فهرست مطالب

تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران - سال سی و ششم شماره 3 (مرداد و شهریور 1399)
  • سال سی و ششم شماره 3 (مرداد و شهریور 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/05/29
  • تعداد عناوین: 12
|
  • صادق پورمرادی*، علی اعلمی، مسعود اصفهانی صفحات 359-375

     به منظور ارزیابی میزان و درجه پلیمریزاسیون اینولین، عملکرد ریشه تر و اینولین 15 توده و رقم کاسنی (Cichorium intybus L.) بومی و وارداتی، آزمایشی در قالب بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه ایستگاه تحقیقات خشکه داران استان مازندران در سال های 97-1395 اجرا شد. ماده گیاهی پژوهش، شامل 13 توده داخلی و دو رقم وارداتی از جنس کاسنی بود. در سال دوم آزمایش، در انتهای مرحله رزت، ریشه ها برداشت، توزین و محاسبات مربوطه انجام شد. عصاره گیری نمونه ها به روش استخراج آبی انجام شد، سپس قند کل و قند احیاءکننده نمونه ها اندازه گیری و میزان و درجه پلیمریزاسیون اینولین نمونه ها محاسبه گردید. مقایسه میانگین ها نشان داد که توده های رشت، چمستان و رقم وارداتی Selenite، به ترتیب با 15.8، 13.9 و 14.3 درصد دارای بیشترین محتوای اینولین در بین ژنوتیپ های کاسنی بودند. یافته های تحقیق نشان داد که رقم Selenite با تولید 35.458 تن در هکتار ریشه تر و 2818.9 کیلوگرم در هکتار اینولین، در بین رقم ها و نمونه های کاسنی مورد مطالعه بیشترین میزان ریشه و اینولین را دارا بوده و توده تنکابن به ترتیب با عملکرد 12.692 تن در هکتار ریشه تر و 807.5 کیلوگرم در هکتار اینولین، پس از آن در رتبه دوم قرار گرفت و از سایر توده ها و رقم های تحقیق برتر بود. نتایج این آزمایش نشان داد که ژنوتیپ های Selenite و تنکابن از نظر میزان و درجه پلیمریزاسیون اینولین در دو سال تحقیق پایداری مناسبی داشته و از نظر عملکرد ریشه و اینولین نیز از ژنوتیپ های برتر کاسنی بودند و برای منطقه غرب مازندران مناسب تر شناخته شدند.

    کلیدواژگان: توده، اینولین، درجه پلیمریزاسیون، عملکرد ریشه، کاسنی (Cichorium intybus L، )
  • حسن پیرانی، محمدتقی عبادی*، علی رضایی صفحات 376-389

    اطمینان از تولید سالم و پایدار محصولات کشاورزی به ویژه گیاهان دارویی همراه با حفظ محیط زیست موضوع قابل توجهی است که هر روز بر اهمیت آن افزوده می شود. به منظور بررسی تاثیر کاربرد کود جلبک دریایی بر خصوصیات رشدی و عملکرد کمی و کیفی گیاه دارویی زوفا (Hyssopus officinalis L.)، آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تیمار (صفر، 2.5، 5 و 10 میلی لیتر بر لیتر) از کود مایع جلبک دریایی و سه تکرار به صورت محلول پاشی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس در سال 1396 انجام شد. صفات اندازه گیری شده شامل ارتفاع بوته، سطح برگ، قطر ساقه، طول سرشاخه گلدار، وزن تر و خشک بوته، شاخص سبزینگی، درصد و اجزای اسانس بودند. نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد که تیمار کود جلبک دریایی بر تمامی صفات مورد مطالعه بجز طول سرشاخه گلدار و قطر ساقه تاثیر معنی داری داشت و بالاترین ارتفاع بوته (49.66 سانتی متر)، بیشترین وزن تر بوته (103.22 گرم)، بیشترین وزن خشک بوته (22.89 گرم)، بیشترین سطح برگ (0.77 سانتی متر مربع) و بیشترین میزان شاخص سبزینگی (61.83) در حضور کاربرد کود جلبک دریایی بدست آمد. همچنین تیمار 10 میلی لیتر از کود جلبک دریایی بیشترین درصد و عملکرد اسانس (0.58% و 2.12 گرم بر مترمربع) را موجب شد. آنالیز اسانس نشان داد که ترکیب های بتا-پینن، ترنس-پینوکامفن و سیس-پینوکامفن اجزا غالب اسانس در تمامی تیمارها بودند. بیشترین میزان بتا-پینن (32.8%)، سیس-پینوکامفن (42.5%) و ترنس-پینوکامفن (19.6%) در تیمارهای کاربرد کود جلبک دریایی بدست آمد ولی اختلاف چندانی با تیمار شاهد نداشتند. براساس نتایج حاصل از این تحقیق، مصرف کود جلبک دریایی می تواند موجب بهبود ویژگی های شاخص های رشدی و عملکرد کمی و کیفی گیاه دارویی زوفا گردد.

    کلیدواژگان: زوفا (، Hyssopus officinalis L)، کود جلبک دریایی، درصد اسانس، عملکرد ماده خشک، سیس-پینوکامفن
  • معصومه درافشان، مهدی سلطانی حویزه*، وحید شریعتی صفحات 390-403

    شناسایی ژن های بیوسنتز کننده متابولیت های اختصاصی گیاهان دارویی امروزه با سرعت و دقت فراوان با استفاده از فناوری های جدید مطالعه ترنسکریپتوم مانند توالی یابی RNA انجام می شود. این مطالعه به منظور شناسایی ژن های اختصاصی مسیر بیوسنتز تری ترپن ها و سزکویی ترپن های موجود در بافت میوه هندوانه ابوجهل (Citrullus colocynthis L.) انجام شد. با استخراج RNA از بافت میوه های هندوانه ابوجهل برداشت شده از منطقه اندیمشک واقع در استان خوزستان در سال 1396، تکنیک توالی یابی RNA با استفاده از بن سازه Iluumina HiSeq 2500 اجرا شد. مراحل بیوانفورماتیکی شامل یک پارچه سازی نوپدید با استفاده از نرم افزار Evidential-gene و تفسیر کارکردی با استفاده از پایگاه اطلاعاتی KAAS انجام گردید. از تعداد 21952885 توالی دارای کیفیت بالا، تعداد 55311 تک ژن یک پارچه تولید شد و این تک ژن ها به صورت موازی در پایگاه های اطلاعاتی مختلف بارگذاری شدند. در پایگاه KAAS تعداد 17359 تک ژن در 134 مسیر گیاهی آنوتیت (Annotate) شدند. از میان مسیرهای متابولیت های ثانویه مختلف و مهم در بافت میوه گیاه هندوانه ابوجهل، به مسیر ژنی "تری ترپن ها" و" سزکویی ترپن ها" تعداد 39 تک ژن و 8 ژن اورتولوگ اختصاص داشت. آنالیز ترنسکریپتوم این گیاه دارویی با هدف شناسایی ژن های مسیرهای بیوسنتزی متابولیت های ثانویه جنبه های پژوهشی و اجرایی مختلفی ازجمله مهندسی مسیر بیوسنتز متابولیت های دارویی گیاهی را زمینه سازی می کنند.

    کلیدواژگان: کوکوربیتاسین، توالی یابی RNA، متابولیت های ثانویه، یک پارچه سازی نوپدید، ترپن ها
  • شیما حاتمی باورصاد، نوشین زندی سوهانی*، علی رجب پور صفحات 404-416

     ترکیب های شیمیایی، خاصیت حشره کشی و دورکنندگی اسانس گیاه باریجه (Ferula gummosa Boiss.)، زیره سبز (Cuminum cyminum L.)، زیره سیاه (Carum carvi L.) و شمعدانی معطر(Pelargonium roseum Willd.) علیه حشرات کامل سوسک چهارنقطه ای حبوبات (Callosobruchus maculatus F.) مطالعه گردید. از کروماتوگرافی گازی برای شناسایی ترکیب های شیمیایی اسانس ها و از زیست سنجی برای تعیین میزان سمیت تدخینی اسانس ها در ظروف 50 میلی لیتری حاوی 20 حشره کامل و از دستگاه بویایی سنج برای آزمایش های دورکنندگی اسانس ها استفاده شد. بیشترین ترکیب های شیمیایی اسانس ها به ترتیب برای باریجه، بتا-پینن (35.2%)، آلفا-پینن (9.4%)، پارا-سیمن (8.5%) و ترپینن-4-ال (8.5%)؛ زیره سبز، کومین آلدهید (46.6%)، پارا-سیمن (4/18%)، گاما-ترپینن (2/12%) و آلفا-ترپینن-7-آل (1/8%)؛ زیره سیاه، کاروون (46.2%)، پی-سیمن (14.0%) و گاما-ترپینن (8.3%) و برای اسانس شمعدانی معطر بتا-سیترونلول (47.3%) و سیترونلیل فرمیت (13.2%) به ثبت رسید. میزان سمیت تنفسی اسانس زیره سبز و زیره سیاه روی حشرات کامل سوسک چهارنقطه ای حبوبات نسبت به دو اسانس دیگر بیشتر و خاصیت دورکنندگی برای تمامی اسانس های مورد آزمایش علیه سوسک آفت ملاحظه شد. درصد دورکنندگی اسانس های شمعدانی، باریجه، زیره سبز و زیره سیاه به ترتیب 41.66، 64.70، 70.17 و 66.29 محاسبه گردید. نتایج نشان داد از این اسانس ها به عنوان یک جایگزین موثر برای کنترل سوسک چهارنقطه ای حبوبات و احتمالا سایر سوسک های انباری می توان استفاده نمود.

    کلیدواژگان: گیاهان معطر، حبوبات انباری، فعالیت حشره کشی، مونوترپن
  • علی عبداللهی آرپناهی*، محمد فیضیان، غزاله مهدی پوریان صفحات 417-428

     به منظور بررسی تاثیر باکتری های محرک رشد گیاه (PGPR) و تنش کم آبی بر اسانس (EO) و ترکیب اسانس گیاه آویشن دنایی (Thymus daenensis Clack)، آزمایشی گلخانه ای در سال 1396 در شهرکرد انجام شد. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی با سه تکرار انجام گردید. فاکتورها شامل چهار سطح رژیم آبیاری و دو سطح تلقیح باکتریایی بودند. فاکتور اول شامل آبیاری در حد ظرفیت مزرعه (FC) (A: عدم تنش)، آبیاری پس از کاهش 20-25% ظرفیت مزرعه (L: تنش کم)، آبیاری پس از کاهش 35-40% ظرفیت مزرعه (M: تنش متوسط) و آبیاری پس از کاهش 60-55% ظرفیت مزرعه (S: تنش شدید) بود. فاکتور دوم شامل عدم تلقیح با باکتری های PGPR (C: شاهد) و تلقیح با باکتری های PGPR (P: Pseudomonas fluorescens و Pseudomonas aeruginosa) (P: تلقیح باکتریایی) بود. نتایج نشان داد که پارامترهای مورفولوژیکی در تیمارهای باکتریایی به طور معنی داری افزایش یافته بودند، اما تنش کم آبی باعث کاهش کلیه پارامترها شد. با افزایش تنش کم آبی، میزان اسانس در تنش کم آبی افزایش یافته و با افزایش شدت تنش کم آبی کاهش یافت. تلقیح باکتریایی مقدار اسانس را افزایش داد، اگرچه این افزایش از نظر آماری معنی دار نبود. تلقیح با باکتری های PGPR و تنش کم آبی به ترتیب بر 13 و 14 ترکیب اسانس تاثیر معنی داری داشت. اثر متقابل PGPR و تنش کم آبی بر مولفه 13 ترکیب اسانس اثر معنی داری داشت. تیمول و کارواکرول دو جزء مهم اسانس آویشن دنایی با افزایش شدت تنش کم آبی کاهش یافتند، اما تلقیح با باکتری های PGPR آنها را به ویژه در تیمارهای تنش کم آبی افزایش داد.

    کلیدواژگان: آویشن دنایی (Thymus daenensis Clack)، اسانس، باکتری‌های محرک رشد گیاه، تنش کم‌آبی
  • قدرت عبادی مناس*، غلامرضا نجفی صفحات 429-437

    شناسه دیجیتال (DOR):98.1000/1735-0905.1398.36.429.101.3.1576.1610 امروزه به دلیل عوارض زیاد داروهای شیمیایی، بیشتر مردم به طب سنتی روی آورده و تعداد زیادی از گیاهان را مورد استفاده قرار می دهند. یکی از گیاهان دارویی که در طب سنتی بسیار مورد استفاده قرار می گیرد، سداب (Ruta graveolens L.) نام دارد. عصاره این گیاه به دلیل ترکیب های متنوع با خواص بیولوژیکی متفاوت، عوارض مختلفی بر سلول های بدن دارد. هدف این مطالعه بررسی اثرهای عصاره گیاه سداب بر DNA اسپرم ها، لقاح و مراحل اولیه رشد جنین در موش های کوچک سفید آزمایشگاهی است. در این مطالعه، 20 موش کوچک سفید آزمایشگاهی نر بالغ سالم با وزن تقریبی 3±25 گرم مورد استفاده قرار گرفت. موش ها به طور تصادفی به دو گروه 10 تایی تقسیم شدند. گروه آزمایش دوز mg/kg 300 عصاره آبی گیاه سداب در حجم 0.2 میلی لیتر و گروه کنترل 0.2 میلی لیتر نرمال سالین را روزانه به مدت 45 روز از طریق دهانی دریافت نمودند. داده های حاصل از مطالعه به روش ANOVA تجزیه وتحلیل آماری شد. نتایج نشان داد پارامترهای اسپرمی ازجمله تعداد اسپرم ها، قابلیت زنده ماندن اسپرم ها به علاوه پارامترهای جنینی ازجمله اووسیت های لقاح یافته، جنین دوسلولی، تعداد بلاستوسیست‎های گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل به طور معنی داری (0.05>P) کاهش یافته است. اما درصد اسپرم های نابالغ و شکستگی در DNA اسپرم های گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل به طور معنی داری (0.05>P) افزایش یافته بود. نتایج این مطالعه نشان داد که عصاره گیاه سداب موجب کاهش پارامترهای اسپرمی و کاهش پارامترهای جنینی می گردد.

    کلیدواژگان: آسیب DNA، اسپرم، Ruta graveolens L، رشد جنین، موش
  • ساسان محسن زاده*، مهسا فرخ منش، راحله مسعودی صفحات 438-447

     گیاهان دارویی به دلیل داشتن متابولیت های ثانویه احتمالا دارای اثرهای سیتوتوکسیک بوده و اطلاع از میزان سمیت آنها ضروریست. گل گاوزبان ایرانی (Echium amoenum Fisch. et Mey.) متعلق به شمال ایران و یکی از گیاهان دارویی مهم در طب سنتی ایرانی است. دارای گل های بزرگ قرمز رنگ می باشد که پس از خشک شدن به رنگ بنفش تیره در می آید و جوشانده آن استفاده های دارویی دارد. هدف از این تحقیق ارزیابی سیتوتوکسیک عصاره آبی گلبرگ های گاوزبان بر سلول های انسانی بود. در این پژوهش اثرهای سیتوتوکسیک غلظت های مختلف عصاره گل گاوزبان بر سلول های گلیوبلاستومای انسانی با آزمون رنگ تترازولیوم مطالعه شد. طرح آماری کاملا تصادفی با سه تکرار برای شاهد و تیمار ها استفاده گردید. عصاره آبی این گیاه با IC50 برابر 19.28 میلی گرم در میلی لیتر دارای اثر سیتوتوکسیک بر سلول های گلیوبلاستومای انسانی بود. مورفولوژی سلول های تیمار شده، از حالت چند ضلعی به کروی تغییر شکل دادند. مطالعات فوق نشان می دهد که هر چند عصاره آبی گلبرگ های گل گاوزبان ایرانی دارای اثرهای مفیدی می باشد، اما مصرف آن باید با احتیاط و طبق دستور انجام شود، چون همان گونه که دارای اثر سمی بر سلول های گلیوبلاستومای انسانی است ممکن است بر سلول های سالم نیز اثر سمی داشته باشد.

    کلیدواژگان: آزمون MTT، سلول گلیوبلاستومای انسانی، سمیت سلولی، گل گاوزبان (Echium amoenum Fisch، et Mey، )، گیاه دارویی
  • سیده حکیمه داودی*، عباس بیابانی، علی راحمی، سید علی محمد مدرس ثانوی، ابراهیم غلامعلی پور علمداری، مهدی زارعی صفحات 448-465

    به منظور بررسی اثر کلات های آهن و روی بر برخی خصوصیات کمی و کیفی گیاه دارویی سیاه دانه (Nigella sativa L.) آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در دو منطقه (مزرعه تحقیقاتی دانشگاه گنبد کاووس و مزرعه دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس تهران) انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل: آهن (نانو کلات های آهن در دو سطح 1.5 در هزار و 4 در هزار + کلات آهن 3 در هزار) و روی (نانو کلات روی در دو سطح 1.5 در هزار و 3 در هزار و کلات روی 3 در هزار) بود که به صورت محلول پاشی به تفکیک اعمال گردید. تیمارها در مرحله 10-8 برگی و در زمان پر شدن کپسول ها بکار برده شد. کاربرد کلات های آهن و روی به صورت نانو نسبت به شکل معمول ارتباط معنی داری با عملکرد و اجزای عملکرد و خصوصیات کیفی داشتند و آنها را افزایش دادند. غلظت 4 در هزار نانو کلات آهن و 3 در هزار نانو کلات روی باعث بیشترین افزایش در صفات عملکرد دانه (217.4747/217 گرم در متر مربع در گنبدکاووس و 288.67 گرم در متر مربع در تهران)، عملکرد زیستی (582 گرم در متر مربع در گنبدکاووس و 337.2 گرم در متر مربع در تهران)، شاخص برداشت (37.43% در گنبدکاووس و 76.46% در مزرعه تهران) و درصد روغن و عملکرد روغن شده است. بیشترین مقدار عددی مربوط به نشت سلولی (57.70 در گنبدکاووس و 64.72 در تهران) و پرولین (13.40 در گنبدکاووس و 11.51 در تهران) مربوط به تیمار کلات آهن و روی به شکل غیر نانو بود. براساس نتایج حاصل و با توجه به ویژگی های مختلف اندازه گیری شده، کاربرد آهن و روی به شکل نانو حتی در غلظت های پایین اثر مثبتی بر عملکرد کمی و کیفی خواهد داشت.

    کلیدواژگان: آهن، روی، سیاه دانه (، Nigella sativa L)، کلات، نانو
  • سونیا امینی، عباس حسنی*، ابوالفضل علیرضالو، رامین ملکی صفحات 466-482

     گل ماهور یا خرگوشک (.Verbascum L) گیاهی علفی، دوساله، دارویی و متعلق به تیره گل میمون (Scrophulariaceae) می باشد. از گل های این گیاه برای درمان ناراحتی های دستگاه تنفس استفاده می شود. در این تحقیق تنوع ژنتیکی گونه های مختلف گل ماهور جمع آوری شده از مناطق مختلف استان آذربایجان غربی براساس برخی نشانگرهای فیتوشیمیایی در راستای اهلی سازی این گیاه ارزشمند مورد بررسی قرار گرفت. تنوع فیتوشیمیایی گونه های مختلف گل ماهور براساس محتوای کاروتنویید، بتا کاروتن، مقدار فنل کل، فلاونویید کل، فعالیت آنتی اکسیدانی (روش FRAP و DPPH) و ترکیب های فنلی (گالیک اسید، کافییک اسید، کلروژنیک اسید، روتین، کوماریک اسید، کویرسیتین، سینامیک اسید و آپی ژنین) به روش HPLC در اندام برگ ارزیابی گردید. نتایج نشان داد که نوع گونه تاثیر معنی داری در سطح احتمال 1% بر میزان کاروتنویید، بتا کاروتن، فنل، فلاونویید کل، فعالیت آنتی اکسیدانی و ترکیب های فنلی داشته است. بیشترین میزان کاروتنویید کل (mg/g DW 76.27)، بتا کاروتن (mg/100 g DW 88/5)، فنل کل (mg GAE/g DW 32.83)، فلاونویید کل (mg QE/g DW 7.13) و فعالیت آنتی اکسیدانی به روش DPPH (µg AA/mL 34.66) در برگ های گونه V. sinuatum C. Kochمشاهده شد. نتایج نشان داد که برگ های گونه V. erianthum Benth. بیشترین میزان ترکیب های کلروژنیک اسید، کویرسیتین، سینامیک اسید و آپی ژنین را دارد، در حالی که بیشترین مقدار گالیک اسید و کافییک اسید در V. saccatum مشاهده شد. درمجموع یافته های این تحقیق نشان داد که تنوع وسیعی از گونه های گل ماهور در استان آذربایجان غربی وجود دارد. گونه های V. erianthum و V. saccatum دارای خصوصیات فیتوشیمیایی منحصر به فردی بودند که می توان از آنها برای طراحی برنامه های اصلاحی و نیز بهره برداری در صنایع داروسازی استفاده نمود.

    کلیدواژگان: تنوع فیتوشیمیایی، خرگوشک (Verbascum L)، ترکیب های فنلی، فنل کل، فلاونوئید کل
  • سید حمیدرضا سلمانی حسینی، کریم نوزاد نمینی، حمید دهقان زاده* صفحات 483-495

    به منظور بررسی تنوع فنوتیپی و ژنوتیپی جمعیت های خاکشیر (Descurainia sophia L.) و تاثیر آبیاری تکمیلی بر عملکرد و اجزای عملکرد آنها، آزمایشی در سال زراعی 1397-1396 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نراق به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. فاکتور اصلی آبیاری شامل دو سطح کشت دیم و یک مرحله آبیاری تکمیلی و فاکتور فرعی شامل 8 جمعیت خاکشیر همدان، اصفهان، چادگان اصفهان، مرکزی، ابوزیدآباد کاشان، بشرویه، نخجیروان و خمین بود. نتایج نشان داد آبیاری تکمیلی سبب افزایش عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیکی، تعداد خورجین، تعداد دانه در خورجین، وزن هزاردانه و تعداد ساقه فرعی شد. بین جمعیت های خاکشیر از نظر صفات مختلف تنوع بالایی وجود داشت. بیشترین عملکرد دانه در شرایط آبیاری تکمیلی و دیم به ترتیب در جمعیت های چادگان اصفهان و خمین با 499.1 و 359.1 کیلوگرم در هکتار مشاهده گردید. تجزیه خوشه ای به روش وارد، جمعیت های خاکشیر را به 4 گروه در شرایط دیم تقسیم کرد که جمعیت های همدان، اصفهان، بشرویه و خمین در گروه اول قرار گرفتند. گروه دوم به جمعیت نخجیروان اختصاص یافت. در گروه سوم جمعیت های مرکزی و ابوزیدآباد کاشان قرار گرفتند و گروه چهارم به جمعیت چادگان اصفهان اختصاص یافت. بیشترین وراثت پذیری عمومی مربوط به صفات عملکرد دانه و تعداد خورجین و به میزان 68.4% بود.

    کلیدواژگان: خاکشیر (، Descurainia sophia L)، دیم، تجزیه خوشه ای، وراثت پذیری عمومی
  • شیرین احمدی، رضا دهقانی بیدگلی*، رسول حیدری سورشجانی صفحات 496-508

     گیاهان دارویی علاوه بر نقشی که در بهبود سلامتی و کیفیت زندگی انسان ها دارند، می توانند تاثیر به سزایی در ایجاد ظرفیت های گردشگری و جذب توریست داشته باشند. در این مقاله قابلیت اقتصادی گیاهان دارویی و تاثیر آن بر توسعه گردشگری در شهرستان آبدانان استان ایلام بررسی شد. روش مطالعه، از نوع تحلیلی توصیفی همراه با جمع آوری اطلاعات به شیوه کتابخانه ای و میدانی از طریق توزیع پرسش نامه محقق ساخته بود. طبقات اجتماعی مورد مطالعه در این تحقیق شامل کسبه، مردم عادی، دانش آموزان و فرهنگیان بودند. اطلاعات جمع آوری شده با استفاده از آزمون های آماری مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت و به منظور مقایسه بهتر، نتایج با استفاده از روش مدل سازی ساختاری به وسیله نرم افزار AMOS ارایه گردید. نتایج نشان داد گردشگری گیاهان دارویی بر روی گویه شاخص های اقتصادی با وزن رگرسیونی0.52 اثرگذار است. همچنین قابلیت اقتصادی گیاهان دارویی منطقه با بارعاملی 0.494 و درآمد خانواده از طریق فروش گیاهان دارویی با بارعاملی 0.130 به ترتیب بیشترین و کمترین تاثیر غیرمستقیم را بر گردشگری گیاهان دارویی داشتند.

    کلیدواژگان: توریسم، گیاهان دارویی، شاخص اقتصادی، مدل سازی، AMOS
  • علی صارمی راد*، عبدالله محمدی صفحات 509-522

     گل محمدی (.Rosa damascena Mill) ازجمله گیاهان مهم در صنعت دارویی و عطرسازی می باشد. این پژوهش به منظور دستیابی به یک دستورالعمل باززایی کارا و موثر، برای بکارگیری در برنامه های به نژادی در شرایط آزمایشگاهی این گیاه با ارزش از نظر اقتصادی انجام شد. بدین منظور از دو ژنوتیپ گل محمدی در دو محیط کشت MS و WPM استفاده شد. در مرحله پرآوری اثر تنظیم کننده رشد بنزیل آمینوپورین (BAP) در شش سطح صفر (شاهد)، 1، 2، 3، 4 و 5 میلی گرم در لیتر و در مرحله ریشه زایی تاثیر غلظت های صفر (شاهد)، 0.01، 0.05، 0.1 و 0.2 میلی گرم در لیتر از تنظیم کننده رشد ایندول بوتیریک اسید (IBA) بررسی گردید. براساس نتایج حاصل از تجزیه واریانس داده های پرآوری، از نظر تعداد شاخساره ژنوتیپ کاشان در محیط MS (2.72) و ژنوتیپ اصفهان در محیط WPM (2.50) دارای بیشترین تعداد شاخه زایی بود. بیشترین میزان شاخه زایی در محیط MS با 5 میلی گرم در لیتر BAP حاصل شد. ژنوتیپ کاشان در محیط MS با غلظت 5 میلی گرم در لیتر BAP بالاترین میانگین طول شاخساره (2.93 سانتی متر) را به خود اختصاص داد. از نظر وزن تر گیاه، ژنوتیپ اصفهان در محیط WPM با غلظت 5 میلی گرم در لیتر از تنظیم کننده رشد BAP بیشترین وزن را داشت؛ اثر متقابل ژنوتیپ × محیط کشت × BAP روی وزن خشک معنی دار نبود. بیشترین تعداد و میانگین طول ریشه در هر دو ژنوتیپ اصفهان و کاشان در محیط کشت WPM دارای 2/0 میلی گرم بر لیتر IBA مشاهده شد. شاخساره های ریشه دار شده، به گلدان های حاوی مخلوطی از خاک باغبانی، پیت ماس و پرلیت با نسبت حجمی یکسان (1:1:1) انتقال داده شدند و براساس مشاهدات ضریب زنده مانی گیاهچه های ریشه دار کشت شده هر یک از ژنوتیپ ها بیش از 80% برآورد شد.

    کلیدواژگان: ریزازدیادی، گل محمدی (، Rosa damascena Mill)، بنزیل آمینوپورین، ایندول بوتیریک اسید
|
  • S. Pourmoradi *, A. Aalami, M. Esfahani Pages 359-375

    To evaluate the percentage and degree of polymerization and yield of inulin, and also root fresh yield of 13 native accessions and two imported cultivars of chicory (Cichorium intybus L.), an experiment was conducted using randomized complete block design with three replications in Khoshkedaran Research Station of Mazandaran province, Iran, in three consecutive years (2016-2018). The roots were harvested at the end of the rosette stage in the second year of cultivation, then weighed and relevant calculations were performed. Samples were extracted by using aqueous extraction method, and their total sugar content and reducing sugar and the percentage and degree of polymerization of inulin were calculated. Means comparison showed that accessions "Rasht" and "Chamestan" and imported cultivar "Selenite" had the highest percentage of inulin (15.8, 13.9, and 14.3%, respectively) among the chicory genotypes. Findings showed that cultivar "Selenite" and accession "Tonekabon" were more superior to other genotypes in terms of fresh root yield and inulin and ranked first (35.458 t ha-1 fresh root and 2818.99 kg ha-1 inulin yield) and second (12.692 t ha-1 fresh root and 807.5 kg ha-1 inulin yield), respectively. In addition, "Selenite" and "Tonekabon" had good stability in terms of percentage and degree of inulin polymerization in two years of research and were found to be more suitable for the western region of Mazandaran province than other genotypes.

    Keywords: accession, Inulin, degree of polymerization, Root yield, Chicory (Cichorium intybus L.)
  • H. Pirani, M.T. Ebadi *, A. Rezaei Pages 376-389

    Ensuring the healthy and sustainable production of agricultural products, esp. medicinal plants, while preserving the environment, is an important issue that is becoming increasingly important every day. To investigate the effect of seaweed fertilizer foliar application on growth characteristics and quantitative and qualitative yield of hyssop (Hyssopus officinalis L.), an experiment was conducted in a randomized complete block design with four treatments of seaweed fertilizer (0, 2.5, 5 and 10 ml.l-1) and three replications in the research farm of faculty of agriculture, Tarbiat Modares University, Tehran province, Iran in 2017. Measured traits included plant height, leaf area, stem diameter, top flowering branch length, fresh and dry weight of the plant, chlorophyll content index, yield, essential oil content, and composition. The results showed that seaweed fertilizer had a significant effect on all studied traits except top flowering branch length and stem diameter, and the highest plant height (49.66 cm), fresh and dry weight of the plant (103.22 and 22.89 g, respectively), leaf area (0.77 cm2) and chlorophyll content (61.83) were obtained in 10 ml.l-1 seaweed fertilizer treatment without significant difference from 5 ml.l-1 treatment. Also, the 10 ml.l-1 treatment caused the highest percentage and yield of essential oil (0.58% and 2.12 g.m-2). Essential oil analysis showed that β-pinene, trans-pinocamphone, and cis-pinocamphone were the main compounds of essential oil in all treatments. The highest content of β-pinene (32.8%), cis-pinocamphone (42.5%), and trans-pinocamphone (19.6%) was observed in 5, 2.5 and 10 ml.l-1 seaweed fertilizer treatments, respectively, without significant difference from control treatment. Based on the results of this study, the application of seaweed fertilizer can improve the growth characteristics and quantitative and qualitative yield of hyssop.

    Keywords: Hyssop (Hyssopus officinalis L.), Seaweed fertilizer, essential oil content, Dry matter yield, cis-pinocamphone
  • M. Dorafshan, M. Soltani Howyzeh *, V. Shariati Pages 390-403

    Identification of the genes biosynthesizing medicinal plants-specific metabolites is now performed with great speed and accuracy using new transcriptome study technologies such as RNA sequencing. The present study was carried out to find the specific genes in the biosynthetic pathway of triterpenes and sesquiterpenes in the fruit tissue of colocynth (Citrullus colocynthis L.). After RNA extraction from the tissue of colocynth fruits harvested from Andimeshk region in Khuzestan province in 2017, RNA sequencing technique was performed using the Illumina HiSeq2500 platform. The bioinformatics steps including de novo assembly, using the Evidential-gene software, and functional annotation, using the KAAS database, were performed. In the KAAS database, 17359 unigenes were annotated in 134 plant pathways. Among the different and important secondary metabolites pathways in the fruit tissue of colocynth, 39 unigenes and 8 orthologous genes were assigned to the triterpenes and sesquiterpenes gene pathways. Transcriptome analysis of this medicinal plant with the aim of identifying the genes of secondary metabolites biosynthetic pathways underlies various research and practical aspects such as biosynthetic pathway engineering of herbal medicines.

    Keywords: Cucurbitacine, RNA sequencing, Secondary metabolites, De novo assembly, terpenes
  • Sh. Hatami Bavarsad, N. Zandi Sohani *, A. Rajab Poor Pages 404-416

    Chemical composition and insecticidal activity and repellency of essential oils from Ferula gummosa Boiss., Cuminum cyminum L., Carum carvi L. and Pelargonium roseum Willd. against the adults of Callosobruchus maculatus (Coleoptera: Bruchidae) were studied. The gas chromatograph/mass spectrometry (GC/MS), bioassays, and olfactometer were respectively used to identify the components and determine the fumigant toxicity (in 50 mL vials containing 20 adult insects) and repellency of the essential oils. The main compounds of the essential oils were β-pinene (35.2%), α-pinene (9.4%), ρ-cymene (8.5%), and terpinene-4-ol (8.5%) for F. gummosa, cuminaldehyde (46.6%), ρ-cymene (18.4), γ-terpinene (12.2%) and α-terpinene-7-al (8.1%) for C. cyminum, carvone (46.2%), ρ-cymene (14.0%) and γ-terpinene (8.3%) for C. carvi, and β-citronellol (47.3%) and citronellyl formate (13.2%) for P. roseum. The fumigant toxicity of C. carvi and C. cyminum essential oils against C. maculatus was higher than the other two essential oils, and the repellent activity was observed for all essential oils tested against this pest. The repellency percentage of P. roseum, F. gummosa, C. cyminum and C. carvi essential oils was calculated as 41.66, 64.70, 70.17, and 66.29%, respectively. The results indicated that these essential oils could be considered as an effective alternative to control C. maculatus and possibly other storage coleopteran pests.

    Keywords: Aromatic plants, Stored beans, Insecticidal activity, monoterpene
  • A. Abdollahi Arpanahi *, M. Feizian, Gh. Mehdipourian Pages 417-428

    To investigate the effects of plant growth promoting rhizobacteria (PGPR) and drought stress on essential oil of Thymus daenensis Clack, a greenhouse experiment was conducted in Shahrekord, Iran in 2017. The experiment was arranged as a factorial in a completely randomized design with three replications. The first factor included four levels of irrigation: well-watered (No stress), irrigation after depletion of 20-25% of field capacity (FC) (Low stress), irrigation after depletion of 35-40% of FC (Mild stress) and irrigation after depletion of 55-60% of FC (Severe stress). The second factor included two levels of PGPR treatments: no inoculation (Control) and inoculation with PGPR. The results showed that the morphological parameters were significantly increased in PGPR treatments, while water stress decreased all parameters. The essential oil amount increased in low stress and decreased in severe stress. PGPR inoculation increased the amount of essential oil, although this increase was not statistically significant. PGPR incubation and drought stress had a significant effect on 13 and 14 components, respectively. The interaction of PGPR and drought stress had a significant effect on the oil components. Thymol and carvacrol, two important components of T. daenensis essential oil, decreased with increasing severity of drought stress, but PGPR inoculation increased them, especially at drought stress treatments.

    Keywords: Thymus daenensis Celak, essential oil, Plant growth promoting rhizobacteria, Drought Stress
  • Gh. Ebadimanas *, Gh. Najafi Pages 429-437

    Chemical drugs have many side effects; therefore most people turn to traditional medicine and use a large number of herbs. Rue (Ruta graveolens L.) is one of the plants widely used in traditional medicine. The extract of this plant has different effects on body cells due to various compounds with different biological properties. This study was planned to clarify how rue can affect the DNA integrity of sperms, fertilization, and early in vitro embryonic development in white mice. In this study, 20 healthy adult male mice weighing approximately 25±3 g were used. Mice were randomly divided into two groups of 10. The experimental group received 300 mg kg-1 rue aqueous extract in a volume of 0.2 ml and the control group received 0.2 ml of normal saline orally, daily for 45 days. The results showed that sperm parameters such as number and viability in addition to embryonic parameters such as fertilized oocytes, two-celled embryo, and the number of blastocysts decreased significantly (P<0.05) in the experimental group compared to the control one. However, the percentage of immature sperms and fractures in their DNA increased significantly (P<0.05) in the experimental group, compared to the control one. The results of this study indicated the reducing effect of rue extract on sperm and embryonic parameters.

    Keywords: DNA damage, Sperm, Ruta graveolens L, EMBRYONIC DEVELOPMENT, Mice
  • S. Mohsenzadeh *, M. Farrokhmanesh, R. Masoudi Pages 438-447

    Medicinal plants have potentially cytotoxic effects due to their secondary metabolites, and it is important to know their cytotoxicity. Echium amoenum Fisch. et Mey., native to the northern part of Iran, is one of the important medicinal herbs in traditional Iranian medicine. It has large red flowers that turn dark purple after drying, and its decoction has medicinal uses. The aim of this study was to evaluate the cytotoxicity of aqueous extract of E. amoenum petals on human cells. In this study, the cytotoxic effects of different concentrations of E. amoenum extract on human glioblastoma cells was studied by MTT assay in a completely randomized statistical design with three replications. The results showed that the aqueous extract of this plant with IC50=19.28 mg ml-1 had a cytotoxic effect on human glioblastoma cells. The morphology of the treated cells changed from polygonal to spherical. The results of the present study showed that although the aqueous extract of E. amoenum petals had beneficial effects, it should be used with caution according to the instructions, because as it has a cytotoxic effect on human glioblastoma cells, it may also have a cytotoxic effect on healthy cells.

    Keywords: MTT assay, Human glioblastoma cells, Cytotoxicity, Echium amoenum Fisch. et Mey, medicinal plant
  • S.H. Davoudi *, A. Biabani, A. Rahemi-Karizaki, S.A.M. Modares Sanavi, E. Gholamalipor Alamdari, M. Zarei Pages 448-465

    To investigate the effect of iron and zinc chelates on some quantitative and qualitative characteristics of medicinal plant black cumin (Nigella sativa L.), a factorial experiment was conducted in a randomized complete block design with three replications in two areas (the research farm of 1- Gonbad Kavous University in Golestan province and 2- Agriculture Faculty of Tarbiat Modares University in Tehran province). Experimental treatments included control )spray with pure water), and separate foliar spray of iron: iron nano-chelate at two levels of 1.5 and 4 per 1000 and iron chelate at 3 per 1000 and zinc: zinc nano-chelate at two levels of 1.5 and 3 per 1000 and zinc chelate at 3 per 1000. The treatments were applied in the 8-10 leaf stage and at the time of filling the capsules. The application of nano forms of iron and zinc chelates compared to the common forms had a significant relationship with yield and yield components and qualitative characteristics and increased them. Concentrations of 4 per 1000 of iron nano-chelate and 3 per 1000 of zinc nano-chelate caused the highest increase in seed yield (217.47 g m-2 in Gonbad and 288.67 g m-2 in Tehran), biological yield (582 g m-2 in Gonbad and 337.2 g m-2 in Tehran), harvest index (37.43% in Gonbad and 76.46% in Tehran), and oil percentage and yield. The highest numerical values for cell leakage (57.70 µmol g-1FW in Gonbad and 64.72 µmol g-1FW in Tehran) and prolin (13.40 mg g-1FW in Gonbad and 11.51 mg g-1FW in Tehran) were related to iron and zinc chelate treatments (common forms). Based on the results, the application of the nano form of iron and zinc, even at low concentrations, could positively affect the quantitative and qualitative yield.

    Keywords: Iron, Zinc, Black seed (Nigella sativa L.), Chelate, Nano
  • S. Amini, A. Hassani *, A. Alirezalu, R. Maleki Pages 466-482

    Mullein (Verbascum L.) is a biennial herbaceous medicinal plant belonging to the Scrophulariaceae family. The flowers of this plant are used to treat respiratory disorders. In this study, the genetic diversity of different mullein species from different regions of West Azerbaijan province was investigated based on some phytochemical markers to domesticate this valuable plant. Phytochemical diversity among different species of mullein was evaluated based on the content of carotenoid, beta-carotene, total phenol, total flavonoid, and antioxidant activity (by FRAP and DPPH methods), and identification of phenolic compounds (gallic acid, caffeic acid, chlorogenic acid, rutin, coumaric acid, quercetin, cinnamic acid, and apigenin) by HPLC in leaf. The results showed that all phytochemical characteristics studied were significantly different among species (P<0.01). The highest content of carotenoid (76.27 mg g-1 DW), beta-carotene (5.88 mg 100g-1 DW), total phenol (32.83 mg GAE g-1 DW), total flavonoid (7.13 mg QE g-1 DW) and antioxidant activity by DPPH method (34.66 µg AA mL-1) was observed in V. sinuatum. The results showed that V. erianthum leaves had the highest content of chlorogenic acid, quercetin, cinnamic acid, and apigenin, while the highest content of gallic acid and caffeic acid was observed in V. saccatum. In general, the findings of this research showed that there was a wide variation of mullein species in West Azerbaijan province. Species V. erianthum and V. saccatum had unique phytochemical properties that can be used to design breeding programs and use them in the pharmaceutical industry.

    Keywords: phytochemical diversity, mullein (Verbascum L.), Phenolic compounds, total phenol, total flavonoid
  • S.H.R. Salmani Hosseini, K. Nozad Namin, H. Dehghanzadeh * Pages 483-495

    To study the phenotypic and genotypic variation of Iranian flixweld (Descurainia sophia L.) populations and the effect of complementary irrigation on their yield and yield components, an experiment was conducted as a split-plot in a randomized complete block design with three replications in the research farm of Islamic Azad University, Naragh Branch, during 2017-2018 growing season. Irrigation at two levels of rainfed cultivation and cultivation with one complementary irrigation was considered as the main plot and flixweld populations at eight levels of Hamedan, Esfahan, Chadegan in Esfahan, Markazi, Abuzeid Abad in Kashan, Bashrouye, Nakhjiravan, and Khomein as sub-plots. The results showed that grain yield, biological yield, the number of siliqua, the number of grains per silique, 1000-grain weight, and the number of sub-stems increased by complementary irrigation. There was a high variation among flixweld populations in terms of different traits. The highest grain yield under complementary irrigation and rainfed conditions was observed in Chadegan and Khomein populations with 499.1 and 359.1 kg ha-1, respectively. Cluster analysis divided flixweld populations into four groups under rainfed conditions. Populations Hamedan, Esfahan, Boshrouyeh, and Khomein were placed in the first group, Nakhjiravan in the second group, Markazi and Abuzeid Abad in the third group, and Chadegan in the fourth one. The highest broad-sense heritability (68.4%) was obtained for grain yield and number of siliqua traits.

    Keywords: Flixweld (Descurainia sophia L.), Dry land farming, cluster analysis, heritability
  • Sh. Ahmadi, R . Dehghani Bidgoli *, R. Heydari Soreshjani Pages 496-508

    Medicinal plants, in addition to their role in improving health and human quality of life, can have a positive impact on tourism capacity and tourist attraction. In this study, the economic potential of medicinal plants and its impact on tourism development in Abadanan city of Ilam province was investigated. The study method was descriptive-analytical with data gathering in the library and field through the distribution of a researcher-made questionnaire. The social classes studied in this study included businessmen, ordinary people, students and teachers. The collected data were analyzed using statistical tests and for a better comparison, the results were presented using structural modeling method by AMOS software. The results showed that the medicinal plants tourism affects the economic indicators item with a weighted regression of 0.52. Also, the economic potential of medicinal plants with the factor loading of 0.494 and family income through the sale of medicinal plants with the factor loading of 0.130 had the highest and lowest indirect impact on tourism of medicinal plants, respectively.

    Keywords: tourism, Medicinal plants, Economic index, modeling, AMOS
  • A. Saremi-Rad *, A. Mohammadi Pages 509-522

    Damask rose (Rosa damascena Mill.) is one of the most important plants in the pharmaceutical and perfumery industry. The present study was carried out to achieve an efficient and effective regeneration instruction for use in breeding programs under laboratory conditions of this economically valuable plant. For this purpose, two damask rose genotypes were used in MS and WPM media. In the proliferation stage, the effect of growth regulator 6-benzylaminopurine (BAP) at six levels of 0 (control), 1, 2, 3, 4 and 5 mg.l-1, and in the rooting stage, the effect of growth regulator indole-3-butyric acid (IBA) at five levels of 0 (control), 0.01, 0.05, 0.1 and 0.2 mg.l-1 were investigated. Based on the ANOVA results of proliferation data, genotypes Kashan in MS medium (2.72) and Isfahan in the WPM medium (2.50) had the highest number of shoots. The highest amount of shooting was obtained in MS medium containing 5 mg.l-1 BAP. Genotype Kashan in MS medium containing 5 mg.l-1 BAP had the highest mean shoot length (2.93 cm). In terms of shoots fresh weight, genotype Isfahan had the highest weight in the WPM medium containing 5 mg.l-1 BAP. The interaction effect of genotype × medium × BAP on dry weight was not significant. The highest number and mean root length in both genotypes Isfahan and Kashan were observed in the WPM medium containing 0.2 mg.l-1 IBA. Rooted shoots were transferred to the pots containing a mixture of horticultural soil, peat, and perlite with the same volume ratio (1: 1: 1), and based on observation, the survival coefficient was more than 80%.

    Keywords: micro propagation, Damask rose (Rosa damascena Mill.), 6-Benzylaminopurine, Indole-3-butyric acid