فهرست مطالب

رهیافت - پیاپی 76 (زمستان 1398)
  • پیاپی 76 (زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1399/05/15
  • تعداد عناوین: 7
|
  • علی پایا* صفحات 1-22
    دانشگاه ها (در معنای عام این واژه) در زمره مهم ترین نهاد های تاثیر گذار در ظهور و نیز شکل دادن به جهان مدرن به شمار می آیند. نهاد دانشگاه همچنین نقشی اساسی در پاسخگویی به چالش های پایان ناپذیری ایفا می کند که بی وقفه در جهان مدرن رخ می نمایند. شتاب ظهور این چالش ها و تنوع آنها، در قیاس با آنچه در جهان پیشامدرن پدیدار می شد به مراتب فزون تر است. در مقاله حاضر پس از ارایه توضیح کوتاهی در خصوص شماری از مهم ترین مدل های دانشگاه و کارکرد های آن و اشاره به برخی از پر اهمیت ترین چالش های بومی و جهانی و یادآوری نقش دانشگاه در مواجهه با آنها، به مقوله «فضای اجتماعی» و ممیزه های اصلی آن و ارتباط متقابل میان آن و نهاد دانشگاه پرداخته خواهد شد. نکته اصلی مورد تاکید مقاله آن است که هم نهاد دانشگاه و هم فضای اجتماعی، به منزله دو برساخته «حیث های التفاتی جمعی» که بی وقفه دستخوش تطورند، بر یکدیگر و بر دیگر نهاد های موجود در جهان واقعیت های اجتماعی، از جمله و در زمره مهم ترین آنها، نهاد دولت و عرصه سیاست، سپهر فرهنگ و قلمرو اقتصاد، تاثیر می گذارند و از آنها تاثیر می پذیرند. برآیند این اثرات پر شمار، به فعالیت رسیدن ظرفیت های فراخی است که در این برساخته ها و آن نهاد ها مندرج است. پدیدار شدن این ظرفیت ها از سویی با نیازهای کاربران این برساخته ها و نهادها و از سوی دیگر با کارکرد های بالفعل و بالقوه آنها، مرتبط است. مسیله ای که مقاله می کوشد برای آن پاسخی ارایه دهد آن است که بر اساس کدام الگو ها و آموزه های نظری، می توان تعامل میان این برساخته ها و نهاد ها را چنان سامان داد که به طور کلی ظرفیت های مثبت آنها بروز کند و از تحقق ظرفیت های منفی آنها، در حد امکان، جلوگیری به عمل آید.
    کلیدواژگان: دانشگاه، فضای اجتماعی، فناوری، چالش های جهانی و بومی، نوآوری، قلمرو اقتصاد، سپهر فرهنگ و سیاست
  • مجید رضائیان*، محمد توکل صفحات 23-39

    در این مقاله به تحلیل آثار فعالیت دانشگاه ها و موسسه های آموزش عالی غیردولتی- غیرانتفاعی پرداخته شده است. جامعه آماری شامل 355 نفر از دست اندرکاران این موسسه ها در سراسر کشور است که با استفاده از نمونه گیری طبقه ای، 201 نفر از آنان به عنوان جامعه نمونه انتخاب شده اند. گردآوری داده ها با روش پیمایش و ابزار پرسشنامه انجام شده و تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از روش کمی صورت گرفته است. یافته های تحقیق حاکی از آن است که فعالیت این مراکز، آثار مختلفی را به همراه داشته است که از جمله می توان به گسترش آموزش عالی، کاهش تصدی گری و هزینه دولت، کاستن از مهاجرت های داخلی و خارجی برای تحصیل، کمک در برچیده شدن سد کنکور، بومی سازی آموزش عالی در استان ها، ارتقای فرهنگ آموزش، ایجاد شغل و درآمد برای اعضای هییت علمی، کارکنان و مدرسان حق التدریس و ایجاد فرصتی برای بروز و ظهور اندیشه ها و قابلیت ها خارج از چارچوب دولتی اشاره کرد.

    کلیدواژگان: موزش عالی، دانشگاه، آموزش عالی خصوصی، زیرنظام غیر انتفاعی آموزش عالی
  • محمد هاتفی* صفحات 41-66
    تا پیش از نیمه دوم قرن بیستم نظام ارزش گذاری، نظریه و فعالیتی علمی بر مبنای اصل تحقیق پذیری بود و نظریه با نشان دادن راه اثبات فرضیه هایش گزاره های خود را معنادار می ساخت و از آن پس، در تطوری (تکامل) تاریخی، ارزش داوری، مسیله محوری و داوری اجماعی به ترتیب در اعتباردهی به نظریات علمی شکل گرفتند. در این پژوهش، اجلاسیه نظریه پردازی که در چارچوب آیین نامه هییت حمایت از کرسی های نظریه پردازی، نقد و مناظره برگزار شده است را با ابزار توصیفی- تحلیلی و از منظر تحلیل گفتمان بررسی کردیم. نتایج نشان می دهد که پژوهشگر، طرحنامه را در چارچوب نظام ارزیابی ارزش داوری محور طراحی کرده است اما داوران با اتکا به نظام ارزیابی مسیله محور- اجماعی بر فقدان وقوع نوآوری و نظریه رای داده اند. رویکرد پژوهشگر به ارزش فعالیت علمی با نظام گفتمانی برنامه محور و رویکرد داوران با نظام گفتمانی گفت وگویی تطبیق دارد. محور تنشی گفتمان نشان می دهد طراحی فعالیت پژوهشی در پارادایم مسیله محور، در فرایند ارزیابی اجماعی باعث همدلی می شود.
    کلیدواژگان: علوم انسانی، کرسی، نظریه پردازی، ارزیابی، گفتمان
  • محسن نظرزاده زارع* صفحات 53-66
    دانشگاه های تراز جهانی، موسسه های دانشگاهی اند که به ایجاد و گسترش دانش در طیف وسیعی از رشته ها و زمینه ها، ارایه آموزش عالی با کیفیت در تمام سطوح، پاسخگویی به تقاضاها و نیازهای ملی و کمک به افزایش منافع بین المللی اختصاص یافته اند. بنابراین، ارتقاء وضعیت دانشگاه ها و همچنین ارتقاء جایگاه آنها به عنوان هدف اصلی اغلب دانشگاه ها و مدیران دانشگاهی در راستای دستیابی به یک دانشگاه تراز جهانی در نظر گرفته شده است. بر این اساس، هدف اصلی مقاله حاضر بررسی رویکردهای ایجاد دانشگاه تراز جهانی در ایران بود. برای نیل به این مقصود، پژوهشگر از روش پژوهش اسنادی برای جمع آوری و بررسی اسناد و مدارک موجود در ارتباط با موضوع مورد بحث استفاده کرد. نتایج نشان داد که هر یک از کشورها با توجه به ویژگی های خود اقدام به انتخاب یکی از رویکردهای اساسی دستیابی به دانشگاه تراز جهانی یعنی (ایجاد، ادغام و ارتقا) کرده اند. به نظر نگارنده پژوهش حاضر، با مقایسه بین رویکردهای دستیابی به دانشگاه تراز جهانی و با در نظر گرفتن کمبود منابع مالی در کشورمان و همچنین وجود چند دانشگاه با بستر بین المللی در کشور، رویکرد ارتقای موسسه های آموزش عالی فعلی، رویکرد مناسبی در دستیابی به دانشگاه تراز جهانی در کشور ما محسوب می شود.
    کلیدواژگان: تراز جهانی، دانشگاه ترازجهانی، رویکردهای تراز جهانی
  • سپهر قاضی نوری، مهدی سجادی فر، زهرا محمدهاشمی* صفحات 67-84

    ارزیابی میزان موفقیت سیاست ها و دلایل موفقیت یا شکست آنها، بخش مهمی از فرایند سیاست گذاری است. به منظور ارزیابی اثر یک سیاست و برنامه، لازم است ابتدا منطق و اهداف آن مشخص شود تا مبنای تعیین معیارهای ارزیابی قرار گیرد. مدل منطقی با تبیین عناصر سیاست شامل؛ منابع، فعالیت ها، خروجی ها، دستاوردهای کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت و اثرات خارجی، می تواند به عنوان پایه و اساس گزارش عملکرد مورد انتظار برنامه ها در نظر گرفته شود. در این مقاله ابتدا اهداف و منطق ابزارهای سیاستی مالی و مالیاتی بر مبنای مدل منطقی و از دید مبانی نظری مورد بررسی قرار می گیرد. سپس قانون حمایت از شرکت های دانش بنیان به عنوان مطالعه موردی در نظر گرفته می شود و منطق و هدف ابزارهای سیاستی معافیت مالیاتی و تسهیلات مالی از طریق تحلیل محتوای مستندات مرتبط با این قانون و مصاحبه، بر مبنای مدل منطقی ارایه خواهد شد.

    کلیدواژگان: معافیت مالیاتی، تسهیلات مالی، مدل منطقی، اهداف سیاستی، ارزیابی
  • صفورا اللهی*، سعید شوال پور صفحات 83-98

    در سال های اخیر توجه روزافزونی به نقش شبکه های دانش در رشد اقتصادی مناطق شده است. باور عمومی بر این است که رشد منطقه ای تا حدود زیادی تابع ارزش خلق شده درون شبکه های محلی دانش توسط بازیگران متعدد (بنگاه های صنعتی، نهادهای دانشی و نهادهای دولتی) است. تعامل های میان این بازیگران در شبکه های محلی اتفاق می افتند. هدف از این مقاله درک بهتر شبکه های محلی دانش به عنوان عامل مهم رشد منطقه ای و بررسی نقش نهادهای دانشی منطقه در این شبکه هاست. در این تحقیق، برای ارایه شواهد تجربی از ویژگی های شبکه های محلی دانش و نقش دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی و نهادهای حمایتی در آنها، از مطالعه موردی با رویکرد تحلیل شبکه های اجتماعی و نیز به منظور جمع آوری داده های تجربی دست اول از روش پیمایش نوآوری و پیمایش شبکه استفاده شده است. نتایج این تحقیق نشانگر ساختار متفاوت شبکه های رصد و پایش، جابه جایی نیروی کار و همکاری است. همچنین، نهادهای دانشی منطقه در هر یک از شبکه های دانشی خوشه صنعتی از جایگاه متفاوتی برخوردارند. از میان تعاملات بنگاه ها با نهادهای دانشی بیشترین تعداد ارتباطات به تعامل با دانشگاه های منطقه تعلق دارد. همچنین، دانشگاه های محلی مهم ترین منبع جذب نیروی کار تحصیلکرده در منطقه محسوب می شوند. اما میزان همکاری ها میان بنگاه های صنعتی و نهادهای دانشی بسیار کم رنگ است. به طور کلی، بنگاه های دارای واحد رسمی تحقیق و توسعه در مقایسه با واحدهای فاقد واحد تحقیق و توسعه، در هر سه شبکه دانشی، حضور پررنگ تری دارند.

    کلیدواژگان: جغرافیای اقتصادی، شبکه محلی دانش، خوشه نفت، گاز و پتروشیمی خوزستان، تحلیل شبکه های اجتماعی
  • نگار ارمغان*، نگین فلاح حقیقی صفحات 99-114

    سازمان های پژوهش و فناوری با هدف تحقیق و توسعه و با رویکردهای مختلفی در کشورها ایجاد شده اند و نقش حلقه واسط بین دانشگاه، صنعت و دولت را ایفا می کنند. سابقه این سازمان ها به اوایل قرن بیستم باز می گردد که به منظور حمایت از صنایع تشکیل شده اند. امروزه سازمان های پژوهش و فناوری هر کدام بسته به شرایط کشورشان و یا منطقه، ماموریت ها و سیاست های متفاوتی در تحقق اهداف خود به کار می گیرند. این مقاله تلاش دارد به بررسی و تحلیل سیاست های سازمان های پژوهش و فناوری در سایر کشورها و به ویژه در اتحادیه اروپا بپردازد. در این راستا، رویکردهای مختلف از منظر نوآوری، صنعت، دولت، و شاخص های عملکردی در حوزه اتحادیه اروپا مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است. روش مورد استفاده در این پژوهش توصیفی، تحلیلی است. گردآوری داده ها مبتنی بر پژوهش های منتشر شده و کتابخانه ای است، که در آن رویکردها و سیاست ها در سایر موسسه های پژوهشی، صنایع و دانشگاه ها مقایسه شده است. شاخص های به کار گرفته شده، رویکردهای نوآوری و انواع آنها تجزیه وتحلیل و به صورت دسته بندی جدیدی ساختاردهی شده است. در نهایت، در بخش تحلیل نتایج، جمع بندی جدید سیاستی در چهار رویکرد، دولت محور، صنعت محور، نوآورانه و آینده نگر ارایه شده است و سپس، مقایسه تحلیلی برای سازمان های پژوهشی کشور ارایه شده است

    کلیدواژگان: سازمان‎های پژوهش و فناوری، صنعت، نوآوری، استراتژی
|
  • Ali Paya * Pages 1-22
    Universities are amongst the most important institutions that play crucial roles with respect to bringing about and shaping the modern world. The institution of the university also partakes in providing effective responses to the endless challenges which are emerged in the modern world. The frequency of the appearance of these challenges, in comparison to what was happening in the pre-modern world, is much higher. The present paper, first, provides a brief account of some of the chief functions and main models of universities as well as some of the crucial local and global challenges and the role of universities in dealing with them. Then, it discusses the issue of the ‘public space’, its principal characteristics, and the mutual relationship between it and the institution of the university. The main argument of the paper is that the institutions of the university and the public space, as two socially constructed entities which are both the products of collective intentionalities, are constantly evolving and in doing so exert influence upon each other, as well as other entities in the realm of social realities including the institution of the state, and the sphere of politics, culture, and economy. In return, the institution of university and the public space are influenced by those other entities in the social realm. The net result of these many-folded influences is the actualisation of vast potentials which are inherent in these entities and institutions. The actualisation of these potentials is directly linked, on the one hand, to the needs of their users and, on the other, on the inbuilt functions of these institutions. The paper intends to provide an answer to the problem of identifying theoretical models or the sets of instructions by which one can manage the interaction between these institutions and socially constructed entities, ensuring, as much as possible, maximal actualisation of their positive capacities and suppression of their negative capacities.
    Keywords: University, Public Space, Local, Global Challenges, Innovation, the Sphere of Politics, Culture, Economy
  • Majid Rezaeian *, Mohamad Tavakol Pages 23-39

    This paper analyzes the impacts and consequences of the activities of universities and non-governmental, non-profit higher education institutions. The statistical population is 355 officials of these institutions across the country. Out of this population, 201 were selected as sample population by stratified sampling. Survey and questionnaires were employed to collect data and through quantitative method the data was analyzed. Research findings suggest that the activities of these centers have had various consequences, including expanding higher education, decreasing government authority and spending, reducing internal and external migration for education, assisting in the dismantling of the university entrance examination (konkour), localizing higher education in the provinces, promoting culture of education, creating jobs and income for faculty, staff, and sessional lecturer, and creating opportunity to bring ideas and capabilities out of government.

    Keywords: Higher education, Nonprofit higher education subsystem, Private Higher Education, University
  • Mohamad Hatefi * Pages 41-66
    Theorization Chairs are scientific circles for criticizing and evaluating scientific proposals to claim that they are presenting a theory. These chairs are under the executive management of The Board of Theorization, Criticism and Debate. The Code of the Chairs is essentially an executive code. The Code defines the science and classifies the sciences from a realistic point of view and not from an ideological point of view. It just to group the existing scientific disciplines from a thematic and methodological point of view. In the absence of defining the terms of “science” and “theory”, the codebook uses the terms “hypotheses”, “problem”, “arguments”, and “competing theories” for defining the process of theory making. The Code proposes “ultimate judgment-value” for evaluating theories but the research shows that the writer of the proposal (theory maker), is under the influence of an ideological point of view and under that influence, has interpreted the Code’s approach as a “primary judgment-value”. This misunderstanding, has paved the way for emerging a challenge between the discursive values of the Code with the discursive values of the theory maker.
    Keywords: Humanities, Theorization Chairs, Judgment, Value, Discourse
  • Mohsen Nazarzadeh Zare * Pages 53-66
    World-class universities are academic institutions which dedicated to creating and spreading knowledge in a range of disciplines and contexts, providing the higher education with quality at all levels, responding to national demands, and help to increasing the interests of international. Therefore, promoting status of universities and also, promoting rank of them is as a main goal for most of universities and administrators around the world to achieve a world-class university. The aim of the present study was to investigate the approaches to establishing a world class university in Iran, to achieve the aim, a documents analysis method for gathering and analyzing the documents and evidences about world class university was conducted. The results showed that each country for having a world class university must to consider their potentials for choosing one of the fundamental approaches (e.g. promotion, integration and build). According the point of view of present researcher and with comparison between approaches to achieve world class university also, considering lack of budget in our country as well as, existence a few universities with international context, promoting the current universities is an appropriate approach to achieve world class universities in Iran.
    Keywords: World class, World class university, World Class University Approaches
  • Sepehr Ghazinoori, Mehdi Sajadifar, Zahra Mohammad Hashemi * Pages 67-84

    Evaluating the success of policies and the reasons for their success or failure is an important part of the policy process. To assess the effectiveness of policy and program, it is necessary to specify the rationales and goals of the policy tools to be the basis for determining the evaluation criteria. A logic model by explaining the elements of a policy including resources, activities, outputs, short-medium- and long-term outcomes, and external impacts can be considered as the basis for the expected performance report of the programs. In this paper, first, the aims and rationales of fiscal and tax policy instruments are examined from a theoretical standpoint and based on a logic model. Then the law for supporting Knowledge-based firms (KBFs)is considered as a case study and the rationales of tax exemption and funding policy tools are presented on the basis of a logic model after analyzing the content of the relevant documents of this law and the interviews

    Keywords: Tax Exemption, Funding, Logic Model, Policy goals, Evaluation
  • Safora Allahy *, Saeed Shavvalpour Pages 83-98

    In recent years, more attention has been paid to the role of knowledge networks in the economic growth of regions. It is widely believed that regional growth is largely dependent on the value created within local knowledge networks by multiple actors (firms, knowledge institutions, and public institutions). Interactions between these actors take place within local networks. The purpose of this study is to better understand local knowledge networks as an important determinant of regional growth and to investigate the role of knowledge institutions in these networks in a cluster. In this study, a case study with the social network analysis approach was adapted to provide empirical evidence of the characteristics of local knowledge networks and the role of universities, research centers, and support institutions. Innovation survey and network survey methods were used to collect primary data. The results of this research show the structural difference in monitoring, labor mobility, and collaboration networks, and also the different positions of knowledge institutions in each knowledge networks. Among the linkages of firms with knowledge institutions, the largest number of ties is related to interactions with universities in the region. Also, local universities are the most important source of recruitment of skilled personnel in the region. But the level of collaboration and monitoring between industrial firms and knowledge institutions is low. Firms with formal R&D units are more active in knowledge networks, overall.

    Keywords: : Economic Geography, Local Knowledge Networks, Oil, Gas, Petrochemical Industrial Cluster, Social Network Analysis
  • Negar Armaghan *, Negin Fallah Haghighi Pages 99-114

    Research and Technology Organizations have been established with different approaches in several countries. They have as an intermediary link among industry, government and university. The history of these organizations back to the beginning of twentieth century, that their objective was supporting industries. Nowadays, Research and Technology Organizations use different missions and strategies depending on the circumstances of their country or region. This paper tries to analyze the strategies of research and technology organizations in European Union countries. In this regard, various approaches from the point of view of innovation, industry, government, and performance indicators in other areas have been mainly studied in the EU. The research methodology is descriptive and analytic. The data collections are based on documental study, published and library research. These indicators and the innovation approaches are analyzed, structured and proposed as a new category at the end of this paper. Finally, in the results analysis section, a new strategy summary is presented in four approaches, government-oriented, industry-based, innovative and foresight base. An analytical comparison for the Iran’s research organizations is presented comparing to the current existing approaches

    Keywords: Research, Technology Organizations, Industry, Innovation, Strategy