فهرست مطالب

کاوش نامه ادبیات تطبیقی - پیاپی 38 (تابستان 1399)
  • پیاپی 38 (تابستان 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/04/01
  • تعداد عناوین: 8
|
  • تورج زینی وند صفحه 0

    ایرانیان در عرصه ادبیات صوفیانه و عرفانی، یگانه روزگار هستند؛ این افتخار معنوی نه از روی اغراق و تعصب، بلکه به اعتراف همگان، تنها زیبنده و شایسته پارسیان است؛ اما این میراث معنوی شکوه مند، باوجود تلاش های برخی از اندیشمندان و خاورشناسان، آن گونه که شایسته است، جایگاه خود را در صحنه ادبیات جهانی تثبیت نکرده است. به نظر می رسد، افزون بر ترجمه این آثار به زبان های دیگر، یکی از ابزارهای لازم برای معرفی این گونه ادبی، دانش ادبیات تطبیقی است؛ این دانش می تواند با بررسی تاثیر و تاثر متقابل در آثار صوفیان و عارفان مسلمان با دیگر فرهنگ ها و ملت ها، تحلیل زمینه های پیدایش و بررسی و جریان های فرهنگی، مذهبی، سیاسی و اجتماعی حاکم بر این آثار، جایگاه مطالعات میان رشته ای در این حوزه و... کمک شایسته ای به معرفی ادبیات صوفیانه و عارفانه بنماید. نشریه کاوش نامه، آمادگی خود را برای انجام چنین ماموریت فرهنگی ای اعلام می نماید.

  • عاطفه بیکی، حجه الله فسنقری* صفحات 1-18

    عنصر رنگ از مهم ترین عناصر آفرینش تصاویر هنری در شعر است. شاعران کودک با استفاده از معانی نمادین رنگ ها، از چشم انداز خود، دنیا را برای کودکان ترسیم و به رشد فکری، روحی و اجتماعی آن ها کمک می کنند؛ ازاین رو پژوهش حاضر با تبیین اهمیت رنگ در تصویرگری شعر کودک، بسامد و کارکرد عنصر رنگ را در شعر کودک سلیمان عیسی و مصطفی رحماندوست را بررسی کرده است؛ نتایج نشان داد رنگ سبز پربسامدترین رنگ در اشعار دو شاعر است که با بهره گیری از طراوت آن، نگرش مثبت القاکننده رویش، باروری و برکت را برای کودکان آینده ساز به نمایش می گذارند. هردو شاعر با آگاهی از تاثیر تنوع رنگ ها بر روح شاد کودکان، از ترکیب رنگ ها استفاده کرده اند که در شعر رحماندوست از بسامد بالاتری برخوردار است؛ استفاده درست و مناسب هردو شاعر از رنگ ها، متناسب با تحلیل روان شناختی و دلالت های مشابه در بهره گیری از رنگ ، نشان از آگاهی دو شاعر از اهمیت و اهداف شعر کودک و توجه ویژه آنان به آشناساختن کودکان با ارزش های دینی، اخلاقی و ملی - میهنی دارد.

    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، رنگ، شعر کودک، کارکرد معنایی، سلیمان عیسی، رحماندوست
  • آزاده پورصدامی، سید ابراهیم آرمن*، مریم امیر ارجمند صفحات 19-35

    در آثار زنان نویسنده جهان تلاش های بسیاری برای احقاق حقوق زنان صورت گرفته است. برخی از این آثار گاه به افراط کشیده شده اند و گاه نیز تعادل را رعایت کرده و اقدامات مفیدی را به ثمر رسانده اند. جستار پیش رو با بررسی دیدگاه ها، کنش ها و زبان و ادبیات قهرمانان زن درپی یافتن جنبه های مشترک و متفاوت در رمان های سووشون، جزیره سرگردانی و ساربان سرگردان از سیمین دانشور و مذکرات طبیبه و مذاکراتی فی سجن النساء از نوال السعداوی براساس نقد فمینیستی است. هدف از پژوهش حاضر بررسی شباهت ها و تفاوت های آثار این دو نویسنده فارسی و عرب زبان است تا از این راه بتوان به شباهت ها و اختلاف های فرهنگی این دو نویسنده دست یافت. کتاب های انتخاب شده از نوال، ابتدا ترجمه و سپس براساس مکتب ادبیات تطبیقی آمریکایی با آثار منتخب سیمین مقایسه و بررسی شده است. روش کار در نوشتار پیش رو تحلیلی - توصیفی است. دستاورد پژوهش، بیانگر آن است که اگرچه هردو نویسنده در بازتاب دیدگاه های فمینیستی اشتراکات و اختلافاتی دارند؛ اما در بررسی کلی سیمین در بعضی موارد از دفاع دربرابر حقوق و هویت زنان کوتاه آمده است، این درحالی است که نوال در این زمینه تندروی بیشتری دارد.

    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، نقد فمینیستی، رمان، سیمین دانشور، نوال السعداوی
  • علی صفایی سنگری*، بهاره هوشیار کلویر صفحات 37-61

    امپرسیونیسم و اکسپرسیونیسم دو مکتب مهم هنری در اواخر قرن نوزده و آغاز قرن بیستم است که توانست در ادبیات نیز اندیشمندانی را به تکاپو وادارد. مسایل مهم انسانی، جهش های بزرگ صنعتی، جنگ، استثمار و هزاران بحران بزرگ دیگر دست مایه بسیاری از آثار بزرگ و ماندگار هنری شد. ایران و خاورمیانه نیز همانند دیگر کشورهای پرآشوب قرن از تنش ها و پیامدهای خارجی و داخلی این بحران ها درامان نبودند. مهدی اخوان ثالث و بدر شاکر سیاب دو نماینده هنر ایرانی و عراقی هستند که هم صدا با دیگر هنرمندان، تنهایی و انزوای انسان در قرن آشوب زده را ترسیم کردند و با به تصویرکشیدن تابلوهایی از جنس واژه و خیال، به آرزوی آزادی، مجال پرواز دادند. در نوشتار پیش رو با توجه به حال و هوای سروده ها، نقاط اشتراک آن ها با برخی از آثار نقاشی در سبک های مورد نظر بررسی شده است. سروده ها با توجه به درون مایه آن ها در دو سبک نقاشی مورد نظر دسته بندی شد. جستار حاضر درپی گزینش و بازنمایی زیبایی شناختی تصاویر امپرسیونیستی و اکسپرسیونیستی است. با توجه به پژوهش پیش رو، اخوان ثالث و بدر شاکر سیاب تصویرسازانی در هردو سبک هنری هستند؛ ولی تصاویر برساخته خیال سیاب با همه درد و رنج دورانش به سبک امپرسیونیسم و اخوان ثالث به اکسپرسیونیسم گرایش بیشتری دارد. دلیل این امر، توجه شاکر سیاب به محیط زیست پیرامونش یا همان دیده های ملموس او و تمایل اخوان به تاریخ است. از همین روی، ذهنیت مبهم تری در تصاویر شعری اخوان دیده می شود.

    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، زیبایی شناسی، امپرسیونیسم، اکسپرسیونیسم، اخوان ثالث، شاکر السیاب
  • یحیی معروف*، پریسا احمدی صفحات 63-82

    زبان شناسانی مانند جورج لیکاف و مارک جانسون، استعاره را پدیده ای فقط زبانی نمی دانند، بلکه برای آن ماهیتی ادراکی و مفهومی قایل اند. در دیوان انوری، برخی مضمون های مشابه با شعر متنبی یافت می شود؛ یکی از این مضمون ها حضور و تاثیرپذیری از عناصر طبیعت، به ویژه عناصر اربعه است. جستار حاضر با رویکردی توصیفی - تحلیلی مبنای طرح واره ای استعاره های عناصر اربعه در شعر انوری و متنبی را به طور تطبیقی بررسی کرده است. استعاره مفهومی، به واکاوی علت ادعای همانندی می پردازد. این امر کمک می کند تا خواننده با دیدی واضح تر و ادبی تر به مفهوم شعر بنگرد و آن را لمس کند. نتیجه حاصل از این پژوهش، دست یابی به بازتاب عناصر اربعه به ویژه در شعر انوری با بسامد 60 بار و در شعر متنبی با بسامد 33 بار تکرار شده است. نگاشت های مرکزی مشترکی همانند «بخشایش، تحرک و جابه جایی (طرح واره جابه جایی)، تکاپو، تحرک و نابودگری» در شعر این دو شاعر در مفهوم عناصر اربعه به کار رفته است و تناقضاتی در نگاشت های همانند «قناعت، گمراهی، عشق، حرص، صبر، خشم، حیات و هجران» به کار رفته است که بازتاب و بسامد آن در شعر انوری بیشتر است و نشان دهنده برون گرایی این شاعر و نگاه مثبت وی به طبیعت و عناصر چهارگانه است.

    کلیدواژگان: انوری، متنبی، استعاره مفهومی، عناصر اربعه
  • حسن نجفی*، سردار اصلانی صفحات 83-103

    نقد اجتماعی ادبیات که آثار ادبی را روبنا و محصول امور زیربنایی مادی می داند، انعکاس مبتکرانه واقعیت اجتماعی را وجه ممیزه اثر ادبی می داند. هوشنگ گلشیری نویسنده ایرانی، منسوب به حزب توده و بدر شاکر السیاب، شاعر عراقی جوان و نوگرای منسوب به کمونیسم، آثار فراوانی دارند که در حوزه نقد اجتماعی ادبیات قابل بررسی است. ابتدا نقد جامعه شناسی ادبیات و مبانی آن، به طور اجمالی تعریف شده؛ سپس با تکیه بر مبانی مکتب تطبیقی روسی و روش توصیفی - تحلیلی، رمان بره گمشده راعی اثر هوشنگ گلشیری و حفار القبور سروده بدر شاکر السیاب از دیدگاه نقد اجتماعی ادبیات بررسی شده است. نتایج پژوهش، بیانگر این است که نویسنده و شاعر یادشده، صرف نظر از فاصله زمانی - مکانی و باوجود تفاوت در دیدگاه و سلیقه فردی، به دلیل تجربه شرایط یکسان، تکیه بر بیداری و آگاهی طبقاتی را به مثابه راهکارهایی برای برون رفت از مشکلات در پیش گرفته اند. گلشیری نیز با استفاده از گفتگوی کارناوالی و سیاب با تکیه بر لایه های متفاوت شعر نو، افزون بر نقد نظام سرمایه داری و نمودهای آن؛ ازجمله استعمار و استثمار، آن ها را مسبب مشکلاتی همچون جنگ، بحران های فردی - اجتماعی، فقر طبقات فرودست و استبداد داخلی حکومت ها دانسته اند که ادیبان را از نوید به آینده ای روشن بازداشته است.

    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، نقد اجتماعی، هوشنگ گلشیری، بدر شاکر السیاب، بره گمشده راعی، حفار القبور
  • عیسی نجفی* صفحات 105-123

    زندگی روستایی همواره ویژگی های متمایزی داشته، این ویژگی ها در گذشته پررنگ تر از امروز بوده است؛ ازجمله این ویژگی ها وجود دو ضلع مهم و تعیین کننده ارباب (مالک و زمین دار) و رعیت بوده است. در گذشته ارباب نقش سرنوشت سازی در زندگی رعیت داشته است، اما امروزه این مناسبات تا حد زیادی کم رنگ شده است. رابطه بین این دو همواره مورد توجه نویسندگان در ادبیات داستانی بوده است و ادبیات داستانی عربی و فارسی نیز از این توجه برکنار نبوده اند. دو نویسنده مصری و ایرانی؛ یعنی «نجیب محفوظ» و «احمد محمود»، در داستان های «الجبار» از مجموعه داستان دنیا الله و «برخورد» در مجموعه داستان زایری زیر باران، ظلم ارباب بر رعیت را سوژه داستان خود قرار داده اند. این مضمون مشترک، ویژگی های ساختاری و محتوایی مشترکی را بین دو داستان به وجود آورده است و به طبع، به خاطر تفاوت سبک داستان نویسی و جغرافیای متفاوت فرهنگی دو نویسنده، تفاوت هایی بین دو اثر وجود دارد. در جستار پیش رو، شباهت ها و تفاوت های بین دو داستان بررسی و تحلیل شد. نتیجه کلی پژوهش حاضر این است که در این دو داستان، جنبه های ساختاری همچون شخصیت و روایت گری تحت تاثیر محتوای مناسبات ارباب رعیتی است. به طبع، استقلال سبکی دو نویسنده نیز، باعث ایجاد برخی تفاوت ها بین دو داستان شده است.

    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، نجیب محفوظ، احمد محمود، الجبار، برخورد، نقد خان سالاری یا ارباب رعیتی
  • سیمین ولوی*، ناهید ایازی صفحات 125-137

    ترجمه متون ادبی به ویژه شعر در انتقال اطلاعات و تبادل فرهنگ ها بسیار مهم است. با این حال، دشواری هایی نیز دارد. مترجم متون ادبی باید شرایط ویژه ای داشته باشد که نتیجه آن، درک دقیق و عمیق زبان مبدا و تسلط کافی به زبان مقصد، برای انتقال بار معنایی متون ادبی است. با توجه به اینکه اساسی ترین هدف ترجمه از زبانی به زبان دیگر، یافتن معادل برای القای معنی و پیامی از زبان نخست به زبان دوم است، نگارندگان بر آن شدند تا با تطبیق ترجمه عربی مثنوی معنوی با متن فارسی آن به روش توصیفی - تحلیلی، حوزه واژگان و عبارت های ترجمه عربی را نقد و بررسی کنند و میزان موفقیت مترجم را در این باره مشخص سازند. نتیجه بررسی و تحلیل نشان داد که معیارهای صحت و درستی ترجمه در برخی از موارد در ترجمه عربی اشعار رعایت نشده است و علی عباس زلیخه در مواردی در انتقال بار معنایی و روح حاکم بر اشعار مولانا موفقیت چندانی نداشته است. مترجم، ضمن پایبندی بیش از حد به ترجمه واژه به واژه زبان مبدا، معنا و مفهوم مورد نظر شاعر ایرانی را تاحدودی مختل کرده است.

    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، دفتر چهارم مثنوی، ترجمه مثنوی، نقد ترجمه، عباس زلیخه
|
  • Atefeh Beyki, Hojjatollah Fesanghari* Pages 1-18

    The color is one of the most influential elements of poetry; the child poets by using imagery and symbolism of Color, paint the world for children, from their perspective, and they help their intellectual, spiritual and social development, .hence, this article explains the importance of color in illustrating the child poetry, it examined the frequency and function of the element of color in child poetry by Suleiman Isah and Mustafa Rahmandoust. The results show that green color is the most frequent color in the poetry of both poets, they use the softness and freshness of the green color, they use a positive attitude that induces growth, fertility, goodness and blessing for society, and the future of children. Both poets are aware that children, because of their joyful spirit, they prefer a variety of gauges that fit together well, they have used color combinations; this feature has a higher frequency in Rahmandoust poetry. Both poets use the colors correctly, and suitable for psychological analysis of colors. Their similar implications for the use of the color element are the signs of both poets' awareness of importance and purpose of child poetry and their special focus is on familiarizing children with ethical, and patriotic and national concepts and values.

    Keywords: Comparative Literature, Color, Child's Poetry, Semantic Function, Suleiman Isah, Mustafa Rahmandous
  • Azaheh Poursaddami, Seyed Ebrahim Arman*, Maryam Amir Arjmand Pages 19-35

    Many efforts have been made to realize women's rights, in the works of women’s writers all around the world. Sometimes certain of these works been exaggerated, and occasionally they have been balanced and achieved good results. By examining the views, actions, language and literature of female heroes, this study seeks to find the aspects of similarity and difference in in these novels: “Suva Shun”, “Wandering Island” and “Wanderer Cameleer” by Simin Daneshvar and “Memoirs of a Woman Doctor” and “My Memories from Women's Prison” by Nawal El Saadawi based on feminist criticism. The purpose of this study is to reflect the similarities and differences between the two aforementioned Persian and Arab writers in order to find the cultural similarities and differences between the two authors. The selected novels of Nawal, were first translated and then based on American Comparative literature school have been compared with Simin's selected works. This descriptive-analytical study indicated that although both writers have reflected feminist views in their works, but Simin generally falls short of defending women's rights and identities in some cases, while Nawal is more radical.

    Keywords: Comparative Literature, Feminist Criticism, Novel, Simin Daneshvar, Nawal El Saadwi
  • Ali Safayi Sangari*, Bahareh Houshyar Kalvir Pages 37-61

    Impressionism and Expressionism are two important artistic movements in the late 19th century and the early 20th century that could motivate some intellectuals in literature. Significant human issues, great industrial growth, war, exploitation, and thousands of other significant crises were the themes of great and lasting artistic works. Like other crisis-stricken countries of the century, Iran and the Middle East were involved with tensions and reverberations of these crises. Mehdi Akhavan Sales and Badr Shakir al-Sayyab are two representatives of Iranian and Iraqi artists who, keeping in line with other artists, depicted loneliness and isolation of human being in the tumultuous century and they fulfilled the dream of freedom through painting portraits that made up of words and fancy. In this article, considering the aura of the poems, their common grounds with some works of painting in the two artistic movements are discussed. The selected poems are classified according to their themes in terms of the two painting styles. This article seeks out the selection and representation of aestheticism of expressionist and impressionistic images. According to this research, Akhavan Sales and Badr Shakir al-Sayyab are practitioners of both artistic styles, but Sayyab’s images coming from imagination with all the trials and tribulations of his time that are inclined more to Impressionism while those of Akhavan Sales are inclined more to Expressionism. The reason lies in Shakir al-Sayyab’s consideration of his surrounding environment or his concrete attitudes and Akhavan’s inclination for history. Thus, there is a more ambiguous attitude in Akhavan’s poetic images.

    Keywords: Comparative Literature, Aestheticism, Impressionism, Expressionism, Akhavan Sales, Shakir al-Sayyab
  • Yahya Marof*, Parisa Ahmadi Pages 63-82

    Linguists like George Lakoff and Mark Johnson do not concider metaphor as a linguistic phenomenon, but as a perceptual and conceptual nature. In the poems of Anwar, some similar themes are found in the Motanabbi’s poetry. One of these themes is the presence and influence of the elements of nature especially four elements. The present study with a descriptive-analytic approach deals with a comparative study of the schematics of the metaphors of the four elements in Anwar and Motanabbi's poems. Conceptual metaphor examines the cause of similar claims which helps reader to look at the meaning of the poems with a more literary view. The result of this research is to achieve the reflection of the four elements especially in 60 times the Anvari poems and in 33 times the frequencies of the medium. Common central maps such as “forgiveness, mobility and displacement (displacement design), struggle, mobility and destruction”, have been used in the poetry of the two poets in the context of the four elements. There are contradictions in such drawings as “contentment, aberration, love, greed, patience, anger, life, and separation”. Their reflection and frequency are more in Anvari's poetry and show the poet's extroversion and his positive view of nature and the four elements.

    Keywords: Comparative Literature, Anvari, Motanabi, Conceptual Metaphor, Four Elements
  • Hasan Najafi*, Sardar Aslani Pages 83-103

    The social critique of literature, which concerns with the literary works is the superstructure and the product of material infrastructure which considers the creative reflection of social reality as the distinguishing feature of literary work. Houshang Gholshiri, Iranian writer dedicated to Toudeh Party, as well as Badr Shaker al-Siyab, young Iraqi poet with tendencies towards the Communist party, have got numerous works that deserve to be investigated from the analytical lens of literary social criticism. First, we shall dedicate some space to a brief overview of social criticism of literature. Then, based upon the Russian comparative school and descriptive-analytical methodology, we shall embark upon analyzing Gholshiri's novel Raei’s Lost Lamb and Al-Sayab's poem "Haffar al-ghobour" from the perspective of literary social criticism. The results indicate that the author and the poet, regardless of the time-space distance and despite differences in personal views and tastes, due to the experience of the same conditions, rely on awakening and class awareness as solutions to the problems that have been proposed. Golshiri also uses the carnavalistic conversation and Siyab, relying on the different layers of modern poetry, in addition to criticizing the capitalist system and its manifestations; Colonialism and exploitation, for example, have caused the problems such as war, individual-social crises, poverty in the lower classes, and the internal tyranny of governments that have kept writers from promising bright futures.

    Keywords: Comparative literature, Social Criticism, Houshang Gholshiri, Badr Shaker al-Siyab, Raei’s Lost Lamb, Haffar al-Ghobour
  • Easa Najafi Pages 105-123

    Rural life has always had the distinctive features. These features have been more colorful in the past than they are today. Among these characteristics were the existence of two important and determining aspects of the master (owner and landlord) and the peasant. In the past, the master has played a crucial role in the life of the peasans, but today this relationship has largely diminished. The relationship between the two has always been of interest to writers in fiction, and Arabic and Persian fiction have not been excluded. Two Egyptian and Iranian writers, Najib Mahfouz, and Ahmad Mahmoud, in the stories of Al-Jabbar from the collection of stories “The World of God” and “Conflict” in the collection of stories “Pilgrims in the Rain”, have been studied as the oppression of the master on the peasant. This common theme has created common structural and content features between the two stories, and of course, there are differences between the two works due to the differences in the style of storytelling and the different cultural geographies of the two authors. In this paper, the similarities and differences between the two stories were discussed and analyzed. The general conclusion of this paper is that in these two stories, the structural aspects of both personality and narrative are influenced by the content of the Lord's relationship. Naturally, the stylistic independence of the two authors also gives rise to some differences between the two stories.

    Keywords: Comparative Literature, Najib Mahfouz, Ahmad Mahmoud, Al-Jabbar, Conflict, Criticism of Lordship or Lord, Peasants
  • Simin Valavi*, Nahed Ayazi Pages 125-137

    The translation of literary texts, especially poetry, is of great importance in the transmission of information and the exchange of cultures. However, it also has some difficulties. The translator of literary texts must have special conditions, the result of which is a precise and deep understanding of the source language and sufficient expert of the target language to convey the semantic concept of literary texts. Given that the main purpose of translating from one language to another is to find an equivalent to convey meaning and message from the first language to the second language, the authors decided to translate some of the verses of the fourth book of Masnavi into Arabic in an analytical descriptive, comparative way. The authors decided to compare the Arabic translations of Masnavi with its Persian text in a descriptive-analytical way, to criticize the field of words and phrases of the Arabic translation, and to determine the degree of success of the translator. The results of the study and analysis show that the criteria of accuracy of translation have not been observed in some cases in the Arabic translation of poems, and Ali Abbas Zolikheh has not been very successful in translating the semantic concept and the dominating spirit of Rumi's poems. The translator, while adhering too much to the word-toword translation and the source language, has distorted the meaning and concept of the Iranian poet.

    Keywords: Comparative Literature, Masnavi Fourth Book, Masnavi Translation, Translation Criticism, Abbas Zolikheh