فهرست مطالب

مطالعات ادبی متون اسلامی - پیاپی 17 (بهار 1399)
  • پیاپی 17 (بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/06/11
  • تعداد عناوین: 7
|
  • عزت ملاابراهیمی*، زهرا رضایی صفحات 9-31
    چکیده انسجام به سازوکار درون متنی زبان گفته می شود که سخن ور را در ایجاد و برقراری ارتباط در هر جمله یا بین جملات یاری می دهد. به عبارت دیگر انسجام به روابط ساختاری/ واژگانی متن اطلاق می شود. در پژوهش حاضر به بررسی کمی انسجام و پیوستگی متن بر اساس الگوی مایکل هالیدی و نظریه مکمل رقیه حسن با عنوان هماهنگی انسجام در سوره مبارک «مزمل» پرداخته شده است. از نتایج این پژوهش استنباط می شود که در این سوره انواع عوامل انسجامی در هر سه سطح وجود دارد: «انسجام واژگانی» که شامل انواع تکرار (لفظی، معنایی، ساختار ترکیبی و آوایی) و انواع با هم آیی (مراعات نظیر، تضاد) است؛ «انسجام دستوری» که شامل انواع ارجاع، جایگزینی و حذف است؛ «انسجام پیوندی» که همان حروف ربط هستند. از رهگذر این پژوهش می توان به پیوند ارگانیک و اندام وار میان اجزای سوره پی برد که راهی برای شناخت اعجاز قرآن است. واژگان کلیدی: سوره مزمل، انسجام واژگانی، انسجام دستوری، انسجام پیوندی، نظریه هالیدی و حسن.
    کلیدواژگان: واژگان کلیدی: سوره مزمل، انسجام واژگانی، انسجام دستوری، انسجام پیوندی، نظریه هالیدی و حسن
  • محمدطاهر مطهر*، حسن اسماعیل زاده، احمد درویش پور، عبدالاحد غیبی صفحات 31-51

    معانی حروف در قرآن، از محورهای اختلافی علمای نحو وتفسیر است واین دو فرقه آراء واحدی از اصالت ودلالت آنها ندارند. «لن» و«لا» ازحروف پربسامد درقرآن کریم اند. «لن» (106) مرتبه و«لا» (1809) بار درقرآن تکرار شده وهردو إفاده نفی می کنند، لکن در نفی به هریک انگیزه ای هست وفهم دقیق آیات مستلزم درک تفاوتهای معنایی این دوحرف است، از این رو به هنگام ترجمه و تفسیر آیات، توجه به دلالت های معنایی این دوحرف ضروری است. این پژوهش با تکیه برروش توصیفی تحلیلی وبا استناد به دیدگاه های نحوی وتفسیری به مقایسه معنایی ودلالت های این دوحرف پرداخته ورمزنفی به آنها در آیات را تبیین نموده است.ازجمله نتایج این پژوهش این است که عموما دیدگاه های مشترکی بین مفسران ونحویان نسبت به معنای «لن» و«لا» وجود ندارد. «لن» درآیات بنا به سیاق برای تابید و آینده کوتاه وتاکید نفی و «لا» برای نفی در زمان حال وآینده و امور موقت و نفی بعضی از امور محقق و نفی عام به کار رفته است وهمین مفاهیم متعدد، باعث برداشت های مختلف واستنباط های ناهمگون ازآیات گشته است.
    کلید واژه ها: قرآن، زبان شناختی، دلالت معنایی، لن، لا نافیه.

    کلیدواژگان: قرآن، زبان شناختی، دلالت معنایی، لن، لا نافیه
  • حسنعلی شربتدار* صفحات 51-79
    توجه بیشتر به ابعاد مختلف روش وگرایش شناسی تفاسیر دانشمندان اسلامی جهت دستیابی به روش های بهتر وعالمانه ترتفسیر قرآن ونیز تقسیم بندی تفاسیر برمبنای معیارهای روش شناسانه جدیدازضرورت های پژوهش های اسلامی عصر معاصراست. مهم ترین پرسش های مطرح دردانش روش وگرایش شناسی تفاسیر قرآن کریم عبارتنداز:راه های شناخت قرآن باجلوه های مختلف آن کدام است؟تنوع تفاسیر چه نوع شناختی رابرای فهم بیشتر آیات الهی به پژوهشگرمی دهد؟تعامل تفاسیربا این گونه های شناخت چگونه است؟رابطه روش های تفسیری بانظام روابط بیانی،تصویری وفکری آیات چگونه است؟پژوهشگران علوم قرآنی برای جوابگویی به این نوع سوالات به تعریف بیان انواع شناخت قرآن کریم مانند شناخت ترجمه ای،تفسیری،تاویلی،روایی،عقلی،اجتهادی،عرفانی و... می پردازند.بازشناسی تفسیر پرتوی از قرآن آیت الله طالقانی؛مخصوصادرجزءسی،درحوزه روش،گرایش وسبک شناسی ادبی؛مخصوصا درشاخه آهنگ وایقاعات آیات قرآنی،از اهداف اصلی مورد بررسی وپژوهش دراین مقاله است.دراین پژوهش سعی شده است با اسلوب تحلیل محتوای این کتاب ارزشمند،روش وگرایش مفسر محترم درتفسیرجزءسی بیشرموردواکاوی قرار بگیرد، تا ابعاد جذاب ایده های مولفش دربیان سبک وگرایش ادبی این تفسیرمخصوصادرریتم وآهنگ آیات جزءسی وبیان تاثیر بیرونی ودرونی موسیقی واژگان همراه بابیان ترکیب های صرفی،نحوی،بلاغی واشتقاق واژگان بیشترروشن گردد.
    کلیدواژگان: روش شناسی، تفسیر، ایقاعات، جزءسی
  • سودابه مظفری*، فرزانه فتاحیان صفحات 79-103
    کتاب التوسل الی الترسل تالیف بهاء الدین بغدادی از اندرزنامه های ادبیات فارسی، مشتمل بر مباحث حکمی و اخلاقی است که محتوای اصلی آن را اخوانیات و سلطانیات تشکیل می دهد و خطاب اصلی آن متوجه حاکمان و کارگزاران است و از مضامینی مشترک با اندیشه های امام علی (ع) در نهج البلاغه برخوردار است. این مقاله در صدد است با استفاده از روش توصیفی مقایسه ای میزان تاثیرپذیری مفهومی و محتوایی بهاء الدین بغدادی از نهج البلاغه در آفرینش التوسل الی الترسل را نمایان سازد، و ضمن پاسخ گویی به دو سوال: مضامین مشترک نهج البلاغه و کتاب التوسل الی الترسل چیست؟ و کتاب التوسل الی الترسل از چه بخشی از نهج البلاغه بیشتر تاثیر پذیرفته است؟، با محوریت (حاکم و حکومت داری) به عمده ترین مضامین مشترک این دو کتاب از جمله: توصیه به عدالت و دادورزی، تقوی و پرهیزکاری، احسان و نیکوکاری و پرهیز از ظلم و ستم می پردازد.
    کلیدواژگان: : مضامین مشترک، نهج البلاغه، التوسل إلی الترسل، اندیشه های امام علی، اندرزنامه
  • علی اکبر نورسیده*، ابوالفضل ترابی صفحات 103-125
    معناشناسی علمی است که از طریق بررسی مولفه های مختلف معنایی، به دنبال مناسب ترین معادل برای واژه در ترجمه متن است. به عبارتی معناشناسی یکی از رشته های علمی است که به مترجم، برای انجام بهتر ماموریت کمک می کند. اگر مترجم به معناشناسی مسلط گردد، به مثابه بنایی است که ساختمانی با آجرهای مطمین ساخته است. از طرف دیگر در باب معناشناسی واژگانی قرآنی می توان عنوان داشت معناشناسی، سطحی بین ترجمه و تفسیر است. در این پژوهش، نگارندگان پس از استخراج آیات حاوی مشتقات ریشه «مری»، با تشکیل میدان معنایی واژه «مریه»، قدیمی ترین معنای این ریشه را بررسی کرده اند. سپس به شواهد مثالی از قرآن اشاره کرده و «شک لجوجانه» را به عنوان معنای اساسی برای «مریه» ارایه کرده اند. همچنین «شک لجوجانه در توحید»، «شک لجوجانه در معاد»، «شک لجوجانه در حقانیت قرآن»، «شک لجوجانه در نبوت پیامبران» و... را برای معنای نسبی آن در برخی از آیات قرآن پیشنهاد نموده اند. پس از انجام این پژوهش مشخص شد همنشینی ادات نهی و تاکید در میدان معناشناسی «مریه»، دلالت بر مراقبت ویژه از پیامبر و برتری ویژه ایشان بر سایر انسان هاست. نتیجه دیگر آن که کاربرد «مریه» در صیغه های جمع و ثلاثی مزید، بیان کننده ویژگی سرایت آن بین اشخاص است. کفر و پرداختن بیش از حد به حواشی، از علت های «مریه» و گمراهی عمیق و تکذیب آیات پروردگار از معلول های آن هستند.
    کلیدواژگان: قرآن کریم، معناشناسی، ایزوتسو، مکارم شیرازی
  • مهین ظهیری*، سید مهدی نوری کیذقانی صفحات 125-147

    هرچند مدایح رضوی در شعر فارسی و عربی پیشینه ای دور و دراز دارد اما شاعران عربی و پارسی در دوران معاصر اقبال دیگر گونه ای به ستایش این امام همام (علیه السلام) داشته و دارند، به گونه ای که حجم مدایح رضوی تنها در سده اخیر از تمام دوره های قبل بیشتر است. سیره و شخصیت امام رضا (علیه السلام) توسط بسیاری از شاعران ایرانی و عرب موردستایش قرارگرفته است در این پژوهش به شیوه توصیفی تحلیلی و با رویکرد تطبیقی به سیمای امام رضا (علیه السلام) در سروده های معاصر فارسی و عربی پرداخته شده است و پس از جستجو در اشعار مهم ترین شاعران آیینی معاصر هر دو زبان، سعی شده مهم ترین مضامین و محورهای مشترک آن ها درباره امام (علیه السلام)،تبیین گردد. در یک نگاه اجمالی می توان گفت: مقام امامت و حجت الهی بودن، شفاعت، شفابخشی، سخاوت، جایگاه والای معنوی، همتایی با قرآن، شباهت به پیامبر و... از مهم ترین محورها و مضامینی است که شاعران معاصر فارسی و عرب چامه ها و چکامه های خود در مدح حضرت را به آن مزین ساخته اند.

    کلیدواژگان: امام رضا (ع)، شعر معاصر فارسی و عربی، فضایل و مناقب
  • علی شکاکی* صفحات 147-174
    یکی از عمده ترین موضوعات شعری شاعران قرن نهم و دهم هجری قمری موضوعات مذهبی، مدحی و منقبت است. تقلید و نظیره گویی در بین شاعران این دوره به شدت رواج یافت و قالب ترکیب بند برای سرودن اشعار مذهبی با شعر محتشم کاشانی شاعر قرن دهم به اوج و شکوفایی رسید. در سرتاسر جهان کمتر مسلمان شیعی است که ترکیب بند محتشم کاشانی را نشینده یا زمزمه نکرده باشد ، از آنجایی که این دو شاعر مدتی از عمر شاعری خود را در سرزمین هند سپری کرد هاند و این ترکیب بند از جهات گوناگون ساختاری و محتوایی ترکیب بند آذری اسفراینی شاعر قرن نهم را تداعی می کند. این پژوهش به مقایسه سبک شناسی بین این دو ترکیب بند در سه سطح زبانی، ادبی و فکری پرداخته و سعی نموده که تفاوت ها و تشابهات این دو را برشمرد و دلایل تفوق و برتری هر یک را در حد امکان روشن ساخته است.
    کلیدواژگان: شیخ آذری، محتشم کاشانی، مرثیه، مقایسه سبکی در سه سطح
|
  • Ezzat Molla Ebrahimi *, Zahra Rezaee Pages 9-31
    The mechanism of internal language such as creation and communication in any sentence or between sentences is defined as Cohesion. In other words, cohesion refers to the structural/lexical relations in the text. The present study discusses about cohesion and coherence in a quantitative manner based on the Michael Holiday's Model and the Supplement Theory of Ruqaiya Hassan as coordination of cohesion in the holy Surah “Al-Muzzammil.” The study indicates that all three levels of cohesion factors exist in this Surah: “Lexical cohesion” including reiteration types (verbal, synonym, composition structure and phonetic) and collection types (ordered series and antonym); “Grammatical cohesion” containing reference types, substitution and ellipsis; “Connective cohesion” that is linked the words. This paper shows an organic and corporatism link among the components of Surah which is a way of understanding the miracle of Quran. Key Words: Surah Al-Muzzammil, Lexical Cohesion, Grammatical Cohesion, Connective Cohesion, Theory of Halliday and Hassan.
    Keywords: Surah Al-Muzzammil, Lexical Cohesion, Grammatical Cohesion, Connective Cohesion, Theory of Halliday, Hassan
  • MohamadTaher Motahar *, Hassan Esmailzadeh, Ahmad Darvishpour, Abdul Ahad Gheibi Pages 31-51

    The meanings of the letters in the Qur'an are one of the axes of the scholars of the syntax and the exegesis, and these two sects do not have the same views on their authenticity, and Len and La are high-profile letters in the Holy Quran. Lenn (106) repeatedly and La (1809) repeated it and Both are used for negation, but there is an incentive to reject each other, and The exact meaning of the verses depends on the understanding of the semantic differences of these two words This research based on a descriptive-analytic method and based on the conceptual and conceptual views of the conceptual comparison of the two arguments of their negation have been explained in the verses. Among the findings of this study is that there is generally no shared viewpoint between interpreters and syntax about the meaning of "Len" and "La", and "Len" is a logical interpretation of the meanings of the affirmation of the short and the future, and of the present and the present, respectively. It has been used and the same many concepts have led to different interpretations and heterogeneous interpretations of verses.

    Keywords: Quran, Linguistics, Semantic Implications, Len, La Nafia
  • Hasanali Sharbatdar * Pages 51-79
    Further attention is paid to the various aspects of the method and orientation of the interpretations of Islamic scholars to achieve better and more knowledgeable methods of translating the Qur'an and also the division of interpretations based on new methodological criteria from the needs of contemporary Islamic research. The most important questions in the study of the method and orientation of the interpretations of the Holy Quran are: What are the ways to know the Quran with its different manifestations? What kind of cognitive diversity does the interpretation of interpretations give to a researcher to better understand the divine verses? What are the interpretive rules of the expressive, visual and intellectual relations of verses? Researchers of Quranic sciences to answer these types of questions define the types of knowledge of the Holy Quran, such as translational, interpretive, interpretive, narrative, intellectual, ijtihad, mystical, etc. Recognition of Ayatollah Taleghani's Quranic Interpretation of the Qur'an; The tendency and literary style, especially in the field of melodies and verses of Quranic verses, is one of the main goals of this article. In expressing the style and literary orientation of this interpretation, especially in the rhythm and melody of the minor verses and expressing the external and internal influence of vocabulary music, along with Babian, morphological, syntactic, rhetorical and lexical combinations of words become more clear.
    Keywords: Methodology, Interpretation, Persuasion, partiality
  • Soudabeh Mozaffari *, Farzaneh Fattahian Pages 79-103
    Al-Tavasol Ela al-Tarasol was written by Baha al-Din Baqdadi which is considered to be an “Andarznaame¹” in Persian literature includes topics on wisdom and morality and it is majorly consist of “Ekhvaniat²” and “Soltaniat³”. This book is one of the most important books in the Persian language of the time. The main intended audience of this paper is rulers and governors and in this area it has some common concepts with Imam Ali’s ideas in Nahj al-Balaghe. The present article attempts to address topics concerning governing and ruling community such as advice to justice and fairness, piety and righteousness, virtue and benefaction and avoiding injustice and oppression which are all common between these two books by using comparative methods through providing answers for questions such as: ‘What are common contents between Nahj al-Balaghe and al-Tavasol Ela al-Tarasol? and ‘Which parts of Nahj al-Balaghe had the most influence on al-Tavasol Ela al-Tarasol?’
    Keywords: Nahj al-Balaghe, al-Tavasol Ela al-Tarasol, Common concets, Ruling, people
  • Aliakbar Noresideh *, Abolfazl Torebi Pages 103-125
    Semantics is the science that, by examining the various semantic components, seeks the most appropriate equivalent for the word in the translation of the text. In other words, semantics is one of the disciplines that helps the translator to do the mission better. If the translator is dominated by semantics, it is like a building built with secure bricks. On the other hand, regarding the semantics of Qur'anic lexicon, it can be said that semantics is a level between translation and interpretation. In this study, the authors have investigated the oldest meaning of the root after extracting verses containing the derivatives of the esoteric root, by forming the semantic field of the word "esophagus". They then refer to the evidence in the Qur'an as an example and present "stubborn doubt" as the essential meaning of "the revelation." They have also suggested "stubborn doubt in monotheism", "stubborn doubt in the resurrection", "stubborn doubt in the legitimacy of the Qur'an", "stubborn doubt in the prophets' prophecy" and so on for its relative meaning in some verses of the Qur'an. After conducting this research, it was found that the association of prohibition and emphasis in the semantic field of "Mary" signified special care for the Prophet and his special superiority over other human beings.. Blasphemy and excessive dealing with the margins are the causes of the "visible" and profound misguidance and denial of the Lord's revelations. Keywords:
    Keywords: The Holy Quran, semantics, Izotso
  • Mahin Zehiri *, Seyed mahdi Norikeyzaghani Pages 125-147

    Even though eulogies of razavi in the poetry of Persian in the period of contemporary, grace of other sort had and have to the eulogium of this bountiful imam in the way that the content of eulogies of razavi. The style and personality of Imam Reza (PBUH) has been studied by many Iranian and Arab poets Only in the recent century is more than all the last periods in this research is polished in method of comparative to the appearance of imam reza in the anthems of contemporary of Persian and Arabic. And the most important contents and axises that in the poetry of both language is about imam to specify. Dignity of pontificate and diving argument, intercession, n, curative, generosity of the quran and soon is from the most important axises and contents that poets of both language their odes and appointed in the eulogy of imam to that.

    Keywords: poetry of Persian, Arabic, imam Reza, virtues, good qualities
  • Ali Shkkaki * Pages 147-174
    tarkybband of stylistics of Esfarayeni and Mohtasham Kashani Azeri band tarkibband One of the main poetic themes of the poets of the ninth and tenth centuries AH is religious, praiseworthy and manqabat. Imitation and monologue became very popular among the poets of this period, and the tarkybband of the verse to tarkybband religious poems with the poetry of Mohtasham Kashani, the poet of the tenth century, reached its peak and flourished. Throughout the world, there are fewer Shiite Muslims who have not sung or whispered the tarkybband of Mohtasham Kashani's string, since the two poets spent some time of their poetic life in India. Esfarayeni is reminiscent of the ninth-century poet. This study tarkybband the stylistics between these two tarkybband of clauses in three levels: linguistic, literary and intellectual, and tries to enumerate the differences and similarities between the two and clarifies the reasons for the superiority of each of them as much as possible.
    Keywords: Sheikh Azari, Mohtasham Kashani, Elegy, light comparison in three levels