فهرست مطالب

تاریخ نامه ایران بعد از اسلام - پیاپی 22 (بهار 1399)
  • پیاپی 22 (بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/06/06
  • تعداد عناوین: 6
|
  • عباس پناهی* صفحات 1-26
    با وجود آنکه گیلان از توانایی اقتصادی و تولیدی در سایر محصولات اقتصادی نیز برخوردار است، اما به جهت اهمیت ابریشم در اقتصاد گیلان و ایران، به ویژه صادرات این محصول به کشورهای خارجی، سبب توجه حکومت های مرکزی ایران و سایر کشورها به ابریشم گیلان شد. دوران اوج تجارت ابریشم ایران و گیلان، عصر صفویه بود؛ با این حال، در دوره قاجاریه نیز هنوز ابریشم بخش عمده ای از کالاهای صادراتی ایران را تشکیل می داد. مهم ترین عاملی که موجب توجه بیشتر اروپاییان در این دوره به ابریشم گیلان شده بود، رواج بیماری کرم ابریشم در اروپا و کمبود این محصول در آنجا بود. اما به جهت تسلط روسیه بر مناطق ابریشم خیز شمال ایران، انحصار تجارت این کالا عملا در اختیار روس ها بود. انگلیسی ها نیز تلاش داشتند با واسطه بر این کالای ارزشمند دست یابند؛ از این رو، سایر کشورهای اروپایی قادر به تجارت ابریشم ایران در این دوره نبودند. انحصار تجارت ابریشم توسط روس ها و انگلیسی ها موجب شد تا معیشت بازرگانان و تولیدکنندگان ابریشم ایران عصر قاجار به نوعی وابسته به تجارتخانه ها و سیاست های این دو دولت شود. هدف از پژوهش پیش رو، تحلیل نقش صنعت ابریشم گیلان و تاثیر آن بر روابط انگلستان و روسیه با ایران عصر قاجار، با تکیه بر مطالعات اسنادی و تاریخی است. یافته های پژوهش نشان می دهد، با توجه به اهمیت ابریشم، برخی از کشمکش های سیاسی دولت های روسیه و انگلستان در ایران، جهت کنترل بر اقتصاد و تجارت این محصول بوده است. این تجارت انحصاری موجب شد تا سایر کشورها قادر به رقابت با این دو قدرت جهانی در زمینه تجارت ابریشم نباشند. در نهایت سیاست های دو کشور یاد شده زمینه های ضعف ابریشم گیلان را فراهم نمود.
    کلیدواژگان: ابریشم، ایران، انگلستان، روابط خارجی، روسیه، گیلان، قاجار
  • بشری دلریش*، اصغر ذوقی، سلیمه افراسیابی صفحات 27-52

    لازمه هر حکومتی بعد از شکل گیری و تثبیت، برپایی تشکیلات دیوانی است. مغولان پیش از تشکیل حکومتی متمرکز و گسترده، اقوامی صحراگرد بودند و آموخته هایشان متاثر از تمدن های پیرامون خود بود. آنان در آسیای مرکزی و در همسایگی اقوام متمدن از جمله اویغورها و ختاییان بودند. این نزدیکی و همسایگی، رشته های ارتباطی بین آن ها را در قالب های مختلف به وجود آورد. علاوه بر این اقوام، مغولان در همسایگی تمدن بزرگ چین قرار داشتند و با حضور در ایران مختصاتی از تمدن چینی را با خود به ایران آوردند از جمله ی این ها می توان به شیوه وزارت توامان در ساختار حکومتی ایلخانی را نام برد اگرچه وزارت توامان در ایران دارای ریشه تاریخی بومی است اما این هماهنگی در وزرات، با فرهنگ چین پیوستگی بیشتری داشت.این مقاله برآن است تا به شیوه توصیفی- تحلیلی ریشه های وزارت توامان در چین و کانال های ارتباط تمدنی ایران و چین شامل قوم ختا، اویغور و جاده ابریشم که در انتقال پروسه وزارت توامان از چین به ایران سهیم بودند را مورد بررسی قرار دهد.

    کلیدواژگان: وزارت توامان، مغولان، ایلخانان، اقوام ختا، اویغورها، جاده ابریشم، چین
  • مرتضی دهقان نژاد*، مرتضی نورائی، کیومرث میرزائی صفحات 53-78

    ارتش سرخ شوروی در شهریور 1320/ اوت 1941 برای دست یافتن به خط تدارکاتی متفقین و به بهانه حضور مستشاران آلمانی در ایران، شمال ایران را به اشغال خود درآورد. طی حضور این ارتش در صفحات شمال و شمال غرب ایران جنبش هایی ناسیونالیستی در آذربایجان و کردستان ظهور یافت که حکومت مرکزی را تا مدتی دچار بحران کرد. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش شوروی در حرکت های گریز از مرکز در کردستان ایران در سال های 1320ش/ 1941- 1325ش/ 1946م. است. این پژوهش به شیوه توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع اولیه همچون مطبوعات و اسناد انتشار نیافته و منابع کتابخانه ای صورت گرفته است. یافته های پژوهش بیانگر این است که هدف اتحاد جماهیر شوروی از دامن زدن به گرایش های قومی در مناطق کردنشین ایران این بود که از این طریق منافع سیاسی و اقتصادی خویش را تامین کند و بتواند پایگاهی برای نفوذ خود در ایران برای دوران پس از جنگ جهانی دوم ایجاد نماید و با توجه به سیاست های پهلوی اول که خواستار از بین بردن زبان، تاریخ و فرهنگ کردها در چارچوب ذوب هویت های قومی در هویت ملی بود و حمایت شوروی از کردها باعث واگرایی آنان از حکومت مرکزی شد و جریانات کردی ارتش شوروی را نه نیرویی اشغالگر، بلکه یک نیروی رهایی بخش قلمداد کردند.

    کلیدواژگان: شوروی، مناطق کردنشین ایران، جمهوری کردستان، حکومت پهلوی
  • اسماعیل سنگاری*، محسن یعقوبی صفحات 79-104

    سقوط ساسانیان افزون بر پیامدهای سیاسی، دارای پیامدهای گسترده اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی بود که جامعه زردشتی را در سده های نخستین اسلامی تحت تاثیر قرار داد. بازتاب بسیاری از این تغییر و تحولات، در متون پساساسانی قابل بررسی است که از منظر آسیب شناسی و به منظور حفظ انسجام و وحدت درونی، آموزه های گوناگونی را به جامعه مذکور تعلیم می دادند. بسیاری از این آموزه ها متاثر از مضامین پایان جهانی بود که در متون پساساسانی مورد توجه قرار داشت.با فرض این که مضامین پایان جهانی زردشتی با توجه به شرایط جامعه ایرانی در نخستین سده های اسلامی، دارای آموزه های گوناگون در حوزه های دینی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی بوده است، این پژوهش به روش تاریخی و شیوه توصیفی-تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای به بررسی این مضامین در متون پساساسانی می پردازد و نگرش های پایان جهانی دین زردشتی را در حوزه های مختلف بررسی می کند.

    کلیدواژگان: ساسانیان، دیانت زردشتی، متون پساساسانی، مضامین پایان جهانی
  • شهاب شهیدانی*، مهشید سادات اصلاحی، متین سادات اصلاحی صفحات 105-128
    شکار حیوانات در عصر صفوی، به دلیل علاقه مفرط پادشاهان این سلسله، از اهمیت وافری برخوردار شد که رسوم، تشکیلات و آیین های درباری، مناصب و ابزار، آداب و ایام شکار و نیز بازتاب آن در ذوق و آثار هنری و احکام مذهبی و فقهی را شامل گردید که به نوعی فرهنگ، اخلاق و آداب شکار را به وجود آورد. پژوهش حاضر به روش تاریخی توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر منابع دست اول تاریخی، سفرنامه ها و نسخ خطی، با عطف به نظریات حوزه اخلاق محیط زیست و شکار، پیامدهای زیستی و انسانی آن را در روند تاریخ صفویان بررسی کرده است و به این سوالات می پردازد که انگیزه و فرآیند شکار در عصر صفوی چگونه بوده و مخاطرات آن بر محیط زیست و گونه های حیوانی ایران تا چه اندازه ای بوده است؟ یافته های این پژوهش نشان می دهد که پادشاهان صفویه شکار را علاوه بر منبع غذایی، شامل فراگیری فنون رزمی، تفریح،سرگرمی و بزم، تشخص و مشروعیت یافتن و اقناع حس افتخارجویی و جاه طلبی می دانستند اما با رویکرد اخلاق «انسان محوری» در شکار و محیط زیست، و با در نظر گرفتن الگوبرداری حاکمان صفوی و بی توجهی به اعتدال در شکار و استمرار و انتقال این میراث به دوره های بعدی، پیامدها و تبعات مخربی را به وجود آوردند که باعث تلفات انسانی، خسارت های محیط زیستی درباره گونه هایی از حیوانات شد.
    کلیدواژگان: اخلاق زیست محیطی، شکار، حیوانات، شکارگاه، صفویه
  • جمشید نوروزی*، هوشنگ خسروبیگی صفحات 129-155
    از وجوه بارز دوران حکومت تیمور، حضور پر رنگ جغتاییان در تشکیلات حکومتی است. این امر، از آنجا ناشی شده که تیمور برای بنیانگذاری و تثبیت حکومت و نیز گسترش قلمرو، از عناصر جغتایی استفاده قابل توجهی کرد. مساله اصلی این پژوهش، بررسی نقش جغتاییان در شکل گیری و استقرار حکومت تیمور و ارزیابی چرایی و چگونگی نفوذ سیاسی، اداری و نظامی جغتاییان در این حکومت است. در این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی در حوزه مطالعات کتابخانه ای، اندیشه و سیاست تیمور در خصوص جغتاییان و استفاده از آنان در امور نظامی و ملکداری بررسی شده است. دستآورد تحقیق، نشانگر حضور پررنگ جغتاییان در امور نظامی و حکومتی تیمور است. این امر، افزون بر ناگزیری گرایش تیمور به استفاده از جغتاییان برای تعمیق مشروعیت سیاسی، متاثر از وابستگی حکمرانی تیمور به سپاهیان جغتایی و بهره مندی از آنان برای گسترش و حفظ قلمرو و نیز تثبیت حکومت است.
    کلیدواژگان: تیمور، تیموریان، جغتای، جغتاییان، مغولان
|
  • Abbas Panahi * Pages 1-26
    The importance of silk in the economy of Guilan and Persia, and especially the exportation of this product to other countries, are the main reasons behind the attention Persia’s central governments and foreign powers paid to silk. This is despite the fact that Guilan used to have the economic power to produce other products in addition to silk. Safavid era marks the pinnacle of silk trade in Guilan and Persia; the product also forms a major portion of export items in the Qajar era. The major factor contributing to the importance Europeans attached to the silk produced in Guilan was the epidemy of silkworm diseases, and the consequent shortage of silk, in Europe. However, due to the dominance of Russia over silk-producing areas in the northern Persia, Russians had the monopoly over the product. The English too tried to have access to this precious commodity through intermediaries. Other European nations, therefore, were not able to trade in Persian silk then. The monopoly of silk held by Russians and the English caused the livelihood of silk producers and merchants during Qajar era to be dependent upon the firms and policies formulated by these two nations. Based on historical and document studies, the present research tries to analyse the role of silk industry of Guilan and the impact thereof on the Russo-English and Persia relations in the Qajar era. The findings indicate that some political conflicts between Russia and England in Persia were over controlling the economy and trade of this product. This exclusive trade caused other countries to fall out of competition with these powers. The policies implemented by Russia and England did finally pave the way for the reduction of the importance of silk.
    Keywords: silk, Persia, England, foreign affairs, Russia, Guilan, Qajar
  • Boshra Delrish *, Asghar Zoghi, Salimeh Afrasiabi Pages 27-52

    Requirement of each state is establishment of the Court after the formation and consolidation. Mongols had been nomadic people before the government was established by them. their knowledge was influenced by the cultures around them. Mongols was in Central Asia and in the neighborhood of civilized nations, including the Uyghurs and Kitan. This proximity and neighborhood created strings of connection between them in various formats. moreover Mongols standed in close neighborhood of great civilization of China and with present in Iran, the coordinates of Chinese civilization brought with them to Iran, specially joint common in administrative structure of Ilkhani. Thought there is the historical origins of joint common in Iran but it, but this harmony in the Ministry cohere the Chinese culture. This article is intended to the originals of joint common in China and the channels of communication Iranian and Chinese civilization, including Kitan, Uyghurs and the Silk Road which are involved and partook in the transfer of joint common from China to Iran.

    Keywords: common ministry, Mongols, Ilkhanate, kitan, uyghurs, silkroad, china
  • Morteza Dehghan *, Morteza Nouraei, Kayomarth Mirzaee Pages 53-78

    The Soviet Red Army, in August 1941 in order to access to the Alliance; logistic line and under the pretext of the presence of German consultants in Iran, occupied Iran. During the presence of this Army in the north and northwestern plateaus of Iran, some movements emerged in Azerbaijan and Kurdistan which created a crisis for central government. The purpose of this study is to investigate the Soviet role in eccentric movements in Kurdistan from 1941 to 1946. This research has done on the basis of descriptive-analytical method and relying on primary resources such as unpublished documents and library resources. The findings of this research show that the Soviet Union goal of igniting ethnic trends in Kurdish regions of Iran was to fulfill its own political and economic interests so that it could establish a base in Iran for its own infiltration in Iran in Post-world war II era. Due to the Pahlavi policies to eradicate language, history and culture of Kurds and their ethnicity within ethnic identity and national identity, and Soviet support for the Kurds caused them to diverge from the central government and they considered the Kurdish movements of Soviet Army not as an occupation force but a liberating one.

    Keywords: Soviet, Kurdish areas of Iran, Republic of Kurdistan, Pahlavi Government
  • Esmaeil Sangari *, Mohsen Yaghoubi Pages 79-104

    Fall of Sasanian Empire, in addition to political results, had also extensive social, economic and cultural results that influenced Zoroastrian society in the first Islamic centuries. Many reflections of these changes would be studied in post-Sasanian texts which instruct different teachings in order to maintain solidarity and inner unity from pathological viewpoint. Many of teachings were influenced by apocalyptic texts that were the focus of attention. Assuming that apocalyptic Zoroastrian contents, had different teachings in religious, political, social, cultural and economic fields in the first Islamic centuries, this paper aims to study the contents in post-Sasanian texts and apocalyptic attitudes of Zoroastrian religion in different fields with descriptive-analytical method.

    Keywords: Sasanians, Zoroastrian religion, Post-Sasanian texts, Apocalyptic texts
  • Shahab Shahidani *, Mahshid Sadat Eslahy, Matin Sadat Eslahi Pages 105-128
    As a result of the excessive interest of the Safavid kings in animal hunting in the safavid era, it was of great importance that the customs, the organization and the rules of the court, bylines and tools, hunting days and its reflections were included in taste and religious artwork and jurisprudential rulings which created a culture of ethics and hunting practices. The current research with a descriptive-analytic approach and based on first order historical sources travelogues and manuscripts has turned to the views of environmental ethics and hunting, the biological and human consequences for the study of the safavid’s history and asks of the motivation and process of hunting in the safavid era and its risks to the environment and the extent of danger for different animal species of Iran. The findings of this essay indicate that safavid kings understood hunting in addition to a food source, as something that includes learning martial arts, entertainment ,fun and play, identity markers and legitimization and persuading a sense of pride and ambition albeit, with an anthropocentric ethical approach to hunting and the environment and taking into account the modeling of the safavid rulers and neglecting the moderation of hunting and its continuation and transfer as a heritage to subsequent periods, they created devastating consequences which caused human casualties, and environmental damage to species of animals.
    Keywords: Environmental ethics, animals, hunting, hunting ground, Safavid
  • Jamshid Noroozi *, Hooshang Khosrobigi Pages 129-155
    Bold presence of Chagataees in governmental organization is the most prominent aspects of the Timurid era. This is due to the fact that Timur used Chagatees elements for establishment, consolidation of the state and expanding the territory. The main issue of this research is to investigate the role of Chagataees in the formation and establishment of the Timur’s rule and the assessment of the reasons and the political, administrative and military influence of the chaghatays in this government. This research had examined the thoughts and politics of Timur in relation with Chagataees in military and estate affairs based on descriptive-analytical method in the field of library studies. The results of the research indicate that Chagataees’ presence in Timur's military and governance affairs was significant. This issue, in addition to Timur's inevitability for using Chagataees for obtaining consolidation of political legitimacy, was influenced by the dependence of Timur's rule on the Chagataees' armies and the using them for the expansion and preservation of the territory and the consolidation of the state.
    Keywords: Timur, Ttimurids, Chagatai, Chagataees, Mongols