فهرست مطالب

بحوث فی اللغه العربیه - پیاپی 23 (پاییز و زمستان 1399)
  • پیاپی 23 (پاییز و زمستان 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/04/23
  • تعداد عناوین: 6
|
  • علی بیانلو*، گوول نوره (گل نوره) حووسینلی (حسینلی) صفحات 1-18

    الملخص طفقت اللغه الترکیه تتطور فی جمهوریه اذربیجان بفعل الحاجه وتلوذ إلی صنع کلمماتها من صمیم لغتها او تستعیر کلمات عربیه لتوسیع دایره الإفاده فی بیان الاغراض لدی الاوساط القومیه والدولیه. من هنا، تتبین اجواء الدراسه؛ إذ انها تهدف إلی معالجه الکلمات والمصطلحات العربیه الدخیله ودراسه سماتها الصوتیه وتتابع من خلالها، التطورات الصرفیه والدلالیه للکلمات، ضمن استعمالها فی  الاذربیجانیه. قامت هذه الدراسه بتصنیف الالفاظ فی الجداول تحت عناوین اصلیه وفرعیه، نظرا للتطورات البناییه (الصوتیه والصرفیه) والدلالیه؛ وتم اختیار الالفاظ للبحث صدفه، حسب القراءه فی الصحافه، والکتب، والمقالات العلمیه والادبیه بلغتها الاذربیجانیه؛ وتم اختیارها ایضا عن طریق المشاهده والاستماع لوسایل الإعلام المرییه والمسموعه، نظرا لتداولها الکثیر فیها. وحصلت النتایج التالیه: اولا، انه لا یکتب فی الابجدیه الاذربیجانیه اللاتینیه حرفا "ء ، ع"؛ ومن عاده اللغه إشباع الکسره یاء والوقف علی التاء المربوطه وحذفها فی الکتابه ونقل الضمه إلی واو مشبعه مضاعفه؛ وثانیا، تحلیل بناء بعض الکلمات صرفیا یهتدی بنا إلی قضیه النحت؛ وقد لا تستعمل الکلمات بصیاغتها الصرفیه فی العربیه، رغم تداولها فی الاذربیجانیه؛ وثالثا، قد تصنع الکلمه الدخیله نوعا من المشترک اللفظی، والسبب فیه انتقال الالفاظ من معناها الاصلی إلی معان مجازیه؛ والکلمه قد لا تتطور لفظا فتبقی علی حالها، رغم التحول المعنوی فیها؛ وعن سبب تحویل المعنی، قد یتبادر إلی الذهن وجود علاقه مجازیه شفیفه بین الکلمات؛ واللفظ الاذربیجانی قد یکون قصیر الدلاله؛ بینما اللفظ العربی یتوسع فی المعنی؛ وقد تجد اللفظه حیاه معنویه جدیده فی الاذربیجانیه دون العربیه؛ وقد تشیع الکلمات فی اللغتین علی السواء وبمعنی واحد؛ وقد تختلط الکلمات الدخیله فی الدلاله فتستعملان بمعنی واحد فی الاذربیجانیه دون العربیه.

    کلیدواژگان: جمهوریه اذربیجان، اللغه الترکیه الاذربیجانیه، الکلمات العربیه الدخیله، التطورات الصوتیه والصرفیه والدلالیه
  • إلهه صفیان، سید محمدرضا ابن الرسول*، سمیه حسنعلیان صفحات 19-36

    الملخص مکانه علم النحو المرموقه بین العلوم العربیه مما ایدها کل من اراد الصحه فی قراءه القرآن الکریم او فصاحه التکلم باللغه العربیه او الکتابه بها. ومن اهم ما یدل علی هذه المکانه وفور التالیفات النحویه من قدیم الایام والتعلیقات علیها وتشعب المذاهب فیها. ومن اقوی دوافع العلماء فی هذا المضمار الإتیان بمصنف یسهل قواعد العربیه علی المتعلمین. ولان نستوعب نصوصهم ونصل إلی منهج مقبول فی تالیف الکتب الدراسیه، علینا التعرف علی منهجهم. والمنهجیه هی الطریق الوحیده التی بها یعرف النهج الذی سار المولف علیه وتتضح طوابعه التعلیمیه المفیده فبها نقوم الکتب ویمکننا فهم النصوص. واما من النحاه فمن قام بشرح مصنفه لاسباب ما. ومن میزات هذه الشروح إبقاء منهج الشرح علی درب منهج النص وصیرورتهما کتالیف واحد، الامر الذی یعطینا میدانا اوسع فی المنهجیه. فبحثنا عن شروح النحاه علی مولفاتهم واخترنا منها ما صنف مبکرا وقل تعرفنا علیه وهو مثل المقرب شرح ابن عصفور الإشبیلی لکتابه المقرب. ومن هذا المنطلق، توخی البحث المنهج الوصفی التحلیلی للوصول إلی الهدف المنشود، الا وهو التعرف علی محتوی مثل المقرب ومنهج ابن عصفور فیه، ومذهبه النحوی، وکیفیه مزاولته مسایل النص وتسهیل سبل استیعابه. ومن اهم ما حصل البحث علیه تجلی مظاهر من منهجه التعلیمی، وهی الطریقتان الاستقراییه والتکشیفیه، والعدول عن التعاریف الذهنیه، والتجنب عن الغور فی الخلافات النحویه؛ وقد تبین ان منهجه العام فی اصول النحو یضاهی منهج البصریین.

    کلیدواژگان: المنهجیه، ابن عصفور، مثل المقرب، النحو والصرف
  • شاکر عامری* صفحات 37-56

    الملخص یعتبر موضوع «إن» و«ان» من المصادیق البارزه للمنهج المعیاری فی دراسه النحو العربی. ویعتقد عامه علماء النحو ان «إن» و«ان» کلتیهما للتوکید، وتکون «ان» مصدریه، بینما لا تکون «إن» مصدریه ابدا. هدف المقاله هو إثبات ان «إن»، إضافه إلی کونها للتوکید، من الممکن ان تاتی مصدریه احیانا، وذلک فی وسط الکلام، وان «ان» للمصدریه فقط، دون التوکید. ولإثبات تلک المساله، کان لا بد لهذه الدراسه من التعریف بمواضع کسر همزه «إن» وفتحها وجوبا وجوازا، وذلک لرسم صوره واضحه حول الموضوع لدی القاری. فتناولت الدراسه مواضع فتح همزه «إن» وجوبا، حیث اکتفت بضابط تلک المواضع، وهو ان تصلح مع معمولیها لتکوین مصدر موول، ثم تطرقت إلی مواضع کسر همزه «إن» وجوبا، وبعد ذلک ذکرت مواضع جواز الامرین؛ الکسر والفتح اللتین یظهر فیهما تعسف المنهج المعیاری فی النحو العربی واضحا. إن المنهج الذی اتبعته الدراسه هو مناقشه آراء النحاه فی نقطتین رییسیتین، هما: ما هی الادله الموجوده علی کون «ان» توکیدیه؟ هذا اولا، وثانیا إن عدم جواز کون «إن» للمصدریه لا یقبله واقع اللغه العربیه. وقد اعتمدت المقاله علی المنهج الوصفی فی دراسه النحو العربی الذی ینص علی ان النحوی یجب ان یصف الظواهر اللغویه لا ان یضع القوانین لها، وکذلک علی علم الاصوات الذی ینص علی العلاقه المباشره بین الصوت والمعنی، غیر مستغنیه عن المنهج التحلیلی، واثبتت عدم وجود ادله علی کون «ان» للتوکید، ولا مانع من کون «إن» للمصدریه فی بعض المواضع فی وسط الکلام. وقد اشارت إلی مساله مهمه فی هذا الصدد، وهی ان مساله إمکان التاویل وعدمه لیست مهمه، لانها لیست واقعیه؛ فالمهم هو موقع جمله «إن» والمعنی الذی یرسمه ذلک الموقع فی الذهن.

    کلیدواژگان: «إن»، «ان»، التوکید، المصدریه، التاویل
  • حامد صدقی*، زهرا مرادی صفحات 57-74

    الملخص لطالما اهتم علماء البلاغه بتقصی الدقه الدلالیه فی القرآن الکریم مستفیدین من مکتسبات العلوم اللغویه الجدیده. إن الآیات المتشابهات فی القرآن الکریم التی یری علماء البیان انها تتضمن المدی الدلالی، هی من جمله ادله المعارضین للإعجاز الادبی. تناول هذه المقاله مستخدمه  المنهج الوصفی التحلیلی، دراسه وجهه نظر فاضل صالح السامرایی ونهجه فی بیان الإعجاز، معتمدا علی قصص القرآن الکریم. لقد استفاد هذا الادیب العراقی فی شرح آرایه من علمی النحو والبلاغه بصوره تطبیقیه وقام بتاویل الآیات المتشابهات. من خلال دراسه قصه موسی (A) فی کتابیه التعبیر القرآنی ولمسات بیانیه، یتضح ان وجهه نظره مبنیه علی اساس التقسیمات والترتیب نفسه الذی طرح قدیما حول الآیات المتشابهات. فمن اجل تحلیلها، قد جمع الآیات المتشابهات إلی جانب بعضها کی یتمکن من شرحها وفقا لقاعده السیاق والتکرار والتناسب فی تبیین المقاصد القرآنیه والبلاغه والإعجاز الادبی فی القرآن،لا سیما فی رسم الصوره الفنیه؛ لذلک رفض الترادف فی القرآن الکریم.

    کلیدواژگان: القرآن، التشابه اللفظی، فاضل السامرائی، قصه موسی
  • ناصر قاسمی*، مصطفی صباح الجنابی صفحات 75-90

    الملخص لا ریب فی ان للشعر العربی اسرارا وجمالیات فنیه مقصوده. فالشاعر ینسج افکاره فی القصیده نسجا محکما ویضعها وضعا دقیقا. فإن هذه الدراسه تسعی إلی الکشف عن اوجه الجمالیات الکامنه فی قصیده بحق مولاتنا فاطمه الزهراء (J) للشاعر صالح الکواز الحلی (ت1291ه.ق)، ورصد الظواهر الاسلوبیه فیها علی المستویات الثلاثه: الصوتی والصرفی والترکیبی. وقد استفادت هذه الدراسه من المنهج الاسلوبی؛ لما له من مزایا تتعلق باستنتاج الدلالات من الظواهر اللغویه الوارده فی النص؛ ووجدنا علی المستوی الصوتی ان استعمال الاصوات المجهوره الشدیده اکثر من المهموسه الرخوه، دلاله علی الإجهار بالحزن وبیان الظلم الذی وقع علی بضعه رسول الله وآله (G)؛ واما علی المستوی الصرفی فإن استعمال الشاعر لصیغه "فعل" فی سته مواضع یدل علی المبالغه والتکثیر، فقد حمله ذوقه الخاص إلی مثل هذه الاستعمالات لیفصح عما یرید إبرازه من بیان عظمه هذا الامر واهمیته، فجاءت هذه الصیغه مناسبه للجو العام للقصیده؛ واما علی المستوی الترکیبی فنلاحظ انه اکثر من التوکید بصور متنوعه؛ لتثبیت الوقایع التاریخیه التی جاءت فی النص من قبل اعداء الرسول وآله.

    کلیدواژگان: الاسلوبیه، فاطمه الزهراء (J)، المستوی اللغوی، صالح الحلی لمستوی اللغوی، صالح الحلی
  • ساجد زارع*، فاطمه جمشیدی صفحات 91-108

    الملخص یعتبر تصنیف اندرسون وکراثول للاهداف التعلیمیه مراجعه وتنقیحا لتصنیف بلوم الذی کان إطارا ظل یستعمل لقرابه نصف قرن، وهو من اشهر التصانیف الذی کثر استخدامه فی تقویم الکتب التعلیمیه خلال السنوات الاخیره، والذی اقبل علیه عدد غیر قلیل من الباحثین فی شوون التربیه والتعلیم علی مستوی العالم؛ فلذلک اختارت هذه المقاله هذا التصنیف بما فیه من المستویات المعرفیه وانواع المعرفه اداه لمعالجه کتاب مبادی العربیه بمجلداته الاربعه للمولف رشید الشرتونی کشفا عن کیفیه توزیع المستویات المعرفیه علی التمارین المتضمنه فیها ضمن قسم النحو عبر المنهج الوصفی التحلیلی؛ فتم من خلالها الإحصاء الوصفی للتکرارات والنسب المیویه المتوزعه علی هذه التمارین ثم تصنیفها وفقا لاداه الدراسه؛ وذلک بهدف تحلیل المستویات المعرفیه وانواع المعرفه الاربعه للتمارین ودراسه مدی مراعاتها للاهداف التی یقصدها المقرر الدراسی لماده النحو باعتبارها من المواد الدراسیه المهمه التی تدرس فی عدد من الفروع بالجامعات الإیرانیه. تدل نتایج الدراسه علی انه لم توزع التمارین علی نحو تسلسلی متجانس؛ حیث یومی إلی ان الحیز الاکبر من إجمالی التمارین یشغل مستوی «یطبق» المندرج فی إطار المعرفه الإجراییه بالقیاس لباقی المستویات المعرفیه ضمن هذا التصنیف، وهو ما یتمثل فی بعض الاهداف التعلیمیه المصرح بها فی المقرر الدراسی فحسب، ای تمییز الدور الإعرابی للمفردات والجمل وتوظیف القواعد النحویه فی مواضع جدیده.

    کلیدواژگان: تعلیم اللغه العربیه، تصنیف اندرسون وکراثول، المستویات المعرفیه، انواع المعرفه، کتاب مبادئ العربیه، التمارین النحویه
|
  • Ali Bayanlou *, Gulnure Huseynli Pages 1-18

    Language in the Republic of Azerbaijan has been evolved as needed, and in order to build the vocabulary and develop the concepts and expression of intentions in national and international arenas, it has either benefited from the native language or borrowed vocabulary from Arabic. The purpose of this paper is to investigate the use of Arabic vocabulary in Azeri language in terms of structural (phoneticmorphological) and semantic transformations. The words were classified into main and secondary categories, and their selection was random through the study of newspapers, books, scientific and literary articles and the observation of mass media. Thus, the results were: First, the two letters of Hamza (ء) and Ayin (ع) do not have an equivalent in the Azeri Latin alphabet. The Azeri linguistic rule is to convert kasra to ‘i’, not to pronounce’ه’, and to express ‘ü’ with damma. Second, the construction of some words is due to the fact that words may not be used interchangeably in Arabic, although they are common in Azeri. Third, the semantic transformation of some words by virtue of the transition to figurative meaning has given rise to homonyms. Some words only have a semantic transformation, and there is sometimes a subtle figurative relationship among words. The word used in the Azeri language has a specific meaning, but it has a semantic extension in Arabic. Some words can have a new meaning in the Azeri language, while not in Arabic. Sometimes a word is common in both languages and has the same meaning. Sometimes the two words used in the Azeri language have the same meaning, which is not the case in Arabic.

    Keywords: the Republic of Azerbaijan, Azeri Turkish Language, Arabic Words Involved, Phonetic, Morphological, and Semantic Changes
  • Elahe Safian, Seyyed MohammadReza Ibnorrasool *, Somayeh Hassanalian Pages 19-36

    The outstanding status of syntax knowledge among other Arabic language sciences is confirmed by all the scholars active on the field of correct reading of the holy Quran and standard listening and speaking of Arabic language. The most crucial signs of this elegant status are the abundance of syntactic writings and their explanations or marginal descriptions, along with the advent of various syntactic schools from the past times. The main motive of scholars in this respect was to write a book simplifying learning of Arabic language grammar. In order to understand these texts and acquire an organized method for writing academic books, we need to become familiar with the authors' style of writing. It is logical to recognize that methodology is the only way to reveal writers’ style and its academic characteristics and to determine a way to the reader to internalize the texts better, thus the real value of the texts will be distinguished. Among syntax book writers, some have written, for some reason, an explanation about their work. One of the beneficial features of this type of explanation on their writings is the similarity of the original text method and its description, as if both of them are one book. This type of writing broadens our view on book methodology. Therefore, in order to investigate these types of explanations which grammarians have written on their writings, ‘Mothol- al- Moqarrab’ written by ‘Ibn Osfoor Eshbilli’ was selected. It is the first type of explanation and one of the most unknown one as well. The present research is based on a descriptive-analytical method and attempts to become acquainted with the content of ‘Mothol- al- Moqarrab’ and ‘Ibn Osfoor’ style for writing it, his syntactic school, the way he organized the chapters and discussions in ‘Moqarrab’, and, finally, the educational value of the description to increase its learning pathways. And one of the most important achievements is the recognition of the manifestations of the teaching method, and the two methods of induction (first proposing instance and then grammatical rule explanation) and exploration (proposing question and answer), along with the avoidance of intellectual definitions and controversy among syntacticians. Ibn Osfoor’s main method in syntax principles is similar to Basrian method.

    Keywords: Methodology, Ibn Osfoor, Mothol-al- Moqarrab, Syntax, Morphology
  • Shaker Ameri * Pages 37-56

    The cases of enna and anna are telling examples of the normative tradition in Arabic syntax. Grammarians believe that enna and anna are both emphatic. According to them, anna can be infinitive, too, and enna is never used infinitively. The main purpose of this article is to show that enna can be used infinitively as well as emphatically and anna is not emphatic but appears at the beginning of a nominal sentence, changing it to an infinitivized sentence. For the sake of clarity for readers, this article explains the conditions of fat'h anna and kasr enna, when they are obligatory and when they are just allowed or being optional. This, very well, shows the prescriptiveness of the traditional Arabic grammars. The article pivots around two points: the first is the reasons that enna is emphatic, and the second is that the claim that enna is never used infinitively is not true. The article uses the descriptive style of Arabic syntax, which stresses the description of language not the application syntactic prescriptions or the close relationship between sounds and meaning. The article proves that there is no justification for anna to be used emphatically and there is no obstacle for enna occasionally used infinitively in the middle of sentences. The article deals with an important point that it is not important whether or not changing to infinitive is possible; what is important is the position of the sentences with enna and the meaning which comes to the mind.

    Keywords: Enna, Anna, Emphasis, infinitive, Interpretation
  • Hamed Sedghi *, Zahra Moradi Pages 57-74

    Rhetoric scholars and enthusiasts of miracles of Quranic expressions have always been seeking to elicit semantic delicacies in the Quran by utilizing the latest achievements of linguistic sciences. Similar verses of the Quran, which scholars believe contain semantic development, are among the arguments of opponents of literary miracles. This article, by using a descriptive-analytical method, aims to study the viewpoint and style of Fazel Saleh Alsamerai (an Iraqi scholar) in rejecting doubts over the miracles by relying on Quranic Stories. He has applied the two sciences of rhetoric and syntax in explaining his views and has justified similar verses. Studying the story of Moses (PBUH) in two books of Quranic Interpretation and Lamesat Bayaniah clarifies that Fazel’s viewpoint is based on the similar structure and categorization which had been mentioned in similar verses. Alsamerai, studying the results of past scholars, put together similar verses to both reject synonymies and explain the purpose, rhetoric, and literary miracle of the Quran, especially its artistic image using the word context, repetition, and appropriateness.

    Keywords: The Holy Quran, Verbal Similarity, Fazel Alsameray, the Story of Moses (AS)
  • Naser Ghasemi *, Mostafa Sabah Al Jonabi Pages 75-90

    Undoubtedly, Arabic poetry, by utilizing its artistic aesthetics, can be a good basis for reflecting the poets’ ideas in a hard and firm context. This study seeks to find aesthetic examples in the poems of Saleh al-Kawaz al-Halli about Fatima al-Zahra (PBUH) and to examine the stylistics of those poems in three phonetic, morphological, and syntactic levels. This research uses the stylistic method because it has features such as extracting meanings from linguistic phenomena in the text. At the phonetic level, we have found that very long voices have been used more with the motive of expressing distress and remembrance of the Prophet (PBUH) than the short and soft voices. At the morphological level, the poet, with his special taste for expressing the greatness and importance of this issue, has used verb conjugation (fa`al) to emphasize its exaggeration and its plurality. The use of this verb is in line with the general atmosphere of the poem. At the syntactic level, the poet has used the emphasis in various ways to pay attention to the historical events that have been described in the text by the enemies of the Prophet (PBUH) and his family.

    Keywords: Stylistic, Fatima al-Zahra (PBUH), Linguistic Level, Saleh al-Halli
  • Sajed Zare *, Fatemeh Jamshidi Pages 91-108

    Anderson & Krathwohl’s Taxonomy is, in fact, the revised taxonomy of Bloom that has been used for nearly half a century as a valid framework for educational issues. This classification is one of the most well-known classifications used extensively in recent years to evaluate textbooks, and many researchers from all over the world have referred to it in the field of education. Therefore, the present study has selected the cognitive levels and types of knowledge presented in this classification as a tool to study the four volumes of the book ‘Mabadi Al-Alarabiyyah’ (the Principles of Arabic) by Rashid Al-Shartooni to examine the distribution of cognitive levels and the four types of knowledge in the exercises related to the ‘syntax’ section relying on the descriptive-analytical method. To this end, the present study provided the descriptive statistics of the frequency of replicates and the percentage of cognitive levels in the exercises and classified them based on the research tools. The aim of this study was to analyze the cognitive levels of exercises and to examine their appropriateness to the goals mentioned in the teaching curriculum of the syntax course as one of the important educational materials in some academic fields of Iran. The results showed that the exercises have not been distributed in a continuous and coherent form, so that a significant part of them are related to the level of ‘use’ and executive knowledge which is exclusively one of the objectives of the syntax course, namely the recognition of Arabic words and phrases and the use of syntactic rules in new situations in educational topics.

    Keywords: Arabic Language Teaching, Anderson, Krathwohl’s Taxonomy, Cognitive Levels, Level of Use, ‘Mabadi Al-Alarabiyyah’ (the Principles of Arabic)