فهرست مطالب

حقوق و فقه تربیت و کودک - پیاپی 1 (بهار 1399)

نشریه حقوق و فقه تربیت و کودک
پیاپی 1 (بهار 1399)

  • تاریخ انتشار: 1399/05/13
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمدصادق هاشمی* صفحه 1

    هر انسانی حق دارد در موقع احساس خطر به دفاع از جان، مال و ناموس خود و افرادی که دفاع از آنان بر وی واجب است، اقدام کند. این اقدام دفاع مشروع نامیده می شود که علاوه بر فقه اسلامی، در قانون مجازات اسلامی هم آمده است. دفاع مشروع به عنوان یکی از عوامل موجهه جرم، در قانون مجازات اسلامی جدید (مصوب 1392) در مقایسه با قانون مجازات اسلامی قدیم، دستخوش تغییراتی شده است. موضوع تحقیق حاضر «بررسی مسوولیت کیفری در دفاع از غیر (موضوع تبصره 1 ماده 156 ق.م.ا) از منظر فقه امامیه و حقوق کیفری ایران» بوده و با توجه به مطالب مذکور می توان گفت: جان و مال، ناموس، آبرو و آزادی در قانون مجازات اسلامی 1392 مجوز دفاع مشروع بوده که برای جواز آن لازم نیست حتما تجاوز بالفعل نسبت به موارد مذکور صورت بگیرد، بلکه حد تجاوز کافی می باشد. ضرورت دفاع، لزوم یا عدم لزوم، فرار در دفاع مشروع، توسل به قوای دولتی، متناسب بودن دفاع با خطر، از شرایط در ماده 156 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 بوده که در بند الف، ب، پ، ت به آن تصریح شده، اما آن چیزی که چالش برانگیز بوده و موضوع اصلی تحقیق حاضر است، تبصره یک ماده 156 بوده که این ماده یک سری شرایطی از جمله: از نزدیکان دفاع کننده، مسوولیت دفاع، ناتوان از دفاع، تقاضای کمک نمودن داده که با اصول دفاع در فقه در تعارض می باشد. زیرا که در فقه اسلامی هرگاه کسی یقین داشت که هدف مقابل قصد آسیب رساندن به جان یا مال یا عرض کسی را داده، طبیعی که در چنین حالتی دفاع ضرورت داشته و واجب یا دست کم جایز می باشد. تبصره 1 ماده فوق الذکر که با قید عباراتی انتقاد آمیز و غیرلازم شرایط دفاع از دیگری را بیان کرده است و نیز تبصره 2 این ماده که در مورد بحث اثبات شرایط دفاع مشروع مقرر شده است، فضای این نهاد حقوقی را مبهم و تیره نموده است. بطور کلی این ماده با عباراتی مبهم و فاقد صراحت لازم و در غالب موارد، بدون پشتوانه محکم فقهی و حقوقی تدوین شده و تصویب آن بدین صورت امری جز سردرگمی محاکم و صدور آراء متناقض و پایمال شدن حقوق افراد را بدنبال نخواهد داشت

    کلیدواژگان: دفاع مشروع، نفس، مجازات اسلامی 1392، عرض، ناموس
  • مریم دادفر*، فاطمه سیفی صفحه 2

    یکی از کسب های حرام، غش (تقلب) در معامله است؛ یعنی انسان عیب جنسی را که می خواهد بفروشد، پنهان ساخته و به صورت یک جنس خوب به مشتری عرضه کند. یا عیب پولی را که می خواهد به طرف بدهد، مخفی کند و در قالب یک چیز درست و صحیح ارایه دهد. این، از مصادیق کسب حرام محسوب می گردد. اسلام، غش و تقلب در معامله را حرام دانسته و به شدت از آن نهی کرده است. در رساله های عملیه نیز همه علما به حرمت این معامله فتوا داده اند. امام راحل در تحریر الوسیله آن را حرام دانسته اند. به هر حال تردیدی در حرمتش نیست. فقها هم در کتاب های خود گفته اند که غش یعنی انسان عیب جنس خود را بپوشاند و به صورت جنس خوب عرضه بدارد، که مصداق هایش را خودتان می توانید پیدا کنید. یکی از مصادیق هم در روایتی که بیان شد، آب داخل کردن در شیر بود. یا مثلا اگر در روغن حیوانی مقداری روغن نباتی، یا دنبه آب کرده بریزد و بعد به نام روغن حیوانی بفروشد، یا سیب زمینی را داخل روغن کند و به اسم روغن بفروشد، یا فرش پاره شده را کاملا رفو کند و به مشتری ارایه دهد و عیبش را نگوید، یا جنس معیوب را طوری درست کند که خریدار خیال کند بی عیب است و... اینها هم از غل و غش و تقلب و حرام است. یا عیب پارچه معیوب را در کارخانه یا مغازه اش برطرف و رفو کند و در قالب پارچه سالم عرضه می دارد، یا در جعبه های پرتقال و سیب و خرما جنس بد را زیر خوب می چینند که وقتی انسان در نگاه نخست، ظاهر آن ها را زیبا و خوب می بیند، اما وقتی زیرشان را بررسی می کند، می فهمد معیوب است.

    کلیدواژگان: غش، ادله حرمت، تدلیس، فقه
  • مجتبی محسنی*، عبدالرضا محمد حسین زاده صفحه 3

    بی تردید در مسیر بدست آوردن سبک زندگی اسلامی باید به خاستگاه آن یعنی همان فرهنگ اسلامی مراجعه نمود و روشن است که منبع اصلی و اساسی فرهنگ اسلامی، کتاب الله و قرآن کریم می باشد، اما از آنجا که سبک زندگی سطحی ترین لایه های زندگی را به عمیق ترین لایه های آن پیوند می زند و از سوی دیگر قرآن کریم از جهت جاودانگی، از کلیت در آموزه ها برخوردار است، این پرسش را ایجاد کرده است که قرآن، بویژه با تغییر و تحولات جوامع و پیچیدگی های فرهنگ، چه جایگاهی در ارایه مولفه ها و شاخصه های سبک زندگی دارد و آیا قرآن در این زمینه از شرط لازم و کافی برخوردار است، یا اینکه قرآن خاستگاه ارایه بخشی از شاخصه های زندگی اسلامی در عصر جدید می باشد. برخی عقل و سنت و دانش های تجربی را منبعی هم عرض با قرآن معرفی می نمایند، حال آنکه با نظر به فرایند اجتهاد –که نظام واره ی فهم آموزه های اسلامی در هر زمینه می باشد- قرآن منبع اصلی و اصل منبع در این مسیر می باشد و سایر منابع –عقل، سنت و بویژه دانش های تجربی- تنها ابزارهایی در مسیر استخراج آموزه های قرآن کریم از سطحی ترین لایه های زندگی تا عمیق ترین لایه های آن می باشد.

    کلیدواژگان: سبک زندگی، سبک زندگی اسلامی، مولفه های سبک زندگی، قرآن
  • دکتر محمدعلی صفا * صفحه 4

    فضای مجازی از پدیده های نوظهور عصر حاضر است، که با توجه به ویژگی هایی هم چون جذابیت و تنوع گسترده علاوه بر نفوذ در میان اقشار مختلف جامعه، به منبع هویت ساز جدیدی مبدل شده که موجب تعارض ارزشی و بروز آسیب ها و چالش های جدیدی در هویت دینی جوامع گردیده است؛ مقوله ای که می تواند به تضعیف گرایشات دینی منجر گردد. در این میان، نهادهای دینی به عنوان یکی از ارکان اساسی جوامع در مواجهه با حرکت شتابنده فضای مجازی با فرصت ها و چالش های سهمگینی روبرو هستند؛ از سویی باید از هنجارهای دینی و ملی خود محافظت نمایند؛ و از سوی دیگر در تعامل با فضای مجازی، از آن برای پیشبرد اهداف دینی و مقابله با ناهنجاری های ضد دینی کمک بگیرند. این در حالی است که فرصت ها و چالش های نهادهای دینی در فضای مجازی بطور کامل و دقیق مورد بررسی قرار نگرفته است؛ لذا در این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای به بررسی فرصت ها و چالش های نهادهای دینی در فضای مجازی با تاکید بر آموزش پرداخته شده است. تفسیر گرانقدر المیزان، با روش تفسیر آیه به آیه معروف و مشهور است و این جنبه مهم آن آنچنان جایگاهی یافته که بسیاری را از توجه به ویژگی های فراوان دیگر آن غافل نموده است، یکی از خصوصیات برجسته دیگر این تفسیر، بعد ادبی آن می باشد که بسیار قابل توجه است، آنگونه که با ملاحظه آن به دقت و ارزش علمی هر چه بیشتر این مجموعه واقف می گردیم، مولف دانشمند آن در پرتو عظمت علمی و دانش گسترده و از جمله آگاهی وسیع خویش در حوزه علوم ادبی، آنچنان – به مناسبت – فنون مختلف ادبی عربی – همچون فقه الله، صرف و نحو معانی و بیان – را به خدمت گرفته است که در کنار همه ویژگی های علمی خود از این نظر نیز به برجستگی قابل توجه ای دست یافته، آنگونه که می توان در جای خود آن را تفسیری ادبی نیز محسوب نمود.

    کلیدواژگان: تفسیر المیزان، علوم ادبی، علامه طباطبایی، تفسیر ادبی
  • یدالله رضانژاد امیردهی*، سنبل محمدی صفحه 5

    بی شک حضرت علی 7 اسطوره و آیینه تمام نمای مردانگی و مروت است،امام علی کسی است که، نه تنها با اندیشه و سخنش، بلکه با وجود و زندگی اش، به همه دردها و نیازها و همه احتیاج های چندگونه بشری، در همه دوره ها، پاسخ می دهد، ارادت و علاقه اکثر شاعران  گذشته و معاصر به حضرت امیر7 چنان زیاد است که فقط گردآوری اشعار و متونی که درباره مدح امام علی ع و در سوگ آن حضرت سروده اند نیازمند سال ها وقت است . نوشتار حاضر به صورت توصیفی و تحلیلی به اشعار برخی از معروف ترین شعرای فارسی گوی گذشته و معاصر پرداخته و همچنین به وجود آمدن شعرهای آیینی در دوره اخیر اشاره ای کوتاه دارد.تا شاید فقط بتواند گوشه ای از عشق به مولا را در ادب فارسی بیان کند .

    کلیدواژگان: امام علی، شاعران گذشته و معاصر، شعر آیینی
  • محمود مهدیزاده، عباس قادری نسب، مهران سنجری صفحه 6

    در فقه و حقوق آثاری بر نسب مترتب است همچون ارث، نفقه، حضانت، محرمیت، حرمت ازدواج با ابوین و برخی اقرباء، ولایت و... در این که نسب مشروع این آثار را دارد و این که نسب نامشروع ارث را به دنبال ندارد، هیچ اختلافی نیست اما آیا بقیه آثار، آثار خاص نسب مشروع اند و یا اینکه این آثار، آثار نسب اند اعم از اینکه مشروع باشد یا نامشروع، اختلاف عقیده است. این نوشتار با تاکید بر این مطلب که هیچ یک از ادله ای که درباره عدم توارث بین ولدالزنا و زانی و زانیه وارد شده، از طفل نامشروع نفی نسب نمی کند و در نتیجه به جز در پاره ای موارد، نسب نامشروع همه آثار نسب مشروع را داراست، به بررسی فقهی وحقوقی این موضوع پرداخته است.

    کلیدواژگان: نسب، نسب نامشروع، زانی، زانیه، فقه و حقوق
  • بی بی رضیه شاهچراغی صفحه 7

    دل به عنوان بعد اصیل وجود انسان و هسته مرکزی درونیات او، از جهات گوناگون مورد توجه بزرگان علم و ادب فارسی قرار گرفته است. دل مرکز تجلیات الهی و هسته عواطف و احساسات اشرف مخلوقات است. غم و شادی های مقدسی که وجود انسان را احاطه کرده از همین دل بر می خیزد. در مصحف پیامبر9 هم با آیات مبرهن بر این مهم تاکید دارد و با توجه به این شواهد، عرفای بزرگ سنایی و عطار که از چهره های درخشان ادب فارسی به شمار می آیند درباره پدیده دل از دیدگاه قرآنی مباحثی مهم در پهنه ادب فارسی مطرح نموده اند، که چراغ جویندگان مسیر عرفان است. در این جستار به دیدگاه های مشترک این دو عارف برجسته پرداخته شده است. در نظر این عارفان دل تماشاگه اسرار الهی و خاستگاه غم و شادی های متعالی و مرکز مکاشفات عرفانی می باشد که در این پژوهش به روش تحلیلی – تطبیقی به کشف دریافت هایی از تجلی غم و شادی های متفاوت به عنوان پلی برای رسیدن به تعالی و تکامل روح انسانی ازشاهراه دل پرداخته است،که فلسفه ریاضت نفس و تزکیه روح، پاکیزگی دل و جان از تجلی غم ها و شادی ها نمود می یابد.

    کلیدواژگان: سنایی، عطار، دل، غم و شادی، آیات و روایات
|
  • Page 1

     Every human being has the right to defend his life, property and honor and those to whom it is obligatory to defend himself in times of danger. This action is called legitimate defense, which in addition to Islamic jurisprudence, is also mentioned in the Islamic Penal Code. Legitimate defense as one of the justifiable factors of crime has been changed in the new Islamic Penal Code (approved in 1392) in comparison with the old Islamic Penal Code. The subject of the present study is "Investigation of criminal responsibility in defense of others (subject of Note 1 of Article 156 of the Penal Code from the perspective of Imami jurisprudence and Iranian criminal law" and according to the above can be said: life and property, honor, reputation and Freedom in the Islamic Penal Code of 1392 is a legitimate defense license, which does not necessarily require actual violation of the above cases, but the extent of the violation is sufficient. Necessity of defense, necessity or non-necessity, escape in legitimate defense, recourse to government forces, proportionality of defense to danger, are among the conditions in Article 156 of the Islamic Penal Code adopted in 1392, which is specified in paragraph A, B, C, T, But what is challenging and the main subject of the present study is the comment of an article 156, which has a series of conditions such as: close relatives of the defender, responsibility of the defense, incapable of defense, requesting help with the principles of defense in jurisprudence in It is a conflict. Because in Islamic jurisprudence, whenever someone is sure that the opposite purpose is intended to harm someone's life or property or property, it is natural that in such a case, defense is necessary and obligatory or at least permissible. Note 1 of the above-mentioned article, which states the conditions for defending another with critical and unnecessary expressions, and also Note 2 of this article, which deals with the discussion of proving the conditions of legitimate defense, has obscured the atmosphere of this legal institution. In general, this article has been compiled with vague and lacking explicit expressions and in most cases, without strong jurisprudential and legal support, and its approval in this way will only confuse the courts and issue contradictory opinions and violate the rights of individuals.

    Keywords: Legitimate defense, soul, Islamic punishment 1392, width, honor
  • Page 2

    One of the forbidden acquisitions is fraud in the transaction; That is, man hides the sexual defect he wants to sell and offers it to the customer as a good product. Or hide the flaw of the money he wants to give to the party and present it in the form of something right. This is one of the examples of haram acquisition. Islam forbids falsification and fraud in the transaction and strictly forbids it. In practical treatises, all scholars have issued fatwas sanctifying this deal. Imam Raheel in Tahrir al-Waseela has considered it forbidden. In any case, there is no doubt in his sanctity. The jurists have also said in their books that fainting means that a person covers the defect of his sex and presents it as a good sex, the examples of which you can find yourself. One of the examples in the narration that was narrated was entering water in milk. Or, for example, if he pours some vegetable oil or melted tail in animal oil and then sells it in the name of animal oil, or puts potatoes in the oil and sells it in the name of oil, or completely repairs the torn carpet and presents it to the customer and its defect. Do not say, or make the defective sex in such a way that the buyer thinks it is flawless, and ... these are also from shackles, falsifications, cheating and haram. Either it repairs the defective fabric in its factory or shop and sells it in the form of a healthy cloth, or in the boxes of oranges, apples and dates, the bad material is put under the good one, which when a person sees their appearance beautiful and good at first sight, But when he examines them, he realizes that they are defective.

    Keywords: Fainting, evidences of sanctity, cheating, jurisprudence
  • Page 3

    Undoubtedly, in order to obtain the Islamic way of life, one must refer to its origin, namely the Islamic culture, and it is clear that the main source of Islamic culture is the Book of God and the Holy Quran, but since the lifestyle moves the most superficial layers to the deepest layers. It connects, and on the other hand, the Holy Qur'an, in terms of immortality, is universal in its teachings. Does the Qur'an have a necessary and sufficient condition in this regard, or is the Qur'an the source of some of the characteristics of Islamic life in the modern age?
    Some introduce reason, tradition and empirical knowledge as a source similar to the Qur'an, while according to the process of ijtihad - which is a systematic understanding of Islamic teachings in any field - the Qur'an is the main source and the main source in this direction and other sources - the intellect. , Tradition and especially empirical knowledge - are the only tools in the way of extracting the teachings of the Holy Quran from the most superficial layers of life to its deepest layers.

    Keywords: Lifestyle, Islamic lifestyle, components of lifestyle, Quran
  • Page 6

    In jurisprudence and law, there are effects on lineage such as inheritance, alimony, custody, privacy, sanctity of marriage with parents and some relatives, guardianship, etc. In that the legitimate lineage has these effects and that the illegitimate lineage does not follow the inheritance There is no difference, but whether the other works are special works of legitimate lineage or whether these works are works of lineage, whether they are legitimate or illegitimate, is a difference of opinion. This article emphasizes that none of the arguments for non-inheritance between adultery and adultery denies the illegitimate child, and therefore, except in some cases, illegitimate descent has all the effects of legitimate descent. A jurisprudential and legal study has dealt with this issue.

    Keywords: Pedigree, illegitimate lineage, adultery, jurisprudence, law