فهرست مطالب

پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه - پیاپی 2 (بهار و تابستان 1398)
  • پیاپی 2 (بهار و تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1399/04/09
  • تعداد عناوین: 12
|
  • لیلا شوبیری*، مجید یوسفی بهزادی، آتنا رضایی صفحات 1-24

    هدف مقاله‌ پیش‌ رو، تحلیل و بررسی کاربست نظریه‌ «گرایش ‌های ریخت ‌شکنانه» آنتوان برمن (1991-1942) ترجمه ‌شناس فرانسوی در ترجمه باب هشتم گلستان سعدی از شارل دفرمری (1883-1822) است. درواقع این مقاله، به بررسی تقابل میان زبان مبدا (فارسی) و زبان مقصد (فرانسه) در چارچوب گرایش ‌های برمن می‌پردازد و خطاها و تغییراتی را نشان می‌دهد که توازن آن ‌ها در وفاداری و آزادی مترجم تحقق می‌یابد. تضادها و شباهت ‌های واژگانی در متن اصلی و متن ترجمه‌ شده در مطالعه ترجمه‌ دفرمری به‌گونه‌ای ظاهر می‌شوند که کاربست نظریه برمن به ما می‌آموزد افزون بر پایبندی به متن مبدا، لازم است به شکل و معنای زبان مقصد توجه داشت. تلاش خواهیم کرد با تکیه ‌بر دیدگاه گفتارمحور برمن: گفتار سنت ‌محور، گفتار هدف ‌محور و گفتار تجربه ‌محور به آسیب‌شناسی ترجمه گلستان بپردازیم و نشان دهیم که ابهامات و تناقضات در ترجمه ورسیون دفرمری نشات گرفته از عدم درک صحیح او از پندها و حکایات اخلاقی-معنوی سعدی است.

    کلیدواژگان: نقد ترجمه، آنتوان برمن، گرایش های ریختشناسانه، گلستان سعدی، همگون سازی، دفرمری
  • همایون اسلامی، محمدجواد کمالی* صفحات 25-44

    ترجمه اساسا متشکل از دو رویه است: لفظ ‌گرا و معناگرا. در رویه لفظ ‌گرا، حرکت به سمت تناظر یک‌به‌یک اجزای دو متن است؛ و در رویه معناگرا، تلاش می‌شود ترادفی میان محتوای متن‌ ها برقرار گردد. ازآنجاکه زبان‌ ها نه تماما متقارن هستند و نه تماما نامتقارن، هیچ‌یک از این رویه‌ ها به‌تنهایی نمی‌تواند کارآمد باشد و در ترجمه‌ های موفق، هردو رویه به کار گرفته می‌شود. در این مقاله ابتدا نگاهی خواهیم کرد به انواع تناظر واژگانی متون مبدا و مقصد؛ آنگاه تلاش می‌شود روابط مفهومی میان‌ واژگانی تک‌به‌تک معرفی شوند و کاربرد آنها به‌صورت میان‌زبانی، یعنی در چارچوب فرایند ترجمه بررسی گردد. ما می‌خواهیم بدانیم برای انتخاب معادل برای واژگان متن مبدا چگونه می‌توان از این روابط بهره گرفت. این روابط عبارت‌اند از: 1- شمول معنایی، 2- جزء واژگی، 3- عضوواژگی، 4- واحدواژگی، 5- هم ‌معنایی (ترادف)، 6- چندمعنایی، 7- هم‌ آوا-هم‌نویسی، 8- تقابل معنایی و 9- تباین معنایی. قصد ما در این مقاله کشف و معرفی فرمول ‌بندی‌های فراگیری است که ترجمه را تا حد زیادی دقیق‌ تر و منطقی ‌تر می‌گردانند.

    کلیدواژگان: روابط مفهومی میان واژگانی، معنی شناسی، ترجمه، روابط میان زبانی، معادل
  • عاطفه نوارچی*، لادن معتمدی صفحات 45-66

    تصریح و تلویح دو راهکار در ترجمه بینافرهنگی است که همواره مترجمین را در نقش میانجیگری آنها بین دو زبان و فرهنگ یاری کرده است. این دو راهکار هرچند از دیدگاه نظریه ها و رویکردهای متفاوت در ترجمه اجتناب ‌ناپذیر شناخته ‌شده‌ اند لیکن تابع دستورالعملی ثابت و ابعادی تعیین شده نمی ‌باشند. مترجم با استفاده از تصریح سعی می کند به خواننده متن مقصد، اطلاعاتی را انتقال دهد که خواننده متن مبدا به ‌طور طبیعی داراست و با علم به آن پیام متن را با تمام ظرافت‌ ها و اشارات درک می کند. تلویح نیز هرچند با پوشاندن بخشی از اطلاعات متن مبدا همراه است لیکن راهکاری برای اجتناب از اعوجاج در انتقال پیام اصلی است. حال سوال این است که اگر به ‌کارگیری این دو راهکار تابع دستورالعمل مشخصی نیست چه عواملی در استفاده صحیح از آنها دخیل است؟ با فرض بر این‌که بررسی و تحلیل به ‌کارگیری این دو راهکار در چارچوب تیوری های مطرح شده می تواند در این مقوله راهگشا باشد، در تحقیق حاضر به بررسی تلویح و تصریح در ترجمه فرانسه گلستان توسط عمرعلی شاه با هدف روشن‌سازی و استفاده مناسب از این دو راهکار پرداختیم. بررسی و تحلیل مثال‌ها به ما نشان داد که مترجم باید در عین تسلط کامل بر دو زبان و دو فرهنگ از چالش ‌های پیش رو در کار برد این دو راهکار آگاه باشد و از آنها در موارد خاص و ضروری و به‌گونه ‌ای هوشمندانه استفاده کند.

    کلیدواژگان: تصریح و تلویح، ترجمه گلستان، چالش ‌های تصریح، عمرعلی شاه، وفاداری در ترجمه
  • طاهره جعفری حصارلو*، آنت آبکه صفحات 67-99

    ادبیات تطبیقی تصویر و انعکاس ادبیات و فرهنگ ملتی است در ملت یا ملت های دیگر. ادبیات تطبیقی پلی است که فرهنگ ها و ملل مختلف را به هم متصل می کند، از تاثیرپذیری ها و تاثیرگذاری ها میان ادبیات ملی یک کشور و دیگر کشورها سخن می گوید، پنجره های جدیدی را برای نگاه کردن به جهان می گشاید و زمینه را برای خروج ادبیات بومی از انزوا و عزلت فراهم می سازد. در این مقاله از تبلور واقع گرایی، مضامین مشابه، مشابهت های سبک اجتماعی، فرهنگی، داستانی و بافت متن در برهوت عشق اثر فرانسوا موریاک و سنگی بر  گوری اثر جلال آل احمد سخن می گوییم و اینکه زبان آل احمد و موریاک، بیان رنج انسان هاست. موریاک و آل احمد وارد روح های عاری از عشق، گناه کاران و سرگشتگان می شوند و موقعیت ها، آمال، خواسته ها و شرایط اجتماعی آن ها را تجزیه ‌وتحلیل می کنند. هر دو نویسنده معتقدند که موقعیت ها انسان ها را تحت کنترل خود دارند، موقعیت ها و شرایط موجود هستند که این شخصیت ها را مجبور می کنند تا بعضی از اعمال را انجام دهند، بدین دلیل این شخصیت ها سرگشته و گمراه شده اند و علت سرگشتگی آن ها موقعیت ها و شرایط موجود بوده است. مقاله حاضر به شیوه توصیفی-تحلیلی به بررسی مضمونی و تطبیقی این دو اثر می پردازد. یافته های تحقیق نشانگر این است که زندگی برای شخصیت های این دو نویسنده زندانی است ابدی، گریزی از سرنوشت نیست و ما همواره مغلوب سرنوشت هستیم. در تابلوی تنهایی انسان، شخصیت ها به حد و مرزهای خود و ضعف خویش در مقابل سرنوشت، آگاهی می یابند.

    کلیدواژگان: فرانسوا موریاک، جلال آل احمد، ادبیّات تطبیقی، مذهب، تعلیق
  • مهدی فرخی* صفحات 101-117

    این مقاله که با هدف «رازگشایی» یا بهتر بگوییم ابهام‌ زدایی درباره آراء و عقاید آنتوان برمن، نظریه پرداز صاحب نام معاصر فرانسوی، درزمینه دانش نوپای ترجمه شناسی نوشته شده است، قصد دارد تا خواننده را با شیوه درست خوانش و دریافت بهتر آثار و اندیشه او یاری کند. نگارنده که سال ‌های زیادی را وقف «فهم» جان آثار او کرده است، بر این باور است که خواننده بدون تاویل و تفسیرهای «رازگشا»، که در این گفتار فعلا به شش مورد آن بسنده شده است، در رویارویی با آثار این اندیشمند ترجمه گرفتار یک دریافت سطحی می‌شود و آنچه را که منظور نظر برمن بوده است، حاصل نخواهد کرد. خام خیالی است اگر گمان کنیم آنتوان برمن شیوه نامه ای مدون برای ترجمه به مترجم ارایه می‌دهد تا یک اثر را از زبانی به زبان دیگر برگرداند.از این روگاهی با توجیهاتی از سوی خواننده این آثار روبرو می ‌شویم که با این رویکرد حاصلی جز ناکامی نخواهد داشت. فهم دنیای پررمز و راز و لا یه ‌لایه آنتوان برمن نیاز به دانستن جان جان تفکر او دارد. به همین منظور این مقاله ضمن استناد به سخن معاصرین و کسانی که او را نقد و تاویل کرده‌اند، شش کلید «رازگشا» به خواننده ارایه می‌دهد تا با مطالعه و تطبیق این نکات بتواند به درک درست‌ تری از آثار او برسد. این شش نکته به‌صورت فشرده عبارتند از: 1- تکیه بر یک طرح کلی یا (پروژه)؛ 2- استعاری بودن زبان برمن؛ 3- فیلسوف بودن برمن؛ 4- باور به مقطع و تکه‌تکه بودن زبان؛ 5- داشتن روحیه رمانتیک؛ 6- داشتن دغدغه مذهبی. بی‌شک، ورود به دنیای برمن به دانستن این شش نکته خلاصه نمی‌شود و به شناخت عناصر دیگری نیز نیازمند است که می‌تواند موضوع مقالات مکمل دیگری باشد.     

    کلیدواژگان: ترجمه شناسی، آنتوان برمن، پروژه، بازخوانی، رازگشایی
  • مرضیه مهرابی*، فرزانه مصباحی صفحات 119-146

    یادداشت ‌برداری در مقام یکی از مهارت‌ های دانشگاهی، توجه پژوهشگران حوزه آموزش زبان‌ فرانسه دانشگاهی را به خود جلب کرده است. جستار پیش رو بر آن است روش‌ ها و راهبرد های یادداشت ‌برداری دانشجویان ایرانی را در کلاس‌ های گوناگون بررسی کند و با این بررسی به مشکلات یادداشت ‌برداری دانشجویان بپردازد. برای دستیابی به این هدف، سه ابزار گردآوری داده مورد استفاده قرار گرفت؛ 13 جلسه از 4 کلاس گوناگون در مقطع کارشناسی ارشد، گرایش ‌های ادبیات و آموزش، در دانشگاه تهران مشاهده و ضبط و 84 یادداشت گردآوری شد. 61 دانشجوی ایرانی در مقطع نامبرده به پرسشنامه محقق‌ساخت با روایی 0٫81 پاسخ دادند. داده ‌ها بر اساس روش ترکیبی کیفی (با استفاده از جدول تحلیل یادداشت‌ها) و کمی (با استفاده از نرم‌افزار SPSS برای تحلیل پرسشنامه) تحلیل شدند. یافته‌ های پژوهش نشان می‌دهد روش رایج یادداشت ‌برداری میان دانشجویان روش خطی یا سامان‌ دهنده است. استفاده از عین واژه‌ ها، جمله ‌های کلیدی، وفاداری و سازگاری با مطالب بیان شده، دسته‌بندی اطلاعات حین یادداشت‌ برداری، تصویر‌نگارها و علامت‌ های فهرست ‌بندی در سطح گفتمان و اندیشه ‌نگارها در سطح واژه از رایج ‌ترین راهبردها است. دگرنویسی، دسته ‌بندی اطلاعات پس از یادداشت ‌برداری، درج دیدگاه‌ ها، تبادل ‌نظر با استادان و دانشجویان سال بالاتر، استفاده از راهبردهای فراگفتمانی در سطح گفتمان، بهره‌ گیری از شمایل ‌ها در سطح واژه و همچنین اقسام راهبرد کوته ‌نویسی از کم ‌بسامدترین راهبردها بوده است. میان روش ‌ها و راهبردهای به ‌کارگرفته شده از سوی دانشجویان در کلاس ‌های گوناگون، تفاوت‌ هایی وجود دارد، نظیر صورت یادداشت‌ ها در بهره‌ برداری از فضای کاغذ یادداشت، گونه‌های راهبردهای کوته ‌نویسی، ساختار و روش‌ های به کار گرفته شده، حجم یادداشت ‌ها و استفاده از زبان مادری.

    کلیدواژگان: دانشجویان ایرانی، راهبردهای یادداشت برداری، روش های یادداشت برداری، زبان فرانسه، فرانسه دانشگاهی
  • سمانه صفری، ناهید جلیلی مرند* صفحات 147-168

    در ترجمه متون ادبی، برگردان سبک نویسنده از اهمیت خاصی برخوردار است. مترجم علاوه بر انتقال مفهوم مورد نظر نویسنده به مخاطب، با شناسایی ویژگی‌ های سبک وی، باید سعی در بازآفرینی اثر کند. همچنین امانتداری در ترجمه یکی از مهم‌ ترین اصولی است که هر مترجمی ملزم به رعایت آن است؛ بدین ترتیب هدف نویسنده از نگارش اثر و پیام وی به کمک معنا و سبک می‌تواند تا حد ممکن انتقال یابد. مقاله حاضر به بررسی ویژگی ‌های سبک نوشتار زنانه زویا پیرزاد در دو زمینه واژگانی و نحوی پرداخته و در این راستا، داستان کوتاه طعم گس خرمالو پیکره پژوهش را تشکیل می‌دهد. بدین ترتیب بخش تیوری پژوهش بر پایه رویکرد تنی چند از نظریه‌پردازان در خصوص ترجمه سبک و معنا، نوشتار زنانه و نمودهای آن استوار است، سپس گزیده ‌هایی از متن داستان در رابطه با دو عنصر مذکور انتخاب و مورد تحلیل قرار گرفته ‌اند. همچنین، ترجمه فرانسوی این متن به قلم کریستف بالایی با متن اصلی مقایسه شده و نگارندگان مقاله پیشنهاد هایی با تکیه بر شناخت خود از علم ترجمه ‌شناسی و واژه ‌شناسی ارایه داده‌اند. درنهایت به میزان موفقیت مترجم در برگردان ویژگی‌ های سبکی متن اصلی اشاره شده است.

    کلیدواژگان: ترجمه ادبی، سبک نوشتار زنانه، زویا پیرزاد، کریستف بالائی، طعم گس خرمالو
  • الهام علیزاده*، رویا لطافتی، حمیدرضا شعیری، محمودرضا گشمردی صفحات 169-188

    حضور زبان فرانسه در ایران به دوره صفویه و تدریس زبان فرانسه به شکل رسمی در دانشگاه‌ های ایران به سال 1315باز می گردد. دانشگاه تهران اولین دانشگاه در ایران است که کرسی زبان و ادبیات فرانسه را بنیاد نهاد. امروزه این رشته با سه گرایش ادبی، مترجمی و آموزش و در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری در دانشگاه‌های دولتی شهرهای تهران، مشهد، اصفهان، تبریز، اهواز، سبزوار، شیراز، همدان و یزد دانشجو می پذیرد. رشته زبان و ادبیات فرانسه در مقطع کارشناسی دانشگاه‌ های مذکور و هم چنین دانشگاه آزاد اسلامی بیشترین تعداد متقاضی را دارد؛ ازاین رو بیشترین تعداد فارغ‌التحصیلان رشته زبان فرانسه را دانشجویان گرایش زبان و ادبیات فرانسه تشکیل می دهند. بررسی مشکلات آموزشی دانشجویان زبان فرانسه در زمینه های مرتبط با آواشناسی، دستور زبان، نگارش، تولید شفاهی تاکنون مورد نظر محققین بوده است، اما مشکلات آموزش ادبیات از این حیث مغفول مانده است. برای آسیب‌ شناسی آموزش ادبیات فرانسه در دانشگاه باید از سه منظر استاد، دانشجو و مواد درسی بررسی‌ها صورت بگیرد. در این پژوهش برآنیم که با کمک تحقیقات میدانی و پرسشنامه مشکلات پیش روی دانشجویان زبان و ادبیات فرانسه در کلاس ‌های ادبیات را از منظر مواد درسی تعیین شده از سوی وزارت علوم تحقیقات و فناوری در قالب سرفصل دروس مورد بررسی قرار دهیم و بتوانیم با واکاوی دقیق سرفصل های به کارگرفته در دانشگاه‌ های مختلف به نقاط ضعف و قوت آن پرداخته و البته در این پژوهش نظرات دانشجویان، مورد استناد ما برای رسیدن به نتیجه ‌گیری است. هدف ما از نگارش این تحقیق برداشتن گامی در راستای حل مشکلات بخش زیادی از دانشجویان پذیرفته شده در این رشته تحصیلی و ارایه راه کارهایی برای رفع بخشی از این مشکلات است.

    کلیدواژگان: آسیب شناسی، آموزش ادبیات، سرفصل، رشته زبان و ادبیات فرانسه
  • ژاله کهنمویی پور*، بهناز خواجوی صفحات 189-212

    میشل کولو در کتاب خود درباره جغرافیای ادبی، پس از ارایه تصویری کلی از گرایش های موجود در جغرافیای ادبی، به بررسی آثار برخی از نویسندگان و شاعران قرن نوزده و بیست فرانسه می پردازد. او در این بررسی آثار نویسندگان و شعرایی را مورد نقد قرار می دهد که با دیدگاه جغرافیای ادبی همساز و هماهنگ باشند. در بستر شعر فارسی نیز محمدعلی سپانلو از جمله معدود شاعرانی است که به مقوله فضا و شهر به عنوان عنصری مهم در تصویرسازی شاعرانه توجه کرده و شهر زادگاه خود تهران را دست ‎مایه اصلی شعرهایش قرار داده است. سپانلو شاعری تهرانی است، او اشعار خاصی در مورد تهران سروده و در سایر اشعار هم با حس بالای شاعرانه ای از زادگاه خود یاد کرده است. می توان گفت سپانلو در اشعارش نگاهی اسطوره ای به تهران دارد و از این نگاه برای بیان دردها و ناملایمات اجتماعی استفاده می کند. در این مقاله در نظر داریم با تکیه بر اندیشه های میشل کولو در باب جغرافیای ادبی و با نگاهی به پاره‌ای از شعرهای سپانلو به عنوان شاعری مدرن و توانا، به بررسی چگونگی انعکاس حضور تهران در شعر او و چگونگی نگاه وی به این شهر بپردازیم.

    کلیدواژگان: محمدعلی سپانلو، تهران، جغرافیای ادبی، اسطوره
  • زینب رضوان طلب*، نادیا صدیقی صفحات 213-238

    نقش بافت-زبانی-سیاسی-اجتماعی در درک و دریافت متن، اساسی و انکارناپذیر است. طبق نظریه بافت زبانی، روابط همنشینی و جانشینی و ساختار نحوی بستر شکل‌ گیری معنی را می‌سازند. در این راستا، مترجمان می‌توانند به‌منظور القای ایدیولوژی و پیام موردنظر خود، طی روند ترجمه متن، از راهبردهای مختلفی برای ایجاد تغییر در بافت آن و درنتیجه در معنای آن استفاده کنند. هدف از تحقیق حاضر بررسی نحوه تاثیرگذاری ایدیولوژی بر روند ترجمه متون سیاسی در رسانه ‌های خبری است. بدین منظور، متن سخنرانی دکتر حسن روحانی در خصوص تصمیم ایران برای کاهش تعهدات خود در توافقنامه برجام به‌ عنوان متن مبدا انتخاب‌شده و ترجمه آن به زبان فرانسه در چند رسانه مکتوب و سایت فرانسوی ‌زبان، بر طبق نظریه بافت زبانی مورد تحلیل و واکاوی، قرار گرفته است. مطالعه موردی ترجمه‌ های فرانسوی ارایه‌شده از این متن توسط یک هفته ‌نامه، سه روزنامه و دو سایت خبری فرانسوی ‌زبان که از میان هر دو طیف راست ‌گرا و چپ‌ گرا گزینش‌ شده‌اند، مبین نکات جالبی در خصوص کمیت و کیفیت تاثیرات ایدیولوژی و خط ‌مشی سیاسی رسانه ‌ها بر ترجمه یک متن یا سخن مشخصی است. یافته ‌های تحقیق حاضر نشان می‌دهد که رویه و مواضع سیاسی هر رسانه، بر پایه تکنیک‌ های انتخاب واژگان و ساختارهای دستوری، باعث ایجاد تغییراتی در متن ازجمله حذف یا تعدیل می‌شود که منتهی به ایجاد متنی در زبان مقصد می‌شود که با هدف و تفکر اولیه مدنظر در متن مبدا متفاوت و بعضا حتی در تضاد می‌باشند.

    کلیدواژگان: ترجمه، ایدئولوژی، رسانه، بافت زبانی، رابطه همنشینی، رابطه جانشینی
  • دانیال بسنج*، آزاده حکمی صفحات 239-254

    در این مقاله یکی از داستان ‌های اریک امانویل اشمیت (Éric-Emmanuel Schmitt) به روش اسطوره سنجی بررسی می‌شود. از دیرباز، داستان به‌عنوان یکی از بهترین بسترهای متن اسطوره ای مطرح است. در قرن بیستم نیز، پیرنگ های اسطوره ای در آثار بسیاری از نویسندگان دیده می‌شود.  به‌طور اخص سورریالیست ‌ها و نمایشنامه ‌نویسان از بیشترین علاقه‌مندان اسطوره ‌ها هستند. از بین نویسندگان معاصر، اریک امانویل اشمیت یکی از علاقه مندان اسطوره ‌هاست؛ تا آنجا که حتی عناوین آثار او از اسامی اسطوره ‌ها خالی نیست. کتاب "ده فرزند هرگز نداشته خانم مینگ" (Les Dix Enfants que madame Ming n'a jamais eus) یکی از آخرین آثار اوست که با داستان پیگمالیون شباهت فراوانی دارد. پیگمالیون (Pygmalion) حاکم قبرس، سنگتراشی است که به دشمنی با زن‌ ها شهره است. دلیل کینه او فساد و بی‌وفایی زن‌ هایی است که در اطرافش حضور دارند. او برای نشان دادن ضعف زنان، مجسمه ‌ای می‌سازد  اما ناخواسته دل به او می‌بندد. عشق او چنان بالا می‌گیرد که برای مجسمه لباس و جواهرات می‌خرد و در انتها ونوس (الهه عشق) دلش به رحم آمده، به مجسمه جان می‌بخشد.  در این کتاب اشمیت از زنی چینی سخن می‌گوید که ده فرزند دارد. بدیهی است که داشتن این تعداد فرزند سال ‌هاست که در چین ممنوع است. خواننده در تعلیق و تردید سر در گم است و بیشتر می‌پندارد این ‌ها همه توهمات خانم مینگ است، ولی در انتها همه ده فرزند جان می‌گیرند و کنار مادر می‌ایستند.

    کلیدواژگان: نقد اسطوره ای، اسطوره سنجی(Mythocritique)، ژیلبر دوران (Gilbert Durand)، اریک امانوئل اشمیت، پیگمالیون
  • بهزاد هاشمی*، شهباز محسنی صفحات 255-274

    برگردان شعر یکی از مهم ‌ترین مباحث در زمینه پژوهش‌ های ترجمه بوده که همواره توجه و اهتمام صاحب ‌نظران این حوزه را به خود جلب کرده است. درآمیختگی زبان شعر با احساسات شاعر در کنار ابهام و پیچیدگی ساختار شعر و پیوستگی آن با عناصری همچون آرایه‌ های ادبی، صور خیال و موسیقی شعر، ویژگی خاصی به آن بخشیده به‌ طوری‌ که برگردان آن را دو چندان مشکل ساخته است. گو اینکه برخی پژوهندگان ترجمه، برگردان شعر را کاری ناممکن می‌دانند. در این میان برگرداندن اشعار حافظ با برخورداری از تمامی خصوصیات شعر و درهم تنیدگی صورت و معنی و بخصوص ایهام گویی های حافظ، امری است عملا غیرممکن. ازاین ‌رو مترجم شعر حافظ علاوه بر بهره‌ مندی از ویژگی ‌های یک مترجم ادبی باید با زبان شعر او و ویژگی ‌های آن، ازجمله بافت و فضای حاکم بر متن، کاربرد آرایه ‌های ادبی، توجه به عنصر تکرار، موسیقی درونی شعر و کاربرد اسامی خاص آشنا باشد. هدف از این مقاله - که با رویکردی توصیفی – تحلیلی تدوین گردیده - کندوکاوی است در باب ترجمه اشعار حافظ به زبان فرانسه به قلم ادیب و ایران‌ شناس فرانسوی، شارل انری دو فوشه کور(Charles Henri de Fouchécour)؛ و بررسی دشواری ‌ها و کاستی ‌های این برگردان و نهایتا شناخت جنبه‌ های ترجمه پذیر و ترجمه ناپذیر این دیوان با تکیه بر نظر کارشناسان ترجمه در عصر حاضر است. برای نیل به این منظور نخست ویژگی ‌های دو غزل از حافظ را بررسی می‌کنیم، آنگاه به تحلیل ترجمه دو فوشه کور از آنها – به‌عنوان مشت نمونه خروار- خواهیم پرداخت. در آخر سعی خواهیم کرد این نکته را روشن کنیم که بی‌ توجهی به برخی از ویژگی‌ های شعری حافظ در این ترجمه، تا چه اندازه به انتقال پیام متن اصلی خلل وارد کرده است.

    کلیدواژگان: دیوان حافظ، ترجمه شعر، نقد ترجمه فرانسوی فوشه کور، ترجمه پذیری و ترجمه ناپذیری شعر
|
  • Leila SHOBEIRY*, Majid YOUSEFI BEHZADI, Atena REZAEI Pages 1-24

    The purpose of this paper was to analyze the use of “Distorting Trends” theory of Antoine Berman (1942-1999), a French traductologist, in translation of the eighth chapter of “Golestan Saadi” by Charles Defremery (1822-1883). This study investigated the conflict between source language (Persian) and target language (French) in the frame of Berman’s trends and indicates errors and changes which their balance realizes faithfulness and freedom of the translator. Lexical differences and similarities in the main and translated texts in the study of Defremery’s translation show that, according to Berman’s theory, it is necessary to pay attention to the form and meaning of target language as well as to be faithful to the source text. Based on speech-oriented viewpoint of Berman, it was tried to engage in pathology of Golestan Translation through three orientations: culturally-oriented speech, goal-oriented speech, and experience-centered speech. It was identified that ambiguities and contradictions in Defremery’s version translation originated from his misunderstanding of ethical and spiritual advices, maxims, and tales of Saadi.

    Keywords: Criticism of translation, Antoine Berman, Distorting trends, Golestan Saadi, Assimilation, Defremery
  • Homayoun ESLAMI, Mohammad Javad KAMALI* Pages 25-44

    In semantics, lexical relations are generally viewed in the intralingual frame; however, in this paper, these relationships are considered interlingual, that is, within the framework of the translation process. The purpose of this study is to know how to use these relationships to find the correct equivalents of the source word. For this purpose, these relationships are introduced one by one and their function is studied in the context of translation. These relationships include hyponymy, meronymy, member-collection, portion-mass, synonymy, polysemy, homonymy, semantic opposition, and semantic contrast.  It tries to formulate the rules that make the translation process much more precise and rational.

    Keywords: lexical relations, semantics, translation, interlingual relations, Equivalent
  • Atefeh NAVARCHI*, Ladan MOTAMEDI Pages 45-66

    Explicitation and implicitation are two strategies in intercultural translation that have always helped translators to mediate between languages ​​and cultures. These two approaches, although known necessary, their use in translation is not subject to specific norms. The question here is how to find the right amount of explicitation and implicitation capable of transferring the global mean of the whole text. To clarify the issue, this paper examined the use of these two strategies in the translation of Golestan into French by the Persian-speaking Afghan translator, Omar-Ali Shah. The analysis of the examples showed that the translator should be aware of the challenges facing these two solutions while mastering both languages and two cultures, and use them wisely and in specific cases.

    Keywords: Explicitation, French Translation, Golestan, Implicitation, Omar-Ali Shah
  • Tahereh JAFARI HESSARLOU*, Annette ABKEH Pages 67-99

    Comparative literature is a perspective and reflect of one literature and culture in another or others. Comparative literature makes different cultures close to each other, speaks of the clash of ideas and cultural relations, opens new windows to explore the universe, and prevents the national literature from being alone. In this article, we speak about the crystallization of realism, similar themes, similarities between the social, cultural, narrative, and textural context in The desert of love of Mauriac and A Stone upon a grave of Al-Ahmad. Al-Ahmad and Mauriac are after expressing human sufferings. Mauriac and Al-Ahmad enter souls that are empty of love, souls of the sinfulness, and analyze their situations, their aspirations, their desires and their social conditions. Both writers believe that the situations and conditions control and force these personages to do some things. Because of that, these personages are confused and guilty. In fact, the reason of their crimes is their conditions. This descriptive-analytic study is based on the adaptation the theme of the two works of Mauriac and Jalal. The results indicate that life for these personages created by the writers is an eternal prison, there is no way to escape from fate and they are always defeated by destiny. In the picture of loneliness of man, personages comprehend their limits, their weaknesses and disabilities against fate.

    Keywords: Francois Mauriac, Jalal Ale-Ahmad, Comparative Literature, Religion, Suspension
  • Mehdi FARROKHI* Pages 101-117

    It would be naive to think that Antoine Berman, with presenting his studies on translation, wanted to hand over a compiled recipe to translators. Most of his readers have fallen into this trap and taken an inappropriate path. The author of this article, who has devoted a few years of his life to the study of the "essence" of Berman's work, believes that the fundamental problem in encountering the thinker's translatology lies in his "understanding". Berman, as a translatologist, has created an oeuvre. His works are highly mysterious and multi-layered and their "understanding" requires going through a real work of "decryption" which, in its turn, is possible through several "rereadings". This study, inspired by the ideas of contemporary thinkers and those who have criticized and interpreted his works, provides six key points to decrypt and understand  his works: 1) Understanding the fact that Berman's traductology is based on a "project"; 2) Paying attention to the symbolic language of the translatologist; 3) Admitting the fact that Berman is above all a philosopher; 4) Understanding his deep conviction of the fragmented characteristic of language; 5) Having his extreme romantic sensitivity; 6) Becoming aware that there is a religious concern in him. Note that understanding Berman’s works is not limited to these six points.

    Keywords: Antoine Berman, Traductology, Rereading, Decryption, Understanding
  • Marzieh MEHRABI*, Farzaneh MESBAHI Pages 119-146

    Note-taking as an academic skill has attracted the attention of researchers in the field of academic French language. The current study sought to investigate the methods and strategies of note-taking in Iranian university students in various courses. For this purpose, 3 data gathering tools were used; 13 sessions of 4 courses in master’s degree in French literature and teaching at University of Tehran were observed and recorded, and 84 notes were gathered. Sixty one Iranian students in the above-mentioned degree completed a researcher-developed questionnaire. The data were analyzed through a mixed method, namely, qualitative (using the notes-taking analysis table) and quantitative (using SPSS software for analyzing the questionnaire). The research findings show that the prevalent method of note-taking among the university students is the linear or guided notes. The mostly used strategies include using the exact words, using key sentences, fidelity and adaptability of ideas as they are presented in classes, categorizing contents while note-taking, pictograms and lists effects at the discourse-level and ideograms at the word-level while the least used strategies are paraphrasing, categorizing information after note-taking, writing their own point of view, having discussion with professors and senior students, using meta-discursive strategies at the discourse-level, icons at the word-level, and also different abbreviation strategies. There are differences among the methods and strategies used by students in various courses, including the appearance of notes in utilizing the note sheet space, abbreviation strategies’ types, the volume of notes, and using mother tongue.

    Keywords: Iranian Students, Note-Taking Strategies, Note-Taking Methods, French Language, Academic French
  • Samaneh SAFARI, Nahid JALILI MARAND* Pages 147-168

    In the translation of literary texts, the transfer of the author’s style is of particular importance. It is the translator’s responsibility to transmit not only the author’s intended meaning but also to recreate the characteristics of the author’s style since faithfulness in translation requires it. In this article, the authors aimed to identify the characteristics of the feminine writing style of Zoya Pirzad by choosing one of her short stories named The acrid taste of persimmon as the case. The study focused on the lexical and syntactic plan before proceeding to an analysis based on the approach of several theorists who focused on the translation of style and meaning, women’s writing, etc. Therefore, fragments of the text containing the mentioned items were selected and analyzed. Apart from the analytical study of the original text, its French translation done by Christophe Balaÿ has been compared with the source text, a comparison developed by the authors of the article both in translation and lexicology.

    Keywords: translation of literary text, style, feminine writing style, Zoya Pirzad, Christophe Balay, Acrid Taste of Persimmon
  • Elham ALIZADEH*, Roya LETAFATI, Hamid Reza SHAIRI, Mahmoud Reza GASHMARDI Pages 169-188

    The presence of the French language in Iran dates back to the Safavid period and teaching of the language officially dates back to 1936 in Iranian universities. University of Tehran was the first university in Iran that had a course of French language and literature. Currently, Universities of Tehran, Mashhad, Isfahan, Tabriz, Ahvaz, Sabzevar, Shiraz, Hamedan, and Yazd accept students at BA, MA, and PhD level interested in French translation, teaching and literature. French language and literature has the highest number of applicants at BA level, and Islamic Azad University has the biggest share. Many researchers have studied problems of French language students in phonology, grammar, writing, and oral production, but the challenges of teaching literature is underresearched. To this end researches should be conducted from three perspectives: professors, students and curriculum. In this research, through observation and questionnaire students perspectives regarding curriculum set by the Ministry of Science, Research and Technology were examined. Then strengths and weaknesses of the topics used in different universities were analyzed. The purpose of this study was to take a step towards solving the problems of a large part of the students accepted in this study and to provide solutions to solve some of these problems.

    Keywords: pathologie, Literature Education, Topic, French Language, Literature
  • Jaleh KAHNAMUYIPOUR*, Behnaz KHAJAVI Pages 189-212

    In his book, pour une géographie littéraire, after presenting a general overview of the current trends in the field of literary geography, Michel Collot examines the works of some writers and poets of the 19th and 20th centuries. In all countries and at all times, faced with the diversity and complexity of questions that the literary text raises, the contributions provided by Geocriticism benefit from being confronted with other reflections. In the context of Farsi poetry, Mohammad Ali Sepanlou is among the few poets who have considered the theme of space and city as an important element in poetic imagery and has places his hometown, Tehran, as the main theme of his works. Sepanlou is a poet of Tehran. He has written some poems about Tehran and in his other works, he mentioned his hometown with great poetic affection. In this paper, based on the ideas of Michel Collot about literary geography and trying to apply them to certain poems of Sepanlou, we are going to study the presence of Tehran in the work of Sepanlou and the way he approaches this city.

    Keywords: Mohammad Ali Sepanlou, Tehran, Literary Geography, Myth
  • Zeinab REZVANTALAB*, Nadia SADIGHI Pages 213-238

    The importance of the linguistic, political, and social context in understanding and receiving the text is undeniable. In accordance with the theory of linguistic context, syntagmatic relations, paradigmatic relations, and syntactic structure participate in the formation of meaning. In order to suggest their own ideology or the desired message, translators can use various strategies during the translation process, causing transformations in the context and consequently in the meaning of a text. The aim of this study was to investigate how ideology influences translating political texts in the news media. To this end, Dr. Hassan Rouhani's speech on Iran's decision to reduce its obligations under the nuclear agreement was chosen as the source text, and its translation into French was analyzed, according to the theory of linguistic context. The case study of these French translations which were presented by a weekly, three newspapers, and two news websites, belonging to a variety of political parties from the far left to the far right, reveals interesting points about the quantity and quality of the effects of ideology and political policy of the media on the translation of a specific text or speech. The findings of the study suggest that through lexical choice and syntactic structures, the political inclination of each media often lead to transformations in the text, including suppression or attenuation, which in turn give rise to a text in the target language whose message and objective would be different from or even contradictory to those of the original text.

    Keywords: Translation, Ideology, Media, Linguistic Context, Syntagmatic Relations, Paradigmatic Relations
  • Danial BASANJ*, Azadeh HAKAMI Pages 239-254

    Myth criticism is one of the few methods known in Iran. Myth criticism focuses myths. In this article a story of Eric-Emmanuel Schmitt is studied using this method. As in the twentieth century also exist many mythical themes in the works of some writers and since the story is still one of the best, it was chosen for analysis. Among contemporary writers Eric-Emmanuel Schmitt is very interested in myths. He even uses legendary names as titles of his stories. Schmitt’s Les Dix Enfants que Madame Ming n'a Jamais Eus is one of his last stories that is very similar to Pygmalion. Pygmalion is a sculptor from Cyprus who hates women because of their weaknesses. He avoids marriage because he thinks women are treacherous. He built a statue to show the weakness of women but he falls in love with her. Then he prays constantly Venus to make her alive. In this book Schmitt speaks, of o Chinese woman who has ten children. It is clear that it is totally impossible to have ten children in a country with one-child policy. It seems incredible but at the end, we see not only these ten children, but also some others for whom Madame Ming.

    Keywords: the myth criticism, myths, Gilbert Durand, Pygmalion, Eric- Emmanuel Schmitt
  • Behzad HASHEMI*, Shahbaz MOHSENI Pages 255-274

    Translating poetry has been one of the most important topics in translation studies that has always attracted the attention of scholars of this field. The mixing of the language of poetry with the poet's feelings along with the ambiguity and complexity of the poem's structure and its association with elements such as literary arrays, imaginative forms and music of poetry have made it so special that its translation  seems to be impossible. Some translation experts consider translating poetry to be impossible, and translation of Hafiz’s poems, with all the features of poetry and the intertwining of form and meaning, and especially Hafez's "illusions", is virtually impossible. The purpose of this paper, which used a descriptive-analytical approach, was to investigate the translation of Hafez's poems into French by the French knowledgeable, Charles Henri de Fouchécoure, to examine the difficulties and shortcomings of this translation, and to identify different aspects of the translation. The features of the two sonnets of Hafiz were examined and Fouchécoure’s translation were analyzed. It was indicated that some textual and paratextual features of the poems have been neglected and this has impeded transmission of the textual message, because the message and content of the Hafiz's poems are interwoven well with its form.

    Keywords: Divan Hafez, Poetry Translation, Criticism of French Translation of Hafiz, (UN) Translatability of Poetry