فهرست مطالب

پژوهشنامه ادبیات داستانی - سال نهم شماره 1 (بهار 1399)
  • سال نهم شماره 1 (بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/05/16
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محمد بهرامی*، علی یزدانی راد صفحات 1-24
    افسانه های اساطیری، آن دسته از افسانه های عامیانه و مردمی را شامل می شوند که محتوای آن ها اندیشه و باورهای اسطوره ای است. یکی از باورهای اسطوره ی که در افسانه ها به حیات خود ادامه داده، اسطوره باروری است. اسطوره باروری، توجیه انسان اسطوره باور از مرگ و تولد مجدد سالانه گیاهان است. افسانه سه خواهر و نی لبک و دیگر روایات آن، از جمله افسانه های اساطیری است که مضمون و محتوای آن را کنش های مربوط به خدایان مرتبط با طبیعت در برمی گیرد. پرسش اساسی این جستار این است که آیا ساختار درونی داستان سه خواهر و نی لبک و دیگر روایات این افسانه، بر بنیاد اسطوره باروری استوار است؟ روش تحقیق در این جستار بر اساس منابع کتابخانه ای و به صورت توصیفی - تحلیلی است. طبق بررسی ها، افسانه سه خواهر و نی لبک و دیگر روایات این افسانه، از جمله افسانه های اساطیری هستند که مضمون و محتوای آن ها را اسطوره باروری تشکیل می دهد. مهم ترین بن مایه های اسطوره باروری که در این روایت افسانه ای آمده عبارتند از: حضور ایزدبانوی باروری، کینه توزی نسبت به ایزدگیاهی، غیبت و مرگ ایزدگیاهی، بزرگ شدن ایزدگیاهی نزد دیگران، روییدن گیاه از خون، آب، به آتش فرو رفتن، قربانی کردن، رستاخیز ایزدگیاهی و ازدواج ایزدگیاهی با ایزدبانوی باروری.
    کلیدواژگان: اسطوره باروری، ایزدگیاهی، ایزدبانوی باروری، سه خواهر و نی لبک
  • راضیه جلیلی سچه گانی*، سید محمد راستگوفر صفحات 25-41
    ادبیات داستانی، گونه ای از ادبیات است که معمولا در قالب رمان، داستان، داستان کوتاه و داستانک روایت می شود. در این نوع، استفاده از خلاقیت و تخیل، بر واقعیت برتری دارد. بخش بزرگی از ادبیات داستانی معاصر در ایران، بر فرهنگ عامیانه بنیاد گرفته است. این نوع ادبیات که از دوره مشروطه شکل گرفت، نمونه مناسبی برای آشنایی با شخصیت های تیپیک و تاثیرگذار در جامعه است. یکی از مهم تریناین تیپ ها، لوطی ها هستند که هم در داستان هایی که در این زمینه ها نوشته شده است نقش پررنگی داشتند و هم در جامعه، نقش اجتماعی خاصی داشتند و مورد احترام بیشتر مردم بودند. در این پژوهش که هدف اصلی آن نمایاندن فرهنگ لوطی گری در داستان نویسی معاصر است، به بررسی نقش لوطی ها در برخی از داستان های صادق هدایت و صادق چوبک پرداخته ایم و نقش این تیپ شخصیتی را در داستان های مورد نظر و میزان تاثیرپذیری نویسندگان از آن ها را با درنظر گرفتن دوره زمانی و شرایط اجتماعی زمان نگارش داستان، بررسی کرده ایم. نتایج نشان می دهند، نه تنها فرهنگ لوطی گری در داستان معاصر نقش پررنگی دارد؛ که نوع زندگی و ویژگی های شخصیتی لوطی ها در ساخت و پرداخت عنصر شخصیت در داستان هایی چون داش آکل، کفترباز و عنتری که لوطیش مرده بود، بیشترین نقش را داشته است.
    کلیدواژگان: ادبیات داستانی معاصر، صادق هدایت، صادق چوبک، داش آکل، کفتر باز، عنتری که لوطی اش مرده بود
  • محبوبه رشیدی ظفر*، سهیلا قسیمی ترشیزی، شیرین کوشکی، محمدعلی گذشتی صفحات 43-60

    بیان دقیق مسایل روانی و عاطفی عشق، از دواج و ز ناشویی در رمان های دانشور، یکی از گزینه های مناسب، برای بر رسی نظریه مثلث عشق است. سیمین دانشور از نویسندگان زن معاصر است که پر داختن به مسایل زنان، از شاخصه های بارز فکری او به شمار می رود. یکی از مهم ترین نظریات علمی عشق، نظریه مثلث عشق رابرت جی استرنبرگ است که به سه جنبه «صمیمیت»، «اشتیاق جنسی/ شور و شهوت» و «تصمیم/ تعهد» در عشق می پردازد. هدف پژوهش حاضر، بررسی سه مولفه عشق نظریه مثلث عشق استرنبرگ، در رمان سووشون است. مقاله حاضر به شیوه توصیفی-تحلیلی است و روش گردآوری داده ها، کتابخانه ای است. در رمان سووشون، عشق ورزی زری و یوسف به عنوان شخصیت های اصلی بررسی شده است. نتایج به دست آمده نشان دهنده آن هستند که سیمین دانشور به حفظ و نگاهداری روابط عاشقانه در چارچوب خانواده اهمیت بسیاری می دهد و یوسف و زری شخصیت های اصلی سووشون، عشقی متعالی را تجربه می کنند.

    کلیدواژگان: مولفه های عشق، انواع عشق، استرنبرگ، سووشون
  • زهرا سعادتی نیا*، راضیه فولادی سپهر صفحات 61-77

    عبث گرایی (ابسوردیته) از جمله جریان های تاثیرگذار بر داستان نویسی معاصر فارسی است. این جریان، با مولفه هایی چون یاس و نومیدی، احساس پوچی و بیهودگی، مرگ و بی هویتی، بخشی از داستان معاصر فارسی را تحت تاثیر خود قرار داده است. رگه هایی از این نوع تفکر، در آثار برخی داستان نویسان معاصر مشهود است. از جمله این نویسندگان می توان به صادق هدایت، بهرام صادقی و صادق چوبک اشاره کرد که تفکرات عبث گرایانه در بخش عمده ای از آثار آنان بازتاب یافته است. غلامحسین ساعدی نیز یکی از نویسندگانی است که آثار او به روشنی فضای حاکم بر جامعه و نیز داستان نویسی فارسی در دهه چهل را نمایان می سازد. ارزیابی آثار او، تبیین کننده نمودهای جریان عبث گرایی بر فضای داستان معاصر است. پژوهش حاضر، به بررسی مولفه های عبث گرایی در آثار ساعدی می پردازد. به این منظور، مجموعه داستان های واهمه های بی نام و نشان، شب نشینی باشکوه، عزاداران بیل و ترس و لرز، بررسی و تحلیل شده است. برخی از مولفه های عبث گرایی در آثار او حضوری پررنگ دارند و در هر مجموعه ای، با درجات مختلف، قابل مشاهده اند.آن چه در تمامی این آثار به چشم می خورد، عبارت است از ترس و هراس مبهم، گرفتاری ها و مشکلات روانی، ناامیدی و مرگ اندیشی.

    کلیدواژگان: عبث گرایی، داستان معاصر، ساعدی، بیهودگی، مرگ اندیشی
  • امین سرانجام، سید محمد دشتی، محتشم محمدی* صفحات 79-94
    نیست انگاری (نیهیلیسم)، نفی بخشی و گاهی همه زندگی است. این اندیشه از دوران باستان نمود داشته و در قرون وسطی نیز پدیدار شده است؛ اما در دوران جدید، سرو سامان دیگری یافته است. نیچه، کافکا و شاگردان امیل زولا در مکتب ناتورالیسم، زمینه آن را فراهم کردند. در ناتورالیسم فلسفی و ادبی امروز ، ویژگی هایی هست که با پاره ای از مولفه ها و دیدگاه های نیست انگارانه همپوشانی دارند. داستان های چوبک، از آمیزه ها و آموزه های ناتورالیستی سرشارند؛ ناتورالیسمی که به نیست انگاری منفعلانه در اندیشه و بینش چوبک منتهی شده است؛ آن چنان که به نفی جامعه و زندگی می پردازد و هیچ گزینه ای برای برون رفت از آن دایره حیرت و بن بست و سرگردانی ارایه نمی کند. پرسش قابل طرح در کار صادق چوبک این است که آیا درهم آمیختن این جهات منفعل ناتورالیستی با برخی رویکردهای نیهیلیستی، نویسنده و خواننده را در مقام تماشاچی نگاه می دارد؟ این مقاله کوششی است برای بازنمایاندن این در هم تنیدگی که گاه تشخیص این دو - ناتورالیسم و نیهیلیسم- را در آثار چوبک دشوار می کند. ناتورالیسم، اگرچه در برخی جهات منفعل عمل می کند، لزوما پوچ گرا نیست. پس دو محور جبرگرایی که به بی عملی و پوچی منجر می شود و اخلاق ستیزی، دو بستر برای منتهی شدن ناتورالیسم به نیهیلیسم هستند. بر اساس این تفاصیل، دو محور از ناتورالیسم با ده محور از نیهیلیسم؛ شکاکیت، بدبینی، پوچی و بیهودگی، مرگ اندیشی، جبرگرایی، یاس، ماده گرایی، اخلاق ستیزی، دم غنیمت شمردن، از خودبیگانگی، امکان درهم شدن و تنیده شدن دارند.
    ک
    کلیدواژگان: نیست انگاری، نیهیلیسم، ناتورالیسم، صادق چوبک
  • علی اکبر نورسیده*، پرویز جهانشاهلو صفحات 95-115
    مدرنیسم را در ساده ترین تعریف، می توان دگرگونی در همه عرصه های زندگی فکری و اجتماعی انسان معاصر دانست. در دوران معاصر، رشد پرشتاب اقتصادی و صنعتی، هنجارها و ارزش های سنتی را در جوامع انسانی تغییر داده است. از آن جا که ادبیات، آینه تمام نمای اجتماع است، طبیعتا از تحولات اجتماعی اثر می پذیرد. هم زمان با پیدایش هنر و ادبیات مدرن در سایر کشورها، رمان های عربی نیز تحت تاثیر این تحولات قرار گرفتند؛ اما بحث و گفتگوی نقادانه و اصولی در این زمینه اندک است. با پیدایش ادبیات مدرن، معیارهای حاکم بر آثار ادبی دست خوش تغییر شده است. یکی از گونه های ادبی که تاثیرات شدیدی از جریان مدرنیسم پذیرفته، رمان است. رمان موسم الهجره إلی الشمال،اثر طیب صالح، داستان پرداز سودانی است که در آن نویسنده سعی کرده است با تاثیرپذیری از مولفه های مدرنیسم، اثری پسااستعماری بیافریند. در پژوهش حاضر، با تکیه بر روش تحلیلی- توصیفی، مولفه های مدرنیسم؛ مانند شعرگونگی، زمان پریشی، تنوع زاویه دید، درآمیختگی واقعیت با خیال و... در این اثر، بررسی و تحلیل شده است. یافته ها بیانگر آنند که مولفه های شعرگونگی و زمان پریشی، از برجسته ترین شاخصه های مدرنیسم در این رمانند و نمود بیشتری نسبت به دیگر مولفه ها دارند. البته این امر، ناشی از درون مایه و بافت خاص موضوع رمان است.
    کلیدواژگان: مدرنیسم، رمان مدرن، طیب صالح، موسم الهجره إلی الشمال
|
  • Mohammad Bahrami *, Ali Yazdani Rad Pages 1-24
    Mythical legends include the folk legends of people in which there are thoughts and mythical beliefs. One of mythical beliefs that continues to survive in the legends is the fertility myth. The myth of fertility is justified of the mythologist man about the death and reborn of the plants annually. The legend of Three Sisters and Neilabak and other narratives are mythological legends which contents are based on the actions of gods which relate to nature. The basic question of this essay is that, is the inner structure the legend of Three Sisters and Neilabak and other narratives of this legend based on fertility myth? According to surveys, the legend of Three Sisters and Neilabak and other narratives of this legend are among the mythological legends that their contents are based on the fertility myth. The most important thematic of the fertility myth in this legend are: The presence of women's goddesses’ fertility, revenge against the goddess of vegetation, absence and death of the goddess of vegetation, the rise of a the goddess of vegetation among the others, the growing of plant from blood, the water drown into the fire, sacrifice, doom of goddess of vegetation and the marriage of the goddess of vegetation with fertility goddesses. The methodology is based on and descriptive-analytical library resources.
    Keywords: Fertility Legend, the Goddess of Vegetation, Fertility Goddess, Three Sisters, Neilabak
  • Razia Jalili Sechegani *, Sayyid Muhammad Rastgofar Pages 25-41
    Fictional literature is a kind of literature that is usually narrative in the form of romance, story and short stories and fiction. In this type of literature, the use of creativity and imagination is superior to reality. A large part of current fiction in Iran has been formed on vulgar culture. This kind of literature formed from the constitutional period is a good example for familiarity with influential, typical characters in society, one of the most important of these characters is the reveler, which also has a great role in the stories written in this field and the society had a particular social role and it was respected by most people. In this study, the main question of which reflects the reveler culture in contemporary fiction in order to reflect the role of reveler in some of the stories of Sadegh Hedayat and Sadegh Chubak. We investigate the role of these characters in stories and the authors' effectiveness of these persons by taking into consideration the time period and social conditions that each author to the story design. The results show that not only the culture of reveler plays a significant role in contemporary storytelling, but also the way of life and the personality of reveler have played the important roles in constructing and paying for the elements of character in stories such as Dash Akel, Kaftarbaz and Antri, in which Lutish died.
    Keywords: Contemporary Fiction literature, Sadegh Hedayat, Sadegh Chubak, Dash Akol, Kaftar baz, Antari ke lootiash morde bood
  • Mahboubeh Rashidi Zafar *, Soheila Qasimi Tarshizi, Shirin Kooshki, Mohammadali Gozashti Pages 43-60

    An accurate expression of the psychological and emotional issues of love, marriage in Daneshvar's novels is one of the suitable options for studying the theory of love triangle. Simin Daneshvar is one of the contemporary female writers whose consideration of women's issues is one of her significant intellectual features. One of the most important scientific theories of love is Robert J. Sternberg's theory of the love triangle, which deals with the three aspects of "intimacy", "sexual desire/ passion and lust" and "decision/ commitment" in love. The aim of the present study is to examine the three features of the love theory of Sternberg's love triangle in Sushon's novel. In this novel, the love affair between Zari and Yusuf is examined as the main characters. The results show that Daneshvar has tried to preserve the romantic relationships within the family, and the characters involved in the novel experience the transcendent love. The present article is descriptive-analytical and the method of data collection is library.

    Keywords: Love Features, Types of Love, Sternberg, Sushon
  • Zahra Saadatynia *, Raziyeh Fuladi Sepehr Pages 61-77

    Absurdism is one of the most effective movements in the contemporary Persian fiction.This process has affected parts of contemporary Persian story with elements such as despair and depression, feeling emptiness and futility, death and the lack of identity. The veins of this kind of thinking are evident in the works of some contemporary story writers, such as, Sadegh Hedayat, Bahram Sadeghi and Sadegh Choubak who noted that their major works reflect the Absurd thoughts.Gholamhossein Sa'edi is also one of the writers whose works reveal clearly the prevailing atmosphere of society as well as Persian writing in the forties. The evaluation of his works explains the manifestations of the current of futility in the contemporary stories.The present study examines the components of Absurdity in Sa'edi's works.For this purpose, the series of stories:”vahemehaye bi nam o neshan,shabneshinie bashokooh, azadaran e bayal and tars o larz” were analyzed and analyzed. Some of the components of Absurdism in his works are prominent and they can be found in any collection in the various degrees. All of these works include the void fears, entangles and psychological problems, hopelessness and death-thinking.

    Keywords: Absurdism, Contemporary Fiction, Sa'edi, futility, death-thinking
  • Amin Saranjam, Seyed Mohammad Dashti, Mohtasham Mohammadi * Pages 79-94
    Nihilism is the denial and sometimes the whole of life. This idea dates back to ancient times and emerged in the Middle Ages, but it has been reorganized in modern times. Nietzsche, Kafka, and Emil Zola's students at the School of Naturalism paved the way. In today's philosophical and literary naturalism, there are features that overlap with some of the non-authoritarian components and perspectives. Choubak's stories are full of naturalistic mixes and teachings. Naturalism, which has led to a passive inhumanity in Chubak's thought and vision, as it negates society and life, it offers no choice but to go out of this circle of astonishment and confusion. Although naturalism is passive in some respects, it is not necessarily absurd. The question that arises in Sadegh Choubak's work is whether to combine these passive naturalistic aspects with some nihilistic approaches that keep the writer and the reader as spectators. This article is an attempt to represent this intertwining that is sometimes difficult to discern between the two - naturalism and nihilism - in Chubak's works.
    Keywords: Absurd, Nihilism, Naturalism, Sadeq Choubak
  • Aliakbar Noresideh *, Parviz Jahanshahlo Pages 95-115
    Modernism, in its simplest form, is as follows: transformation in all dimensions of intellectual and social life of the contemporary human. In contemporary era, economic and industrial growth has changed the traditional norms and values in human societies. Since literature reflects the whole view of the community, it is naturally affected by social change. In company with the emergence of modern art and literature in other countries, Arabic works were also influenced by these developments. But, unfortunately, there is few critical and normative debate on this issue. With the advent of modern literature, the standards governing literary works have changed. One of the broadest literary types influenced by modernism is the novel. One of the greatest literary types influenced by modernism is the novel. The novel “The Season of Migration to the North” is the work of Tayyeb Saleh's, a Sudanese storyteller, in whom the author tried to influence the components of modernism and creates a Post-colonial work. The present study emphasis on the descriptive-analytical method, analyzing the components of modernism like ‎poetics, anachronism, visibility angle variation, reality merging with imagination, and so on. The findings indicate that the poetics and anachronism are one of the most prominent components of the novel.
    Keywords: Modernism, New Novel, Tayyeb Saleh's, The Season of Migration to the North