فهرست مطالب

پردازش و مدیریت اطلاعات - سال سی و پنجم شماره 4 (پیاپی 102، تابستان 1399)
  • سال سی و پنجم شماره 4 (پیاپی 102، تابستان 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/05/29
  • تعداد عناوین: 10
|
  • صفر بیگ زاده*، بهروز رسولی صفحات 863-892

    امروزه ابزارها فناوری اطلاعات و فضای دیجیتال همه جوامع بشری را متاثر ساخته اند و هر کس به گونه ای از این فضا بهره برداری می کند. البته این فضا چالش های تازه ای نیز به همراه دارد و از چالش های جدی آن حمایت از حقوق پدیدآوران محتوا است. با آن که حمایت حقوق پدیدآوران در فضای فیزیکی پیرامون دو سده است که در کانون توجه بوده و ضوابط و قوانین گوناگونی برایش تصویب شده است، حمایت از این حق در فضای مجازی هنوز در آغاز راه و با دشواری هایی همراه است. اگرچه، کشورها چه به شکل مستقل و چه از راه تصویب پیمان های منطقه ای و جهانی کوشیده اند تا از حق مولف در این فضای تازه حمایت کنند. هدف کلیدی این مقاله، نگاهی مقایسه ای است به تمهیداتی که در اسناد جهانی، حقوق ایالات متحده، کانادا، و ایران در این باره اندیشیده شده است. برای دستیابی به این هدف، سه سند حقوقی بین المللی و اسناد حقوقی ایالات متحده، کانادا، و ایران به روش تحلیل محتوا بررسی شده اند. از این رو، نخست اسناد کلیدی قانونی شناسایی، مفاد مصوب آنها در پیوند با حمایت پدیدآوران تعیین، و متن قانون مطالعه و با توجه به ویژگی های فضای مجازی تفسیر شده است. یافته ها نشان می دهند که توجه به ویژگی های فضای مجازی در اسناد جهانی و آمریکا و کانادا بیش از قوانین و مقررات ملی است. اگرچه برخی از مواد قانونی در اسناد ایرانی، همانند قانون حمایت حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان؛ قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی؛ قانون حمایت از حقوق پدیدآوران نرم افزارهای رایانه ای؛ قانون تجارت الکترونیکی؛ قانون نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت های غیرمجاز می نمایند؛ قانون مطبوعات؛ مقررات و ضوابط شبکه های اطلاع رسانی رایانه ای؛ پیش نویس لایحه قانون جامع حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط؛ پیش نویس لایحه حمایت از داده و حریم خصوصی در فضای مجازی را می توان برای فضای مجازی هم به کار برد. نتیجه آنکه با توجه به ویژگی های فضای مجازی و توسعه روزافزون این فضا، قانون گذار ایرانی باید در قوانین آتی توجه ویژه ای به آن داشته باشد.

    کلیدواژگان: حق مولف، فضای مجازی، ایالات متحده، کانادا، ایران، اسناد جهانی، مطالعه تطبیقی
  • رضا حسان*، امیرحسین صدیقی، رحمان شریف زاده صفحات 893-920

    قانون مجموعه ای از گزاره های نهادی است که کنش هایی را برای کنشگران ملزم، منع، یا مجاز می کند. شناخت این گزاره های نهادی زبان-محور به فهم بهتر فرآیندها و طراحی خط مشی هایی کاراتر کمک می کند. با این حال پیچیدگی های زبانی موجود در متن این گزاره ها، پردازش آن ها را با چالش هایی مواجه ساخته است. برای غلبه بر این مشکلات در این مقاله روشی نظام مند مبتنی ابزار گرامر نهادی برای پردازش قوانین در زبان فارسی ارایه می شود. ابزار گرامر نهادی در تحلیل گزاره ها، از یک ساختار عمومی نحوی شامل پنج مولفه «ویژگی»، «تکلیف»، «هدف»، «شرایط»، و «وگرنه» بهره می گیرد. از این میان مهم ترین مولفه که باید با توجه به ویژگی های زبان فارسی به عنوان زبان زمینه ای در این پژوهش بیشتر مدنظر قرار گیرد مولفه تکلیف است. در این راستا با بررسی پیشینه و مطالعه قوانین موجود، مصادیق بیان تکلیف در زبان فارسی در قالب افعال وجهی، جمله های اسنادی و جمله های خبری شناسایی و بر حسب نوع تکلیف دسته بندی می شوند. سپس مولفه های موقعیت کنش و روابط آن ها با یکدیگر به صورت نظام مند مشخص می شوند. درنهایت، روش نظام مند پیشنهادی برای تحلیل قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی به کار بسته می شود.

    کلیدواژگان: قانون، پردازش قواعد، تحلیل نهادی، ابزار گرامر نهادی، فناوری اطلاعات
  • مینا قاسمی الوری*، مظفر چشمه سهرابی صفحات 921-952

    پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کمی و انتقادی  پژوهش های انجام شده حوزه کتابخانه های دیجیتال پژوهشگران ایرانی از منظر روش تحقیق، جامعه پژوهش، موضوعات، نویسندگان و وابستگی سازمانی آن ها و نتایج حاصل از پژوهش های پیشین انجام شد. روش پژوهش تحلیل محتوای کمی  است و برای این منظور اطلاعات نویسندگان، عنوان، چکیده، کلیدواژه های مقالات و پایان نامه های مربوط به این حوزه مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. جامعه آماری پژوهش شامل 209 برونداد پژوهشی ایران (138 مقاله و 71 پایان نامه) در حوزه کتابخانه های دیجیتالی است که مبتنی بر ملاک اعتبار درون سنجی تمامی آن برگزیده شدند. از نظر محل انتشار و انجام پژوهش، در مقالات پژوهشی، مجله علمی پژوهشی«پردازش و مدیریت اطلاعات» (13)؛ در مقالات ترویجی، مجله کتاب ماه کلیات (12)؛ و در پایان نامه های تحصیلی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران- واحد شمال (12)، بیشترین فراوانی را به دست آوردند. از نظر موضوعات به کار رفته، نتایج نشان داد موضوعات « ارزیابی کتابخانه های دیجیتال»،  « مفاهیم کتابخانه های دیجیتال، مجازی و الکترونیک »، « امکان سنجی ایجاد کتابخانه دیجیتال و « محیط رابط کاربر کتابخانه های دیجیتال » بیشترین فراوانی را کسب کردند. نتایج تحلیل محتوا گویای آن است که موضوع کتابخانه های دیجیتال در پژوهش های پیشین در سال های اخیر فرایند رو به رشدی داشته و موضوعات جدیدی از جمله وب معنایی، هستی نگاشت، یکپارچه سازی و سازماندهی معنایی در این حوزه توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است. همچنین، بررسی پژوهش ها نشان داد که اولا بخش عمده تحقیقات درصدد معرفی و ترویج مفهومی و مصداقی کتابخانه دیجیتالی بودند، یعنی دانشی که عمده آن به زبان انگلیسی موجود است؛ ثانیا، موضوع بخش زیادی از تحقیقات تکراری است؛ ثالثا، پژوهشی که از نظر مفهومی و یا خلق فناوری به توسعه حوزه کتابخانه دیجیتالی بپردازد، یافت نشد. اضافه بر این، نتایج تحقیق برخی کژی های روش شناسی تحقیقات پیشین را نشان داد که نمونه بارز آن، ذکر روش های تحقیقی است که کاملا قابل تامل می باشند. در مجموع، بررسی موضوعات مورد مطالعه و سیر زمانی انجام آن ها در حوزه نظری و کاربردی کتابخانه های دیجیتال در ایران، منجر به شناسایی خلاهای پژوهشی مربوط به این حوزه شد. لذا به پژوهشگران پیشنهاد می شود به سایر جنبه های کتابخانه های دیجیتال که مورد بررسی قرار نگرفته اند و یا مطالعات کمتری به آن اختصاص داده شده، بپردازند.

    کلیدواژگان: کتابخا نه های دیجیتال، مقالات، پایان نامه ها، تحلیل محتوا
  • آیناز اشتریان اصفهانی، محمدجواد ارشادی*، امیر عزیزی صفحات 953-978

    شاخص های کلیدی عملکرد یک ابزار سودمند در حوزه مدیریت عملیات است و به مدیران ارشد سازمان در ایجاد بهبود مستمر در فرآیندها و واحدهای مختلف اجرایی یاری می رسانند. در سامانه های اطلاعاتی پژوهشی، داده به عنوان منبعی ارزشمند در سرتاسر فرآیند پژوهش به حساب می آید و بخش زیادی از ارزش افزوده ایجاد شده در این فرآیند وابسته به کیفیت داده های پژوهشی است. از سوی دیگر کنترل کیفیت داده ها یکی از مهم ترین فعالیتها در راستای اطمینان از مطلوب بودن سطح کیفیت خروجی سازمان است که امروزه به کمک یک ابزار قدرتمند به نام نمودار کنترل انجام می شود. در این مقاله بمنظور پایش عملکرد سامانه های اطلاعاتی تحقیقاتی شاخص هایی مانند صحت، کامل بودن و دقت توسعه داده  شده اند. داده های پایان نامه/ رساله (پارسا)های  دانشجویان تحصیلات تکمیلی کل کشور که در سامانه گنج اشاعه داده می شوند، به کمک نمودار کنترل I-MR پایش شده اند. نتایج پایش مستمر کیفیت داده در شاخص های مختلف نشان می دهد که در برخی داتشگاه ها که به تازگی به سامانه ثبت پیوسته اند به دلیل عدم آشنایی با روند سامانه و ثبت اطلاعات و نبود آموزش کافی در برخی شاخص ها مانند دقت و صحت نوسانات زیادی وجود دارد و نیاز است اقدامات اصلاحی مناسبی انجام شود. در انتها، ارایه بازخورد به موقع به دانشجویان در خصوص مشکلات کیفی داده ها، پیغام های اطلاع رسانی) مناسب در زمان تکمیل فیلدها توسط دانشجویان تحصیلات تکمیلی و ارایه آموزش های تصویری و تدوین دستورالعملهای لازم به عنوان اقدامات اصلاحی در خصوص ارتقاء کیفیت داده ها و قابلیت فرآیندهای تولید داده، پیشنهاد شده است.

    کلیدواژگان: کیفیت داده، نمودار کنترل، شاخص های کلیدی عملکرد، نمودارI-MR، سامانه گنج
  • صدیقه درخشیده، سید محمد محمودی*، حمیدرضا یزدانی صفحات 979-1012

    امروزه با توجه به اهمیت و گسترش به کارگیری فناوری اطلاعات، بسیاری از سازمان ها شاهد بروز مشکلات و تناقضاتی در رابطه با عدم برآورده شدن نیازهای کسب وکار با توجه به حجم بالای سرمایه گذاری درزمینه فناوری اطلاعات هستند. یکی از دلایل این تناقض عدم وجود همسویی بین راهبرد فناوری اطلاعات و راهبرد کسب وکار و درنتیجه عدم پیاده سازی حکمرانی فناوری اطلاعات اثربخش است. از این رو مهم ترین هدف پژوهش پیش رو ارایه مدلی در راستای شناسایی و رتبه بندی عوامل موثر بر حکمرانی فناوری اطلاعات است. به این منظور از رویکرد ترکیبی DEMATEL و ANP فازی استفاده شده است. در این پژوهش، داده های 20 نفر از خبرگان حوزه فناوری اطلاعات از طریق پرسشنامه گردآوری می شود؛ بنابراین روش پژوهش بر مبنای ماهیت و گردآوری داده ها توصیفی از نوع پیمایشی و ازنظر هدف، توسعه ای کاربردی است. جهت تحقق اهداف و پاسخ به سوال های پژوهش، این پژوهش در سه فاز اصلی انجام گردیده است. در مرحله اول با مرور ادبیات و ارزیابی نتایج مطالعات، زمینه برای شناسایی و استخراج جامع عوامل و زیرعوامل موثر بر حکمرانی فناوری اطلاعات و دسته بندی آنها فراهم شده است. در ادامه، به منظور غربال سازی متغیرهای شناسایی شده، تکنیک دلفی فازی مورد استفاده قرار گرفته و با نظرسنجی خبرگان، دسته بندی 21 زیر عامل کلیدی در بین 7 عامل اصلی تایید شده است. در مرحله دوم، روابط درونی بین عوامل اصلی با استفاده از روش DEMATEL فازی محاسبه و جانمایی شبکه ترسیم گردیده است. در نهایت DEMATEL و ANP فازی ترکیب شده و به منظور وزن دهی عوامل و رتبه بندی آن ها از روش ANP فازی استفاده شده است. از نتایج مهم تحقیق شناسایی عوامل علی و مدل سازی عوامل موثر بر پیاده سازی حکمرانی فناوری اطلاعات در سازمان هاست. اولویت بندی عوامل مذکور نشان می دهد که در میان عوامل اصلی تحقیق، جایگاه فناوری اطلاعات در ساختار سازمانی در وزن دهی با تحلیل شبکه ای دارای  رتبه اول می باشد، با روش دی متل نیز عامل استراتژی فناوری اطلاعات با بیشترین بردار خروجی به عنوان تاثیرگذارترین عامل و حمایت و مهارت های مدیران ارشد در حوزه فناوری اطلاعات با بیشترین مجموع بردار خروجی و ورودی به عنوان پرتعامل ترین عامل شناسایی شده است.

    کلیدواژگان: فناوری اطلاعات، حکمرانی فناوری اطلاعات، روش دلفی فازی، دی متل فازی، فرآیند تحلیل شبکه ای
  • مینو سید طاهرالدینی، محمدعلی حسینی*، نادرقلی قورچیان، امیرحسین داودی صفحات 1013-1038

    این پژوهش با هدف شناسایی عوامل موثر بر شایستگی های فناوری اطلاعات و ارتباطات اعضای هییت علمی «دانشگاه آزاد اسامیشهر تهران » و در راستای ارتقای وضع موجود انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، از نظر نوع داد ه ها کیفی و از نظر شیوهپژوهش تحلیل محتواست. مشارکت کنندگان در این پژوهش بر اساس قاعده و اصل اشباع نظری شامل 16 نفر از خبرگان موضوعی اعم از اساتید،مدیران و متخصصان ICT بودند که با روش نمونه گیری هدفمند و نظری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داد ه ها مصاحبه نیم هساختمند است. داده هابا استفاده از نرم افزار MAXQDA ، اعتبار داده ها با استفاده از روش تاییدپذیری توسط مشارکت کنندگان صورت پذیرفت. بر اساس یافته های پژوهش، عوامل موثر بر توسعه شایستگی های فناوری اطلاعات و ارتباطات اعضای هییت علمی در چهار طبقه شامل چهار عامل محیطی و فنی، عامل فرهنگی، عامل قانونی، عامل تکنولوژیکی و 9 بعد و 37 شاخص شناسایی و طبقه بندی شد.

    کلیدواژگان: سواد اطلاعاتی، شایستگی فناوری اطلاعات و ارتباطات، آموزش و بهسازی، اعضای هیات علمی
  • زهره ذوالفقار، طیبه موسوی میانگاه*، بلقیس روشن، امیررضا وکیلی فرد صفحات 1039-1064

    امروزه شاهد گسترش استفاده از روش های پیکره بنیاد در زبان شناسی هستیم. پژوهش حاضر به بررسی تکنیک های  بهبود عملکرد روش های  بسامد شماری در زبان فارسی و با منظور دستیابی به رویه علمی جهت استخراج خودکار واژگان پایه علوم پزشکی انجام پذیرفته است.استفاده از روش های  آماری در کنار ابزار زبانشناسی پیکره ای (روش های استخراج خودکار ترکیبی)جهت استخراج خودکار واژگان در تعدادی از زبانهای دنیا همچون انگلیسی ،فرانسه،ژاپنی و کره ای طی چند دهه اخیر بسیار رایج بوده است ، حال آنکه در زبان فارسی این روش ها تا کنون به صورت جدی مورد استفاده قرارگرفته نشده اند و اغلب استخراج ها در زبان فارسی به روش سنتی انجام گرفته اند. ضمن آنکه بکار گیری این روش ها در هر زبانی متفاوت است و در هر زبان با توجه به ویژگیهای زبانشاختی آن زبان برون داد روش های آماری متفاوت است. از این رو باید مطابق با ویژگیهای هر زبان در این روش ها تغییراتی اعمال کرد تا در نهایت بتوان به روشی جهت استخراج خودکار واژگان دست یافت.جهت نیل به این هدف در زبان فارسی، از خانواده مدل های بسامد شماری با رویکردهای بسامد شماری پیکره عمومی، بسامد شماری پیکره اختصاصی و روش های بهبودیافته آن ها استفاده شده است. بسامدشماری به کار رفته در پژوهش، برپایه پردازش اطلاعات واژگان در دو پیکره اصلی و اختصاصی که محقق آنرا ایجاد کرده است و از این پس آنرا پیکره محقق ساخته می نامیم، صورت گرفته است . پیکره محقق ساخته شامل متون درس زیست شناسی دوره اول تا چهارم دبیرستان، متون درس علوم دوم و سوم راهنمایی، متون تدریس شده در مرکزآموزش زبان فارسی امام خمینی قزوین، مجلات و مقالات حوزه پزشکی عمومی و پیکره عمومی مورد استفاده ، پیکره روزنامه همشهری (نسخه دوم) می باشد. نتایج بدست آمده نشان می دهد که قابلیت استفاده از روش های بسامد شماری پیکره بنیاد در زبان فارسی برای دست یافتن به شیوه ای واحد در استخراج خودکار واژگان  وجود دارد.شیوه آتی که به یقین می تواند گامی موثر در تهیه و تدوین متون آموزشی زبان فارسی و گسترش آموزش این زبان به شمار آید.  از عمده ترین مشکلات استفاد از روش های ساده، جداسازی واژگان پرتکرار همچون حروف ربط را می توان برشمرد. از این رو جهت بالابردن توان مدل با اعمال روش هایی می توان روش های اولیه را بهبود بخشید. مشاهده می شود که روش بسامدشماری بهبود یافته در پیکره اختصاصی از سایر روش ها عملکرد بهتری داشته و تا 60 درصد واژگان تخصصی را در 50 واژه پر بسامد شناسایی می نماید. از سوی دیگر مشاهده می گردد که با افزایش دامنه واژگان مورد بررسی در پژوهش از 50 به 100، 150 و 200 دقت مدل ها افزایش یافته و  درصد واژگان تخصصی انتخاب شده به ثبات می رسد.

    کلیدواژگان: استخراج خودکار، واژگان علوم پزشکی، پیکره، روشهای ترکیبی استخراج، آموزش زبان فارسی، بازیابی اطلاعات
  • مهسا کاوه، مهدیه میرزابیگی*، هاجر ستوده، امیرسعید مولودی صفحات 1065-1094

    هدف پژوهش حاضر، شناخت چالش های برگردان نام های فارسی به انگلیسی و فراوانی این چالشها در پایگاه وب آف ساینس است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده ها کمی از نوع پیمایشی است. جامعه ی پژوهش شامل نام های نویسندگان ایرانی در پایگاه وب آف ساینس می باشد که در بازه ی زمانی هفت ساله ی 2010 تا 2017 مقاله ی انگلیسی نگاشته اند. تعداد 3110873 نام در ابتدا بازیابی شد که پس از پالایش و یکدست سازی اسامی به 11242 نام تقلیل یافت. به منظور پالایش، آماده سازی و تحلیل داده ها از نرم افزار بیب اکسل، اکسل و پایگاه وب آف ساینس استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد در برگردان نام ها از فارسی به انگلیسی چهار گروه چالش های مربوط به "همخوان ها"، چالش های مربوط به "واکه ها" ، چالش های مربوط به "حذف یا تکرار حروف"  و چالش های "تلفظی" وجود دارد. در دسته ی اول، چالش های همخوان ها، نویسندگان و نگارندگان در برگردان نام ها در یازده حرف (8 واج)، شامل حروف ق، غ، ژ، ع، و، ک، ج، ک، ث، س، ص،  صورت های مختلف نگارشی داشته اند. در دسته ی دوم (چالش واکه ها)، صورت های نگارشی مختلفی در برگردان واکه های (/ i/ ، /u/، توالی واج های /e / و / j/ ،/ o/) و پایانه (ه) از فارسی به انگلیسی مشاهده شد. در دسته ی سوم، وجود حروف مشدد و حروف (ال) در برخی نام ها موجب به وجود آمدن چندگانگی در نگارش نام ها شده است.و در نهایت در در دسته آخر، آواهای ا و ا، و همچنین حذف برخی حروف به علت تفاوت در تلفظ نام ها در گویش ها و زبان های مختلف دچار چندگانگی شده اند. با توجه به اهمیت بازیابی اسامی در جستجوی نویسندگان و همچنین در ارزیابی پژوهش، راهکارهایی همچون استفاده از عملگر های بولی و نویسه جایگزین بین صورت های نگارشی غالب، ایجاد ساندکس زبان فارسی، مجهز کردن پایگاه به ابزارهای دانشی ویژه نام، جهت یکدستی در برگردان نام ها ضرورت دارد.

    کلیدواژگان: بازیابی اطلاعات، پایگاه وب آوساینس، برگردان انگلیسی به فارسی، چالش های برگردان نام ها
  • سعید فارسی، صدیقه محمد اسماعیل*، فهیمه باب الحوائجی، فاطمه نوشین فرد صفحات 1095-1118

    هدف پژوهش حاضر شناسایی و رتبه بندی الزامات رضایتمندی کاربران پایگاه استنادی علوم جهان اسلام(ISC) بر اساس مدل کانو است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر نوع، توصیفی- پیمایشی از شاخه میدانی می باشد. جامعه آماری این پژوهش کلیه اعضاء هییت علمی تمام وقت دانشگاه های تابعه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه پیام نور بود. ابزار گردآوری پرسشنامه محقق ساخته بر اساس مدل کانو بود. پرسشنامه استفاده شده دارای 38 سوال به صورت زوجی، یک سوال عملکردی (مثبت) و یک سوال غیر عملکردی (منفی) بود. روایی آن از دیدگاه صاحب نظران بررسی و مورد تایید قرار گرفت. برای تعیین پایایی از آزمون آلفای کرونباخ (81/0) استفاده شد. حجم نمونه طبق جدول مورگان 382 نفر در نظر گرفته شد که در چارچوب نمونه گیری در دسترس پرسشنامه ها توزیع و گردآوری گردید. داده های بدست آمده بر اساس جدول ارزیابی مدل کانو با استفاده از نرم افزار اکسل و اس پی اس اس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان داد از 19خواسته بررسی شده در پرسشنامه، هفت(7) خواسته اساسی، پنج (5)خواسته عملکردی و هفت(7) خواسته جذاب بود. پاسخگویان هیچ خواسته ای را به عنوان معکوس در نظر نگرفته و همچنین نسبت به هیچ کدام از گزینه ها بی تفاوت نبوده اند. نتایج نشان داد از هفت خواسته اساسی، ارایه وضعیت رتبه بندی با بیشترین ضریب رضایت (52/0)، از پنج خواسته عملکردی، ارایه وضعیت استنادی مقاله بازدید شده توسط کاربر در سایر پایگاه های استنادی توسط پایگاه استنادی علوم جهان اسلام با بیشترین ضریب رضایت (60/0) و از هفت خواسته جذاب، اطلاع رسانی در خصوص انتشارات مورد علاقه کاربر با بیشترین ضریب رضایت (74/0) در صدر قرار دارند.

    کلیدواژگان: رضایت، کاربر، پایگاه استنادی، جهان اسلام، مدل کانو
  • بهزاد غلامپور، علی اکبر صبوری*، علیرضا نوروزی صفحات 1119-1148

    هدف پژوهش حاضر، بررسی روند موضوعی حوزه بیوشیمی و زیست شناسی مولکولی ایران به منظور شناسایی موضوع‏های داغ و نوظهور و بررسی سیر تحولات انجام شده در ساختار فکری این حوزه، در یک بازه زمانی ده ساله است. این پژوهش از نظر نوع، توصیفی و از نظر هدف، کاربردی است. ساختار فکری حوزه بیوشیمی و زیست شناسی مولکولی ایران با استفاده از فنون تحلیل هم رخدادی واژگان و تحلیل ارجاع ها مورد مطالعه قرار گرفت. جامعه پژوهش حاضر را کلیه مقاله های پژوهشی و مروری منتشر شده توسط پژوهشگران ایرانی در طول سال های 2008-2017 در مجله های نمایه سازی شده در پایگاه اطلاعاتی وب آو ساینس موسوم به وبگاه علوم تشکیل می دهد. ابزار گردآوری داده ها، پایگاه اطلاعاتی وبگاه علوم است و ابزار تجزیه و تحلیل یافته ها جهت ترسیم ساختار فکری این حوزه نیز نرم افزار سایت اسپیس است. نتایج نشان داد که واژگانی مانند: بیان ژن، پروتیین، برون تنی، استرس اکسیداتیو، پیوند، آپوپتوز و سلول در زمره مباحث داغ پژوهشی ایران و اصطلاحاتی چون کیتوسان، نانوکامپوزیت، فعالیت ضدباکتری، دینامیک مولکولی، سلول های بنیادی، سلول های بنیادی مزانشیمی و ایموبلیزاسیون بیانگر موضوع‏های نوظهور در پژوهش های‏ ‏ایران در بازه زمانی مورد بررسی بوده‏ است. افزایش تولیدات حوزه بیوشیمی و زیست شناسی مولکولی ایران در سطح جهانی و قرار گرفتن آن در اولویت های پژوهشی کشور باعث شد تا این حوزه از دیدگاه علم سنجی مورد بررسی قرار گیرد. از این رو، با توجه به موضوع‏های داغ و نوظهور شناسایی شده در این پژوهش، از این گونه پژوهش ها میتوان به عنوان یک نقشه راه برای برنامه ریزی ها و سیاست گذاری های  کلان علمی کشور استفاده نمود.

    کلیدواژگان: ساختار فکری، هم رخدادی واژگان، هم ارجاعی، بیوشیمی و زیست شناسی مولکولی، موضوع های داغ، موضوع های نوظهور، مصورسازی، ایران
|
  • Safar Beigzadeh*, Behrooz Rasuli Pages 863-892

    Development of digital tools and emergence and expansion of cyberspace did not go down for a short time, but the growth of these tools and space was so large that it involved most people, institutions, and processes. In the virtual universe, a large volume of content is created daily in a variety of ways and is at the hands of users. One of the key challenges in such a space is to protect the copyright and prevent it from violation. Although the protection of such a right in the physical space is not difficult, and the various rules and regulations guarantee this right, in cyberspace, due to its features, there are many challenges to the protection of copyright and notifies. However, the acceleration of the development and expansion of digital tools is also added to these difficulties and challenges. In this situation, countries have either tried independently or through ratification of regional and international treaties to protect copyright in this new space. The key goal of this article is to look at the arrangements made in the Universal Documents, the law of the United States, Canada, and Iran in this regard. In order to achieve this goal, legal documents related to this field have been gathered and, while expressing some challenging features of cyberspace in comparison with the real environment, have been explained about the way in which the relevant provisions are maintained.

    Keywords: Intellectual Property Rights, Copyright, Digital World, Iran, USA, Canada, International Law, Comperative Study
  • Reza Hesan*, Amir Hossein Seddighi, Rahman Sharifzadeh Pages 893-920

    Law is a set of institutional statements that oblige, prohibit, or authorize actions for actors in different situations. Understanding these language-based institutional statements will help to better understand processes and design more efficient policies. However, the linguistic complexities contained in the text of these propositions have made it difficult to process them. In order to overcome these problems, this paper presents a systematic way of processing rules in Persian language based on institutional grammar tool. Institutional grammar tool uses a general syntactic structure, including the five components: “attributes”, “deontic”, “aim”, “conditions”, and “or else”. “Attribute” is any kind of value that separates the actors subject to the institutional statement from other actors. “Deontic” expresses possible (permitted), must (obligatory), and must not (forbidden) meanings. “Aim” describes the action and consequence that the deontic component is concerned with. “Conditions” refer to variables that specify the time and place that an action is permitted, obligatory, or forbidden. “Or else” relates to the consequence of non-compliance. The most important component that should be considered more due to the characteristics of Persian language as the contextual language of this research is the “Deontic” component. In this regard, by examining the literature and studying the existing laws, the examples of expressing the deontic component in Persian language in the form of modal verbs, linking sentences and declarative sentences are identified and classified according to the different types of deontic. Finally, the proposed systematic method is used for analysing the law on preventing and combating fraud in carrying out scientific works. The results of this analysis indicate some shortcomings in this law. For example, some of the main actors who can contribute to the process of preventing fraud in scientific works have been neglected. The “or else” component has not been explicitly stated in many statements which may decrease the effectiveness of these statements as they may be treated as a norm, which are not obligatory, instead of rules. The results of this analysis led to a better understanding of the law and the identification of its shortcomings, which could be used for further corrections.

    Keywords: Law, Rule Processing, Institutional Analysis, Institutional Grammar Tool, Information Technology
  • Mina Ghasemi Alvari*, Mozaffar Cheshmehsohrabi Pages 921-952

    The purpose of this study was to analyze the quantitative and critical content of research conducted by Iranian researchers in digital libraries in terms of research method, research community, topics, authors and their organizational affiliation and results of previous research. The research method is quantitative content analysis and for this purpose the authors' information, title, abstract, articles keywords and theses related to this field were analyzed. The statistical population of the study consists of 209 Iranian research outputs (138 articles and 71 theses) in the field of digital libraries that were selected based on their internal validity criteria. In terms of place of publication and research, in research articles, Scientific Journal of Information Processing and Management (13); in Extension Articles, Journal of Monthly Books (12); And in the theses, Islamic Azad University of Tehran - North Branch (12) gained the most frequency. In terms of topics used, the results showed that topics such as "evaluation of digital libraries","concepts of digital, virtual and electronic libraries", "feasibility of creating digital libraries" and "digital libraries user interface" gained the most attention. The results of content analysis indicate that the topic of digital libraries in previous research has been growing in recent years and new topics such as semantic web, mapping, semantic integration and organization in this area have attracted the attention of researchers. Has attracted. Also, research studies have shown that the bulk of research has been aimed at introducing and promoting the conceptual and conceptual content of the digital library, namely the knowledge available in English; second, the subject of much repetitive research; Conceptual or technology creation to develop the digital library field was not found. In addition, the results of some previous methodological research shows that the most prominent examples are research methods that are quite feasible. Overall, the study of the topics studied and their timing in the field of theory and practice of digital libraries in Iran led to the identification of research gaps in this field. Researchers are therefore encouraged to look at other aspects of digital libraries that have not been studied or devoted to less research.

    Keywords: digital libraries, articles, theses, content analysis
  • Aynaz Ashtarian Esfahani, Mohammad Javad Ershadi*, Amir Azizi Pages 953-978

    Key performance indicators are a useful tool in the field of operations management and help senior managers in the organization continually to improve their processes. In research information systems, data is considered as a valuable resource throughout the research process and much of the added value created in this process depends on the quality of the research data. Data quality control, on the other hand, is one of the most important activities to ensure that the quality of an organization's output is optimal, and is nowadays achieved through a powerful tool called control chart. In this paper, indicators such as accuracy, completeness and precision have been developed to monitor the performance of research information systems. The dissertation / thesis data of postgraduate students throughout the country that are disseminated in the GANJ System are monitored using the I-MR control chart. The results of continuous monitoring of data quality in different indices shows that in some of the newly integrated systems, there is a great deal of fluctuation in some indicators such as lack of familiarity with the system and information recording and lack of adequate training in some indices such as accuracy and precision. Lastly, providing timely feedback to students on data quality issues, appropriate notifications when completing fields for graduate students, and providing visual training and formulating necessary guidelines introduced as corrective actions to improve data quality and production process capability.

    Keywords: Data Quality, Control Chart, Key Performance Indicators, I-MR Chart, GANJ System
  • Sedigheh Derakhshideh, Seyed Mohammad Mahmoudi*, Hamid Reza Yazdani Pages 979-1012

    Today, due to the importance and expansion of the use of information technology, many organizations are witnessing problems and inconsistencies regarding the non-fulfillment of business needs due to the high volume of investment in information technology. One of the reasons for this discrepancy is the lack of alignment between the IT strategy and the business strategy, and therefore the lack of effective implementation of information technology governance. Therefore, the most important goal of the research is to provide a model for identifying and ranking the factors affecting IT governance. For this purpose, it has been used from the combined approach of fuzzy DEMATEL and fuzzy ANP .In this study, the data of 20 experts in the field of information technology are collected through a questionnaire. Therefore,The research method is  descriptive survey based on the nature and data collection and in terms of purpose, it is a practical development. In order to achieve the goals and answer the research questions, this research has been done in three main phases. In the first stage, by reviewing the literature and evaluating the results of studies, Provides a context for the comprehensive identification and extraction of factors and sub-factors affecting IT governance and their classification. In the following,  for the screening the identified variables, fuzzy Delphi technique was been used and with the opinion of experts, the classification of 21 key sub-factors among the 7 main factors has been confirmed. In the second step, internal relationships between the main factors are calculated using fuzzy DEMATEL method and the location of the network is plotted. Finally combined DEMATEL and fuzzy ANP and fuzzy ANP method has been used to weigh the factors and rank them. One of the most important result of the current research is to identify the causes and prioritize the effective factors in implementing of information technology governance in organizations. These priorities indicate that, among other factors, the position of information technology in organizational structure in the weight of networks analysis has the first priority. Too, By DEMATEL method .The IT strategy factor with the highest output vector has been identified as the most influential factor and the support and skills of senior IT managers with the highest total output and input vector have been identified as the most interactive factor

    Keywords: Information technology, Information technology Governance, Fuzzy Delphi, Fuzzy DEMATEL, Analytic Network Process
  • Minoo Seyed Taheredini, Mohammad Ali Hosseini*, Nader Gholi Ghorchian, Amir Hossein Mohammad Davoodi Pages 1013-1038

    The purpose of this study was to identify the factors affecting the competencies of Information and Communication Technology (ICT) of faculty members of Islamic Azad University of Tehran in order to improve the status quo. The present study was applied in terms of data quality and in terms of research method of content analysis. Participants in this study were selected based on theoretical principle of saturation, including 16 faculty members, such as professors, managers and ICT specialists who were selected through purposeful and theoretical sampling. The data collection tool is a semi-structure interview. Data were analyzed using MAXQDA software in three stagesof open, axial and selective coding. Data validation was done using the verifiability method by the contributors. Based on research findings, effective factors on the development of ICT competencies of faculty members were identified and categorized in four categories including four environmental and technical factors, cultural factor, legal factor, technological factor, and nine dimensions and 37 indicators

    Keywords: Information Literacy, Competency of Information, Communication Technology, Education, Improvement, Faculty Members
  • Zohreh Zolfaghar, Tayebeh Mosavi Miangah*, Belghis Rovshan, Amir Reza Vakilifard Pages 1039-1064

    Nowadays we are witnessing the dramatic growth of utilizing corpus-based studies in linguistics known as corpus linguistics. The current research aims to study the improvement of frequency techniques in Farsi Language and has been conducted in order to achieve a scientific approach in automatic term extraction focused on extracting basic medicine terms. Using statistical approaches along with corpus linguistic tools (hybrid extraction methods) for automatic term extraction purposes, have become quite common in a number of languages such as English, French, Japanese and Korean. So far, these approaches have not been utilized in Farsi language widely and most of the efforts for term extraction have been conducted in traditional ways. On the other hand, these approaches are language specific and it is not possible to use them for a different language. They should be modified based on the properties of the target language in order to achieve an extraction method which is appropriate for that language. To do so, a group of frequency models with approaches to count frequency in a main corpus and a special corpus and their improved methods have been utilized. The frequency method used in this study has counted the terms in a general and a main corpus which is created by the researcher. These corpuses are formed from the texts in science textbooks of Iran High schools (grades 9-12), science text books of Iran middle schools (grade 7-8), the science texts taught in the Qazvin Imam Khomeini Farsi Language Center and some journals and articles on general science. Achieved results show that there is a potential possibility to extract terms automatically in Farsi. Among the major challenges of utilizing the simple methods we can refer to the process of separating high frequency words such as coordinators or prepositions. Therefore, to increase the power of this model, we improved the basic models by applying some techniques on the them. It is observed that the improved frequency method has shown a better performance in the special corpus as opposed to other methods and has been able to predict up to 60% of the special vocabulary in the first 50 high frequency extracted vocabulary. On the other hand, other results of the study show that the presence of low frequency vocabulary in the general corpus with a frequency similar to the frequency of special vocabulary, has led to achieving weaker results than the simple method.

    Keywords: Automatic term extraction, medicine vocabulary, corpus, hybrid extraction methods, Farsi language teaching, information retrieval
  • Mahsa Kaveh, Mahdieh Mirzabeigi*, Hajar Sotudeh, Amirsaeid Moloodi Pages 1065-1094

    The present study investigated the challenges of transliteration of Persian names to English ones, and the impact of these challenges on the recall of web of science’s retrieved results. This study is applied in terms of objectives and quantitative (i.e., survey) in terms of data collection procedure. The population included the names of Iranian authors who had published an English article in Web of Science between 2010 and 2017. First of all, 3110873 names were retrieved. It reduced to 11,242 after homogenization process. Data was collected through Bibexcel and Excel software and Web of Science database. The findings showed that there were three types of challenges (i.e., vowels, consonants, and omitted or double consonants) in transliteration of Persian names to English ones; they resulted in non-homogenous and different written forms. In addition, the results of Chi-square test showed that the frequency of all forms of the mentioned challenges had a significant effect on the recall of the retrieved results. Considering the importance of retrieving the names in retrieval studies as well as research studies’ evaluation, some solutions, such as the using Boolean operators and wildcards between the prevailing typographical forms, creating Persian soundex, and equipping the database with the thesaurus, are suggested

    Keywords: Recall, Information Retrieval, Studies’ Evaluation, Transliteration of Persian Names to English, Names Transliteration Challenges
  • Saeed Farsi, Sedigheh Mohammad Ismail*, Fahimeh Bab Al-Hawaiji, Fatemeh Nooshin Fard Pages 1095-1118

    The purpose of this study is to identify and rank the users satisfaction requirements of Islamic World Science Citation Center (ISC) based on Kano model. This study is applied and in terms of type, descriptive-survey of field branch. The statistical population of this study was all full-time faculty members of affiliated of Ministry of Science, Research and Technology, Islamic Azad University and Payame Noor University. A researcher-made questionnaire based on the Kano model was used for data collection. The questionnaire used consisted of 38 pairs of question, one functional (positive) and one non-functional (negative). Its validity was evaluated and approved by experts. Cronbach,s alpha test (0.81) was used to determine reliability. The sample size was 382 persons according to Morgan table and questionnaires were distributed in the framework of available sampling. The data were analyzed according to the Kano model evaluation table using Excel and Spss software. The results showed that out of the 19 questions examined in the questionnaire, seven (7) were basic, five (5) were functional, and seven (7) were attractive. Respondents did not consider any request to be reversed, nor were they indifferent to any of options. Satisfaction coefficient also showed that out of the seven basic demands, the ranking status with the highest satisfaction factor (0.52). out of five functional demands, the citation status of  the article visited by the user in other databases was cited by the Islamic World Science Citation Center (ISC) with the highest satisfaction rate (0.60) and out of seven attractive demands, Information about the user's favorite publications tops with the highest satisfaction rate (0.74).

    Keywords: Satisfaction, User, Citation database, Islamic World, Kano Model
  • Behzad Gholampour, Ali Akbar Saboury*, Alireza Noruzi Pages 1119-1148

    The purpose of this descriptive research was to identify hot and emerging topics in Biochemistry and Molecular Biology in Iran and to map the intellectual structure of this field in a ten-year period. The intellectual structure of the field of Biochemistry and Molecular Biology in Iran was studied by analyzing co-occurrences of keywords and cited references. The research population of this study was all research and review papers of Iranian researchers published in journals indexed by the Web of Science database from 2008 to 2017. The collected data from Web of Science were analyzed by the CiteSpace Software in order to map the intellectual structure of this field. The results showed that the keywords such as gene expression, protein, in vitro, oxidative stress, binding, apoptosis and cell were among the hot research topics in Iran and terms such as chitosan, nanocomposite, antibacterial activity, dynamics molecules, stem cells, mesenchymal stem cells and immobilization have been indicative of the emerging topics in Iranian research in the studied time period. Increasing publications in the field of Biochemistry and Molecular Biology in Iran at the international level and its inclusion in the country's research priorities led us to conduct a scientometric study of this research area. Therefore, due to the hot and emerging topics identified in this research, such studies can be used as a road map for the country's large-scale scientific planning and policy.

    Keywords: Intellectual Structure, Keywords Co-occurrence, Cited References, Biochemistry, Molecular Biology, Hot Topics, Emerging Topics, Visualization, Iran