فهرست مطالب

سفینه - پیاپی 66 (بهار 1399)
  • پیاپی 66 (بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/04/22
  • تعداد عناوین: 9
|
  • دکتر زینب طیبی صفحه 9

    با وجود آنکه اطاعت مطلق و حجیت سنت گفتاری و غیرگفتاری پیامبر6 به روشنی در آیات وحی آمده است، اما قرآنیون که از جریان های تفسیری معاصر اهل سنت به شمار می روند، بر مبنای اندیشه قرآن بسندگی در دین، با رای گروی و تاویل گروی در برداشت از مفاهیم و مدالیل آیات وجوب اطاعت از پیامبر6، بر نفی جایگاه سنت در شناخت دین پای فشرده اند. صاحبان این جریان با انکار حجیت سنت برمبنای جامعیت تفصیلی حقایق قرآن، نفی وجود ابهام در احکام و آموزه های دینی در سایه امکان وجواز تدبر در قرآن، معصوم نبودن پیامبر6، تعلق اراده الهی بر حفاظت انحصاری قرآن، انحصار تشریع در قرآن و عدم اصالت تاریخی روایات پیامبر6، درگسترش نگاه منفی به سنت و برداشت ذوقی از آیات اطاعت از پیامبر6 کوشیده اند. در این نوشتار تلاش شده است تا با رویکردی تحلیلی- انتقادی، آسیب های مبنایی این جریان در فهم و تفسیر آیات برابری اطاعت از پیامبر 6 با اطاعت الهی و آیات وجوب اطاعت مطلق از پیامبر6 روشن شود.

    کلیدواژگان: قرآنیون، سنت، تفسیر، اطاعت از پیامبر (ص)
  • آیت الله علی احمدی میانجی ترجمه: عبدالحسین طالعی صفحه 36

    در این گفتار که از کتاب «فی رحاب حدیث الثقلین و احادیث اثنی عشر» برگرفته شده است، نگارنده هشت نکته از حدیث ثقلین استفاده می کند؛ از جمله: سفارش امت به تکریم ثقلین قرآن و عترت به عنوان امانت های پیامبر، وجه تسمیه ثقلین، جدایی ناپذیری عترت از قرآن، تمسک توامان به عترت و کتاب، خطاناپذیری ثقلین، تداوم ثقلین تا آخر عمر دنیا، وجوب پیروی از آنها و رجوع علمی به آنها. در این گفتار به روایات دانشمندان اهل تسنن و سخنان آنها در شرح حدیث ثقلین استناد شده است.

    کلیدواژگان: حدیث ثقلین، فی رحاب حدیث الثقلین و احادیث اثنی عشر (کتاب)، وجه تسمیه ثقلین، تمسک به ثقلین، پیروی از ثقلین، خطاناپذیری ثقلین، دانشمندان اهل تسنن و حدیث ثقلین، قرآن، خاندان پیامبر
  • دکتر احمد احمدی صفحه 56

    اختلاف قرایات قرآنی، که موضوع یکی از علوم مهم موجود در جغرافیای اسلام و از جمله مسایل مهم علوم قرآنی به خصوص در قرون اولیه به شمار می رفته است، عمدتا از اوایل قرن چهارم هجری، به شکل مدون در فرهنگ عامه مسلمانان در مواردی عدیده، معرکه آراء محققان، و مایه نزاع ها و زمینه ابراز تعصبات دینی و فرقه ای گردیده است. آیه 130 سوره صافات «سلام علی آل یاسین» از جمله این موارد است. این قرایت از آیه شریفه که در قرایت مشهور عام موجود در متن قرآن، به همین صورت مکتوب شده است، در برخی قرایات مشهور دیگر و در احادیث، به شکل «سلام علی آل یاسین» آمده است. نویسنده در این مقاله دیدگاه خاص مولوی را در این خصوص در مثنوی، مورد بررسی قرار داده و همسویی آن را با نظر گروهی از علمای اهل سنت، و نیز قاطبه علمای شیعه پیش چشم خواننده می نهد.

    کلیدواژگان: قرآن، اختلاف قرایت، آل یاسین، علمای اهل سنت، علمای شیعه، مولوی، مثنوی
  • محمدحسین صلاح صفحه 76

    نگارنده در پرتو حدیث ثقلین، ضرورت رجوع به پیامبران و دیگر حجج الهی: را برای فهم صحیح کتاب خدا از چند دیدگاه بررسی می کند. ابتدا با اشاره به علم مطبوع و علم مسموع به کمین شیطان در راه فهم حقایق دینی اشاره می کند. آنگاه به وجود اختلاف در فهم دین نظر می افکند که شان نبی و وصی را رفع اختلاف در تمام شوون می داند نه فقط حکمت عملی. به علاوه این رفع اختلاف در بستر اختیار و قدرتی شکل می گیرد که خداوند متعال به انسان هر لحظه افاضه می کند. سپس به عنوان نمونه ده مورد اختلاف میان دیدگاه های علوم بشری با نصوص وحیانی در باب توحید و رفتارشناسی انسان نشان می دهد. نگارنده در پایان این گفتار نتیجه می گیرد که قرآن با علوم آن به ویژه حقایق توحیدی آن، بینه پیامبر6 است.

    کلیدواژگان: قرآن، عترت، حدیث ثقلین، کمین گاه شیطان، اختلاف در فهم دین، گستره شان نبی در رفع اختلاف، اختیار انسان، مغایرت علوم بشری با نصوص دینی، جنبه های اعجاز قرآن
  • دکتر احسان خامس پناه*، دکتر سید محمدتقی نبوی رضوی صفحه 101

    نویسندگان در توضیح مدعای خود در مورد خلافت اجتماعیه قرآن و عترت، به این نکته اشاره می کنند که قرآن کلام الله یعنی تجلی خدا است و این صفت واقعی است نه معانی نفسی و ذهنی. از این تجلی خداوند، هر کسی به اندازه استعدادش بهره می برد؛ استعدادی که به درجه تعبد و اطاعت او بر می گردد یعنی درجه تسلیم در برابر خلفای راستین خدا. بدین روی وجهی از حدیث ثقلین، یعنی خلافت اجتماعیه قرآن و عترت روشن می شود. متقابلا عصیان این خلفای راستین، فرو افتادن در ورطه ضلالت شیاطین را در پی دارد. نتیجه دیگر این مباحث آن است که هر کس به درجه بالاتری در این معرفت و اطاعت دست یافت، باید با کسانی که در درجه پایین تر هستند، به رفق و مدارا رفتار کند.

    کلیدواژگان: قرآن - معرفت، حدیث ثقلین، کلام الله، تجلی خداوند، خلافت اجتماعیه قرآن و عترت
  • دکتر سید ابوالحسن سادات اخوی*، دکتر سید محمد رضوی صفحه 120

    عقل قوی ترین ابزار شناختی انسان است. ما بسیاری از پدیده های جهان هستی را به وسیله عقل می شناسیم. ولی از شناخت بسیاری پدیده ها نیز ناتوانیم. وقتی عقل امکان شناخت بسیاری از مخلوقات را نداشته باشد با آن که صفت محدودیت دارند، به طریق اولی از شناخت خالق نامحدود ناتوان است. روایات فراوان این ناتوانی عقل از شناخت خدا را تایید می کنند. البته روایاتی اندک، مخالف ابتدایی این معنا است. هدف این نوشتار، جمع بین روایات شناخت و عدم شناخت عقلی از خدای سبحان می باشد.
       این نکات در مقاله بررسی می شود که عقل مخلوقی والا مرتبه است، و مانند مخلوقات دیگر به معرفت خدا سرشته شده است، لذا می توان خود عقل را مفطور به فطرت خدایی یعنی توحید دانست. پس روایاتی که در آن از معرفت عقل نام برده شده است، نشان دهنده کشف خود عقل نیست، بلکه اعطا و بخششی از جانب خدا به عقل است. در این مقاله، از توضیح و تبیین های دانشوران شیعی استناد شده است.

    کلیدواژگان: عقل، معرفت، عجز، حیرت، وصف، توحید، نفی تعطیل، نفی تشبیه
  • احمدرضا کرمی صفحه 145

    اشتهار حضرت صادق7 به فقه در میان اهل سنت باعث شده تا در سال های اخیر، ابهاماتی درباره اهمیت و جایگاه حدیث ایشان در مدینه قرن دوم پدید آید و اشتغال حضرتش به حدیث و اقبال محدثان عامی به ایشان مورد تردید قرار گیرد. برای حل این مسیله باید جایگاه حدیثی امام صادق7 را تا حد ممکن بازیابی کنیم. برای این منظور، مدلی کلی ارایه می شود که بر اساس بررسی شاخص هایی کمی و بعضا کیفی، از جمله: تعداد شاگردان، تعداد روایات آن محدث در منابع متقدم، رجوع محدثان پرکار به وی و میزان توجه رجالیان و محدثان و اظهار نظرهایشان درباره محدث است.
     بنا براین برای بازیابی جایگاه حدیثی امام صادق7 میان اهل سنت و در نیمه ابتدایی قرن دوم مدینه، باید به محدثان سرآمد و پرکار مدینه پرداخته شود؛ شهری که محل اقامت امام صادق و یکی از مهمترین مراکز حدیثی اسلامی بوده و مالامال از راویان اهل سنت و تقریبا تهی از راویان شیعی بوده است. پس از شناسایی محدثان مورد نظر و بررسی برخی از شاخص های حدیثی، راویان بی اثر یا کم اثر در حدیث مدینه را کنار نهادیم و شاخص های تکمیلی از محدثان برگزیده را که مشایخ حدیث مدینه هستند مقایسه کردیم. در نهایت با مقایسه شاخص های آنان با امام صادق7 جایگاه حدیثی حضرتش در میان مشایخ حدیث مدینه بازیابی خواهد شد. این مقایسه نشان می دهد امام صادق از بالاترین جایگاه حدیثی و اقبال در بین محدثان اهل سنت مدینه در آن عصر برخوردار بوده اند.

    کلیدواژگان: امام صادق (ع)، جایگاه حدیثی، حدیث اهل سنت، حدیث مدینه، شاخص های حدیثی
  • وحید شوندی صفحه 190

    این گفتار به معرفی مختصر کتاب العربیه العلویه و اللغه المرویه؛ نوشته محدث شیعی شیخ حر عاملی (1033–1104) می پردازد. این کتاب که تا کنون کمتر شناخته شده، بخش هایی از ادبیات عرب را بر اساس احادیث اهل بیت نگاشته است. در قسم اول، 39 باب از ابواب ادبیات عرب و در قسم دوم، 40 کلمه یا عبارت را بر مبنای احادیث شیعی توضیح می دهد. نگارنده پس از بیان تاریخچه ای از دو دیدگاه ادیبان در باره جواز یا عدم جواز استناد به احادیث در علوم ادبی، در باره کتاب العربیه العلویه توضیح داده است و تنها نسخه خطی کتاب را که مبنای تحقیق کتاب است، شناسانده است. همچنین فهرست تفصیلی کتاب را آورده است تا درونمایه کتاب مشخص شود.

    کلیدواژگان: العربیه العلویه و اللغه المرویه (کتاب) - کتاب شناسی و نسخه شناسی، حر عاملی، ادبیات عربی، حدیث شیعی
  • صفحه 199
|
  • Zeinab Tayyebi Page 9

     Although the absolute obedience and authority of the Prophet's spoken and non-spoken tradition is clearly stated in the verses of Quran, the Quraniyun, who are considered as contemporary Sunni interpretive currents, on the basis of the sufficiency of Qur'an in religion and by relying on the interpretation of and Ta'vil from the concepts of the verses concerning the obligation of obedience to the Prophet, have emphasized on the negation of the position of tradition in the knowledge of religion. The proponents of this trend based on the detailed comprehensiveness of the Qur'an's truths, denying the authenticity of the Sunnah, negation of any ambiguity in religious rules and teachings in the light of the possibility of contemplation in the Qur'an, the non-innocence of the Prophet, the divine will to exclusive protection of the Qur'an, the exclusiveness of Tashri' in Quran, and lack of historical authenticity of narrations of the Prophet (pbuh), have promoted a negative view towards tradition and cherished a subjective interpretation from the verses of obedience to the Prophet (pbuh). In this article, an attempt has been made to clarify the basic harms of this process in understanding and interpreting the verses of equality of obedience to the Prophet with divine obedience and the verses of the necessity of absolute obedience to the Prophet by taking analytical-critical approach.

  • Ayatollah Ali Ahmadi Miyaniji Translator: Abdul Hussein Talei Page 36

    In this study, which is taken from the book "فی رحاب حدیث الثقلین و احادیث اثنی عشر", the author infers eight points from the hadith of Thaqalayn, including: The order of the ummah to honor Thaqalayn of the Qur'an and 'Itrat as the trusts of the Prophet, the reason of the name of Thaqalayn, The inseparability of 'Itrat from the Qur'an, the simultaneous adherence to 'Itrat and the Book, the infallibility of Thaqalayn, the continuity of Thaqalayn until the end of the world, the necessity of following them and scientific reference to them. In this study, the narrations of Sunni scholars and their words in the explanation of the hadith of Thaqalayn have been cited

  • Ahmad Ahmadi Page 56

    The difference between the Qur'anic readings, which is one of the most important sciences in the geography of Islam and one of the most important issues in the Qur'anic sciences, especially in the early centuries, mainly since the early of forth century, has been the subject of scholarly controversy, and the cause of religious and sectarian strife in a written form in Muslim public culture. Verse 130 of Surah Safat " سلام علی آل یاسین : Peace be upon Al-e-Yasin" is one of these cases. This recitation of the holy verse, which has been written in the same way in the popular recitation of the Qur'an, has been mentioned in some other famous recitations and in the hadiths in the form of " سلام علی آل یاسین ". In this article, the author examines Rumi's special view in this regard in Mathnavi, and presents its similarity with the opinion of a group of Sunni scholars, as well as the majority of Shiite scholars.

  • Mohammad Husein Salah Page 76

    In the light of the hadith Thaqalayn, the author examines the necessity of referring to the prophets and other divine proofs of God to gain correct understanding of the Book of God from several points of view. First referring to “Ilm Matbu’” and “ “Im Masmu’”, he refers to the trap of the devil on the way of understanding religious truths. He then focuses on the existence of differences in the understanding of religion, and considers the dignity of the prophet and the successors of them as the eliminator of differences in all aspects, not just practical wisdom.
    In addition, this resolution of differences is formed in the context of the free will and power that God Almighty bestows on man at every moment. Then, for example, the author shows ten differences between the views of the humanities and the divine texts on monotheism and human behavior. At the end of this article, the author concludes that the Qur'an, with its sciences, especially its monotheistic truths, is the clear proof and evidence of the Prophet.

  • Ehsan Khamespanah, Seyed Mohammad Taghi Nabavi Razavi Page 101

    In explaining the claim about the social caliphate of the Qur'an and 'Itrat, the authors of the present study point out that the Qur'an i.e. the word of God is the manifestation of God, and this is the true attribute, not the spiritual and mental meanings. From this manifestation of God, everyone benefits to the extent of his talent; a talent that goes back to the degree of his worship and obedience, that is, the degree of their  submission to the true caliphs of God. Thus, an aspect of the hadith of Thaqalayn, that is, the social caliphate of the Qur'an and 'Itrat, becomes clear. The rebellion of these true caliphs, on the other hand, led to the fall into the abyss of the devils. Another result of this debate is that anyone who achieves a higher level of knowledge and obedience in this regard must treat those who are at lower levels with friendliness and tolerance.

  • Seyed Abol-Hassan Sadat Akhavi, Seyed Mohammad Razavi Page 120

    Reason is the strongest cognitive tool of man. We know many phenomena of the universe by reason and we are also incapable of recognizing many phenomena. When reason is unable to recognize many creatures while they have the attribute of being limited, it is highly incapable of recognizing the infinite Creator in the first place. Numerous narrations confirm this inability of reason to know God. Of course, few narrations contradict this. The purpose of this article is to adjust the narrations of rational recognition and non-rational recognition of Almighty God. These points are examined in this article that reason is a high rank creature, and like other creatures it is created to be able to know God, so the reason itself can be considered as colored by the divine nature (Fitrah), that is, monotheism. Thus, the narrations in which the ability of the reason to know God (Ma'rifat-e-'Aql) are mentioned do not indicate the discovery of the reason itself, but reveal a gift from God to the reason. In this article, the explanations of Shiite scholars are cited.

  • Ahmad Reza Karami Page 145

     Hazrat Sadiq's reputation for jurisprudence among the Sunnis has caused ambiguities in recent years about the importance and status of his hadith in Medina in the second century, and his hadith and the popularity of him among general narrators has been questioned. To solve this problem, we must restore the hadith position of Imam Sadiq as much as possible. For this purpose, a general model is presented which is based on the study of quantitative and sometimes qualitative indicators, such as: number of students, the number of narrations of that narrator in earlier sources, the reference of active narrators to him and the level of attention of Rejaliyun and narrators and their comments about the narrator.
    Therefore, in order to restore Imam Sadiq's hadith status among the Sunnis and in the first half of the second century in Medina, one should pay attention to the prominent and prolific narrators of Medina, a city that was the residence of Imam Sadiq and one of the most important centers of Islamic hadith and full of Sunni narrators and already devoid of Shiite narrators. After identifying the intended narrators and examining some of the hadith indicators, we set aside ineffective or low-effective narrators concerning the hadith of Medina and compared the additional indicators of the selected narrators who are the elders of the hadith of Medina. Finally, by comparing their indicators with Imam Sadiq's, his hadiths position will be retrieved among the elders of Medina's hadith. This comparison shows that Imam Sadiq had the highest position in hadith and welcomed greatly among the Sunni narrators of Medina at that time.

  • Vahid Shavandi Page 190

    This article provides readers with a brief introduction to the book Al-Arabiya Al-'Alawiya wal-Lugha Al-Marwiya, written by the Shiite narrator Sheikh Hurr 'Ameli (1033-1104). This book which is known about a little has written parts of Arabic literature based on the hadiths of the Ahl al-Bayt. In the first category, 39 chapters of Arabic literature and in the second category, 40 words or phrases are explained based on Shiite hadiths. After stating the history of the two perspectives of writers on whether or not to recourse to hadiths in the literary sciences, the author explains about the book Al-Arabiya Al-'Alawiya wal-Lugha Al-Marwiya and introduces the only manuscript of the book, which is the basis of the research about the book. It also include the detailed content of the book to clarify the content of the book.