فهرست مطالب

دین و ارتباطات - سال بیست و ششم شماره 2 (پاییز و زمستان 1398)
  • سال بیست و ششم شماره 2 (پاییز و زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1399/04/07
  • تعداد عناوین: 12
|
  • محمدحسن احمدی* صفحات 1-34

    رابطه متن و مخاطب و تاثیرگذاری متن در مخاطب- به ویژه- در فضای متون دینی موضوع قابل توجهی از زاویه علم ارتباطات است. در ادبیات دینی اسلامی، گزاره دینی یا «حدیث» - و با قدری مسامحه-  «خبرواحد»، به عنوان یک واحد کلام، شناخته شده است. اما جایگاه و کارکرد یک گزاره دینی در تولید یک معرفت دینی چگونه است؟ این کارکرد، احیانا تحت سیطره دستگاه فقهی قرار گرفته است و با تعابیری چون «حجیت»، از آن سخن رفته است. اما این کارکرد و جایگاه، نسبت به تولید یا انتقال معرفت، قابل واکاوی است. از یک سو، به میزان کاربرد یک گزاره دینی در طول تاریخ، حجم معارف مبتنی بر آن نیز افزایش می یابد. از سوی دیگر، ایجاد ارتباط مستقیم بین معرفت دینی و یک گزاره دینی، منطقی نیست. اساسا - با تاکید بر حوز های غیر فقهی- هیچ یک از معارفی که ما در قالب خبرواحد، تلقی می کنیم، در فضای خلا و بدون توجه به معارف تمدنی، مورد قبول واقع نمی شود. در رهیافتی ناظر به تحلیل میراث حدیثی شیعه نیز باید گفت که نگاه کمی به احادیث و مبتنی بر ارتباط مستقیم گزاره دینی و معرفت، الگوی کارآمدی در تحلیل جایگاه اجتماعی سیاسی معصوم به شمار نمی رود.

    کلیدواژگان: ارتباطات، گزاره دینی، خبرواحد، معرفت
  • سید مجید امامی*، عباس قائمی صفحات 25-74
    ادبیات صنایع خلاق یکی از الگوهای پیشرو در سیاست گذاری فرهنگی و اقتصاد فرهنگ در دنیا است که تقریبا از ابتدای قرن حاضر در کشور های مختلف دنیا توسط دولت ها و دیگر کنشگران سیاستی در حوزه فرهنگ در حال اجرا است. پویانمایی به عنوان یکی از قالب های رسانه ای پردرآمد بیش ازپیش مورد توجه سیاست گذاران واقع شده است. اما در کشور ما در قدم اول، برای طراحی و اجرای هرگونه سیاست و تصمیم سیاستی، نیاز به شناخت دقیق از وضعیت کنونی برای دستیابی به شرایط مطلوب احساس می شود. این پژوهش برای نیل به این مهم، به صورت بندی دقیق و علمی از مسایل سیاستی و راهکار های ممکن دستیابی به شرایط مطلوب تولید انبوه پویانمایی تلویزیونی در ایران از طریق مصاحبه با خبرگان این عرصه و تحلیل مضمون آن، پرداخته است. در نتایج این تحقیق در جستجوی عوامل بازدارنده و موانع پیشرفت پویانمایی به سه مولفه اصلی دست یافتیم؛ از یک سو اشتباهات و ضعف های سیاست گذاران و مدیران این عرصه باعث ایجاد آفت ها و بروز مسایلی شده، و از سوی دیگر تولیدکنندگان و دیگر کنشگران خصوصی نیز دچار ضعف های بنیادین هستند که توانایی و قوت رشد را از دست داده اند، و همچنین عوامل ساختاری که ریشه در فرهنگ و ساختارهای اجتماعی دارند نیز مزید بر علت شده است. راهکارهای ارایه شده توسط نخبگان به 6 دسته اصلی با عنوان های ایجاد متولی کلان، بازار آزاد، اصلاح نظام آموزشی، پژوهش و ایجاد شتاب دهنده ها دسته بندی شدند که در نهایت، این تحقیق مدلی مطلوب برای سیاست گذاری پویانمایی تلویزیونی در ایران با استفاده از نکات ارایه شده در مصاحبه ها ارایه کرده است.
    کلیدواژگان: پویانمایی، سیاست گذاری فرهنگی، صنایع خلاق، صنایع فرهنگی، سیاست هنری، انیمیشن
  • شهلا باقری*، وحید خاشعی، بیژن زارع، پوران سپهری امین صفحات 75-120

    برنامه درسی به عنوان یک سند سیاسی در هر جامعه ای موظف است ارزش ها و سیاست های اساسی جامعه را در خود منعکس سازد. در این تحقیق به ارایه راهبرد در تدوین برنامه درسی چندفرهنگی در آموزش عالی می پردازیم که نتایج آن در کلیه دانشگاه های وزارت علوم کاربرد دارد. این پژوهش از نظر هدف از زمره تحقیقات کاربردی و از نظر روش، پیمایشی وتوصیفی-تحلیلی است که برای تدوین چارچوب نظری تحقیق و مروری بر تحقیقات پیشین، از روش کتابخانه ای (اسنادی) بهره گرفته شده است. برای جمع آوری داده ها از ابزارهای مصاحبه و پرسشنامه استفاده شد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران از جامعه آماری 10000 نفری اساتید، کارکنان و دانشجویان ورودی سال های 91 تا 96  دوره کارشناسی پیوسته دانشگاه فرهنگیان، تعداد 373 نفر محاسبه شد. در این پژوهش از تحلیل سوات SWOT  برای شناسایی قوت ها و ضعف ها، فرصت ها و تهدیدها و ارایه مهم ترین راهبردهای برنامه درسی چندفرهنگی استفاده شده است. همچنین از مدل استراتژیک SOAR برای تدوین استراتژی توسعه و تشریح قوت ها، فرصت ها، آرمان ها و نتایج استفاده شده است. سپس با استفاده از ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی، گزینه های مختلف استراتژی شناسایی شده و مورد ارزیابی قرار گرفت. بهترین استراتژی برای تدوین برنامه درسی چندفرهنگی این گونه به دست آمد: "برنامه های درسی و سرفصل های آموزشی را بر اساس تنوع فرهنگی کشور طوری تنظیم کنیم که سیاست"وحدت در حین کثرت" به معنای واقعی اجرا گردد".

    کلیدواژگان: برنامه درسی، برنامه درسی چندفرهنگی، روش SWOT، روش SOAR
  • احمد توانایی*، مسعود روحانی، سید علی اصغر سلطانی صفحات 121-156

    کوشش‏های گفتمانی حافظ برای بازنمایی گفتمان استعلایی عصر، و پایداری در مقابل نظام معنایی و کنشگران آن، با هدف غیرت‏ سازی و مشروعیت ‏زدایی، ذیل الگوی گفتمان پایداری، قابل تبیین است. این مقاله می‏ کوشد تا با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی به بررسی گفتمانی ادبیات پایداری در غزلیات حافظ، بر مبنای نظریه گفتمان لاکلایو و موف و الگوی نشانه‏ شناسی گفتمانی سلطانی، بپردازد. در این شیوه، دیوان غزلیات حافظ از منظر متن، بینامتنیت و بافت مورد بررسی قرار گرفته است. مسیله مقاله این است که نظام ‏های گفتمانی بازنمایی شده در متن کدامند و چه نسبتی با گفتمان پایداری دارند. بر اساس این روش، روشن شد که چهار خرده‏ گفتمان: حاکمیتی، پایداری، عرفان و تصوف در متن حضور دارند و عمده نزاع معنایی متن، حاصل تقابل خرده گفتمان پایداری با گفتمان هژمونیک حاکمیت وقت و گفتمان تصوف رسمی است. با توجه به قراین متنی، خرده ‏گفتمان پایداری در تعامل با خرده ‏گفتمان عرفان است. خرده‏ گفتمان تصوف نیز در این دوره، همسو با حاکمیت وقت، در عرصه‏ های مذهبی، سیاسی و اجتماعی حضوری فعال دارد. بازنمایی ویژگی‏ های هویتی طبقات سیاسی- اجتماعی مرتبط با گفتمان حاکم، با هدف تاثیرگذاری بر ذهن سوژه‏، از کوشش‏ های گفتمانی صاحب اثر است که در مجموع منجر به تبیین چهره قدرت و هویت گفتمانی آن شده است.

    کلیدواژگان: نشانه‏شناسی گفتمانی_گفتمان پایداری_غزلیات حافظ_غیریت‏سازی_بازنمایی_الگوی سلطانی_لاکلائو و موف
  • مجید جعفریان*، حسن بشیر، محسن الویری صفحات 157-196

    گفت وگو با دیگری دینی از نتایج و رویدادهای مهمی است که در عرصه دینداری قابل تصور است. پس از انقلاب در ایران برخی سازمان ها و نهادهای دولتی و غیردولتی با این پیش فرض که پیشینه این سنخ از گفت وگوها در حوزه تمدن اسلامی وجود دارد، به این مسیله توجه کردند. بدون تردید، نمایندگان این نهادها در این سال ها با اتکا بر همین گفت وگوها در اثبات هویت اسلامی-  شیعی با ادیان دیگر و به ویژه مسیحیت کاتولیک، کسب تجربه کرده اند. این پژوهش با رویکردی کیفی می کوشد با تحلیل مضمون گفتارهای ناظر به ذهنیت و تجربه این افراد به این پرسش پاسخ دهد که اساسا کنشگران با ابتناءی بر رویکرد درون دینی که مبناگرای سنتی اتخاذ می کند، چگونه به دیگری دینی نگریسته و چه تفسیری از گفت وگو با «آن دیگری» ارایه می کند. بدین منظور، داده های میدانی به روش نمونه گیری هدفمند و در مصاحبه نیمه ساختار یافته با 15 نفر از کنشگران این عرصه گردآوری شد. تحلیل مضامین گفتارها نشان داد که از نگاه مبناگرای سنتی، گفت وگو با دیگری دینی در مواجهه با دیگری دینی حقانیت را مقدم بر همسان نگری مذهبی کرده، جهان گری دینی را به عنوان یک اصل ثابت در گفت وگوها پذیرفته و تلاش می کند با مشروعیت بخشی سیاسی- دینی به دیگری مسیر گفت وگوهای دینی را از پیش تعیین کند.

    کلیدواژگان: گفت وگوی بینادینی، دیگری دینی، مبناگرای سنتی، تحلیل مضمون، ایران
  • محسن خالقی مقدم*، سید علی هاشمی، یاسر خلیلی صفحات 197-222
    این مقاله اشاره به یک راه انفسی برای شناخت خداوند دارد. نسبت طلایی  به عنوان مهر تاییدی است که خداوند بر موجودات این جهان زده است. مهر زرینی که می تواند ذهن کنجکاو شخص را به خود جلب کند. در اینجا می خواهیم اثر جدید دیگری از این مهر زرین را در چهره ی انسان آشکار و آن را با زاویه ی طلایی کره زمین ربط داده و به نتیجه ای دست یابیم که هدف خداوند متعال از خلقت انسان است. موقعیت کعبه روی کره زمین، در ارتباط با زاویه طلایی  درجه است که  است. اگر چنین ارتباطی در انسان وجود داشته باشد، مفهوم آن چیست؟ در این مقاله به روش تحلیلی و با رویکرد ریاضی زاویه ی طلایی بر کره ی چشم انسان و عنبیه درون آن ترسیم می شود. به کمک نجوم و دو شاخص مهم، یکی محور چرخش زمین  و دیگری مدار گردش زمین، نشان داده می شود که کره ی زمین و کره ی چشم انسان با هم ارتباط معنایی دارند. که یک مدل ریاضی و فیزیکی در خصوص سجده بر خداوند و مناجات با او را ارایه می دهد. یکی از اسماء خداوند «علی اعلی» است. این اسم مقدس بر صورت انسان با یک انطباق هنری جالب و دقیق، ارتباط معناداری با کعبه و پرستش خداوند دارد. بنابراین هر شخص با دید هنری و الهی به این دو موضوع یعنی زاویه طلایی و نقش «علی اعلی» در چهره خود، می تواند مفهوم خلقت خود و لزوم پرستش خالق خود را در ذهن تداعی کند و سیمای پرستش خدا را مشتاقانه با نگاهی دیگر بنگرد.
    کلیدواژگان: کعبه، چشم، عدد فی، عدد پی
  • قاسم درزی*، مرتضی سلمان نژاد صفحات 223-252
    «انسان شناسی زبان شناختی» از رویکردهای نوین انسان شناسی است که به استخراج مولفه های فرهنگی موجود در زبان های مختلف می پردازد، چه نزد ایشان «زبان» به مثابه ذخیره ای فرهنگی به شمار می آید. مواجهه با متون دینی، به شکل خاص، قرآن کریم از دریچه این دانش، دستاوردهای بسیار مهمی در ترسیم ساحت های انسان شناختی قرآن کریم در برخواهد داشت. به شکل خاص در جستار پیش رو بر دو حوزه تمرکز شده است: نخست «استعاره و نقش آن در ترسیم جهان بینی حاکم بر دیدگاه کاربران زبان» و دوم «زبان قرآن و جنسیت». در این حوزه نیز به کاربردهای جنسیتی در زبان قرآن کریم توجه داده شده و از رهگذر دسته بندی کاربردهای جنسیتی یاد شده، تا حد زیادی زمینه تبیین رویکرد انسان شناختی قرآن فراهم خواهد شد. این بررسی اجمالی حکایت از آن دارد که بررسی ابعاد زبان شناختی قرآن کریم از طریق روی آوردهای انسان شناختی، دریچه های جدیدی به روی مطالعات قرآن و حدیث گشوده و قادر است بسیاری از معضلات اعتقادی و تفسیری را نیز مرتفع نماید.
    کلیدواژگان: قرآن کریم، انسان شناسی زبان شناختی، استعاره، جهان بینی قرآن، گفتمان های قرآنی، زبان قرآن، جنسیت
  • علیرضا شریف فرد*، میثم لطیفی، محسن ذوالفقاری صفحات 253-300
    ضرورت و هدف اصلی

     لازمه تحقق اهداف تربیتی اسلام، همگرایی ارکان تربیتی جامعه اسلامی است. تعامل مدرسه (به عنوان اصلی ترین نهاد تربیت رسمی در کشور)، خانواده (به عنوان طبیعی ترین و پایدارترین نهاد) و مسجد (به عنوان اصیل ترین نهاد تربیتی در جامعه اسلامی) موجب هم افزایی و تسهیل تحقق اهداف تربیتی اسلام می گردد. از سوی دیگر این سه رکن تربیتی (مسجد، مدرسه و خانواده) از مولفه های اساسی ارتباط سنتی می باشند و تحقق همکاری این ارکان، تاثیری قابل توجه بر تقویت شبکه ارتباطات اجتماعی و تعمیق باورهای ملی و دینی خواهد داشت.

    روش پژوهش

    پژوهش حاضر از نوع کیفی بوده و در آن از راهبرد نظریه پردازی داده بنیاد استفاده شده است. داده های پژوهش از نتایج موردکاوی چهارده مسجد برتر در کشور در حوزه تعامل با خانواده و مدرسه استخراج شده است.

    یافته ها

    همکاری مسجد با مدرسه و خانواده پدیده ای محوری است که شرایط علی آن را ظرفیت ها و ضعف های نهادهای تربیتی تشکیل می دهند و برای تحقق آن باید به زمینه های آن که بایسته های برنامه ای، ساختاری و سرمایه انسانی است، توجه شود. این پدیده دارای مراحل چهارگانه: «1-زمینه سازی و اعتمادسازی، 2- جذب از مدرسه به مسجد، 3-تداوم ارتباط و تربیت در مسجد، 4-نقش آفرینی دانش آموزان در مسجد و مدرسه» است که مولفه هایی در قالب عوامل مداخله گر بر آن اثر گذار می باشند و نتایجی را به دنبال خواهند داشت. الگوی حاصل از روابط مقوله های تحقیق در مدلی پارادایمی نمایش داده شده است.

    کلیدواژگان: همکاری بین بخشی، مسجد، مدرسه، خانواده، تربیت، بخش سوم
  • مریم شهرابی فراهانی*، علی اکبر خسروی بابادی، عباس خورشیدی صفحات 301-338

    پژوهش حاضر با هدف ارایه الگوی رهبری آموزش مدار در سازمان های فرهنگی با تاکید بر مدیران مدارس دوره اول ابتدایی شهر تهران انجام شده است. بدین منظور مبتنی بر رویکرد پژوهش های ترکیبی از نوع اکتشافی (کیفی و کمی)، در دو بخش کیفی (بر اساس داده بنیاد خودظهور) و کمی (بر پایه روش پیمایشی مقطعی) داده های مورد نیاز گردآوری گردید. در بخش کیفی جامعه آماری شامل متخصصان و خبرگان حوزه رهبری آموزشی بود که به روش نمونه گیری غیراحتمالی آگاهانه از نوع هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. داده ها با استفاده از مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری گردید. سپس به کمک فن دلفی و بارش مغزی تکمیل شد. نتایج حاصل از کدگذاری مبتنی بر روش داده بنیاد خودظهور منجر به شناسایی 248 شاخص، 39 مولفه و 5 بعد اعتقادی، ساختار کار و محیط، سبک رهبری، توانایی سازمانی و کاری رهبر و ویژگی های شخصی، عقلی و عاطفی رهبری گردید. جامعه مورد بررسی در بخش کمی شامل کلیه مدیران مدارس دوره اول ابتدایی آموزش و پرورش شهر تهران با مدرک کارشناسی ارشد و بالاتر به تعداد 415 نفر بود. برای تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده شد و تعداد 199 نفر تعیین و به روش تصادفی طبقه ای نمونه انتخاب شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل عاملی تاییدی نشان داد یافته های بخش کمی عینا موید بخش کیفی است. پژوهش حاضر ضمن ارایه الگوی رهبری آموزشی متشکل از ابعاد، مولفه ها و شاخص ها برای مدیران مدارس دوره اول ابتدایی شهر تهران، راهکارهایی را برای اجرای الگوی مزبور شناسایی و تدوین کرده است که در ادامه به آنها پرداخته شده است. الگوهای رهبری آموزشی، رویکردهای متفاوتی به رهبری و مدیریت سازمان های آموزشی دارند و یک تیوری خاص نمی تواند رهبری و مدیریت مدرسه را به طور کامل به تصویر بکشد. با توجه به نتایج به دست آمده می توان گفت الگوی ارایه شده در مقایسه با سایر الگوها دارای جامعیت بیشتری است و از طرف دیگر این الگو صرفا متناسب با ویژگی ها و استلزامات دوره اول ابتدایی است. از آنجاکه مدارس ابتدایی به عنوان نهاد زیربنایی و شکل دهنده افراد جامعه بوده و بذر تعهد، تقوا، مسیولیت پذیری، خلاقیت، عشق و... در دوره ابتدایی پاشیده می شود، این دوره در واقع نیازمند رهبری تجسم گرا است.  بنابراین به کارگیری و عملیاتی کردن الگوی مزبور می تواند به رهبری آموزشی اثربخش در دوره اول ابتدایی کمک بسزایی نماید.

    کلیدواژگان: رهبری آموزشی_سازمان های فرهنگی_بعد اعتقادی_بعد ساختار کار و محیط_بعد سبک رهبری_بعد توانایی سازمانی و کاری رهبر و بعد ویژگی های شخصی_عقلی و عاطفی رهبری
  • سید محمدرضا فیاضی، سیاوش صلواتیان*، علی اکبر رزم جو صفحات 339-374
    در جهانی که پیشرفت های ارتباطاتی تقریبا بر همه مسایل جهان سایه افکنده است، مولفه های سیاسی قدرت نیز از این مسیله متاثر شده اند. امروزه علاوه بر ارتباطات دیپلماتیک دولت ها، دیپلماسی عمومی در بسترهای مختلفی از جمله فضای رسانه ای بروز و ظهور یافته و رادیو و تلویزیون یکی از اصلی ترین فرصت هایی است که از طریق آن می توان انگاره های هدفمندی را با بهره گیری از مفاهیم حوزه مدیریت تصویر به مخاطبین منتقل کرد. در واقع هدف نهایی فرآیند مدیریت تصویر، ایجاد و ارایه انگاره هایی هدفمند از اشخاص، رویدادها و موضوعاتی است که متناسب با ماموریت یک رسانه بوده و با بهره گیری از ظرفیت های پرداختی و فرآوری رسانه ای بتواند حتی المقدور انگاره هایی حساب شده و مطلوب را به مخاطبین منتقل کند. این تحقیق با اتخاذ رویکردی فرآیندی به عنوان رهیافت مختار پژوهش، تلاش داشت تا با بهره گیری از روش مصاحبه عمیق، ضمن شناسایی اهرم های تغییر این فرآیند بر مبنای روش باز مهندسی کندور، فرآیند مطلوبی را برای مدیریت تصویر در رسانه ملی پیشنهاد نماید. به همین منظور خروجی مصاحبه با بیست نفر از کارشناسان، اساتید و پژوهشگران ارتباطات و تعدادی از مدیران و مشاوران رسانه ملی کدگذاری و مقوله بندی شد تا با استفاده از نرم افزار آی مایندمپ، 200 مفهوم استخراج شده به 70 مفهوم تقلیل یافته و در نهایت مدل ریلی فرآیند مدیریت تصویر ارایه شود. این مدل از شش نظام حمایتی و چهار نظام اصلی تشکیل شده است که در یک نگاه سیستمی، فرآیند پیشنهادی مدیریت تصویر در رسانه ملی را شکل می دهند.
    کلیدواژگان: مدیریت تصویر، مدیریت پیام، مدیریت برداشت، باز مهندسی فرآیندها، سازمان صداوسیما
  • محسن کفیلی فرد، علی جعفری*، محمد سلطانی فر صفحات 375-408

    این پژوهش در پی آن است که بررسی نماید هویت دینی در پویانمایی های ایرانی چگونه نشان داده می شود و برای بازنمایی هر یک از ابعاد هویت دینی از چه رمزگان نشانه شناسی استفاده شده است. به عبارت دیگر، هدف اصلی این تحقیق، تحلیل نشانه شناختی هویت دینی در  پویانمایی های ایرانی (مورد مطالعه: مجموعه پویانمایی پیامبران) است. این تحقیق در رهیافت مطالعات فرهنگی و با تاکید بر نظریه بازنمایی استوارت هال [1] و بهره گیری از نظریه های مرتبط با حوزه دین به ویژه نظریه گلاک و استارک [2] صورت گرفته است. جامعه آماری شامل پویانمایی های ایرانی است که در طول سال های گذشته با محوریت دین و مسایل دینی در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران تولید و پخش شده است. نمونه گیری در این پژوهش به روش نمونه گیری هدفمند غیر تصادفی انجام شد و 3 قسمت از پویانمایی پیامبران (کشتی نوح، آتش سرد و صابران) به عنوان نمونه انتخاب شده است. برای تحلیل نشانه شناسی پویانمایی ها از الگوی روایی بارت [3] و همچنین از تحلیل سه گانه فیسک و هارتلی [4] استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داد بازنمایی هویت دینی در پویانمایی پیامبران با جهت گیری، چارچوب بندی رسانه ای و کارکردهای ایدیولوژیک همراه است. در این پویانمایی ها ابعاد مختلف هویت دینی - بعد اعتقادی، مناسکی، تجربه ای و پیامدی- بازنمایی می شود.

    کلیدواژگان: بازنمایی، پویانمایی، نشانه شناسی، هویت دینی
  • محدثه معینی فر* صفحات 409-441

    موضوع حق های نوین از مسایل دنیای معاصر است که گاه متعلق این حق ها نیز از مفاهیم مبهمی چون فرهنگ است؛ زیرا مفهوم فرهنگ باوجود تعاریف متعدد، دارای ابهام های فراوانی است و در عین حال، دامنه طرح این حق ها در حوزه فقه و به عبارت عام تر دین نیز می تواند ابعاد طرح مساله حق فرهنگی را پیچیده تر نماید. در پژوهش پیش رو کوشیده شده به این پرسش اساسی پاسخ داده شود که مفهوم، مصادیق و مبانی مشروعیت حق فرهنگی در فقه امامیه چیست؟ مفهوم و مصادیق حق فرهنگی در سه حوزه فقه اکبر، اوسط و اصغر به همراه عناصر متقدم و متاخر شرعی قابل بیان هستند و در موجه سازی آن نیز باید اذعان کرد در مرحله لسان دلیل، با توجه به آیاتی چون 15 اسرا، 4 ابراهیم، 205 بقره، 13 حجرات و به ویژه 164 آل عمران و روایاتی که در موضوعات همراهی دین و عقل، تسلط پیامبران (ص) و ائمه (ع) بر زبان اقوام گوناگون، اهداف ارسال پیامبران (ص) و آفرینش امت ها با زبان های مختلف وارد شده اند، حق فرهنگی در اسلام حقی مشروع است، هرچند بهتر است گفته شود حق مذکور حق آمیخته به تکلیف است، نه یک حق محض؛ یعنی فرد ضمن آن که نسبت به آن حق دارد، اما برای اکتساب آن نیز باید بکوشد.

    کلیدواژگان: فرهنگ، حق، حق فرهنگی، فقه امامیه، صاحب حق
|
  • MohammadHasan Ahmadi * Pages 1-34

    Text- audience relation and the impact of the former on the latter, especially inthe context of religious texts, is a significant subject from communicationscience viewpoint. In the Islamic religious literature the religious propositionor "hadith", and with some degree of toleration a single-source narration(khabar-e vahid), have been recognized as a discourse unit. But what is theposition and function of a religious proposition in producing religiousknowledge? This function has probably been dominated by the jurisprudentialsystem and has been spoken about in terms of "authoritativeness". But thisfunction and position are to be analyzed in relation to the production ortransmission of knowledge. On the one hand, in proportion to the applicationof a religious proposition throughout history, the volume of knowledge basedthereon increases. On the other hand, it is not logical to establish a directrelationship between religious knowledge and a religious proposition.Basically, with emphasis on non-jurisprudential areas, none of the teachingsthat we consider to be in the form of single-source narration could be acceptedin a vacuum regardless of civilization-based knowledge. In the approach toanalyzing the Shi'a hadith heritage, it should also be said that a quantitativelook at the hadiths based on the direct relation between the religiouspropositions and knowledge is not an effective model in analyzing the sociopoliticalstatus of the Infallibles.

    Keywords: communication, Religious Proposition, Good News, Knowledge
  • Seyyed Majid Emami *, Abbas Ghaemi Pages 25-74
    “Creative industries” literature is one of the pioneer models in the world's cultural policy- making and culture economics being developed by governments and other policy agencies since approximately the beginning of the current century. As a lucrative and efficient media type, animation has increasingly impressed the policymakers. To achieve the ideal situation in Iran, it is necessary to have a holistic and precise view of the current situation before starting any planning or formulating policies. This research, therefore, has dealt with the issue of mass producing animation in Iran at a global scale through a scholarly method by interviewing different actors and agencies in Iranian animation industry followed up with their theme analysis.The results show that there are three major obstacles that prevent the development of Iranian animation industry, namely governmental, promoters’ and structural factors. The solutions are categorized in six basic groups: forming a macro-supervisory organization, creating a free market, reforming the educational system, conducting research, and developing accelerators. Eventually, an ideal model of policy-making in television animation production has been presented.
  • Shahla Bagheri *, Vahid Khashei, Bijan Zare, Poran Sepehri Amin Pages 75-120

    Curriculum as a political document in every society must reflect its values and basic policies. In this research some approaches to multi-cultural curriculum planning in higher education have been presented, the results of which could be applicable in the Ministry of Higher Education (for all Universities), Farhangian University, and Shahid Rajaiee Teachers’ Training University. The research is a practical one using a descriptive-analytical methodology and library or documented study. It has also carried out a field survey obtaining the needed info through interviews and questionnaires. Using Cochran Model, the sampling consisted of 373 persons from the statistical population of 10000 professors, staff, and university students studying within the period of 1391 to 1396, pursuing their continuous Bachelor Degree in Farhangian University. In this research SWOT method has been used for analyzing strengths, weaknesses, opportunities, and threats, and presenting the most important policies of multi-cultural curriculum. Moreover, the strategic model of SOAR has been applied to planning the strategy of strengths and explaining the opportunities, ideals, and results. Then with applying the quantitative strategic planning matrix, the various strategy choices have been identified and assessed. We can sum up the best strategy for multi-cultural curriculum planning as setting up the curriculum and syllabus on the basis of the whole country's cultural diversity to the extent that the policy of “unity in plurality” will be implemented properly.

    Keywords: Curriculum, Multi-Cultural Curriculum, SWOT Method, SOAR Method
  • Ahmad Tavanaei *, Masood Rohani, Seyed AliAsghar Soltani Pages 121-156

    Hafiz’ discourse efforts to represent his age’s transcendental discourse, and resistance to its semantic system, with the aim of creating otherness and delegitimization , can be explained under the title of resistance discourse model. This article tries to offer a discourse-based study of resistance literature in Hafez’ Ghazals based on the discourse theory of Laclau and Mouffe and Soltani’s discourse semiology model, by relying on a descriptive-analytical method. With this method, the work is explicated from textual, intertextual, and texture points of view. The main question is what the represented discourse systems in the text are and what relation they have with resistance discourse. It has become clear that there are four different sub-discourses in the text, namely domination, resistance, mysticism, and sufism, and the major existing semantic conflict of the text is the result of the confrontation between the sub-discourse of resistance and hegemonic discourse of the government of the time. The representation of identity specifications of socio-political strata related to the dominant discourse, with the aim of influencing the subjects’ minds, is among the discourse efforts of the author (Hafez) which has in its totality led to the explanation of the power image and its discourse identity.

    Keywords: Discourse Semiology, Resistance Discourse, Hafiz’ Ghazals, Creating Otherness, Representation, Soltani’s Model, Laclau, Mouffe
  • Majid Jafarian *, Hassan Bashir, Mohsen Alviri Pages 157-196

    Dialogue with Religious Another is one of the important results and events that can be imagined in the field of religion. After the revolution in Iran, some governmental and non-governmental organizations and institutions took this issue on the assumption that there was a history of this type of dialogue in the field of Islamic civilization. Undoubtedly, the representatives of these institutions have gained experience over the years by relying on these conversations to prove Islamic-Shiite identity with other religions, and in particular Catholic Christianity. This qualitative study seeks to answer the question by analyzing the content of the discourses on the subjectivity and experience of these individuals that, essentially, based on the intrinsic approach adopted by the traditional foundationalist, how does one view the religion as another and what is the interpretation of the dialogue with the "other"? Provide. For this purpose, field data were collected through purposeful sampling in a semi-structured interview with 15 actors in this field. The analysis of the themes of the discourse showed that, from a traditional foundationalist perspective, dialogue with another religion prioritized religious equality, embraced religious globalization as a fixed principle in dialogue, and attempted to negotiate another through political-religious legitimacy.

    Keywords: Inter-religious dialogue, Religious Another, traditional foundationalist, Thematic Analysis, iran
  • Mohsen Khaleghi Moghadam *, Sayed Ali Hashemi, Yasser Khalili Pages 197-222
    This article refers to an introversive way of understanding God. The Golden Ratio (φ 1.618) is an affirmation mark of Allah on His creatures in the world, the golden stamp that catches the mind of any curious person. Here we want to unveil another new effect of this seal on human face and associate it with this golden ratio and try to understand God's purpose of creating humans. The position of Ka'aba (the Holy Sanctuary in Mecca) on earth is based on the golden angle that is π/φ 111 degree which equals (π 3.14). If there is such a connection in humans, what is the meaning of it? In this paper, by using an analytical method and a mathematical approach, the golden angle in the human eye and its iris is depicted. In view of the visual art, it is shown that the Earth and the two Globes of the eye coincide with the Earth's axis and the Earth's orbit, which presents a mathematical and physical model of prostrating before God and praying to him. One of the Names of God has also an interesting artistic adaptation on human face. Therefore, each person endowed with an artistic and divine vision of these two things - the Golden Angle and the Golden Image of God's Name in his face - can evoke the concept of his creation and the need to worship his Creator in his mind and look at worshipping God in a new perspective.
    Keywords: Ka'aba, Eye, Number Phi, Number Pi
  • Ghasem Darzi *, Morteza Salmannejad Pages 223-252
    Linguistic anthropology" is one of the new approaches in anthropology that deals with the extraction of cultural components in different languages, which in their view "language" is considered as a cultural reserve. Confrontation with religious texts, in particular, the Holy Quran through the lens of this knowledge, will have very important achievements in drawing the anthropological areas of the Holy Quran. Specifically, the present paper focuses on two areas: The first is "metaphor and its role in drawing the worldview that governs the view of language users" and the second is "the language of the Qur'an and gender". In this regard, according to the gender applications in the language of the Holy Quran and the classification of these applications, the anthropological approach of the Quran in the face of gender is explained. This brief study suggests that the study of the linguistic dimensions of the Holy Qur'an through anthropological approaches has opened new doors to the study of the Qur'an and hadith, and is able to solve many theological and interpretive problems.
    Keywords: Linguistic Anthropology, quran, Gender, Discourse, metaphors, Worldview
  • Alireza Sharif Fard*, Meysam Latifi, Mohsen Zolfaghari Pages 253-300
    Necessity and main goal

     The conformity of the educational elements of the Islamic society is necessary for the realization of the educational goals of Islam. The interaction of the school (as the main institution of formal education in the country), the family (as the most natural and stable institution) and the mosque (as the most original educational institution in the Islamic society) cause synergy and facilitate the realization of Islamic educational goals. On the other hand, these three pillars of education (family school mosque) are the basic components of traditional communication and the realization of cooperation between these elements will have a significant impact on strengthening the social communication network and deepening national and religious beliefs.

    Research method

    The present study is of qualitative type and it uses the data theorizing strategy of the foundation. Research data have been extracted from the results of a survey of the top 14 mosques in the country in the field of interaction with family and school.

    Results

    Cooperation between the mosque and the school and the family is a central phenomenon that is conditioned by the capacities and weaknesses of educational institutions. This phenomenon has four stages: "1- Construction, 2 building trust, 2- Attracting from school to mosque, 3- Continuing communication and training in the mosque, 4- Creating students' role in the mosque and school." It is the components that affect it in the form of intervening factors and will lead to results. The pattern of the relationships of the research categories is shown in a paradigm model.

    Keywords: inter-sectoral cooperation, mosque, school, family, education, third part
  • Maryam Shahrabi Farahani *, Aliakbar Khosravi Babadi, Abbas Khorshidi Pages 301-338

    The aim of this study was to present the model of educational-oriented leadership in cultural organizations with emphasis on school principals in the first elementary school in Tehran. The research was an exploratory mixed method (qualitative and quantitative) that required the required data in the qualitative section (based on grounded theory) and quantitative (based on cross-sectional survey method). In the qualitative section, the statistical population included experts and specialists in the field of educational leadership who were selected by targeted sampling method and snowballs. Data were collected using a semi-structured interview. Then it was completed with the help of Delphi technique and brainstorming. The results of coding based on Grounded theory led to the identification of 248 indicators, 39 components and 5 dimensions including belief dimension, dimension of work and environment, dimension of leadership style, dimension of organizational and work ability of leader and dimension of personal, intellectual and emotional characteristics of leadership. The study population in a quantitative section included all school principals in the first elementary school in Tehran (415 people). The Cochran's formula was used to determine the sample size, and 199 individuals were identified and randomly selected from the sample class. Data analysis using the confirmatory factor analysis test showed that the findings of the quantitative section are exactly the same as the qualitative section. According to the obtained results, it can be said that the obtained pattern is more comprehensive than other patterns, and on the other hand, this pattern is only suitable for the characteristics and implications of the first elementary period. Therefore, applying and implementing this model can be of great help to effective educational leadership in the first elementary period school.

    Keywords: Educational Leadership, Cultural Organizations, dimensions of belief, work, environment, leadership style, organizational, work ability of leader, personal, intellectual, emotional characteristics of leadership
  • Seyed Mohammadreza Fayazi, Siavash Salavatian *, Ali Akbar Razmjoo Pages 339-374
    In a world where communication advances have overshadowed almost every issue in the world, the political components of power have also been affected. Today, in addition to diplomatic relations between governments, public diplomacy has emerged in various contexts, including the media environment and radio and television are one of the main opportunities through which purposeful image can be conveyed to the audience using the concepts of image management. In fact, the ultimate goal of the image management process is to create and present purposeful image of people, events and topics which are appropriate with the aims of a media and to transfer deliberate and proper images to audiences using image management strategies. By adopting the process approach and use of the in-depth interview method, this study tried to identify the leverage that change this process based on Kondor reengineering and suggest an appropriate process for image management in IRIB. For this purpose, the findings of the interview with twenty experts, professors and communication researchers and a number of managers and consultants of IRIB were coded and categorized. Then by using iMindamp software, 220 extracted concepts were reduced to 20 concepts and finally the model of image management process formed. The model consists of six support systems and four main systems that in systematic view form the proposed image management process in the IRIB.
    Keywords: Image Management, Message Management, Impression Management, Process Reengineering, IRIB
  • Mohsen Mohsen Kafili Fard, Ali Jafari *, Mohammad Soltanifar Pages 375-408

    Today, media representation has become a fundamental concept in cultural and media studies and plays an important and central role in analyzing media texts. On the other hand, religious identity as a form of various forms of social identity is influenced by the growing influence of modern media and cultural goods and products, including animations. The main purpose of this research is to study how religious identity is represented in Iranian animations. This research has been conducted in the cultural studies approach, with emphasis on Stuart Hall's theory of representation and using theories related to religion, in particular the Glock and Stark's theory. The statistical society includes Iranian animations that have been produced and broadcasted over the past years by the Islamic Republic of Iran, with a focus on religion and religious issues. Sampling in this research was carried out through non-random purposeful sampling and 3 parts of the animation of "Prophets"(Noah's ship, Cold Fire, Patient) were selected as the sample. To analyze the semiotics of animations, Barthes's narrative model and also Fisk and Hartley's triple analysis, have been used. The results of the research showed that the representation of religious identity in Prophets animation is associated with orientation, media frameworks and ideological functions. In these animations, various aspects of religious identity, such as ideological, ritualistic, experimental and consequential, are represented.

    Keywords: Animation, Representation, Semiotics, Religious Identity
  • Mohaddeseh Moeinifar * Pages 409-441

    The concept of culture, despite its numerous definitions, is ambiguous. In addition, the issues of new rights are also a matter of contemporary world, and sometimes these rights are also belongs to obscure concepts such as culture, while the subject of culture, which in many cases has a deep link with religion, affects ambiguity of the cultural right, because there is no consense on the concept of religion. Confirming this, many jurists point out the ambiguity of the cultural right which is often counted as third generation rights. In this paper, we have tried to answer the fundamental question, what are the concept, examples, and foundations of the legitimacy of the cultural right in Islamic jurisprudence.Concepts and examples of cultural rights are noticeable in the three areas of jurisprudence of figh Akbar, figh usat and figh asghar. for justification it, it should be acknowledged that in the linguistic phase, according to verses such as 15 Isra, 4 Ibrahim, 205 baharah, 13 hojarat and especially 164 Al imran and narrations about the issues of being religion with reason, the domination of the prophets and the imams on the language of the various tribes, the purposes of sending prophets, and the creation of the nations in different languages, the right to culture in Islam is a legitimate right, though it is better to say that the right is a mixed right with duty, not a simple right.

    Keywords: Culture, right, cultural right, Islamic jurisprudence, and owner of the right