transvolving techniques are also divided into peri-communicative and peri-sensory. It is expected that by utilizing such techniques, effective communication between the teacher and the students be established and the content be internalized more effectively in the long-term memory.

    Keywords: Emotioncy based education, Envolving, Transvolving, Peri-senses, Centri-senses, Effective communication
  • Nosrat Hejazi*, Roya Shirin Pages 63-100

    Translation of movies, telecasts and any other audiovisual product is associated with special procedures and techniques which become more challengeable and complex when facing the culture and cultural elements. Due to the fact that the translator who writes the subtitles is confronted with myriads of technological restrictions, linguistics requirements and stylistic challenges, the question arises as follows: are subtitles essentially able to reproduce or duplicate the cultural elements? For studying the modalities of the transfer of the cultural messages from the original text (oral statements in Farsi) to the translated formats (subtitles in French) we have proposed a descriptivo-analytic approach applied on a case study. After giving a brief definition and an outlook of the concept, we move toward the possibility or impossibility of transferring cultural elements via the classification of cultural elements furnished by the Polish ethno-cultural theoreticians. Once the classifications are laid out, the analytical study of cultural elements in French subtitles of the “In the Eye of the Wind”, will be implemented. The results will lead us to the initial question: Translatability or untranslatability of cultural elements and the way by which they will be perceived by the audience.

    Keywords: Audiovisual translation, Oral statement, Subtitle, Cultural elements, Translatability, Untranslatability
  • Bakhtiar Sadjadi *, Shoja Naynava Pages 101-128

    The present paper aims to study part IV of T. S. Eliot’s celebrated poem The Waste Land and its Persian translations from the perspective of translation universals and according to the concept of the collective unconscious. Although there is a rich literature on the definitions, kinds, and functions of archetypes, examining the representation of archetypes in translation studies appears to novel. Archetypes are universal and constant concepts; their expressions in different languages sound similar to some extent. The application of the theory of translation universals in examining the coinages conducted for the translation of archetypes demonstrates that the translation of this part of the poem has been less challenging in comparison with the other parts. The high frequency of archetypes in Death by Water has led to slight changes in its different Persian translations. This part of the poem includes a religious and mythical atmosphere with more archetypes in comparison with the other parts of the same poem. Investigating seven different Persian translations of Part IV of the poem, the present research arrives at the conclusion that the translated texts differ slightly in terms of the number and variety of words, and the phrases and sentences in all Persian translations sound similar to each other and a central cannon constitutes them.

    Keywords: The Waste Land, Myth, The unconscious, Archetype, Translation universals
  • Elnaz Pakar, Masood Khoshsaligheh*, Zahra Khozaei Ravari Pages 129-165

    The present article investigated the themes and topics, which were deemed unsuitable to the Iranian society, in an American film series The Godfather, which has been broadcast on Iranian mainstream Television several times. This series contains many controversial issues such as love, violence, religion, and politics that have undergone heavy censorship in order to adhere to the target ideological and cultural norms. The film is however the greatest films of all time. A comparative study of the original and dubbed versions revealed that discrepancies between the two were at visual, content, and auditory levels, and at each level, numerous instances of religious, political, and moral appropriations were detected and classified. For example, scenes or dialogues that promote Christianity and American values, or contain illegitimate relationships, sexuality, violence, dancing, singing, women’s smoking, women’s inappropriate clothes, and alcoholic beverages were eradicated or concealed through substitution strategies. Then, five interviews were conducted with outstanding dubbing artists and dubbing directors to see if they confirm the findings as recurrent censorship themes in Persian official dubbing and to ask why this series was broadcast with such heavy censorship.

    Keywords: Ideology, Culture, Censorship, Audiovisual translation, Dubbing, The Godfather
  • Abolfazl Khodamoradi*, Mojtaba Maghsoudi Pages 167-195

    This study aimed at developing and validating a questionnaire for measuring Iranian English teacher competencies. Upon the survey of the literature, three constructs, and 42 sub-constructs were identified, and after examining the content validation by a group of expert panelists, the final questionnaire was developed with 36 su-bconstructs. Its reliability was then assured via test-retest method (r= 0.91), and split-half method (α= 0.92). The final questionnaire was filled out by an available sample of 305 graduates of English language. The data were gathered and both exploratory and confirmatory factor analyses were done. The results of the exploratory factor analysis indicated that only three factors of knowledge, skills, and attitudes can be extracted from the questionnaire. Moreover, the results of the confirmatory factor analysis showed that all regression and correlation coefficients among underlying latent variables were standard ones and the suggested model had acceptable goodness of fit index. Therefore, it is suggested that the proposed model of teacher competencies in the questionnaire is supported by both types of factor analyses.

    Keywords: validation, teacher competencies, knowledge, skill, attitude
  • Fahime Mohammadpour, Mohammadtaghi Shahnazari-Dorcheh*, Mahmoud Afrouz Pages 197-228

    Habitus is one of the key concepts of the Bourdieusian sociology from which translation studies has benefited. Based on the Bourdieusian sociological model, this study investigated the translatorial habitus of the Iranian translators of English romance novels as far as the translation strategies of culture-specific items (CSIs) are concerned before and after the Cultural Revolution of 1980 in Iran. The research data include 3429 sentences containing CSIs extracted from A Farewell to Arms, Wuthering Heights, and The Notebook, and their two Persian translations. The extracted data were analyzed, adopting a consolidated typology of translation procedures for CSIs. The strategies employed for translating CSIs are presented with frequencies and percentages using descriptive statistics. Moreover, the results were corroborated with a qualitative analysis of some archived interviews printed in Motarjem [the translator] journal. The investigation revealed three essential

    findings

    a marked source-oriented tendency between Iranian translators of the English romance novels when translating CSIs in the Pre-Cultural Revolution era, maintaining the same tendency in the Post-Cultural Revolution era, and finally a growing tendency in moving from Pre- to Post-Cultural Revolution era. The results of the Chi-square test highlighted a significant difference between various strategies used in two eras.

    Keywords: English romance translation, Bourdieusian approach, Habitus, Culture-specific items (CSIs), Pre, Post-cultural revolution era, Sociology of translation