فهرست مطالب

روشها و مدلهای روان شناختی - سال دهم شماره 38 (زمستان 1398)
  • سال دهم شماره 38 (زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/12/22
  • تعداد عناوین: 12
|
  • فرزانه محمدی، حسین بقولی*، امیرهوشنگ مهریار، سیامک سامانی صفحات 1-20

    پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان شناختی- رفتاری و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افسردگی و علایم مثبت و منفی بیماران اختلال دو قطبی انجام پذیرفت. در این پژوهش آزمایشی، که با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس به صورت پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل انجام گرفت، 36 نفر از مراجعه کنندگان به بیمارستانهای اعصاب و روان، که بر اساس ملاک های راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، تشخیص اختلال دو قطبی دریافت می کردند به طور تصادفی به سه گروه 12 نفری تقسیم شدند. گروه اول تحت 10 جلسه درمان شناختی-رفتاری، گروه دوم تحت 12 جلسه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکردند و در لیست انتظار قرار گرفتند. داده ها از طریق پرسشنامه های افسردگی دوقطبی و مقیاس علایم مثبت و منفی اسکیزوفرنی جمع آوری گردید. برای تحلیل داده ها از تحلیل کوواریانس استفاده شد. یافته ها نشان داد درمان شناختی-رفتاری و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در گروه های آزمایش باعث کاهش افسردگی و علایم مثبت و منفی شده است. در حالیکه در گروه کنترل چنین تغییری مشاهده نشد. همچنین بین درمان شناختی-رفتاری و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در کاهش افسردگی، اختلاف معناداری مشاهده نشد. اما رویکرد اکت، بر تنظیم علایم مثبت و منفی اثربخشی بیشتری داشته است. بنابر نتایج این درمانها در کاهش علایم اختلال دوقطبی اثر بخشند. لذا تدوین این مداخلات درمانی در کنار دارو درمانی  می تواند سبب کنترل و جلوگیری از عود علایم اختلال دوقطبی شود.

    کلیدواژگان: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، درمان شناختی-رفتاری، اختلال دوقطبی، علائم مثبت و منفی، افسردگی
  • سولماز حیدری، حامد مضطرزاده*، حمیدرضا عظمتی، ملیحه تقی پور صفحات 21-40

     تمرکز ذهنی بعنوان یکی از اصلی ترین شروط یادگیری و موفقیت تحصیلی است که می تواند توسط نفوذپذیری بصری و ارتباط دیداری مطلوب کلاس های درس با منظره بیرون، بازسازی گردد. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر انواع نفوذپذیری بصری بر اساس محتوای منظر بر بازسازی تمرکز ذهنی دانش آموزان انجام گرفت. جامعه آماری این پژوهش، تمامی دانش آموزان محصل در سال تحصیلی 98-97 در مقطع متوسطه دوم شهر شیراز با گروه سنی 16 تا 18 سال است که با استفاده از روش خوشه ای تصادفی چند مرحله ای بعنوان نمونه در سه گروه آزمایش(هرگروه 15 نفر) انتخاب شدند. آزمودنی ها بوسیله پرسشنامه و آزمون روانشناسی در دو مرحله قبل و بعد از مداخله مورد ارزیابی قرار گرفتند و مجموع داده ها بر اساس آزمون تی زوجی به منظور یافتن ارتباط معنادار میان نفوذپذیری بصری و بازسازی تمرکز ذهنی دانش آموزان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که تمرکز ذهنی دانش آموزان پس از انجام فعالیت های درسی، می تواند به میزان زیادی از طریق دسترسی بصری به مناظر طبیعی محیط بیرون بازسازی گردد. این در حالی است که عدم وجود پنجره و منظر در کلاس و مشرفیت به مناظر کالبدی به ترتیب کمترین تاثیرات را بر بازسازی تمرکز ذهنی آنان دارد.

    کلیدواژگان: نفوذپذیری بصری، بازسازی تمرکز ذهنی، منظر، فضاهای آموزشی
  • عزت دیره*، مهرداد طباطبائی شوریجه، مولود کی خسروانی، علی پولادی ریشهری صفحات 41-58

    تنوع طلبی جنسی در تمامی جوامع و به ویژه در ایران به لحاظ ملاحظات اخلاقی و فرهنگی تا حد زیادی پنهان و ناشناخته مانده است. این مسیله موجب بروز مشکلاتی در روابط زناشویی و حفظ کانون خانواده می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی مدل معادلات ساختاری پیش بینی تنوع طلبی جنسی بر اساس کیفیت زندگی و با میانجی گری طرحواره های شناختی فعال شونده در مردان مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهر شیراز انجام شد. روش پژوهش از نوع توصیفی- همبستگی از نوع مدل معادلات ساختاری بود. نمونه آماری 240 مرد متاهل بود که با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس و مطابق با ملاک کلاین از مراکز مشاوره انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامه توجیه روابط فرازناشویی گلاس و رایت (1992)، پرسشنامه تجدید نظر شده کیفیت زندگی زناشویی باسبی و همکاران (1995) و پرسشنامه برانگیختگی طرحواره های شناختی در بافت جنسی ساخته نوبرهوپینت وگویا (2000) استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد مدل تحقیق برازش خوبی دارد، متغیر پیش بین کیفیت زندگی زناشویی و متغیر میانجی طرحواره های شناختی فعال شونده با تنوع طلبی جنسی مردان رابطه معنی دار دارند. کیفیت زندگی زناشویی بر طرحواره های فعال شونده و تنوع طلبی جنسی اثر مستقیم  و غیر مستقیم معنی داری داشت. همچنین نتایج نشان داد طرحواره های فعال شونده بر تنوع طلبی جنسی در مردان متاهل اثر مستقیم و غیر مستقیم معنی داری داشته و در رابطه کیفیت زندگی زناشویی و تنوع طلبی جنسی مردان مراجعه کننده به مراکز مشاوره نقش میانجی داشت.

    کلیدواژگان: کیفیت زندگی زناشویی، طرحواره های فعال شونده، تنوع طلبی جنسی
  • طیبه رهسپار، محمد خیر*، مجید برزگر، مریم کورش نیا صفحات 59-76

    هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش واسطه ای پذیرش اجتماعی و طرحواره های هیجانی در رابطه بین الگوهای ارتباطی خانواده و انگیزش تحصیلی دانش آموزان بود. روش پژوهش همبستگی از نوع مدل معادلات ساختاری بود. جامعه آماری تمامی دانش آموزان متوسطه دوره دوم شهر داراب در سال تحصیلی97-96 بود. نمونه 379 نفر که به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش شامل پرسشنامه های انگیزش تحصیلی والرند و همکاران، پذیرش اجتماعی کراون و مارلو، طرحواره های هیجانی لیهی و الگوهای ارتباطی ریچی و فیتزپاتریک بود. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون معادلات ساختاری نشان داد مدل مورد نظر از برازش مطلوبی برخوردار است. الگوی ارتباطی گفت و شنود به صورت مستقیم تاثیر مثبت و معناداری بر انگیزه تحصیلی دارد. از طرفی الگوی ارتباطی همنوایی تاثیر مستقیم بر انگیزه تحصیلی ندارد و تاثیر آن بر انگیزه تحصیلی از طریق طرحواره های هیجانی مثبت و منفی وجود دارد. طرحواره های هیجانی منفی هم به صورت مستقیم و هم از طریق پذیرش اجتماعی موجب کاهش انگیزه تحصیلی می شود. اما طرحواره هیجانی مثبت تنها به صورت مستقیم موجب افزایش انگیزه تحصیلی می شود. در مجموع یافته ها موید آن بود که پذیرش اجتماعی و طرحواره های هیجانی در رابطه بین الگوهای ارتباطی خانواده و انگیزش تحصیلی دانش آموزان ، نقش واسطه ای داشتند.

    کلیدواژگان: انگیزش تحصیلی، پذیرش اجتماعی، طرحواره های هیجانی، الگوهای ارتباطی خانواده
  • آذرمیدخت شهاب*، حسن احدی، فرهاد جمهری، آدیس کراسکیان موجمباری صفحات 77-96

    مولتیپل اسکلروزیس یکی از اختلالات ناتوان کننده عصبی است که اختلالات جسمی و روانی متعددی را ایجاد می کند.

    هدف

    هدف این مطالعه بررسی اثربخشی درمان گروهی طرحواره های هیجانی بر میزان بهزیستی ذهنی، خستگی در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس بوده است.

    روش

    پژوهش حاضر نیمه آزمایشی، و طرح پژوهش بصورت پیش آزمون- پس آزمون- پیگیری با گروه گواه گسترش یافته میباشد.جامعه آماری شامل کلیه بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس مراجعه کننده به درمانگاه ها و بخش های مغز و اعصاب بیمارستانهای شهر شیراز بود. 40 بیمار مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس، بصورت تصادفی در 2 گروه آزمایشی و کنترل قرار گرفتند. پرسشنامه های بهزیستی ذهنی مولوی و خستگی کرمپ قبل از اجرای مداخله گروهی طرحواره های هیجانی بر روی گروه آزمایش، پس از اجرای مداخله درمانی و 3 ماه پس از آن توسط هر دو گروه شرکت کنندگان تکمیل گردید. برای تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل کوواریانس و واریانس با اندازه گیری مکرر استفاده گردید.

    یافته ها

    نتایج نشان داد که درمان گروهی طرحواره های هیجانی بر میزان بهزیستی ذهنی در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس اثر معناداری داشت و موجب افزایش بهزیستی ذهنی آنها گردید و این اثر پس از پیگیری 3 ماهه ماندگاری داشت(p<0/01) . همچنین این درمان برروی خستگی نیز تاثیر معناداری داشت و این نتایج در مرحله پیگیری 3 ماهه نیز وجود داشت (p<0/01).  با استناد به یافته ها میتوان نتیجه گرفت که درمان گروهی طرحواره های هیجانی جهت کاهش خستگی و افزایش بهزیستی ذهنی در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس موثر میباشد.

    کلیدواژگان: مولتیپل اسکلروزیس، درمان طرحواره های هیجانی، بهزیستی ذهنی، خستگی
  • داریوش اسفندیاری*، اسماعیل اسدپور، عبدالرحیم کسایی، فرشاد محسن زاده صفحات 97-124

    خیانت های زناشویی که در دهه های اخیر رشد روزافزونی داشته آسیب های روان شناختی مختلفی را برای زوجین و به خصوص زنان، ایجاد می کند. بنابراین، پژوهش حاضر به دنبال بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر رویکرد عقلانی، هیجانی و رفتاری بر میزان بخشودگی و تاب آوری زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی بود. این مطالعه، یک مطالعه نیمه آزمایشی است که در آن از طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل استفاده شده است. جامعه آماری شامل کلیه زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی شهر شیراز می باشد که 20 نفر از آنان به روش نمونه گیری هدفمند از کلینیک های مشاوره انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. مداخله، دو روز در هفته و به میزان 14 جلسه 90 دقیقه ای برگزار شد و مرحله پیگیری  دو ماه بعد از پایان یافتن مداخله صورت گرفت. به منظور جمع آوری داده ها از پرسشنامه های بخشش ری و تاب آوری کونر و دیویدسون استفاده شد. داده های پژوهش به کمک نرم افزار SPSS23 و با روش تحلیل واریانس و نیز با اندازه گیری مکرر (تکرار سنجش) تحلیل شدند. نتایج نشان داد بین نمرات گروه آزمایش در مقایسه پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل در نمرات بخشودگی و تاب آوری تفاوت معنی داری دارد. می توان نتیجه گرفت درمان مبتنی بر رویکرد عقلانی، هیجانی و رفتاری می تواند بخشش و تاب آوری را در زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی افزایش دهد و به نوبه خود سلامت روان را در آنان تضمین کند.

    کلیدواژگان: واژه کلیدی: درمان عقلانی، هیجانی و رفتاری، بخشش، تابآوری، خیانت
  • عاطفه فخرمند، حسینعلی ابراهیمی نژاد، مسعود فضیلت پور* صفحات 125-146

    بیماری مالتیپل اسکلروزیس (MS) بیماری سنین جوانی است. از میان مشکلاتی که افراد مبتلا، با آن روبه رو هستند می توان به مشکلات شناختی اشاره کرد. اغلب اختلالات شناختی در بیماران MS مربوط به حافظه فعال و حفظ توجه می باشد. درمان شناختی-رفتاری مبتنی بر ذهن آگاهی (MiCBT) یکی از رویکردهای روان درمانگرانه غیر دارویی است. وجود درمانی غیر دارویی در کنار دارودرمانی، ضروری به نظر می رسد. این پژوهش به منظور بررسی تاثیر مداخله به روش MiCBT بر عملکرد حافظه فعال از طریق تعدادی از خرده آزمون های پکیج PCAP و آزمون هوش وکسلر بزرگسالان بر بیماران بزرگسال مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس و افراد سالم انجام شده است. پژوهش حاضر جز پژوهش های نیمه تجربی است. جامعه در پژوهش حاضر شامل بیماران مراجعه کننده به انجمن ام اس کرمان با ضریب ناتوانی 3 تا 6 و افراد سالم از همراهان این بیماران بودند. 28 نفر بیمار و 28 نفر سالم با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند، سپس به طور تصادفی به دو گروه مداخله MiCBT (14 نفر) و دو گروه کنترل (14 نفر) تقسیم شدند. داده های پیش و پس از مداخله به کمک روش های آماری توصیفی و استنباطی در محیط نرم افزار آماری SPSS تحلیل شدند. نتایج تحلیل اندازه گیری مکرر، نشان دهنده تاثیر مثبت مداخله MiCBT بر بهبود حافظه فعال بیماران MS و افراد سالم بوده است (P≤0.05). به عبارت دیگر نتایج تحلیل اندازه گیری مکرر، افزایش معناداری در حافظه فعال بیماران ام اس و افراد سالم در گروه مداخله نسبت به گروه کنترل نشان داد. بنابراین مداخله شناختی رفتاری تلفیق شده با ذهن آگاهی MiCBT به عنوان یک درمان مناسب در بهبود حافظه فعال پیشنهاد می شود

    کلیدواژگان: درمان شناختی رفتاری مبتنی بر ذهن آگاهی، حافظه فعال، مالتیپل اسکلروزیس، افراد سالم
  • گل نما مرادی، کیوان کاکابرایی*، کریم افشاری نیا صفحات 147-162

    صمیمیت زمینه بنیادی را در جهت رضایت و نارضایت فرد از زندگی موجب می شود و می تواند تعهد و سازگاری زوجین را افزایش دهد. هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطه بین اخلاق رابطه ای با صمیمیت زناشویی با نقش میانجی مهارت حل مسیله اجتماعی در زنان متاهل شاغل بود. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی از نوع همبستگی به روش معادلات ساختاری  بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمام زنان شاغل در آموزش و پرورش شهرستان جوانرود به تعداد 450 نفر بود. با توجه به جدول مورگان و با استفاده از روش تصادفی خوشه ای چند مرحله‏ای، 250 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند و به پرسشنامه ی اخلاق رابطه ای، پرسشنامه ی مهارت حل مسیله اجتماعی و پرسشنامه ی صمیمیت زناشویی پاسخ دادند. برای تحلیل داده ها از نرم افزار spss و lisrel استفاده شد. نتایج نشان داد اخلاق رابطه ای و مهارت حل مسیله اجتماعی بر صمیمیت زناشویی اثر مستقیم دارند، همچنین اخلاق رابطه ای بر مهارت حل مسیله اجتماعی اثر مستقیم دارد و اخلاق رابطه ای از طریق مهارت حل مسیله اجتماعی بر صمیمیت زناشویی اثر غیر مستقیم دارد و مدل فرضی پژوهش نیز برازش مناسبی نشان داد. بنابراین می‏توان گفت که اخلاق رابطه ای و مهارت حل مسیله اجتماعی از متغیرهای مهم و مرتبط با صمیمیت زناشویی هستند.

    کلیدواژگان: اخلاق رابطه ای، صمیمیت زناشویی، حل مسئله اجتماعی، زنان
  • عبادالله تویاری، سعید بختیارپور*، رضا پاشا، محمدرضا برنا صفحات 163-202

    هدف از انجام پژوهش حاضر، مدل یابی رابطه بین اثر حمایت اجتماعی و ذهن آگاهی بر بهزیستی روان شناختی با در نظر گرفتن نقش میانجی ارضای نیازهای اساسی روان شناختی در والدین کودکان استثنایی بود. در این مطالعه توصیفی- همبستگی، جامعه آماری کلیه والدین کودکان استثنایی استان خوزستان در سال 1398 بودند. به روش نمونه گیری در دسترس تعداد 234 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. پرسشنامه حمایت اجتماعی، ذهن آگاهی، بهزیستی روان شناختی و ارضای نیازهای اساسی روان شناختی در مورد آنها اجرا گردید. داده های پژوهش حاضر به کمک نرم افزار SPSS و AMOS ویراست 25 با استفاده از روش تحلیل مسیر انجام شدند. جهت آزمون روابط غیرمستقیم از آزمون بوت استراپ استفاده می شود. نتایج پژوهش نشان داد، تمام مسیرهای مستقیم بجز مسیر حمایت اجتماعی به بهزیستی روان شناختی معنی دار شد. مسیرهای غیرمستقیم نیز از طریق ارضای نیازهای اساسی روان شناختی با بهزیستی روان شناختی معنی دار شدند. بر اساس نتایج این پژوهش، الگوی پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار است و گام مهمی در جهت شناخت عوامل موثر در بهزیستی روان شناختی والدین کودکان استثنایی محسوب می شود. می تواند به عنوان الگویی مناسب برای تدوین و طراحی برنامه های پیشگیری از تنیدگی های تجربه شده والدین و افزایش بهزیستی روان شناختی آنها، مفید واقع شود.

    کلیدواژگان: بهزیستی روان شناختی، حمایت اجتماعی، ذهن آگاهی و ارضای نیازهای اساسی روان شناختی
  • زهرا طباطبایی، سلطانعلی کاظمی*، اذرمیدخت رضایی، مریم کورش نیا صفحات 203-224

    هدف از پژوهش حاضر طراحی و تبیین مدل علی سازگاری تحصیلی بر اساس ویژگی های شخصیتی با نقش واسطه ای جهت گیری هدف بود. روش پژوهش همبستگی و به طور خاص از نوع مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان کارشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت در سال تحصیلی 1399-1398 بود. نمونه آماری 600  نفر از این افراد بود که  به روش نمونه گیری تصادفی از نوع خوشه ای چندمرحله انتخاب شدند و به پرسشنامه های سازگاری تحصیلی اندرسون و همکاران، ویژگی های شخصیت مک کری و کاستا و جهت گیری هدف الیوت و مک گریگور پاسخ دادند. نتایج بیانگر برازش مطلوب مدل پیشنهادی بود. به گونه ای  که اثر غیر مستقیم روان نژندی، برون گرایی، توافق پذیری و وجدان مداری بر سازگاری تحصیلی از طریق جهت گیری های هدف معنی دار بود. اما اثر غیر مستقیم گشودگی به تجربه بر سازگاری تحصیلی معنادار نبود. بر اساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گیری کرد که جهت گیری هدف در ارتباط بین ویژگی های شخصیت و سازگاری تحصیلی نقش واسطه ای معنادار ایفا می کند.

    کلیدواژگان: سازگاری تحصیلی، ویژگی های شخصیتی، جهت گیری هدف
  • علیرضا علی بکیان، کریم افشاری نیا* صفحات 225-246

     این پژوهش با هدف بررسی برازش مدل نقش واسطه ای دلزدگی زناشویی در رابطه بین تمایز یافتگی خود، سبک های حل تعارض و انتظارات زناشویی در پیش بینی سازگاری زناشویی در زنان و مردان متاهل در شهر  کرمانشاه تدوین یافته است. پژوهش، توصیفی و از نوع همبستگی بوده  و جامعه آماری آن را کلیه زنان و مردان متاهل، در محدوده زمانی پاییز  1398، در شهر کرمانشاه تشکیل داده اند. از بین جامعه آماری پژوهش به روش نمونه گیری  خوشه ای چند مرحله ای تعداد  603 نفر به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند.  آزمون سازگاری زناشویی لاک - والاس ، پرسشنامه خود متمایزسازی DSI-R، نسخه دوم پرسشنامه شیوه مقابله با تعارض رحیم، زیر مقیاس AMS و پرسشنامه سنجش دلزدگی زناشویی  ابزارهای پژوهش را تشکیل داده اند. ارزیابی مدل پیشنهادی با استفاده از آزمون های آماری تحلیل مسیر و بوت- استراپ  به کمک  نرم افزارهای  AMOS-21 و   SPSS-22 امکان پذیر شد. نتایج مدل نهایی نشان داد که رابطه غیرمستقیم تمایز یافتگی خود با سازگاری زناشویی از طریق دلزدگی زناشویی (10/0) و رابطه غیرمستقیم سبک مسلط با سازگاری زناشویی از طریق دلزدگی زناشویی (22/0-) معنادار می باشد.

    کلیدواژگان: سازگاری زناشویی، تمایزیافتگی خود، سبک های حل تعارض، انتظارت زناشویی
  • لیدا اسماعیلی، نادره سهرابی*، امیرهوشنگ مهریار، محمد خیر صفحات 247-262

    این پژوهش با هدف تبیین مدل علی بین یادگیری خودتنظیمی و خودکارآمدی با نقش واسطه گری امید تحصیلی در دانش آموزان دوره متوسطه انجام شد. روش پژوهش ، توصیفی و از نوع همبستگی و حجم نمونه شامل 558 نفر (248 دختر و310 پسر) از دانش آموزان متوسطه دوم (پایه دهم، یازدهم و دوازدهم) شهرستان شیراز در سال 98-97 بودند که به روش نمونه گیری تصادفی از نوع خوشه ای چند مرحله ای نمونه گیری شدند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش شامل: مقیاس راهبردهای یادگیری خودتنظیمی پینتریچ و دی گروت (1990)، مقیاس امید تحصیلی سهرابی و سامانی (2011) و مقیاس خودکارآمدی دانش آموز جینک و مورگان (1999) بود. برای تحلیل داده های حاصل از جمع آوری مقیاسهای یاد شده از جامعه نمونه، علاوه بر آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار و ماتریس همبستگی)، از آمار استنباطی(تحلیل مسیر) در نرم افزار lisrel استفاده گردید. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که: امید تحصیلی نقش واسطه گری معناداری را در رابطه بین یادگیری خودتنظیمی و خودکارآمدی تحصیلی ایفا می کند. همچنین مدل علی ارایه شده برای یادگیری خودتنظیمی و خودکار آمدی تحصیلی با نقش واسطه گری امید تحصیلی از برازش خوبی برخوردار بود. نتایج حاصل از این پژوهش می تواند مورد استفاده معلمان، مشاوران مدارس و روانشناسان تربیتی در جهت افزایش خودکارآمدی دانش آموزان و عوامل موثر برآن، قرار گیرد.

    کلیدواژگان: راهبردهای شناختی، فراشناخت، امید تحصیلی، خودکارآمدی تحصیلی، دوره متوسطه
|
  • Farzane Mohammadi, Hossein Baghouli *, Amir Hooshang Mehryar, Siamak Samani Pages 1-20

    The purpose of this study was to compare the effectiveness of cognitive-behavioral therapy and admission-and-acceptance therapy on depression and positive and negative symptoms of bipolar disorder patients. In this quasi-experimental study, 36 pre-test and post-test posttest students were randomly selected using available sampling method and 36 psychiatric hospitals referring to diagnostic and statistical guidelines for psychiatric disorders , Diagnosed with bipolar disorder, were randomly divided into three groups of 12. The first group received 10 sessions of cognitive-behavioral therapy, the second group received no intervention during 12 sessions of acceptance and commitment therapy, and the control group received no intervention and were placed on the waiting list. Data were collected through questionnaires of bipolar depression and positive and negative symptoms of schizophrenia. For data analysis, covariance analysis was used. The findings showed that cognitive-behavioral therapy and admission and commitment therapy in the experimental groups reduced depression and positive and negative symptoms. While no change was observed in the control group. There was also no significant difference between cognitive-behavioral therapy and acceptance-based treatment and commitment to reduce depression. But the ACT approach has been more effective in regulating both positive and negative symptoms. The results of these treatments will reduce the symptoms of bipolar disorder. Therefore, the development of these therapeutic interventions along with drug therapy can control and prevent recurrence of symptoms of bipolar disorder. 

    Keywords: Acceptance, Commitment Therapy, Cognitive-Behavioral Therapy, Bipolar Disorder, Positive, Negative Symptoms, Depression
  • Soulmaz Heidari, Hamed Moztarzadeh *, Hamidreza Azemati, Maliheh Taghipour Pages 21-40

    Mental focus is one of the main conditions for learning and academic achievement, which can be reconstructed by visual permeability and the ideal visual communication of classrooms with the outlook. Accordingly, the present study aimed to investigate the effect of visual permeability types on the basis of out landscape content on rehabilitation of mental concentration of students. The statistical population of this study was all students in the second section of high schools in Shiraz, aged 16 to 18 years, who were randomly selected as multistage cluster sampling (in each group of 15) ) were chosen. Subjects were evaluated by a questionnaire and psychological test in two stages before and after the intervention, and the totality of data was analyzed based on the paired t-test to find a meaningful relationship between visual permeability and cognitive mental restoration of students. The results of this research show that students' mental focus after conducting their activities can be greatly improved through visual access to the natural landscape of the outside environment. However, windowlessness in the classroom and the periphery of the physical elements have the least effect on restoring their mental concentration, respectively.

    Keywords: Visual permeability, Cognitive concentration restoring, landscape, educational spaces
  • Ezat Deyreh *, Mehrdad Tabatabaei Shoorijeh, Moloud Kaykhosrowani, Ali Payalli Royshree Pages 41-58

    Sexual diversity in all societies, especially in Iran, has remained largely hidden and unknown in terms of ethical and cultural considerations. This raises problems, in marital relationship, can destroy the core of family. The purpose of this study was to investigate the structural equation model for predicting sexual variety based on marital life quality with mediation of cognitive Schemes activated in men referring to consultation centers in Shiraz. The research method was a descriptive-correlational type of structural equation model. The sample consisted of 240 married men who were selected by using availability sampling method and according to Kline criteria. Three questionnaires were used to collect data, Busby et al who made the revised version of marital life quality questionnaire, Glass& Wright who developed sexual diversity scale, and cognitive schema activation questionnaire that was invented by Nobre and Pinto-Gouveia.The results of the research showed that the research model has a good fit, the result showed that there are significant relationships between predicting variable, marital life quality, and mediating variable, activated cognitive schema, with male sexual diversity. The marital life quality has a significant direct and indirect effect on activated cognitive schema and sexual diversity. Also, the results indicated that the activated cognitive schema on sexual diversity in married men have direct and indirect effects on sexual diversity. Also, activated cognitive schema has a mediator role in relation to marital life quality and sexual diversity of men.

    Keywords: marital life quality, cognitive schema activated, sexual diversity
  • Tayebeh Rahsepar, Mohammad Khayer *, Majid Barzegar, Maryam Kouroshnia Pages 59-76

    The purpose of this study was investigating the mediating role of social acceptance and emotional schemas in relationship between family communication patterns and academic motivation in students. The research method is descriptive-correlational and structural equation modeling. The statistical population consisted of all high school students studying in the second grade over educational year 2017-2018 in the city of Darab. 379 students were randomly selected through multistage cluster sampling. Vallerlandet. alAcademic Motivation Scale, Marlowe–Crowne Social Acceptance Scale, Leahy Emotional Schema Scale, Richie and Fitzpatrick Family Communication Patterns Scale were administered to collect data. Analyzing data using structural equation modeling indicate that this model has desirable goodness of fit. Conversation pattern has a positive and significant effect on academic motivation directly, while communication pattern conformity has no direct impact on it.The communication pattern conformity affects academic motivation by positive and negative emotional schemas. Negative emotional schema sdecreases academic motivation both directly and via social acceptance. However, positive emotional schemas merely raise academic motivation directly. In general, the findings show that social acceptance and emotional schemas has a mediating role in relationship between family communication patterns and academic motivation in high school students.

    Keywords: Academic Motivation, Social Acceptance, Emotional Schema, Family Communication Patterns
  • Azarmidokht Shahab *, Hassan Ahadi, Farhad Jomehri, Adid Kraskian-Mujembari Pages 77-96
  • Daryoush Esfandiari *, Ismail Asadpour, Abalrahim Kasaee, Farshad Mohsenzade Pages 97-124

    Marital infidelity which has been growing in recent decades can have a negative impact on couples and especially the women. Present study attempted to investigate the effectiveness of treatment based on rational, emotional and behavioral therapy on the amount of forgiveness and resilience among women affected by marital infidelity. This study is a quasi-experimental one with a pretestposttest design and control group. The statistical population includes all women affected by marital infidelity in Shiraz twenty of whom were selected via purposeful sampling from counseling clinics and randomly divided into two experimental and control groups. Intervention was performed two days a week for 14 sessions each lasting for 90 minutes and the follow-up stage was performed two months after the intervention. In order to collect data, Conner and Davidson’s Resilience and Rye’s forgiveness Questionnaires were used. Data were analyzed by SPSS version 23 and analyzed by using ANOVA and repeated measures. The results showed a significant difference between the experimental and control groups with regard to forgiveness and resilience scores. It can be concluded that treatment based on rational, emotional and behavioral approach can increase forgiveness and resilience in women affected by marital infidelity and thereby guarantee the mental health among them. 

    Keywords: Rational emotional behavioral therapy, forgiveness, resilience, marital infidelity
  • Atefeh Fakhrmand, Hossein Ali Ebrahimi Meimand, Masuod Fazilatpoor * Pages 125-146
    Background and purpose

    Multiple Sclerosis is a disease of young age. Cognitive problems are among the problems that people with disabilities are faced with. Most of the cognitive disorders in patients with MS are related to working memory and attention retention. Mindfulness-integrated Cognitive Behaviour Therapy [MiCBT] is a non-pharmacological psychotherapeutic approach. Non-pharmacological treatment along with drug therapy seems necessary in dealing with the MS condition.

    Materials and methods

    This study is designed to investigate the effectiveness of MiCBT on working memory in adults with multiple sclerosis and healthy people using subscales from the PCAP and Wechsler adult intelligence scale. The design of the study was semi-experimental. The study population included patients who referred to the Kerman MS society with a disability rating of 3 to 6 and healthy were companions of these patients. 24 patients and 24 healthy were selected as study sample using a convenience sampling method, then they were randomly divided into two intervention groups (n=14), MiCBT, and two control groups (n=10). Pre and post-intervention data subjected to descriptive and inferential statistics using SPSS.

    Results

    Results of repeated measure ANOVA have shown that the working memory was significantly increased in the MiCBT group when compared to the MS control and healthy people.

    Conclusion

    Hence, MICBT is suggested as a suitable intervention in improving the working memory.

    Keywords: MiCBT, working memory, Multiple Sclerosis, Healthy people
  • Golnama Moradi, Keivan Kakaberai *, Karim Afshary Pages 147-162

    Intimacy causes a fundamental context for the satisfaction and dissatisfaction of a person from life and can increase the commitment and compatibility of couples. The purpose of this study was to investigate the relationship between relationship ethics and marital intimacy with the mediator role of social problem solving skills in employed married women. The research was applied in terms of purpose and in terms of descriptive method of correlation type using structural equations. The statistical population of the study consisted of all women working in education in Javanrood city (450 people). According to the Morgan table, 250 was selected as sample using random sample cluster sampling, and responded to the relationship ethics questionnaire, social problem solving skills questionnaire and marital intimacy questionnaire. SPSS and lisrel software were used to analyze the data. Findings indicated that relationship ethics and social problem solving skills had a direct effect on marital intimacy, also Relationship ethics had a direct impact on social problem solving skills, Relationship ethics has an indirect effect through social problem solving skills on marital intimacy and And the hypothesized model of research was suitable fit.Therefore, it can be said that relationship ethics and social problem solving skills are important and related to marital intimacy.

    Keywords: Social Problem Solving, Relations Ethics, Marital intimacy, women
  • Ebadollah Toyari, Saeed Bakhtiarpour *, Reza Pasha, Mohammadreza Borna Pages 163-202

    The aim of this study was to modling the relationship between the effect of social support and mindfulness on psychological well-being considering the mediating role of satisfying basic psychological needs in parents of exceptional children. In this descriptive-correlational study, all the parents of exceptional children of Khuzestan privince in year 2019 constituted the research population. From this population, 234 people were selected through convenience sampling method. In this study, social support, mindfulness, psychological well-being and satisfying basic psychological needs were used for data collection in this study. Data were analyzed by SPSS & AMOS edit 25 using a path analysis method. Bootstrap test was used to test the indirect relationships. The results of this study showed that all direct paths social support with psychological well-being were significant. Indirect pathways were also significant through satisfying basic psychological needs with psychological well-being. The proposed model had an acceptable fitness to the result and an important step in recognizing the effective factors in the psychological well-being of parents of exceptional children and can be useful as a model for designing and stress management programs and increased psychological well-being for this parents.

    Keywords: : social support, satisfying basic psychological needs, mindfulness, psychological well-being
  • Zahra Tabatabaei, Soltanali Kazemi *, Azarmidokht Rezaei, Maryam Kouroshnia Pages 203-224

    The purpose of the present study was to design and explain the causal model of academic adjustment based on personality traits with the mediating role of goal orientation. The research method was correlational and in particular structural equation modeling. The population consisted of all undergraduate students of Islamic Azad University of Marvdasht in the academic year of 2019-2020. The statistical sample consisted of 600 subjects who were selected through multistage cluster sampling and answered the Ederson et al. Academic Adaptation, McCreary & Costa's Personality Characteristics, Elliott and McGregor's Goal Orientation and the attributional styles of Patterson et al. questionnaires. The results indicated that the proposed model fits well. The indirect effect of neuroticism, extraversion, agreeableness, and conscientiousness on academic adjustment through goal orientations was significant. But the indirect effect of openness to experience on academic adjustment was not addictive. Based on the findings of the study, it can be concluded that goal orientation plays a mediating role in the relationship between personality traits and academic adjustment.

    Keywords: academic adjustment, personality traits, goal orientation
  • Alireza Alibakiyan, Karim Afsharineya * Pages 225-246

    In this research, which was conducted under the title of Evaluating model of meditating marital boredom role in the relationship between self-differentiation, conflict resolution styles & marital expectations in predicting marital adjustment in married men & women in Kermanshah, the main purpose was to examine direct and indirect relationships between research variables, to determine their contribution to predicting marital adjustment. The research was descriptive & correlational type, & the statistical population was composed of all married men & women in Kermanshah in the autumn of 2019. 603 people were selected as the research sample by multi-stage cluster sampling method. The "LWMAT" Test & the DSI-R,"ROCI – II", AMS Sub Scale & "CBM" Questionnaires were the research tools. The evaluation of the proposed model was performed by using the statistical analysis of path analysis. The results showed that the indirect relationship between self-differentiation & marital adjustment through marital boredom (0.10) & the indirect relationship between dominant style & marital adjustment through marital boredom (-0.22) is significant

    Keywords: self-differentiation, marital adjustment, conflict resolution styles, marital expectation
  • Lida Esmaeili, Nadereh Sohrabi *, Amir Houshang Mehryar, Mohammad Khayyer Pages 247-262

    This study aimed to explain the causal model between self-regulated learning and self-efficacy with the mediating role of academic hope in high school students. The research method was descriptive and correlational and the sample size was 558 (248 girls and 310 boys) of second high school students (tenth, eleventh and twelfth grade) of Shiraz city in 2018-2019 who were chosen through Multi stage cluster random sampling. The instruments used in this study were: Pintrich and DeGrot (1990) Self-Regulated Learning Strategies Scale, Sohrabi & Samani Academic Hope Scale (2011) and Jinks and Morgan Student Self-Efficacy Scale (1999).In addition to descriptive statistics (mean, standard deviation and correlation matrix), inferential statistics (path analysis) in lisrel software were used to analyze the data collected from the sample population. The results of this study showed that: Academic hope plays a significant mediating role in the relationship between self-regulated learning and academic self-efficacy. Also, the causal model presented for learning self-regulation and self-efficacy with the mediating role of academic hope fits well. The results of this study can be used by teachers, school counselors and educational psychologists to increase students' self-efficacy and its effective factors.

    Keywords: cognitive strategies, metacognition, academic hope, academic self-efficacy, high school