فهرست مطالب

آموزه های حدیثی - سال سوم شماره 2 (پیاپی 6، پاییز و زمستان 1398)
  • سال سوم شماره 2 (پیاپی 6، پاییز و زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1399/05/15
  • تعداد عناوین: 7
|
  • فتحیه فتاحی زاده* صفحات 3-24

    روش شناسی کاشف الغطاءبر شرح نهج البلاغه «محمدعبده» مدلی روش مند در راستای معرفی علمی این اثر است و از آن جهت که نوع نگاه کاشف الغطاء را در تعلیق ها نشان می دهد حایز اهمیت است. گونه های تفسیری و تعلیقی کاشف الغطاء متعدد است، در بخشی از آن به شرح و تبیین کلام علی† و یا کلام شارحان پرداخته است، و در شرح خود به سیاق کلام، قواعد ادبی و بلاغی توجه ویژه ای داشته است، نقد گفتار شارحان برمبنای عصبیت شارحان و نیز خروج بی دلیل از دلالت ظاهری کلام جزو اشکال های اساسی است که کاشف الغطاء مطرح کرده است، البته هم سویی با شارحان نیز در مواردی از تعلیق ها قابل ملاحظه است، انتخاب شرح محمد عبده ورویکرد کاشف الغطاء در مواجهه با این اثرگویای نگاه تقریبی وی بوده و می تواند در راستای وحدت فکری مسلمانان اثرگذار باشد.

    کلیدواژگان: کاشف الغطاء، تعلیق، نهج البلاغه، محمدعبده
  • سید علی دلبری، هادی مروی* صفحات 25-46

    دانش فقه الحدیث در منظومه دانش های حدیثی از اهمیت ویژه ای برخوردار است چه اینکه از سویی، فهم حدیث هدف نهایی همه تلاش های حدیث پژوهی است و از دیگر سو، نقش تاثیرگذاری در پویایی دیگر دانش های حدیثی دارد، از این رو، عالمان حدیث پژوه در درازنای تاریخ حدیث در استواری اصول و قواعد آن کوشیده اند، آنها گاهی این قواعد را در مقدمه کتاب های حدیثی و یا در آثاری مستقل تبیین کرده و گاهی به گونه عملی در آثار حدیثی خود به کار گرفته اند، یکی از نمونه های عملی کاربرد قواعد فقه الحدیثی، کتاب اربعین شیخ بهایی است، اشتهار شیخ بهایی در علوم اسلامی به ویژه در دانش حدیث و جایگاه ممتاز کتاب اربعین وی، اهمیت استخراج روش فهم حدیث ایشان از این کتاب گران سنگ را دو چندان کرده است.  نوشتار حاضر که از نظر گردآوری به روش کتابخانه ای و از نظر محتوا به شیوه توصیفی- تحلیلی سامان یافته است ضمن اشاره به پیش نیاز ها و مبانی فهم حدیث، به تبیین روش فهم حدیث بر اساس نظام قرینه ها از منظر شیخ بهایی در خصوص کتاب اربعین پرداخته است، یافته های این پژوهش نشان از آن دارد که شیخ بهایی برای فهم حدیث از قراین متعددی بهره می گیرد که عرضه حدیث بر قرآن، عرضه حدیث بر سنت قطعی، تشکیل خانواده حدیث، بهره گیری از علوم بشری (مثل: پزشکی، ریاضی)، بهره گیری از فهم پیشینیان، از جمله آنهاست.

    کلیدواژگان: فقه الحدیث، روش فهم حدیث، شیخ بهایی، کتاب اربعین
  • امان الله ناصری کریموند*، قاسم بستانی صفحات 47-68

    روایات تفسیری معصومین (ع) یکی از مهم ترین و اصیل ترین منابع تفسیری جهت فهم صحیح آیات قرآن به وی‍ژه برای شیعیان بوده و عموم تفاسیر شیعه از این میراث بهره مند هستند. از سویی دیگر، چنین روایت هایی تهی از آسیب ها و ضعف ها نبوده و استفاده از آن ها نیاز به دقت و تحقیق فقه الحدیثی است. از جمله این تفاسیر که افزون بر استفاده از این روایات، به بررسی های فقه الحدیثی در آن ها پرداخته و به رد و اثبات پاره ای از آن ها اقدام نموده؛ -امری که در کمتر تفسیر شیعی مشاهده می شود- تفسیر معاصر و مشهور، المیزان علامه طباطبایی است. در این مقاله، با توجه به جایگاه خاص این تفسیر در جهان اسلام، با روشی توصیفی تحلیلی و مبتنی بر تحقیق کتابخانه ای، تلاش شده است مولفه های فقه الحدیثی علامه طباطبایی در تایید روایات تفسیری را بنا بر تفسیر المیزان استخراج و مورد مداقه قرار دهد. نتیجه ی این تلاش به اختصار دلالت بر آن دارد که عمده مولفه های علامه در این زمینه؛ عرضه روایات بر قرآن، سنجش روایات با روایات صحیح، متواتر، مشهور و مستفیض، عرضه ی روایات بر عقل، تطبیق الفاظ روایات بر علم لغت و... بوده است.

    کلیدواژگان: تفسیر المیزان، فقه الحدیث، مولفه های تایید روایات
  • خلیل عارفی*، علی نصیری صفحات 69-94

    احادیث، بعد از قرآن کریم، اصلی ترین منبع علوم اسلامی است. هر پژوهش گری برای پایه ریزی علوم براساس روایات، ابتدا باید قواعد فهم حدیث را فراگرفته و آنها را در فرآیند فهم حدیث به کار گیرد. قواعد فهم حدیث باید مستنبط از منابع مورد تایید معصومان، مانند قرآن، حدیث و عقل باشد، هر چند که حدیث کارآمدترین این منابع است ولی از این جهت کمتر به آن توجه شده است. در این تحقیق با تحلیل روایت معتبر سلیم، برخی از قواعد فهم حدیث استنباط و تبیین شده است، که برخی از آنها عبارتند از: ضرورت فحص و شناسایی ناسخ و رد منسوخات روایی توسط ناسخ، شناسایی عمومات روایی و عمومیت دادن حکم آن، یافتن خاص و تخصیص عام به وسیله خاص، فهم احادیث متشابه به وسیله محکمات قرآنی و روایی. بنابراین برای فهم صحیح حدیث، پس از اطمینان به صدور آن روایت از معصوم، باید قواعد مذکور در فرآیند فهم حدیث به کار گرفته شود.

    کلیدواژگان: فهم حدیث، فقه الحدیث، قواعد، اصول، روایت سلیم
  • فاطمه خنیفر*، محمدتقی دیاری بیدگلی صفحات 95-122

    عمر بن حسن بن عثمان فلاته، از نویسندگان معاصر اهل سنت است که کتاب الوضع فی الحدیث او از مهمترین منابع موجود در مطالعات وضع شناسی به شمار می آید. وی با نقد آرای دیگران و طرح مستنداتی تاریخی کوشیده است تا پیدایش احادیث موضوع را در ثلث آخر قرن نخست هجری و حدود سال 67 هجری اثبات نماید. پیراستن دامان صحابه از غبار جعل و معرفی شیعیان به عنوان متهمان اصلی وضع حدیث از اهداف وی در این کتاب می باشد. در این مقاله محمد بن سایب کلبی از نظر عمر فلاته مورد بررسی قرار گرفته است. چون درباره شخصیت و روایات او اثر مستقلی تدوین نیافته است، لازم آمد شخصیت و آثار کلبی تحلیل شود. عمر فلاته، بن کلبی را از کسانی می داند که به وضع حدیث اقرار کرده اند ولی از مطالعه دقیق منابع و مآخذ، ارزیابی انگیزه های رجال متعصب عامه در متهم ساختن شیعیان به جعل حدیث، همچنین با بررسی شان نزول برخی آیات به نظر می آید که کلبی نه دروغگو بوده است، و نه شیعه افراطی. روش بحث در این مقاله علاوه بر تحلیل اسنادی، بهره گیری از تحلیل محتوا و مرجع شناسی رجالی است.

    کلیدواژگان: محمد بن سائب کلبی، عمر فلاته، راویان وضاع، وضع حدیث، تاریخ حدیث
  • سید علی بهشتی وند*، علی رحمانی صفحات 123-142

    واکاوی رفتار امام رضا (ع) برای الگوگیری از او، شایسته یا بایسته است. امام (ع) ده سال از دوران امامتش را در عصر خلافت هارون سپری کرده است که در میان پژوهش های رضوی، ارتباط میان او و هارون یا نادیده یا کمتر دیده شده است. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی بر آن است، براساس روش کتابخانه ای از میان گزارش ها، ارتباط میان امام (ع) و هارون را باز کاود. امتیاز این نوشتار با دیگرپژوهش ها واکاوی واکنش امام رضا (ع) با هارون و نیز استخراج اصول رفتاری امام (ع) در آن باره است که هدف پژوهش دستیابی به آن هاست. اصولی همچون اصل مسیولیت و رهبری، اصل بصیرت و ژرف اندیشی، اصل اغتنام فرصت. از کنش و واکنش میان امام (ع) و هارون می توان گام هایی را ترسیم کرد که بسته به وضعیت سیاسی و اجتماعی متغیر بوده است: واکنش هایی همچون واکنش نرمش گون، مسیولانه، مدبرانه و چشم پوشانه که هر کدام بر اساس اصول رفتاری او نمود یافته است.

    کلیدواژگان: امام رضا علیه السلام، اصول رفتاری، هارون، واکنش
  • صدیقه موسوی کیانی*، محسن قاسم پور، سید محمود طیب حسینی صفحات 143-167

    بحث جبر و اختیار همواره از مباحث پر بسامد در میان فرق کلامی اسلامی بوده است. شیعیان با تکیه بر آیات قرآن و رهنمودهای معصومین (ع) اختیار انسان در تعیین سرنوشت خویش را از مسلمات اعتقادی خود به حساب می آورند. یکی از احادیث ناظر بر این موضوع، روایت « السعید من سعد فی بطن امه و الشقی من شقی فی بطن امه » می باشد که با تفاوت های اندکی در متن، در منابع شیعه و سنی نقل شده است. برآیند بررسی اسناد و متن این روایت، حاکی از آن است که در میان اهل سنت، سند صحیح به حدیث مذکور وجود دارد که مهم ترین معیار پذیرش از نظر آنها همین است. در میان بزرگان شیعه نیز، با وجود طرق معتبر به این حدیث، برخی به دلیل دلالت ظاهری حدیث، بر جبری بودن سرنوشت انسان، آن را مجعول شمرده اند، لیکن بسیاری با تحلیل یا تاویل معنای حدیث، به گونه ای که با سایر آموزه های دینی، سازگار باشد، بر صدور آن صحه گذاشته اند. نتیجه این پژوهش که با روش تحلیلی_ توصیفی انجام گرفته نشان می دهد، بهترین تحلیل محتوای حدیث، حمل آن بر علم الهی به سعادت یا شقاوت فرد، در بطن مادر است.

    کلیدواژگان: روایات کلامی، سعادت، شقاوت، بررسی سندی متنی
|
  • fathiyeh fattahizadeh Pages 3-24

    The methodology of Kashif al-Ghatta 'on the explanation of Nahj al-Balaghah "Muhammad Abduh" is a methodical model in order to introduce this work scientifically, and it is important because it shows the kind of view of Kashif al-Ghatta in the commentaries. The interpretive and commentative types of Kashif al-ghatta are numerous. In a part of it, he has explained the words of Ali (AS) or the words of the commentators. And in his description, he has paid special attention to the context, literary and rhetorical rules. Criticism of commentators' speech based on their ideology and also unreasonable departure from the apparent meaning of the word is one of the basic forms that Kashif al-Ghatta has proposed. Of course, alignment with the commentators is also noticeable in some of the comments. Choosing of Muhammad Abduh's explanation and the approach of Kashif al-Ghatta in facing this work, reflects his unity viewpoint and could be effective in the direction of the intellectual unity of Muslims.

    Keywords: Kashif al-Ghatta, Commentary, Nahj al-Balaghah, Muhammad Abduh
  • Sayyed Ali Delbari, Hadi Marvi Pages 25-46

    The knowledge of hadith jurisprudence is of special importance in the system of hadith knowledge,because on one hand,understanding hadith is the ultimate goal of all hadith research efforts,and on the other hand,it plays an influential role in the dynamics of other hadith knowledge. Hence,the scholars of hadith studies have tried to establish its principles,rules throughout the history of hadith. They have sometimes explained these rules in the introduction of hadith books or in independent works,and sometimes they have applied them in practice in their hadith works. One of the practical examples of applying the rules of hadith jurisprudence is the book Arbaeen by Sheikh Baha'i. Sheikh Baha'i's fame in Islamic sciences,especially in the knowledge of hadith,the privileged position of his Arbaeen book,has doubled the importance of extracting his method of understanding hadith from this precious book. The present article,which is organized in terms of library method,in terms of content in a descriptive-analytical manner,while pointing to the prerequisites,principles of understanding hadith,explains the method of understanding hadith based on the system of indications from Sheikh Baha'i's point of view regarding Arbaeen book. The findings of this study indicate that Sheikh Baha'i uses various evidences to understand the hadith that presenting a hadith on the Qur'an,presenting a hadith on a definite tradition,forming a hadith family,using humanities (such as medicine,mathematics),and using understanding of the predecessors are among them.

    Keywords: Hadith Jurisprudence, the Method of Understanding Hadith, Shaik al-Baha'I, Arbaeen Book
  • Amanallah Naseri Karimvand, Qassem Bostani Pages 47-68

    The interpretive narrations of the Infallibles (AS) are one of the most important and original interpretive sources for the correct understanding of the verses of the Qur'an, especially for the Shiites, and most Shiite interpretations benefit from this heritage. On the other hand, such narrations are not devoid of harms and weaknesses, and their use requires attention and research of hadith jurisprudence. Among these interpretations, which in addition to using these narrations, has studied hadith jurisprudence in them and tried to reject and prove some of them; - What is rarely seen in Shiite commentary - is the contemporary and famous Al-Mizan commentary by Allameh Tabatabai. In this article, considering the special place of this commentary in the Islamic world, with a descriptive-analytical method and based on library research, an attempt has been made to extract and examine the components of Allama Tabatabai's hadith jurisprudence in confirming the commentary narrations according to Al-Mizan commentary. The result of this effort briefly indicates that the main components of Allameh in this field has been the presentation of narrations on the Qur'an, the comparison of narrations with Sahih, Motavatir , famous and Mostafiz narrations, the presentation of narrations on the intellect, the application of the words of narrations on the science of vocabulary, and so on.

    Keywords: Al-Mizan Commentary, Hadith Jurisprudence, Confirming Components of Narrations
  • Khalil Arefi, Ali nasiri Pages 69-94

    After Quran, the narrations are the main source of the Islamic Sciences. In order to establish sciences based on the narrations, any researcher must first learn the rules of understanding hadith and apply them in the process of understanding hadith. The rules of understanding hadith should be derived from the sources approved by the infallibles (a.s), such as Quran, hadith and reason, although hadith is the most effective of these sources, but for this reason less attention has been paid to it. In this research, by analyzing the authentic narration of Salim, some rules of understanding the hadith have been deduced and explained, some of which are: the necessity of examining and identifying the abrogator and rejecting the abrogated narration by the abrogator, identifying the inclusive narrations and generalizing their ruling, finding the specific and specifying the general with it, , understanding of similar hadiths by Quranic and narration certainty. Therefore, in order to understand the hadith correctly, after making sure that the narration is narrated from the infallible, the mentioned rules must be applied in the process of understanding the hadith.

    Keywords: Understanding the Hadith, Hadith Jurisprudence, Rulings, Principles, Salim's Hadith
  • Fatemeh Khanifar, Mohammad Taqi Diari Bidgoli Pages 95-122

    Umar ibn Hassan ibn Uthman Falatah is one of the contemporary Sunni writers whose book Al-Wadha fi Al-Hadith is one of the most important sources in the study of status. He has tried to prove the origin of the forged hadiths in the last third of the first century AH and around the year 67 AH by criticizing the opinions of others and drafting historical documents. Showing the companions free from forging and introducing the Shiite as the main culprit is of his goals in this book. In this article, one of the alleged forgers in hadith (Muhammad ibn Sa'ib Kalbi) has been examined in terms of Omar Falatah. No independent work has been compiled about his personality and narrations, so it was necessary to analyze and study the personality, narrations and works of Ibn Saeb Kalbi from the perspective of several rijali, narrative, historical and interpretive books. Omar Falatah considers Ibn Kalbi as one of those who have acknowledged the status of hadith, but it seems from a careful study of sources and evaluations of the motives of the Sunnite fanatics in accusing Shiites of fabricating hadith, as well as examining the dignity of the revelation of some verses, It seems that Muhammad ibn Sa'ib Kalbi was neither a liar nor an extremist Shiite. The discussion method of this article is to benefit from analyzing the content and knowing rijali references.

    Keywords: Muhammad ibn Sa'ib Kalbi, Omar Falatah, Forger Narrators, Hadith Forging, Hadith History
  • Ali Rahmani, Seyyed Ali Beheshtivand Pages 123-142

    It's worthy to analyze the behavior of Imam Reza (a.s) to make a role model. Imam (AS) has spent ten years of his Imamate during the era of Aaron's caliphate, and among Razavi researches, the connection between him and Aaron has been either ignored or less seen. This article intends to explore the relationship between Imam (AS) and Aaron based on the descriptive-analytical method, based on the library method among the reports. The advantage of this article with other researches is the analysis of Imam Reza (AS) 's reaction with Aaron and also the extraction of Imam (AS) behavioral principles about it that the purpose of this research is to achieve them. Principles such as the principle of responsibility and leadership, the principle of insight and deep thinking, the principle of seizing the opportunity. From the action and reaction between Imam (AS) and Aaron, it is possible to draw steps that have varied depending on the political and social situation: reactions such as soft, responsible, thoughtful and ignoring reaction, each of which is based on his principles of behavior.

    Keywords: Imam Reza (AS), Behavioral Principles, Aaron, Reaction
  • Sedighe Moosavi Kiani, Mohsen Qassem Poor, Seyyed Mahmood Tayyeb Hosseini Pages 143-167

    The issue of determinism and free will has always been one of the most frequent issues among Islamic theological branches. Shiites, relying on the verses of the Qur'an and the guidelines of the Infallibles (AS), consider human free will to determine their own destiny as one of their beliefs. One of the hadiths that oversees this topic is the hadith of "the prosperous is the one who prosper in their mother's womb, and the miserable is the one who misfortune in their mother's womb" which can, with little changes, be found in both Shiite and Sunnite sources. The results of the documents and text study of this narration indicate that among the Sunnis, there is a correct document to the said hadith, which is the most important criterion for their acceptance. Among the Shiite scholars, in spite of the authenticity of this hadith, some have considered it as fabricated due to the apparent implication of the hadith on the coercion of human destiny, but many have analyzed or interpreted the meaning of the hadith in such a way that is consistent with the other religious teaching and have accepted its issuance. The result of this research, which has been done by analytical-descriptive method, shows that the best analysis of the content of a hadith is to carry it on the divine knowledge to the happiness or cruelty of the individual in the mother's womb.

    Keywords: Theological Narrations, Prosperity, Misery, Document-text analysis.