فهرست مطالب

آفاق امنیت - پیاپی 44 (پاییز 1398)
  • پیاپی 44 (پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1399/04/10
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محمدمحمد مبینی، بهزاد قاسمی* صفحات 5-33

    پی بردن به زمینه‏های برتری و امنیت نهضت‏ها از مباحث مهم و درخور تحقیق است. ماهیت مقاومت اسلامی لبنان و اهمیت جایگاه امنیتی آن به عنوان یکی از دستاوردهای برجسته مقاومت اسلامی، ازسوی سیدحسن نصرالله مورد توجه بوده است. این موضوع در مقاله به عنوان یک هدف و شاخص درنظر گرفته شده است. مقاله کوشش دارد تا دستاوردهای مقاومت اسلامی لبنان و نتایج امنیتی آن بر محور مقاومت را به عنوان سوال اصلی مطرح و بررسی نماید. این پرسش با استفاده از روش تحقیق آمیخته با رویکرد کیفی کمی انجام شده است. بدین صورت که در بخش کیفی دستاوردها تبیین شده و در بخش کمی تاثیرشناسی آن مورد آزمون قرار گرفته است. روش مورداستفاده در بخش کیفی مبتنی بر تحلیل مضمون بوده و در بخش کمی داده‏های موردنیاز با ابزار پرسشنامه گردآوری و با استفاده از فنون آماری ضریب همبستگی اسپیرمن، آزمون رگرسیون خطی ساده (دومتغیره) و آزمون رگرسیون چندگانه گام به گام تجزیه وتحلیل شده است. یافته و نتایج کیفی این پژوهش درقالب جدول‏هایی شامل مضامین پایه‏ای و سازمان دهنده، جمع‏بندی و توصیف شده است. در این پژوهش، پنج مضمون اصلی یعنی «برتری عوامل معنوی، ساختار توانمند، برتری اطلاعاتی و امنیتی، ایفا نقش منطقه‏ای و برخورداری از حمایت یک قدرت منطقه‏ای» به دست آمد. این پنج عنصر از مهم ترین دستاوردهای امنیتی هستند. در این نوشتار، علاوه بر آن، تاثیر کمی هریک بر محور مقاومت نیز بررسی و نتایج هریک نشان داده شد.

    کلیدواژگان: مقاومت اسلامی، محور مقاومت، امنیت هستی شناختی، لبنان، سیدحسن نصرالله
  • مهدی عبدلی مرویلی*، محمدجعفر ساعد، ناصر قاسمی صفحات 35-65

    پایش های سمعی (شنود) یکی از مظاهر بارز ورود به حریم خصوصی افراد است که به واسطه اهمیتی که حریم خصوصی افراد در تمامی جوامع بشری در هر عصر و جغرافیای متفاوت متاثر از فرهنگ و ایدیولوژی داشته است، همواره سیاست جنایی کشورها در چهارچوب خود فصولی را برای نظام بخشی به انواع پایش ها درنظر گرفته اند. پایش های سمعی وبصری براساس ماهیتی که دارند نمی توانند، به کلی مورد نهی قانون گذار در تمامی جوامع قرار گیرند؛ چراکه از یکسو با کشف جرم در حوزه های مهم و اساسی ملازمه دارند و ازاین منظر مجاز و ازطرف دیگر حریم خصوصی آحاد مردم را مورد تاخت وتاز قرار می دهند که از این منظر باید مورد نهی قانون گذار  قرارگیرند. سوال اصلی مقاله حاضر آن است که موارد مجاز و غیرمجاز پایش سمعی در حقوق موضوعه ایران و امریکا چه مواردی است و نگاه فقهی در حقوق ایران و امنیت گرایی صرف در حقوق امریکا چه تاثیری بر روند تحولی سیاست تقنینی این دو کشور گذاشته است؟ هدف از پژوهش حاضر نیز توسعه مطالعات تطبیقی در حوزه موضوعات امنیتی و ایجاد اشراف بر عملکرد حوزه حریف در این خصوص می باشد. تحقیق حاضر مطالعه تطبیقی با روش توصیفی تحلیلی است. به طور خلاصه، سیاست تقنینی ایران و امریکا در حوزه پایش ها تا زمان تصویب قانون میهن پرستی، رویه مشابهی در این زمینه داشت که بعد از حادثه 11 سپتامبر و به بهانه تامین امنیت و مبارزه با تروریسم و به جهت نگرش امنیت محوری بدون ضابطه سیاست تقنینی و قضایی امریکا به کلی روند معکوسی به خود گرفته است و از این رهگذر، حریم خصوصی افراد در تمام کره خاکی با چالش جدی مواجه شده؛ امری که در ایران به دلیل ممانعت فقه و شریعت تاکنون حاصل نشده است.

    کلیدواژگان: سیاست تقنینی، پایش، سمعی، بصری، مجاز، غیرمجاز
  • معصومه پیرویسی*، علی شیرخانی صفحات 67-100

    جمهوری اسلامی ایران، دارای منابع متعدد قدرت نرم است که می توان به فرهنگ، تاریخ، تمدن، زبان فارسی، مردم گرایی، مشارکت سیاسی و اجتماعی مردم و مواردی ازاین دست، اشاره نمود. جهت ارتقای توانمندی ایران باید این منابع را شناسایی و برای تبدیل آنها به قدرت نرم همت گمارد. برای دستیابی به این هدف بزرگ باید اقشار مختلف مردم مشارکت و همکاری داشته باشند؛ زنان به عنوان نیمی از افراد جامعه می توانند نقش مهمی داشته باشند. پژوهش حاضر درنظر دارد با روش تحلیل محتوا به این سوال پاسخ دهد که از دیدگاه امام خامنه ای (مدظله العالی) بانوان چه نقشی در تقویت قدرت نرم نظام جمهوری اسلامی دارند؟ برای پاسخ به این سوال، پس از تعیین شاخص های اجتماعی قدرت نرم، بیانات و سخنرانی های امام خامنه ای (مدظله العالی) در این زمینه، شناسایی و جمع آوری شد. روش حاکم بر تحقیق، بر تحلیل محتوا استوار بوده و برای  استخراج مفاهیم و مقوله ها و تعداد کاربرد آنها، تحلیل متون مربوط به بیانات و مکتوبات امام خامنه ای، از منابع مختلف و مستند صورت گرفت. با بررسی متون درنهایت 48 عنوان سخنرانی و مکاتبه به عنوان موارد متضمن و مرتبط با مفهوم قدرت نرم، انتخاب شد که در مرحله اول 244 کد شناسایی شد. در قدم بعدی این کدها در 24 مفهوم (شاخص) اصلی و در 6 مقوله اصلی شامل نهاد خانواده، جامعه اخلاقی، سرمایه اجتماعی، امنیت اجتماعی، وحدت و انسجام اجتماعی و روحیه ملی طبقه بندی شده است. یافته ها نشان می دهد ازنظر امام خامنه ای (مدظله العالی)، زنان با اقداماتی چون تحکیم بنیان خانواده، تربیت نسل آینده، مقابله با تهاجم فرهنگی، تقویت سبک زندگی اسلامی، تقویت روحیه ملی، کمک به اقتصاد مقاومتی با مصرف کالاهای ایرانی، تحصیلات، فعالیت در بسیج و... می توانند نقش مهمی در تقویت قدرت نرم نظام جمهوری اسلامی ایران داشته باشند.

    کلیدواژگان: قدرت نرم، مولفه های اجتماعی قدرت نرم، امام خامنه ای (مدظله العالی)، زنان
  • مسعودعلی حسینی*، ساسان زارع، مهدی علی کاظمی، میلاد گازرانی، امیرحسین ظرافتی صفحات 101-123

    کشور ایران همواره از تجربه تلخی در مناسبات خود با انگلستان برخوردار بوده است. انگلستان هم زمان در سه حوزه اروپایی، انگلیسی امریکایی (انگلو امریکن) و انگلیسی، روابط خارجی خود را با جمهوری اسلامی ایران تنظیم می کند. باتوجه به تنش ها و اختلافات موجود میان ایران و امریکا در سه دهه گذشته و فقدان مناسبات دیپلماتیک رسمی میان این دو کشور و نیز اتحاد نزدیک و یا روابط ویژه امریکا و انگلیس، نقش و قدرت تاثیرگذاری حوزه انگلو امریکن بر سیاست خارجی انگلستان نسبت به ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار می شود. پژوهش حاضر از روش ترکیبی روند پژوهی و سناریونویسی استفاده نموده و آینده نفوذ انگلستان در جمهوری اسلامی ایران را در افق 2025 مورد نقد و ارزیابی قرار می دهد. بدین منظور، به بررسی نفوذ این کشور از زمان انقلاب اسلامی ایران در سال 1978 پرداخته و نفوذ انگلستان در ایران، اتفاقات، رویدادها و تعاملات ایران و انگلستان را در سال های پس از آن تاکنون بررسی شده است. همچنین به بررسی نفوذ انگلستان در ایران با رویکرد امنیتی در بازه زمانی مذکور براساس محورهای اقتصادی، سیاسی، مذهبی و فرهنگی اجتماعی پرداخته و آن را نقد و بررسی نموده و معنی داری این چهار مولفه با نفوذ انگلستان در ایران بررسی شد. درپایان، براساس سناریوهایی مربوط به محیط امنیتی ایران از سال 2017 تا سال 2025، چند سناریوی عمده طراحی شد که این سناریوها شامل مولفه های خوشبینانه، بی طرفانه و بدبینانه درقالب فرصت ها و چالش های تغییر در محیط راهبردی ایران، تغییر در محیط راهبردی منطقه ای ایران، الگوهای مدیریت منازعه و الگوهای تعاملی که در موضوع نفوذ انگلستان در ایران وجود دارد، آمده است.

    کلیدواژگان: روندپژوهی، نفوذ، انگلستان، امنیت، جمهوری اسلامی ایران
  • جلیل بیات* صفحات 125-145

    فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی، کارکرد و ماهیت بسیاری از پدیده های سیاسی و اجتماعی معاصر را دستخوش دگرگونی کرده است. مطالعات و بررسی های انجام شده در زمینه شکل گیری و فعالیت گروه های تروریستی بیانگر این واقعیت است که پدیده تروریسم، هم ازنظر ماهیت و هم ازنظر کارکرد به صورت اساسی دگرگون شده است. امروزه، گروه های تروریستی چندملیتی بازیگرانی جدید در عرصه بین الملل محسوب می شوند و به خصوص بعد از 11 سپتامبر 2001 نقش پررنگ تری در مناسبات بین المللی پیدا کرده اند. اینکه چه عواملی در این ارتباط نقش موثر داشته اند همواره از موضوعات مورد علاقه اندیشمندان مختلف بوده است. در این پژوهش به بررسی این موضوع باتوجه به تاثیر شگرف فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی پرداخته خواهد شد. تاثیر رسانه های اجتماعی به عنوان یکی از مهم ترین عوامل این دگرگونی از اهمیت بسیاری برخوردار است. در این پژوهش، ضمن تاکید بر گروه های افراط گرای داعش و القاعده این موضوع مورد مطالعه قرار می گیرد که چگونه رسانه های اجتماعی ماهیت گروه های تروریستی را در سه بعد هویتی (از تک ملیتی به چندملیتی)، شکلی (از پنهان به آشکار) و ساختاری (از سلسه مراتبی به شبکه ای) تغییر داده اند. رویکرد این پژوهش توصیفی تحلیلی و روش آن علی است و گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای صورت گرفته است.

    کلیدواژگان: تروریسم، گروه های تروریستی، ماهیت، رسانه های اجتماعی، داعش
  • امیرحسین نعمتی*، امیرمحمد حاجی یوسفی صفحات 147-184

    دگرگونی های داخلی، منطقه ای و جهانی در سال های اخیر، شرایط جدیدی را برای دولت عربستان فراهم کرده است که سیاست خارجی این کشور را به سمت صف بندی با کشورهای منطقه به ویژه نزدیکی پنهانی با رژیم صهیونیستی کشیده است. باتوجه به این واقعیت، مقاله حاضر می کوشد با روشی قیاسی فرضیه ای و با تکیه بر نظریه موازنه منافع رندال شولر در چارچوب نظری ریالیسم نیوکلاسیک به بررسی دلایل و زمینه های موثر بر شکل گیری این رفتار در سیاست خارجی عربستان بپردازد. یافته محوری حاصل از این پژوهش آن است که مبتنی بر نظریه موازنه منافع رندال شولر، ظهور نسل جدید نخبگان دولتی در عربستان (به عنوان متغیر میانجی) با اولویت بندی ها و درک خاص خود در سیاست گذاری، از ویژگی های چهار متغیر داخلی متاثر است که عبارتند از: انسجام نخبگان، اجماع نخبگان، انسجام اجتماعی و آسیب پذیری حکومت (به عنوان متغیر مستقل داخلی). در کنار این عوامل، افزایش نفود منطقه ای جمهوری اسلامی ایران همراه با تغییرات صورت گرفته در سیاست خارجی امریکا (به عنوان متغیر مستقل ساختاری)، زمینه عادی سازی روابط و ایجاد صف بندی این کشور با رژیم صهیونیستی (متغیر وابسته)، برای دستیابی به اهداف امنیتی و منافع متقابل را فراهم کرده است.

    کلیدواژگان: صف بندی، موازنه منافع، واقعگرایی نئوکلاسیک، عربستان، رژیم صهیونیستی (اسرائیل)
|
  • Mohammad Mobini, Behzad Ghasemi * Pages 5-33

    Understanding the context of priority and the security of the movements are essential issues requiring serious consideration. The nature of the Lebanese Islamic resistance and its special security situation, an outstanding achievement, have been deeply considered by Sayyed Hassan Nasrollah. This issue has been regarded as a goal and an indicator in this study. This research is intended to investigate the achievements of Lebanese movement as the main concern. Employing a mixed method, including quantitative and qualitative methods, this research has tried to answer the question. The achievements are explained in the qualitative phase and the effects are investigated in the quantitative phase. The qualitative section is based on thematic analysis, and the quantitative part, including data collection, is carried out through questionnaires, for the analysis of which statistical techniques of Spearman correlation coefficient, simple linear regression test (two-dimensional) and multiple regression test, step-by-step analysis have been employed. The findings of the qualitative results of this research have been summarized and described in the form of tables including basic themes and organizer themes. Five main themes including superiority of spiritual factors, strong structure, superiority of intelligence and security, playing a regional role, and making use of the support of a regional power were identified.  These five components are the most important security achievements. Moreover, the quantitative effect of each of these components on the resistance axis have been assessed and the results of each are presented.

    Keywords: Islamic resistance, axis of resistance, Ontological security, Lebanon, Sayyed Hassan Nasrolah
  • Mahdi Abduli Marvili *, Mohammad J’Afar Saed, Naser Ghasemi Pages 35-65

    Auditory monitoring is one of the most obvious manifestations of interference in people’s privacy. Due to the importance of people's privacy in all human societies at different times and geography influenced by different cultures and ideologies, the criminal policymaking of all countries have always contained a chapter regarding this issue to systematize several types of monitoring. Because of the very nature of auditory and visual observations, the legislative system of countries cannot prohibit them totally because they are involved in the detection of crime in important and fundamental areas, to which the states are authorized to monitor. Yet, there is the issue of individual privacy the interference in which must be prohibited by law. The main question of this study contains the issue of the authorized and unauthorized fields of audio surveillance in the case law of Iran, and that, how the Iranian juridical-oriented law and the American exclusively security-oriented law affect the evolutionary process of the two countries' legislative policy. This study is aimed at developing a comparative study in the field of security and creating dominance on the performance of the opponent side in this regard. The present study is a comparative study conducted through descriptive-analytical method. To summarize, legislative policies of Iran and America in the field of monitoring followed similar approaches in regard with the issue of monitoring until September 11 when the Patriotic Law was passed for the so-called security and antiterrorism measures. This security-oriented policy followed a quite reverse policy and the privacy of individuals all over the globe was seriously challenged. However, due to the prohibition of jurisprudence and Sharia, no change took place in the Iranian policy.

    Keywords: legislative policy, monitoring, auditory, visual, authorized, unauthorized
  • M’Asoumeh Pirveisi *, Ali Shirkhani Pages 67-100

    The Islamic Republic of Iran is equipped with various sources of soft power, including culture, history, civilization, Persian language, people-orientation characteristics, political and social participation of the people, and the like. In order to improve Iran's capabilities, these resources must be identified, and efforts must be made to convert them into soft power. Different groups of the people have to work together in order to achieve this great goal. Women, containing half of the population, can play important roles in this regard. Through content analysis, this research is intended to find out the importance of the roles of women in strengthening the soft power of the Islamic Republic of Iran from the point of view of Imam Khamenei. Having identified the social characteristics of soft power, Imam Khamenei's written statements and speeches regarding this issue were reviewed. The research is based on content analysis method, and to extract the concepts and an analysis of the texts and speeches of Imam Khamenei is conducted by referring to various and documented sources. By reviewing the material, the researchers ultimately selected 48 lectures and correspondence as the content relating to the concept of soft power resulting in the identification of 244 codes in the first phase. In the next phase, these codes were classified into 24 main concepts and six main categories, including the unit of family, moral society, social capital, social security, social unity and cohesion, and the national morale. The findings indicated that, based on Imam Khamenei’s views, women can play important roles in strengthening the soft power of the Islamic Republic of Iran by taking measures such as consolidating the foundation of the family, educating the next generation, countering cultural aggression, supporting the Islamic lifestyle, promoting national morale, helping resistive economy, consuming Iranian goods, education, activities in Basij and the like.

    Keywords: soft power, social components of soft power, Imam Khamenei (the Supreme Leader), women
  • MassoudAli Husseini *, Sasan Zar’E, Mahdi Ali Kazemi, Milad Gazerani, AmirHussein Zarafati Pages 101-123

    Iran has always suffered from an unpleasant experience in its relations with the England. The United Kingdom always regulates its relations with the Islamic Republic of Iran through three approaches: European, British-American (Anglo-American), and English. Given the tensions and differences between Iran and the United States over the past three decades and the lack of formal diplomatic relations between the two countries, and due to the close and special ties between England and America, the Anglo-American influence on the England’s policy toward Iran has been considerable. This research employs a mixed method including trend analysis and scenario writing with the aim of studying the future of the British influence on the Islamic Republic of Iran on the horizon of 2025. To this end, we have studied the influence of this country since the Islamic Revolution of Iran in 1978, and the events, incidents and interactions between Iran and England in the years since then. The British influence in Iran through a security approach based on economic, political, religious and cultural-social axes in the same period were criticized and the significance of these four components was investigated. Finally, based on investigations related to Iran's security environment from 2017 to 2025, several major scenarios were designed, including optimistic, neutral and outlook in the form of opportunities and challenges to change in Iran's strategic environment, change in Iran's strategic regional environment, conflict management models and interactive patterns in terms of British influence in Iran.

    Keywords: Trend analysis, Influence, England, security, the Islamic Republic of Iran
  • Jalil Bayat * Pages 125-145

    New information and communication technologies have changed the functions and nature of many contemporary social and political phenomena. Investigations on the formation and activities of terrorist groups indicate that their functions and nature have fundamentally changed. At present, transnational terrorist groups are regarded as new actors in the international arena. After the event of September 11 attacks, their roles have become deeper. The question of what factors have played the most important roles in this regard, have attracted the attention of the scholars of international relations. Hence, this research is intended to investigate the influence of new information and communication technologies in changing the nature of terrorist groups. The role of social media, as a central factor in this transformation, seems to be very significant. Through studying Daesh and Al-Qaeda extremist groups, this research investigates how social media has affected the nature of terrorist groups in three aspects of changes including identity changes (from single nationality to multi-nationality), formal changes (from covert to overt), and structural changes (from hierarchical to network). This is a descriptive-analytical research following causal method whose data are collected through library method.

    Keywords: terrorism, terrorist groups, Nature, Social Media, Daesh
  • AmirHussein N’Emati *, AmirMuhammad Hajiyousefi Pages 147-184

    Domestic, regional and global changes in recent years have generated new conditions for the Saudi government, which has pushed its foreign policy toward alignment with regional countries, particularly, making a close covert relation with the Zionist regime.  Given this fact, the present study is intended to investigate the reasons and the context that have caused this approach in Saudi foreign policy. This study is conducted through descriptive-analytical method using Randall Schuler's theory of balance of interests in the theoretical framework of neoclassical realism. The main finding of the research indicated that this was affected by the emergence of a new generation of government elites in Saudi Arabia, as the mediator variable, having specific priorities and perceptions in policymaking influenced by four variables of elites’ integration, elites’ consensus, social integration, and social cohesion, and the vulnerabilities of the state, as a the structural internal dependent variable. Furthermore, Iran's increasing regional influence along with changes in US foreign policy, as a structural independent variables, has normalized the relations between Saudi Arabia and the Zionist regime, the independent variable, to achieve security and the goals and to have bilateral interests.

    Keywords: distinction, balance of interests, Neoclassical realism, Saudi Arabia, the Zionist regime (Israel)