فهرست مطالب

  • پیاپی 48 (بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/04/10
  • تعداد عناوین: 10
|
  • هوشنگ هندی، ناصر اقبالی*، رحیم سرور، زهرا پیشگاهی فرد صفحات 1-20

    امروزه مسایل زیست محیطی به یکی از مهمترین چالش‌های برنامه‌ریزان شهری تبدیل شده است و توسعه لجام گسیخته شهری بر پیچیدگی آن افزوده است. برنامه‌ریزی با رویکرد تاب‌آوری می‌تواند در تمامی ابعاد، ظرفیت‌های لازم برای مقابله با آینده آشفته را ایجاد نماید. هدف این مطالعه، ارزیابی تاب‌آوری زیست محیطی محلات منطقه چهارده شهر تهران می‌باشد. در اصل 23 محله با انتخاب 5 شاخص زیست محیطی مورد بررسی قرار گرفته است. پنج شاخص مذکور توسط 30 نفر از خبرگان برنامه‌ریزی شهری از طریق تحلیل سلسله مراتبی AHP رتبه‌بندی و سپس تحلیل رابطه خاکستری وضعیت و جایگاه محلات منطقه 14 را در هر شاخص مشخص نمود. در نهایت خط نرمال 0.714 به عنوان امتیاز نهایی در کلیه شاخص‌ها ترسیم گردید که نشان می‌دهد 12 محله، از تاب‌آوری پایینی برخوردارند. با توجه به نتایج بدست آمده هرچه به سوی محلات غربی و جنوب غربی حرکت می‌کنیم، از میزان تاب‌آوری زیست محیطی کاسته می‌شود. این موضوع کاملا با بافت فرسوده و تراکم جمعیتی منطقه هماهنگ است. بنابراین لازم است برنامه‌ریزان شهری بیش از اینکه بر توسعه فیزیکی تاکید نمایند، پیامدها و هزینه‌های زیست محیطی آن را درک نمایند.

    کلیدواژگان: سنجش تاب آوری، محیط زیست، تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، منطقه 14 شهر تهران
  • افشین متقی* صفحات 21-40

    آمایش فضایی یکی از شیوه های مناسب و جامع برای مدیریت و برنامه ریزی مکان ها محسوب می‌شود. با توجه به اهمیت استراتژیک مناطق مرزی، پژوهش حاضر کوشیده است تا به تحلیل فضایی شاخص های اقتصادی-اجتماعی در 9 شهرستان مرزی زابل، زابلی، زاهدان، زهک، سیب و سوران، سرباز، سراوان، خاش و هیرمند در استان سیستان و بلوچستان بپردازد.پژوهش حاضر، از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، علی- مقایسه ای است. برای رتبه بندی و سطح بندی شهرستان های مرزی استان از لحاظ میزان برخورداری از شاخص مورد بررسی، از روش تحلیل سلسه مراتبی (AHP) استفاده شده است. نتایج این پژوهش، نشان می‌دهد که شهرستان زاهدان به عنوان مرکز اداری- سیاسی استان سیستان و بلوچستان، به عنوان تنها گزینه ی برخوردار، رده ی نخست توسعه ی اقتصادی-اجتماعی را در میان شهرستان های مرزی استان سیستان و بلوچستان از آن خود کرده است. از سوی دیگر، فاصله ی شهرستان زاهدان با وجود سطح توسعه یافتگی در مقایسه با دیگر شهرستان های مرزی چندان چشمگیر نیست و نسبت محرومیت میان مناطق نیمه محروم و محروم نیز بسیار بالا است.

    کلیدواژگان: مرز، آمایش سرزمین، تحلیل سلسله مراتبی، سیستان و بلوچستان
  • رضا شوشتری، عباس معروف نژاد* صفحات 41-62

    با افزایش جمعیت در شهرهای ایران و به‌خصوص شهرهای بزرگ، حجم تقاضا برای خدمات عمومی افزایش یافته است. همچنین نیاز به استفاده از خودرو و به تبع آن ایجاد جایگاه‌های سوخت متعدد نسبت به گذشته بیشتر احساس می‌شود. به‌رغم آن‌که کشور ایران دومین دارنده ذخایر گاز طبیعی در جهان است؛ اما مدت‌هاست که از بنزین و گازوییل مانند اکثر کشورهای دنیا به عنوان دو سوخت متداول خودرو بهره‌ گرفته می‌شود. با توجه به اختلاف ظرفیت تولید و میزان مصرف بنزین در کشور، بخش عمده‌ای از این سوخت از خارج تامین می‌شود که بار مالی فراوانی را بابت خرید، حمل و پخش در پایانه‌های سوخت به اقتصاد کشور وارد می‌کند. پژوهش حاضر بر اساس هدف کاربردی و روش به کار رفته در آن توصیفی- تحلیلی است که طی آن با استفاده از منابع اسنادی و برداشت میدانی- پرسشنامه‌ای از یازده جایگاه پمپ بنزین واقع در شرق کلان شهر اهواز و با لحاظ 7 شاخص و استفاده از تکنیک Vikor مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت.نتایج نشان داد که در بین 11 جایگاه پمپ بنزین در شرق کلان شهر اهواز به ترتیب جایگاه پمپ بنزین فتوحی با Qi صفر در رتبه‌ی اول و جایگاه پمپ بنزین پنج شرکتی با Qi 931/0 در رتبه‌ی یازده‌ام و آخر قرار گرفته است؛ لذا جهت رسیدن به توزیع فضایی و ایجاد تعادل نسبی در توزیع خدمات باید در جهت تقویت و افزایش سطح 7 شاخص مورد ارزیابی اقدامات لازم صورت پذیرد.

    کلیدواژگان: رتبه بندی، جایگاه پمپ بنزین، شهروندان، مدل ویکور، شرق کلان شهر اهواز
  • غلامعلی خمر*، زهرا سیدی صفحات 63-88

    اقتصاد غیررسمی نمودی از تحولات جهان سرمایه‌داری است که بخش مهمی از اقتصاد را در شهرهای بسیاری از کشورها، به‌خصوص کشورهای در حال ‌توسعه تشکیل می‌دهد و نقش عمده‌ای در ایجاد اشتغال، تولید و ایجاد درآمد ایفا می‌کند. این‌گونه مشاغل با رشد چشمگیر خود باعث به وجود آمدن معضلات و مشکلات در حوزه مدیریت شهری شده است. هدف این پژوهش، شناسایی وضعیت اجتماعی- اقتصادی شاغلان بخش غیررسمی شهر جیرفت و وضعیت پراکنش آن‌ها در سطح شهر جیرفت با هدف ساماندهی و برنامه‌ریزی‌های بعدی است. روش پژوهش حاضر به‌صورت توصیفی- تحلیلی و شیوه گردآوری داده‌ها اسنادی- پیمایشی است. در ادامه اقدام به پرسشگری از 130 نفر از شاغلین مشاغل غیررسمی در زمینه وضعیت اجتماعی و اقتصادی و ثبت موقعیت آن‌ها بر روی نقشه به‌منظور تحلیل فضایی و نشان دادن وضعیت تحلیل الگویی، تحلیل خوشه‌ای، عارضه مرکزیت و جهات توزیع این مشاغل در قالب نرم‌افزار Arc GIS شد. یافته‌های حاصل از تحلیل فضایی صورت گرفته بر روی این اقتصاد غیررسمی شهر جیرفت نشان داد که توزیع فضایی این مشاغل به شکل نرمال بوده و به دلیل قرارگیری در امتداد راه‌های اصلی شهر شکل خوشه‌ای به خود گرفته‌اند و توزیع جهتی آن‌ها شمالی- جنوبی بوده و با یک انحراف معیار حدود 68 درصد عوارض را در برمی‌گیرند.

    کلیدواژگان: جیرفت، آمار فضایی، مشاغل غیررسمی
  • حیدر کاظمی، بیژن رحمانی* صفحات 89-108

    مدیریت شهرها از عوامل تعیین کننده در بهبود کیفیت محیط زیست برای شهروندان است و تا کنون روش‌های گوناگونی برای بهبود آن به کار گرفته شد. حکمرانی خوب یکی از روش‌های متاخر در مدیریت شهرهاست که بر اصولی مانند مشارکتی بودن، شفافیت، پاسخگویی، حاکمیت قانون، عدالت و مسیولیتپذیری تاکید دارد. استفاده از این اصول در مدیریت شهری می‌تواند نتایج مطلوبی برای سازمان‌ها و شهروندان در پی داشته باشد. شهرداری و شورای اسلامی شهر اهواز که از سازمان‌های مهم مدیریت شهری در اهواز هستند و روابط متقابل فراوانی با شهروندان دارند، می‌توانند از اصول حکمرانی خوب برای انجام فعالیت‌های خود، استفاده کنند. در این مقاله با تمرکز بر عملکرد این دو سازمان عمومی، از قضاوت شهروندان برای ارزیابی میزان انطباق آنها با اصول حکمرانی خوب استفاده می‌شود. قضاوت شهروندان از طریق پرسشنامه‌ای بسته گردآوری شدند. نتایج این بررسی میدانی نشان می‌دهد که میانگین حسابی قضاوت شهروندان درباره همخوانی عملکرد شهرداری اهواز با حکمرانی خوب 41/1 و شورای اسلامی شهر اهواز 22/1 است. در سطح شاخص‌ها نیز حاکمیت قانون در عملکرد شهرداری و شورای اسلامی شهر با میانگین، 66/1 بهترین وضعیت و مشارکت‌پذیری با میانگین 98/0، بدترین وضعیت را داشت. در تفکیک منطقه‌ای پاسخ دهندگان نیز اگر بپذیریم، منظور پاسخ دهندگان از شهرداری، مدیریت شهرداری در سطح منطقه مربوطه است، عملکرد مدیریت منطقه 3 با میانگین 26/1 بیشترین و عملکرد مدیریت منطقه 1 با میانگین 94/0، کمترین انطباق را با اصول حکمرانی خوب داشتند. از نظر درجه‌بندی سطح انطباق عملکرد شهرداری و شورای اسلامی شهر اهواز با اصول حکمرانی خوب، وضعیت این دو سازمان (میانگین 31/1) در طیفی چهار مرتبه‌ای بین بد تا خوب، در سطح ضعیف، ارزیابی می‌شود.

    کلیدواژگان: حکمرانی خوب شهری، شورای اسلامی، شهرداری، اهواز
  • اکبر رحیمی* صفحات 109-130

    افزایش جمعیت و میل به شهرنشینی در دهه‌های اخیر، چالش‌های فراوانی را برای کشورهای مختلف و مخصوصا جهان سوم به‌وجود آورده است. سیر مهاجرت‌ها به سوی شهرهای بزرگ که عمدتا گروه های کم درآمد را شامل می‌گردد، و عدم توجه به تامین نیازهای آنان، بر پیچیدگی مشکلات شهری و نتیجتا بر توسعه سکونتگاه‌های غیررسمی دامن زده است. سیاست‌های زمین و مسکن شهری در شهرهای بزرگ به عنوان عاملی کنترل کننده و یا عامل تشدید کننده این نوع از مشکلات بوده است. شهر تبریز به عنوان یکی از شهرهای بزرک کشور، از این قاعده مستثنی نبوده و سیاستهای زمین و مسکن، شهر را با مشکلات عدیده‌ای مواجه ساخته است. در این پژوهش نقش سیاست‌های زمین و مسکن در توسعه شهر تبریز مورد بررسی قرار می‌گیرد. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی می‌باشد و از اطلاعات و داده‌های شهرداری‌ها، سازمان راه و شهرسازی و مهندسان مشاور استفاده شده است. نتایج نشانگر این امر بوده که در دهه‌های گذشته سیاست‌های توسعه و تغییر کاربری اراضی اطراف شهر، نه تنها به توسعه پراکنده و اسپرال شهری دامن زده و نتیجتا هزینه‌های توسعه و تامین امکانات شهری افزایش یافته است، بلکه این سیاستهای نادرست، تخریب باغات و اراضی کشاورزی پیرامون را نیز در پی داشته است. توسعه شهر به طرف شرق و شمال شرق که عمدتا شامل باغات و اراضی کشاورزی و همچنین مناطق توسعه خدمات کلانشهری بوده است، مبین این موضوع می‌باشد. ارزیابی مصوبات کمیسیون ماده 5 شهر تبریز در توسعه شهرکهای مسکونی در شرق تبریز، نیز دلیلی دیگر بر توسعه به پیرامون و نقش مدیریت شهری در توسعه متصل و پراکنده شهری است. بنابراین ارزیابی پژوهش حاکی از آن است که در توسعه شهری تبریز، سیاست زمین و مسکن مناسب نبوده و توسعه بدون برنامه شهر و یا تاکید بر رویکرد توسعه متصل به‌صورت شهرکهای پیرامونی، چالش‌های فراوانی را برای شهر به‌وجود آورده و توسعه آتی آن را نیز با مشکل مواجه خواهد کرد.

    کلیدواژگان: زمین شهری، سیاستهای توسعه، تبریز
  • محمد بهزادپور، یوسف گرجی مهلبانی*، جمال لدین سهیلی صفحات 131-152

    تاثیرات و کارکردهای متنوعی برای فضاهای سبز و طبیعی شهری برشمرده شده است که یکی از این تاثیرات افزایش تعاملات ساکنان و همسایگان است. اهمیت این موضوع تا حدی است که امروزه توجه به طبیعت و فضاهای سبز شهری و اعمال سیاست‌هایی که مردم شهرها را از مشکلاتی مانند انزوا برهاند و باعث ارتباط ساکنان با یکدیگر شود، از مهم‌ترین وظایف نهادهای شهری است. در این تحقیق دو مجتمع مسکونی اکباتان تهران و پردیسان قم به عنوان نمونه موردی انتخاب شده‌اند و هدف، ارزیابی نقش طبیعت بر روابط همسایگی در این دو مجتمع مسکونی است. روش تحقیق توصیفی – تحلیلی و نتایج به‌دست‌آمده از 383 پرسش نامه با استفاده از آزمون T نشان می‌دهد در ارتباط با روابط همسایگی، امتیاز مجتمع مسکونی اکباتان برابر با 3.08 و امتیاز مجتمع مسکونی پردیسان برابر با 2.66 حاصل شده است و در ارزیابی رضایت از طبیعت و فضاهای سبز، امتیاز اکباتان 3.81 و پردیسان 2.61 به دست آمده است. در بررسی رابطه دو متغیر طبیعت با تعاملات همسایگی، نتایج آزمون همبستگی پیرسون نشان می‌دهد رابطه مثبت و معناداری بین این دو متغیر وجود دارد به‌طوری‌که ضریب کلی به‌دست‌آمده برابر با 0.669 بوده است. این مقدار در اکباتان 0.684 و در پردیسان 0.516 به دست آمد که نشان از وجود رابطه قوی تر بین این دو متغیر در مجتمع مسکونی اکباتان است. در نهایت در ارزیابی میزان تاثیرگذاری طبیعت و فضاهای سبز بر تعاملات همسایگی، مقدار ضریب تعیین به‌دست‌آمده برای اکباتان 0.717 و پردیسان نیز 0.384 بوده است. در مجموع ضریب تعیین یافته های حاصل از 383 پرسش نامه با مقدار خطای 0.000 برابر با 0.627 حاصل گردید که تایید کننده تاثیرات مثبت طبیعت و فضاهای سبز بر روابط و تعاملات همسایگی بوده است.

    کلیدواژگان: طبیعت، روابط همسایگی، مجتمع مسکونی اکباتان، مجتمع مسکونی پردیسان قم و تهران
  • مصطفی شاهینی فر*، اقبال پاهکیده، فرزین چاره جو، ژیلا خالدیان صفحات 153-172

    مشکلات بافت‏های فرسوده قدیمی درکلان‌شهرها همواره به عنوان یکی موانع توسعه شهرها تلقی شده است. این عامل در کنار سایر معضلات بافت‌های فرسوده شهری و نیز روند رو به رشد آنها، سبب شده که امروزه بخشی از ذهن شهروندان، برنامه‌ریزان و مدیران شهری، معطوف به این مساله اساسی گردد. بر اساس آمار و اطلاعات موجود؛ بیش از 70 هزار هکتار بافت فرسوده در بیش از 470 شهر کشور شناسایی شده‌اند. که بالغ بر 15 درصد جمعیت شهری کشور در این بافت‌ها سکونت دارند که یکی از آنها محدوده بافت قدیم شهر کرمانشاه است. این محدوده حدود 3 درصد از مساحت شهر را در برمی‏گیرد. این بافت در طول سالیان گذشته، معضلات عدیده‏ای از جمله مشکلات بهداشتی، زیست محیطی، گره‏های ترافیکی سنگین، جرایم اجتماعی و... را بر شهر تحمیل نموده، و کندی در امر توسعه شهر را به همراه داشته است. در این میان موضوع مشارکت مردم در بهسازی و نوسازی چنین بافت‌هایی می‌تواند روند توسعه را تسریع بخشیده و بار اضافی دولت‌ها را کاهش داده و امر توسعه را مردمی نماید. در همین راستا مقاله حاضر به سنجش میزان مشارکت‌های مردمی در نوسازی بافت‌های فرسوده شهری(نمونه موردی: بافت قدیم شهرکرمانشاه) می‏پردازد و تلاش می‏کند به این پرسش‏ها پاسخ دهد: که آیا نگرش ساکنین بافت‌های فرسوده نسبت به نوسازی این بافت‌ها در قیاس با رویکرد مورد انتظار درباره مشارکت به صورت تصادفی است یا رابطه معنی‌داری بین آنها وجود دارد؟ روش شناسی پژوهش حاضر برحسب هدف کاربردی و بر حسب ماهیت توصیفی می‌باشد. روش تجزیه و تحلیل در این پژوهش با توجه به ناپارامتریک بودن داده‏ها آزمون خی‏دو است. در این پژوهش به دلیل استفاده از یک متغیر (میزان مشارکت) که در سه طبقه بالا،‌ متوسط و پایین از روش نیکویی برازش استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بین فراوانی‏های مشاهده شده و مورد انتظار میزان مشارکت مردم در نوسازی بافت‏های فرسوده شهر کرمانشاه تفاوت معناداری وجود دارد.

    کلیدواژگان: مشارکت، بافت فرسوده شهری، نوسازی، شهر کرمانشاه
  • حمید دانش پژوه، حمید ماجدی*، زهرا سادات سعیده زرآبادی صفحات 173-198

    بنا بر ماهیت اجتماعی انسان، فضا‌های شهری مانند میدان به عنوان مهمترین نمود گره‌های اجتماعی در زندگی شهری محسوب می‌شوند. این میادین زمانی که شکل تاریخی به خود می‌گیرند، از اهمیت مکانی و زمانی خاصی برخوردار می‌شوند که مستند سازی شناختی این پدیده به عنوان رکن اصلی فضا‌های شهری، می‌تواند در شناخت کیفی میادین و عرصه‌های عمومی که نهاد تعاملات اجتماعی هستند، کارا بوده و به منظور داشتن دانش ارزیابی ریخت شناسانه آنها برای بیان اصول طراحی، مورد نظر متخصصان علم طراحی شهری قرار گیرد. ارزیابی سنتی فضای یک میدان، با توجه به ابعاد خاص کیفی موجود در آن، بیشتر به عنوان یک قضاوت کیفی مطرح می‌شد که غالبا دچار وقوع ضریب خطای بالایی در بررسی بوده است، به‌طوری که بیشتر پژوهش‌ها، عموما شکل کیفی و بر پایه تحلیل صرف روان‌شناختی انسان و با فرم غیر تخصصی انجام می‌گیرد که نتایج کاربردی را در عرصه طراحی وارد نمی‌گرداند. هدف پژوهش جاری شناخت پدیدارشناسانه و تحلیل کیفی فضای میدان است که با استفاده از چند روش ترکیبی، ابتدا عنصر میدان در ماتریس ارزیابی شناخت کیفیت و نیز معیار‌های شش گانه ولفروم که حاصل از بررسی نظریات اندیشمندان عرصه طراحی شهری، تبیین شده و تعداد شانزده میدان شهری از دسته میدان‌های اروپایی، انتخاب شده و در مرحله اول با تحلیل به روش ارزیابی ذهنی انسانی و خروجی گراف کیفیت عددی انباشته و بعد با تحلیل به روش ارزیابی هندسه خودرو انجام شده که نهایتا با بررسی همبستگی این دو روش منجر به نتیجه‌گیری لازم در مسیر نحوه سنجش کیفی این عناصر شهری شده است که نهایتا می‌توان نتایج حاصله از پژوهش جاری را به‌صورت مستقیم در اختیار محققان قرار داده تا بتوان ضوابط و معیار‌های طراحی فضای میدان شهری را، استخراج نمایند.

    کلیدواژگان: میدان شهری، ماتریس ارزیابی شناخت کیفیت، روش ارزیابی ذهنی انسانی، روش ارزیابی هندسه خودرو
  • زهرا عزیزی، مجید شمس* صفحات 199-221

    شهرهای کوچک و جایگاه آن در برنامه ریزی کشورهای در حال توسعه، بخشی از  استراتژی های توسعه شهری را تشکیل می‌دهد. تجربیات جهانی در این زمینه بیانگر این واقعیت است که حل مسایل و مشکلات شهرهای بزرگ مستلزم حمایت جدی از مراکز شهری کوچک می باشد. هدف این پژوهش تحلیلی بر جایگاه شهرهای کوچک در نظام سلسله مراتب شهری استان کرمانشاه می باشد. روش مورد استفاده در این پژوهش کمی - تحقیقی می باشد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از مدل رتبه – اندازه و نوع تعدیل یافته آن، مدل لگاریتمی رتبه – اندازه، شاخص نخست شهری و شاخص چهارشهری استفاده شده است. نتایج به دست آمده از تحلیل و بررسی سلسله مراتب شهری در استان کرمانشاه در طول چند دوره سرشماری که مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت، بیانگر عدم تعادل و توازن در این استان است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که شهر سرپل ذهاب در طول چند دوره سرشماری از سال 1375 تا سال 1395 جزء شهرهای متوسط محسوب می‌شود. نتایج حاصل از بررسی سلسله مراتبی شهرهای کوچک نشان می‌دهد که در صورت تقویت این گونه شهرها می‌توان از یک سو جلوی مهاجرت های بی رویه به شهرهای کلان را گرفت و از سوی دیگر می‌توان با توسعه این شهرها می‌توان باعث پیشرفت نقاط روستایی شده و تعادل و توازن را در سطح منطقه ایجاد کرد.

    کلیدواژگان: شهرهای کوچک، سلسله مراتب شهری، شبکه شهری، مدل رتبه - اندازه، شهر سرپل ذهاب
|
  • Hooshang Hendi, naser eghbali*, rahim sarvar, Zahra Pishgahi Fard Pages 1-20

    Today, environmental issues have become one of the most important challenges for urban planners, and unbridled urban development has added to their complexity. Resiliency approach planning can, in all respects, create the capacity to deal with the turbulent future. The purpose of this study was to evaluate the environmental resilience of neighborhoods in the district 14 of Tehran. In principle, 23 neighborhoods have been investigated by selecting five environmental indicators. The five indicators were ranked by 30 urban planning experts through hierarchical analyzes of AHP, and then the Gray Relationship Analysis of the status and location of neighborhoods in the district 14 were analyzed concerning each indicator. Finally, the normal line of 0.714 was drawn as the final score in all indices, indicating that 12 neighborhoods had a low resilience. Based on the obtained results, the environmental resilience is reduced while moving towards the western and southwest neighborhoods,. This is in harmony with the texture and population density of the region. Therefore, urban planners need to understand the consequences and environmental costs of physical development rather than physical development itself. Today, environmental issues have become one of the most important challenges for urban planners, and unbridled urban development has added to their complexity. Resiliency approach planning can, in all respects, create the capacity to deal with the turbulent future. The purpose of this study was to evaluate the environmental resilience of neighborhoods in the district 14 of Tehran. In principle, 23 neighborhoods have been investigated by selecting five environmental indicators. The five indicators were ranked by 30 urban planning experts through hierarchical analyzes of AHP, and then the Gray Relationship Analysis of the status and location of neighborhoods in the district 14 were analyzed concerning each indicator. Finally, the normal line of 0.714 was drawn as the final score in all indices, indicating that 12 neighborhoods had a low resilience. Based on the obtained results, the environmental resilience is reduced while moving towards the western and southwest neighborhoods,. This is in harmony with the texture and population density of the region. Therefore, urban planners need to understand the consequences and environmental costs of physical development rather than physical development itself.

    Keywords: resilience, environment, Analytical Hierarchy Process (AHP), district 14 of Tehran
  • Afshin Mottaghi* Pages 21-40

    Spatial provision is a combined knowledge dealing with organizing space, which has been developed for the homogeneous and heterogeneous distribution of development in all areas which support sustainable development. Thus, identification and characterization of the spatial distribution of discrimination and injustice have been done in a knowledge-based way. This study aims to examine how such a distributed development is conducted in the province. Among the indicators of development, infrastructure and health facilities opted to investigate; the distribution and development of province’s border city (9 selected cities) have been compared. The methodology of this study is causal-comparative and multi-criteria decision making (MCDM) techniques were used. The results of the study showed that the province was deprived concerning socio-economic status indicators, and spatial distribution. Thus, Zahedan as the political center of the province is the most developed city according the mentioned indexes.

    Keywords: Border, spatial provision, AHP, Sistan & Baluchestan
  • reza shooshtari, Abbas Maroofnezhad* Pages 41-62

    With the population increase in the cities of Iran, especially in the big cities, the demand for public services has increased too. Also, the need to use cars and, consequently, to create multiple gas stations has been increased more than ever before. Despite the fact that Iran is the second largest natural gas supplier in the world, it has long enjoyed the use and export of gas and diesel as the two most commonly fuel used for vehicles in most countries of the world. Given the difference in production capacity and gas consumption in the country, a large part of this fuel is supplied from abroad, which puts a lot of financial burden on buying, transportation and distribution at fuel terminals of the country's economy. The present study is objective as far as its objective is regarded and the method used in this study is a descriptive-analytical one. Using documentary resources and field surveys, a questionnaire consisting of 11 gas stations located in the eastern part of Ahvaz with seven indicators was designed and the stations were analyzed using the Vikor technique. The results of the study showed that among the stations, the position of gas station with Qi zero was ranked first and the position of the gas station of five companies with Qi 0.931 ranked the 11th or the last one.  Therefore, in order to achieve spatial distribution and establish a relative balance in the distribution of services, measures should be taken to strengthen and increase the level of these seven indicators.

    Keywords: Ranking, gas station, Citizens, Vikor Model, eastern part of Ahvaz
  • Gholamali Khammar*, Zahra Seyedy Pages 63-88

    Informal economy is a reflection of the changes in the capitalist world, especially in developing countries which plays a major role in creating employment, and generating income. This kind of jobs with their impressive growth causes problems in the field of urban management. The aim of this study was to identify the socio-economic situation of the employed informal sector of Jiroft and the status of its distribution in the city aimed to organize the future plans. The method of this study is descriptive-analytic in which the necessary data were collected through documents and work-style. Continuous discussion about the informal jobs of 130 workers in the social and economic situation was performed and its position on the map was located in order to analyze space and show the status of the cluster analysis, pattern analysis, centrality and ways of distribution of this complication in the form of GIS software jobs. Spatial analysis of the findings made on the informal economy of Jiroft indicated that the spatial distribution of these occupations was normal and because of its placement along the main ways of the city, the occupations have taken a cluster shape with a distribution of the South-North direction and with a standard deviation of approximately 68% of the effects of the consequences.

    Keywords: Jiroft, spatial statistics, informal occupations
  • Heydar Kazemi, Bijan Rahmani * Pages 89-108

    Urban Management is a decisive factor for improving the life quality for people for which various approaches have been adopted so far. Good governance is the last approach in urban management which concentrates on participation, transparency, responsibility, law force, justifying and accountability in governing. This approach in urban management can produce the desired outputs for organizations and people. Municipality and Islamic council of Ahwaz which are the two important organizations in urban management in Ahwaz can use good governance approach in fulfilling their duties. In this article, the researchers use people’s judgment in a sample community about the performance of municipality and Islamic council to study how much compatibility exists between the performances of these public organizations with good governance principles. The researchers also use a questionnaire for collecting people’s judgment. The results of this survey showed that the average of citizens’ judgment about the consistency of municipal and city council performance with good governance values are 1.41 and 1.22. Respondents say that municipality and council performance in index of rule of law (with average 1.66) is low and in index of participation (with average 0.98) is very low. If we accept the respondents’ judgments about municipality in districts of Ahwaz municipality in this study, judgments show that the performance of municipality management in district 3 with an average of 1.26 has low compatibility with good governance values and municipality management in district 1 with an average of 0.94 has very low compatibility. Generally, the performance of municipality and council in terms of compliance with the principles of good governance, (with average of judgment about 1.31) in a range of 4 values between bad and good, is weak.

  • Akbar Rahimi* Pages 109-130

    Population growth and the desire for urbanization in recent decades have caused many challenges for countries, especially developing countries. Immigrations to big cities that are predominantly related to low-income groups are included, and lack of attention to meet their needs, have complicated urban challenges and, consequently, have expanded the development of informal settlements. Urban Land and housing policies in the metropolitans are the controlling factors of urban expansion and can also trigger urban challenges. Tabriz as one of the metropolitans in Iran faces with many challenges concerning the urban land and housing policies. In this study, the researchers analyze the role of urban land and housing policies on urban development of Tabriz. The research method is analytical and the data are obtained from municipalities, consulting engineers and Roads and Urban Planning Organization. The results of the study showed that in the past decade, the development policies and periphery land use changes to urban development, not only has increased the development costs and supply of municipal facilities, but also the unsuitable policies, destruction of gardens and agriculture. Development of Tabriz to the east and north east which mainly include gardens and agricultural lands has confirmed this process.  Assessment of the Tabriz Statement Number 5 Commission in the development of residential towns in east area is another reason for the role of urban management and decision-makers in Tabriz. The evaluation of the present study showed that in Tabriz development, the policy of land and housing has not been appropriate and unplanned development or emphasis on the development approach of the suburban areas have all led to challenges for the city and has caused the future development of this city to be difficult.

    Keywords: urban land, development policies, Tabriz
  • Mohammad Behzadpour, yousef Gorji Mahlabani *, Jamaleddin Soheili Pages 131-152

    A variety of effects and functions have been enumerated for urban green and natural spaces, one of which is to increase the interaction of residents and neighbors. This issue is so important that today attention to the nature and green spaces of the city as well as the implementation of policies which release the people of the cities from problems such as isolation and cause residents to relate to each other, are of the most important tasks of the urban institutions and this is an important indicator for improving the life quality and community development. In this research, two residential complexes of Ekbatan in Tehran and Pardisan in Qom have been selected as the case study and the purpose of this study is to evaluate the role of nature on neighborhood relations in these two residential complexes. The method is descriptive – analytical and the results of the study showed that concerning the neighborhood relations, Ekbatan Residential Complex score was 3.08 and the score of Pardisan Residential Complex was 2.66. Also, in evaluating the satisfaction of nature and green spaces, Ekbatan and Pardisan scores were 3.81 and 2.61 respectively. In this survey, regarding the relationship between the two variables of nature with neighboring interactions, the Pearson Correlation test results showed a positive and significant correlation between these two variables, so that the overall coefficiency estimate was 0.669. This value was found in Ekbatan to be 0.684 and in Pardisan 0.516, which indicates a stronger relationship between these two variables in Ekbatan Residential Complex. Finally, in assessing the impact of nature and green spaces on neighborhood interactions in residential complexes, the coefficient of determination for Ekbatan and Pardisan were 0.384 and 0.717 respectively. Totally, the findings obtained from the results of 383 questionnaires were used to determine the coefficient of error with a 0.000 error value of 0.627, which confirmed the positive effects of nature and green spaces on neighborhoods and interactions.

    Keywords: nature, neighborly relations, residential complexes of Ekbatan, residential complexes of Pardisan.Tehran&Qom
  • mostafa shahinifar*, eghbal Pahkideh, Farzin CharehjooCharehjoo, Jila Khaledian Pages 153-172

    Problems of worn-out urban areas in megalopolises are always seen as one of the obstacles to the rapid development in cities, because the lack of adequate infrastructure is a major obstacle in the provision of municipal services in these areas and also residence, employment, leisure and transportation as the main functions of the urban texture have never lacked optimal efficiency. The existing problems such as problems of health, environment, heavy traffic jams, lack of resistance to natural disasters and crime and social damages, are all the causes of the slow development of the city. This article analyzes the factors affecting people's participation in the renovation of the worn-out urban areas in Kermanshah and tries to answer the questions related to the attitudes of the residents about the worn-out urban texture in Kermanshah as well as whether the distressed areas of the modernization of the tissues compared to the expected approach about participation is random or if there is a significant relationship between them. The methodology of this study in terms of the purpose and nature is descriptive. In this study, since the data are non-parametric, chi-square (x2) test was used for the analysis. Also, the use of the variable of participation is divided into three layers of high, medium and low goodness approach was used the results of which showed that there was a meaningful difference between the observed frequencies and the expected level of public participation in the renovation of worn-out urban areas in Kermanshah.

    Keywords: Participation, worn-out urban texture, renovation, Kermanshah
  • hamid Danesh pajouh, hamid Majedi*, Zahra Sadat Seyyede Zarabadi Pages 173-198

    Due to the social nature of man, urban spaces such as squares are considered to be the most important manifestations of social nodes in urban life. While these squares take historical forms, they have such special place and time significance that cognitive documentation of this phenomenon as a major pillar of urban spaces can be used to qualitatively identify squares and public realms that are the foundation of social interaction. In order to have the knowledge of their morphological evaluation to express design principles, consulting with urban design experts is a must. The traditional evaluation of the urban square, due to its specific qualitative dimensions, was considered as a qualitative judgment which often had a high error rate in the survey, so the majority of the studies, generally, are qualitative and based on pure analysis. The purpose of the current research is the phenomenological recognition and qualitative analysis of urban space. Using a combination of several methods, first, the field element in the quality recognition matrix and the six Wolfrum criteria as well as sixteen urban squares were selected from the European cities, In the first stage, by means of Human Subjective Evaluation and Normalized AccumulatedQuality Graph Output, the numerical value was accumulated and then analyzed using the Automatic Geography Evaluation method. Finally, examining the correlation of these two methods led to the qualitative measurement of these urban elements. First, the selected ones were evaluated through HSE method analysis and NAQ extraction primary evaluation about human approach oriented was done. Second, using the AGE method in the analysis, the researchers evaluated the next step of that up to geometrical automotive and correlation between them.  The results of the present study showed that this urban element had many dimensions to be quantitatively extracted. Last, all of the models for evaluation of square qualities in this study are considered the primary step to help the researchers have a functional standard draft while designing.

    Keywords: social node, urban square, QRM matrix, HSE method, AGE method
  • zahra Azizi, majid shams* Pages 199-221

    Towns and their location in the planning of developing countries are part of urban development strategies. Global experiences in this area represent the fact that solving the problems of major cities requires serious support from small urban centers. The purpose of this analytical study is to determine the status of towns in the urban hierarchy system of Kermanshah province. The method used in this study is descriptive-analytic. To analyze the data, the rank-size model and its adjusted type as well as logarithmic Rank Model – Size were used. First, Urban Primacy Index and four urban indices were used. The results obtained from urban hierarchy analysis in Kermanshah province during several census periods have been analyzed and the analysis indicated the  lack of balance  in this province. The results of the study show that the city of Sarpole Zahab was a small town. During several periods from 1375 to 1395 it was considered as an average city. The results of the hierarchical survey of small towns show that cities with a smaller population have lower population stability and lower growth rates rather than the upstream cities. The causes of this instability can be the lack of resource allocation and adequate state budget institutions, inequality in the distribution of income and assets, lack of health facilities and so on. In the case of the strengthening of such cities, on the one hand, it is possible to prevent large migrations to major cities, and on the other hand, the development of these cities can help develop rural areas and create a balance in the region.

    Keywords: Small Towns, urban hierarchy, urban network, The Rank-Size Rule, Sarpol-e Zahab City