فهرست مطالب

انتظار موعود - پیاپی 65 (تابستان 1398)
  • پیاپی 65 (تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1399/04/18
  • تعداد عناوین: 7
|
  • احمد مسائلی*، ناهید فرقانی تهرانی صفحات 5-28

    در پژوهش های دینی، «مفهوم شناسی» واژه ها از بایسته های اساسی به شمار می رود؛ زیرا وارد شدن به مباحث اصلی برآن مترتب است. مفهوم شناسی واژه «انتظار» به عنوان مسیله اصلی این پژوهش، در تحلیل و تبیین مباحث مربوط به موعودگرایی بسیار ضروری است؛ زیرا کاربرد نادرست و نامفهوم آن موجب مغالطه و خلط در موضوع و خروج از بحث می گردد. این نوشتار با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی، تلاشی است به منظور شناخت و تعریف سازه انتظار که طی آن، علاوه بر واژه شناسی، به بررسی دقیق مدلول استعمالی و اصطلاحی و نیز جایگاه آن در کل نظام معنایی پرداخته و در نهایت به این نتیجه دست یافته است که سازه انتظار، در مبانی تفکر اسلامی عبارت است از حالت نفسانی و کیفیتی روحانی که گویای توجه و اشتیاق و آرزوی تحقق امر خیری است که تحقق آن نزدیک است و اگر واژه انتظار در مفهوم عالی آن، به گونه ای صحیح تفسیر و تبیین گردد، باعث نشاط روحی و معنوی و رشد اخلاقی گردیده و آینده روشن و سعادت جاودانه انسان ها را تضمین می کند.

    کلیدواژگان: سازه انتظار، تفکر اسلامی، مفهوم شناسی، تحلیل مولفه ای، گوهر معنایی
  • غلامحسین گرامی* صفحات 29-51
    «نشاط اجتماعی» یکی از مفاهیم بسیار مهم در حوزه روان شناسی اجتماعی است که موجب پیشگیری از آسیب های اجتماعی و پیشرفت فرد و جامعه به سوی کمال مطلوب است. نظریه پردازان اجتماعی، عوامل متعددی برای نشاط اجتماعی بر می شمارند که مهم ترین آن ها «مشارکت اجتماعی»، «احساس رضایتمندی» و «احساس امیدواری» است. سوال اصلی پژوهش پیش رو آن است که از دیدگاه مقام معظم رهبری میان انتظار حقیقی و نشاط اجتماعی چه رابطه ای وجود دارد. از منظر ایشان، انتظار حقیقی موجب تحقق هرچه بیش تر عوامل سه گانه نشاط اجتماعی خواهد شد. میل به ایجاد تغییرات اجتماعی، حضور فعال در جامعه سیاسی، توجه به حضور ولی عصر؟عج؟ و احساس خشنودی به دلیل حرکت در جهت اهداف والا و احساس امیدواری در جامعه منتظر نسبت به تحقق آینده ای روشن برای نوع بشر؛ از ویژگی های جامعه منتظر است که بر تحقق عوامل سه گانه نشاط اجتماعی موثرند. تحقیق حاضر با روش توصیفی تحلیلی و براساس منابع کتابخانه ای انجام شده و تاکنون نظریه انتظار از منظر مقام معظم رهبری با این نگاه مورد توجه قرار نگرفته است.
    کلیدواژگان: نشاط اجتماعی، نظریه انتظار، آیت الله خامنه ای، مشارکت اجتماعی، رضایتمندی، امیدواری
  • مهدی قهرمان، پریا نوری*، سید مجید نبوی صفحات 53-72

    برداشت های انحرافی از مسیله «انتظار»، رفتارهای غلط، از جمله احساس رفع تکلیف و رها کردن وظایف را در پی دارد. این نوشتار به دنبال پاسخ به این سوال است که چه برداشت های انحرافی در مسیله انتظار وجود دارد و چگونه می توان این برداشت های انحرافی را نقد کرد.روش جمع آوری مطالب این تحقیق کتابخانه ای است و پردازش آن ها به روش توصیفی _تحلیلی انجام پذیرفته است.این مقاله ابتدا به انحرافاتی مانند سکوت، خانه نشینی و رها کردن وظایف دینی و مهدوی، رها کردن امر به معروف و نهی از منکر، فراهم کردن بستر گناه برای ظهور حضرت مهدی؟عج؟ و غیره اشاره کرده و سپس با عرضه بر دیدگاه های رهبری؟مد؟ این انحرافات مردود دانسته شده است. ایشان برای تحقق حکومت مهدوی، خودسازی و آماده شدن و احساس تکلیف را برای مبارزه با ظلم و استبداد ضروری می دانند و معتقدند باید با کوشش و تلاش مقدمات ظهور و زمینه های تشکیل حکومت جهانی را فراهم کرد.

    کلیدواژگان: انتظار، تحریف انتظار، ظهور، حضرت مهدی؟عج؟، آیت الله خامنهای
  • محمود تقی زاده داوری، سید ابوالفضل حسینی* صفحات 73-102

    در برخی روایات اسلامی، سخن از «بلوغ جامعه بشری در عصر ظهور» است. تحلیل نظریه های چگونگی تحقق بلوغ، به روش توصیفی-تحلیلی، هدف اصلی نوشتار است که تحلیل کیفی وجمع بندی یافته ها به دو روش «عقلی-منطقی» و «نقلی-وحیانی» انجام می شود و در صدد اثبات فرضیه جمعی بودن بلوغ در عصر ظهور است. دو دیدگاه «فردگرایی» و «جامعه گرایی» درباره کیفیت تحقق بلوغ اجتماعی مطرح می شود. فردگرایی، تکامل عقول بشری را امری فردی و دستاورد تعلیم غیر بشری می داند. جامعه گرایی، تکامل را محصول تعلیم و تربیت بشری و حسی معرفی می کند. فردگرایی با چالش عدم تبیین تحولات اجتماعی، پذیرش اعجازگونگی تکامل، و شبهه تاخیر در ظهور مواجه است. از این رو، پیامدهای الگوپذیری، زمینه سازی، تشکیل حکومت دینی، ایجاد تمدن اسلامی، پویایی وتحرک بخشی، امیدبخشی و انتظار سازنده، بر نظریه جامعه گرایی مترتب می شود که هیچ یک در فردگرایی حاصل نمی شود.

    کلیدواژگان: بلوغ، تکامل، امام مهدی، عقل، عقلانیت، فردگرایی، جامعه گرایی
  • زهیر دهقانی آرانی* صفحات 103-134

    مستشرقان و پژوهشگران غربی، بیش از 150 سال است به موضوع مهدویت و جایگاه آن در عقاید اسلامی به طور خاص علاقه مند شده و در این زمینه به فعالیت گسترده ای پرداخته اند. نگاهی به آثار علمی این خاورشناسان، نشان دهنده نوعی تغییر و تحول در گزارش ها و آرای ایشان در گذر زمان است. با توجه به برخی شاخص ها، دیدگاه محققان و نویسندگان غربی در مورد مهدویت را می توان به4 دوره زمانی تقسیم بندی کرد که بررسی سیر تحول آرای ایشان در دوره چهارم و آخر (از 2001 میلادی تاکنون)، موضوع تحقیق پیش روست. نوشتار جاری که از نوع «اکتشافی» و با روش توصیفی-تحلیلی تهیه شده است، پس از دسته بندی و ذکر مهم ترین دیدگاه های مستشرقان در زمینه مهدویت در این بازه زمانی؛ تحلیل ها و آمارهای مختلفی در زمینه نوع و حجم موضوعات مورد توجه، منابع به کار رفته و برخی آمارهای دیگر، از جمله ملیت مستشرقان در این دوره، ارایه شده است.

    کلیدواژگان: مهدویت، مستشرقان، سیر تحول آرا، منجی گرایی اسلامی
  • محمدعلی افضلی* صفحات 135-152

    «سید کاظم رشتی»، به عنوان مهم ترین شخصیت در میان رهبران شیخیه (پس از شیخ احمد احسایی) و ترویج دهنده فرقه شیخیه، بر این باور بود که امامان؟عهم؟ علت فاعلی در نظام آفرینش و انجام دهنده همه امور، از جمله آفریدن و روزی دادن در هستی‏اند. رشتی این دیدگاه خود را بر پایه آموزه‏ها و باورهای استادش احسایی بیان و برای مستندسازی آن تلاش کرده و برخی از دلایل نقلی را موید این نظریه دانسته است؛ ولی ارزیابی و بررسی این ادله نشان می دهد که مستندات او دارای اعتبار نیست و از منابع معتبر گرفته نشده‏اند و یا محتوای آن‏ها دیدگاه او را تایید نمی‏کنند. محمدکریم خان کرمانی، دیگر رهبر شیخیه و شاگرد سیدکاظم رشتی نیز برای ترویج افکار شیخیه و استادان خود در تبیین دیدگاه علت فاعلی دانستن امام، مطالبی را در آثارش نگاشته است. کرمانی در اثبات این نظریه از دلایل روایی و عقلی بهره برده که با بررسی آن‏ها مشخص شده مستندات کرمانی نیز غیر قابل استناد است. بنابراین، ادله رشتی و کرمانی در علت فاعلی دانستن ایمه؟عهم؟ غیرمعتبر و لذا غیر قابل پذیرش است و در مواردی، زمینه ساز‏ ادعای غلو نسبت به رهبران شیخیه است.

    کلیدواژگان: شیخیه، سیدکاظم رشتی، محمدکریم کرمانی، علت فاعلی، غلو در امامت
  • صفحات 153-159
|
  • Ahmad Masa’Eli *, Nahid Forghani Tehrani Pages 5-28

    In religious researches, the “conceptology” of words are considered to be essential; because, entering the main topics is resulted from it. The conceptology of the word “awaiting” as the main issue of this research, is essential in analyzing and explaining the discussions related to Messianism; because, the incorrect and incomprehensible use of this word causes fallacy and confusion in the subject and digression from the discussion. With a descriptive-analytic method, this article is an attempt to identify and define the structure of awaiting, during which, in addition to conceptology, a detailed study of the applied and idiomatic purport and its place in the whole semantic system is carried out and at the end, we reach this result that the structure of awaiting in the principles of the Islamic thought includes a sensual state and a spiritual quality which indicates the attention, desire, and fulfillment of a good deed that is imminent. If the word “awaiting” in its high meaning is correctly interpreted and defined, it promotes the spiritual and ethical vitality and guarantees a bright future and eternal prosperity for human beings.

    Keywords: the structure of awaiting, Islamic Thought, conceptology, Component analysis, semantic essence
  • Gholam Hussein Gerami * Pages 29-51
    “Social vitality” is one of the most important concepts in the field of social psychology, which results in the prevention of social harms and the progress of individuals and society towards the desired perfection. Social theorists cite several factors in the social vitality, the most important of which are “social participation”, “the feeling of satisfaction”, and “the feeling of hope”. The main question of the present study is what the relationship is between the real awaiting and social vitality in the viewpoint of the Supreme Leader. In his view, the real awaiting will lead to the realization of the three factors of social vitality more than before. The tendency to create social changes, active participation in political community, and attention to the presence of Imam of the Time (A.S), the happiness feeling created as the result of moving in the direction of lofty goals and the feeling of hope in the waiting society in relation to the realization of a bright future for the human kind are the characteristics of a waiting society. These characteristics are effective in the realization of the three factors of social vitality. The present study, with a descriptive-analytic method, is carried out based on library sources. So far, the awaiting theory from the perspective of the Supreme Leader has not been studied from this aspect.
    Keywords: Social vitality, awaiting theory, Ayatollah Khamenei, Social participation, Satisfaction, hope
  • Mahdi Ghahraman, Parya Noori *, Seyyed Majid Nabavi Pages 53-72

    Deviated perceptions of the issue of “awaiting” lead to misbehaviors, including a sense of shirking and abandoning the duties. This paper seeks to answer this question what kind of deviated perceptions exist in the matter of awaiting and how one can criticize these perceptions. The method of collecting the contents of this research is library-based and their processing is based on the descriptive-analytic method. This paper points the deviations such as silence, being bound to the house, abandonment of religious and Mahdavi duties, abandonment of enjoining what is good and forbidding what is bad, preparation of the ground for sin for the appearance of Imam Mahdi (AS). Then, these views are offered to the viewpoints of the Supreme Leader and finally, these deviations are rejected. He deems self-improvement, getting ready and the feeling of being responsible necessary for the realization of Mahdavi government and the fight against oppression and tyranny, and believes we should prepare the ground for the appearance of Imam and the establishment of a global government.

    Keywords: awaiting, distortion of awaiting, distortion of appearance, appearance, Imam Mahdi (A.S)
  • Mahmoud Tagjizadeg Davari, Seyyed Abulfazle Husseini * Pages 73-102

    In some of the Islamic narrations, there is a talk about the “maturity of the human society in the age of Appearance”. Analysis of the theories on the howness of realization of maturity, with a descriptive-analytic method, is the main purpose of this paper. The qualitative analysis and the aggregation of the findings are carried out in two ways: “the rational-logical” method, and “the narrative-revelatory” method. The two views of “individualism” and “socialism” are presented in relation to the quality of realization of social maturity. Individualism considers the evolution of human intellect as an individual matter and the achievement of non-human instruction. Socialism introduces the evolution as the product of human and sensory instruction and education. Individualism faces the challenge of lack of explanation of social changes, the acceptance of miracles of evolution, and the doubt of delay in the appearance (of Imam). Therefore, the consequences of the model acceptance, preparation of the ground (for the appearance of Imam), the formation of the religious government, the creation of Islamic civilization, dynamism and mobility, hope and constructive awaiting are related to the theory of socialism, none of which is achieved in individualism.

    Keywords: Maturity, evolution, Imam Mahdi (A.S), reason, rationality, Individualism, socialism
  • Zoheir Dehghani Arani * Pages 103-134

    Orientalists and Western scholars have been interested in the subject of Mahdism and its place in the Islamic beliefs for over 150 years. They have been active in this field. A look at some of the scientific works of these Orientalists indicates such changes and evolution in the reports. Considering some of the indicators, the viewpoint of scholars and Western writers about Mahdism can be divided into four periods. Examining the process of evolution in their views in the fourth and the last period (2001-now) is the subject of the present paper. The current paper is prepared based on the descriptive-analytic method and is in the form of “exploratory” research. After categorizing and mentioning the most important views of the Orientalists in the field of Mahdism in this period, various analysis and statistics in relation to the type and volume of topics have been used and some of other statistics, including the nationality of Orientalists in this period are presented.

    Keywords: Mahdism, orientalists, the process of evolution of votes, Islamic Messianism
  • Mohammad Ali Afzali * Pages 135-152

    “Seyyed Kazem Rashti”, as the most important figure among the leaders of Sheikhieyeh (after Shaykh Ahmad Ehsaee) and the promoter of Shaykhism, believed that Imams (A.S) are the agent cause in the system of creation and the doer of all things, including the creation and provision in sustenance in the whole world. Rashti has stated this view based on the teachings and beliefs of his own teacher Ehsaee, and tried to document it, and considered some of the narrative reasons to support this theory. However; the evaluation and examination of these sources show that his documents are invalid and have not been taken from a credible source or their contents do not confirm his views. Muhammad Karim Khan Kermani, the other leader of Shaykhism and the student of Seyyed Kazem Rashti, has written a few things in his works to promote his teachers and Shaykhism thoughts to explain the view of considering the Imam as the agent cause. In order to prove this theory, he used the narrative and rational reasons and the examination of these reasons showed that Kermani’s documents cannot be cited. As the result, the arguments of Rashti and Kermani for considering the Imams as the agent cause is invalid and as the result, it is unacceptable. In some cases, their views prepare the ground for the exaggerating of the Sheykhism leaders.

    Keywords: Shaykhiyeh, Seyyed Kazem Rashti, Muhammad Karim Kermani, agent cause, exaggeration in Imamate