فهرست مطالب

مدیریت بحران و وضعیت های اضطراری - پیاپی 36 (بهار 1399)
  • پیاپی 36 (بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/02/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • رسول یوسفی رامندی* صفحات 7-34

    نظام جمهوری اسلامی ایران در طول 40 سال گذشته آزمونها، چالشها و بحرانهایی را پشت سر نهاده که نقش تاریخ ساز «ولی فقیه» در مهار و تدبیر آنها بی بدیل و غیر قابل انکار است، رخدادهایی که نمونه های مشابه آن در دیگر کشورها سبب فروپاشی رژیم سیاسی یا اضمحلال ایدیولوژیک آنان گشته است. اما فرجام حوادث در ایران به‌گونه ای دیگر رقم خورد، چنانکه حتی در موارد بسیاری حیرت جهانیان را برانگیخته است. اتفاقات سال 1388 برخلاف همه پیش بینی های تحلیلگران و ناظران غربی، بر اقتدار نظام جمهوری اسلامی ایران افزود و در همین میان بود که دوباره چشمها به «نقش رهبری در مدیریت بحران» دوخته شد. در این مقاله به موضوع مدیریت مقام معظم رهبری در حوادث سال 1388 پرداخته شده و هدف آن ارایه الگوی راهبردی برای مدیریت ناآرامیهای اجتماعی بوده است که با ذکر برخی مولفه ها و رویکردها از بحران و مدیریت بحران در مباحث نظری به بررسی سخنان و منویات ایشان در سال انتخابات با روش تحلیل مضمونی پرداخته شد. نتیجه گویای این است که مدیریت مقام معظم رهبری در سال 1388 با تکیه بر عقلانیت، عدالت، ارزشگرایی، کارامدی و استکبارستیزی در سه بازه قبل، هنگام و پس از انتخابات به گونه صحیحی این ناآرامی را مدیریت کرد که می توانست بحران امنیتی در کشور ایجاد کند.

    کلیدواژگان: الگوی راهبردی، بحران امنیتی، مدیریت بحران امنیتی، فتنه 1388، منظومه فکری
  • منصور کاوسی*، علی نصراصفهانی، محمدمهدی رشیدی صفحات 35-68

    با وجود آنکه شخصیت تاثیر بارزی بر چگونگی نگرش، عملکرد و شیوه مدیریتی مدیران دارد. این پژوهش با توجه به ماهیت موضوع و داده‌ها از روش تحقیق توصیفی پیمایشی و شیوه نمونه گیری طبقه‌ای تصادفی استفاده کرده است. جامعه آماری پژوهش، مدیران و کارشناسان مدیریت بحران استان خوزستان بوده‌اند که حجم نمونه آماری 278 نفر تعیین شد، از این تعداد 224 نفر مرد و 54 نفر زن انتخاب شده‌اند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه بوده است که برای سنجش شخصیت از پرسشنامه پنج بزرگ (نیو)، برای ارزیابی سبکهای مدیریتی از پرسشنامه (LBAII هرسی و بلانچارد) و فرایند مدیریت بحران از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد:    1. ویژگیهای شخصیتی مدیران بر سبکهای مدیریتی آنان تاثیرگذار است. 2. سبکهای مدیریتی مدیران بر مدیریت بحران تاثیرگذار است. 3. ویژگیهای شخصیتی مدیران بر مدیریت بحران تاثیرگذار است. این تحقیق به تبیین تاثیرگذاری شخصیت مدیران بر سبکهای مدیریتی آنان در فرایند مدیریت بحران با ارایه الگویی کاربردی (مدیران و کارشناسان ستاد مدیریت بحران استان خوزستان) می‌پردازد؛ سپس بر مبنای یافته ها از طریق الگوی مثلثی تاثیر و نقش هر کدام از مولفه ها را مشخص می سازد.

    کلیدواژگان: سبکهای مدیریتی، شخصیت مدیران، مدیریت بحران
  • وکیل حیدری ساربان* صفحات 69-96

    این تحقیق از لحاظ هدف، توسعه‌ای، و از لحاظ ماهیت توصیفی و پیمایشی و تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش شامل روستاهای آسیب دیده دهستان ازومدل شمالی و خانوارهای ساکن در این روستاها است. روش این تحقیق در گرد‌آوری داده‌ها برای پاسخگویی به سوالات تحقیق به دو صورت اسنادی (داده‌های ثانویه) و پیمایشی (داده‌های اولیه) و ابزار مورد استفاده در روش پیمایشی پرسشنامه و مصاحبه بوده است. روایی صوری پرسشنامه توسط پانل متخصصان مورد تایید قرار گرفت. مطالعه راهنما در منطقه مشابه جامعه آماری با تعداد 30 پرسشنامه صورت گرفت و با داده‌های کسب‌شده و استفاده از فرمول ویژه آلفای کرونباخ در نرم افزار SPSS، پایایی بخشهای مختلف پرسشنامه تحقیق 86 /0 الی 91/0 به دست آمد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از الگوی تحلیل عاملی استفاده شد. یافته‌های تحقیق گویا است که در بهبود مدیریت منطقه مورد مطالعه با توانمندسازی روستاییان از دید اجتماعی، روانشناختی و اقتصادی می‌توان میزان شدت بحران را کاهش داد. تداوم بخشیدن به آموزش روستاییان در راستای ارتقای ظرفیتهای شناختی و توانمندسازی ‌روستاییان به دلیل ارتقای دانش، مهارت و تغییر نگرش در مدیریت بحران زلزله می‌تواند نقش بی بدیلی ایفا کند. نتایج تحقیق نشان داد که مهمترین عوامل بهبود مدیریت بحران زلزله در منطقه مورد مطالعه شامل چهار مولفه (تقویت اطلاع‌رسانی و توانمندسازی ساختاری، تقویت تاب‌آوری روستاییان در مقابل بحران زلزله و اقدام مداخله‌ای دولت، تقویت تعاون و همیاری در بین روستاییان و ارتقای پایداری اقتصادی و تقویت زیرساخت فیزیکی روستا و مقاوم سازی مساکن) است که مقدار واریانس و واریانس تجمعی تبیین‌شده توسط این چهار عامل 12/61، است.

    کلیدواژگان: مدیریت زلزله روستایی، مدیریت بحران زلزله، توسعه روستایی، شهرستان ورزقان
  • جلیل زربین* صفحات 97-125
    هدف پژوهش، واکاوی عملکرد مدیریت بحران زلزله شهر شنبه است. روش تحقیق توصیفی پیمایشی تبیینی با استفاده از مشاهده مشارکتی و مصاحبه انجام پذیرفته است. محقق با بررسی ارکان مدیریت بحران (پیشگیری، آمادگی، واکنش و مقابله و بازسازی و بازتوانی) عملکرد دستگاه‌های شهر شنبه را مورد بررسی قرار داده است. در این زمینه آنچه مشاهده شد، جایگاه ویژه مردم محلی در امدادرسانی بود. در ادامه پس از وقوع زلزله مدیران بحران و بازسازی در ابتدا تلاش کردند تا سرعت عمل در بازسازی را ملاک عمل خود قرار دهند و همین امر سبب شد تا بازسازی به‌صورت پیمانکارمحور در دستور کار قرار گیرد که این روند مدیریتی نارضایتی مردم را به دنبال داشت.
    کلیدواژگان: ارزیابی عملکرد، بحران، مدیریت بحران، زلزله شُنبه
  • شیوه های جذب مردمی و بسیج اجتماعی داعش
    موسی عسگری*، حسین ظفری صفحات 127-162
    گروه تروریستی داعش با به کارگیری روش ها و شیوه های گوناگون و گسترده ای توانست عده زیادی از مردم شامل مردان، زنان، نوجوانان و حتی کودکان را از شهرها و کشورهای مختلف به خود جذب کند و نیروی انسانی گسترده‌ای را از سراسر جهان به‌سوی خود گسیل دارد‌ و با بسیج اجتماعی سریع و حجیم آنان، موجودیتی قلمرویی پیدا کند؛ از این رو با توجه به نبود پژوهشی در این زمینه به این مهم پرداخته شده که شیوه های جذب مردم و ایجاد بسیج اجتماعی در این مسیر چه بوده است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی به بررسی موضوع پرداخت و نشان داد که داعش با استفاده فراوان از اینترنت و تبلیغات دروغین و فریب مردم و دادن وعده های ناصادقی مانند حکومت آخرالزمانی و تاکید بر هویت اسلامی فراگیر با وحشت‌آفرینی و محبوبیت‌نمایی و حمایت کشورهای منطقه ای و فرامنطقه ای موجب آسانی انتقال نیرو و امکانات و باعث بسیج اجتماعی شد. یافته‌ها بیانگر آن است که داعش با بهره‌گیری از تبلیغات در فضای مجازی، توجه به زنان، تاکید بر هویت اسلامی و حکومت خلیفه‌گری، ادبیات آخرالزمانی و تبلیغات در مناطق اشغالی زمینه جذب عناصر مردمی را فراهم می‌کرد.
    کلیدواژگان: شیوه های جذب داعش، بسیج اجتماعی داعش، آرمان گروه های تکفیری، اختلافات منطقه ای و تنش
  • جواد شفیعی* صفحات 163-189
    موضوع کنترل بحران و فن اداره و رویارویی با آن از مهمترین مسایلی است که همواره مدنظر تصمیم گیران خوش فکر و خلاق قرار دارد و برای وضعیت های اضطراری و مخاطره آمیز آن، طرح کنترل را از قبل تهیه و آماده دارند. به همین دلیل مدیریت بحران را ایجاد آمادگی و فراهم‌کردن تمهیدات و تدارکات لازم سازمانی برای رویارویی با بحران و یا به حداقل رساندن آثار تخریبی آن ذکر می کنند تا با فرایند و برنامه ریزی مقامات مسیول و با مشاهده و تجزیه و تحلیل آن به صورت هماهنگ و یکپارچه با آمادگی لازم، امدادرسانی سریع و بهبود اوضاع تا رسیدن به وضعیت عادی تلاش کنند و با مدیریت خاص تمرکز یافته ای به نام گروه مدیریت بحران به منظور تهیه و تدوین سیاستها، اهداف، خط مشیء ها، راهبردها و راهکارهای اجرایی خود را با شرایط موجود مطابقت دهند. متن ذیل به عنوان نمونه طرح مدیریت بحران در دانشگاه است تا هنگام بروز بحران و به منظور مقابله با حوادث و وضعیت اضطراری و تشکیل کمیته های اصلی و فرعی به منظور کاهش خسارات، آمادگی، واکنش و بازسازی و عادی سازی بتوان تصمیمات مقتضی را بموقع گرفت.
    کلیدواژگان: مدیریت بحران، تصمیمات، شرایط اضطراری، راهبردها
|
  • Rasool Yousefi Ramandi * Pages 7-34

    The Islamic Republic of Iran has gone through experiments, challenges and crises over the past 32 years, the historian role of the Vali-e-Faqih in controlling and manipulating of which was proven to be unique and undeniable. Any of such events had already broken down political regimes or their ideological systems in other countries. Yet, the outcome of the events in Iran emerged quite differently in such an astonishing way for the world. Contrary to all of the predictions of Western analysts and observers, the events of 2009 added to the authority of the Islamic Republic of Iran, and at the same time, the attention of the world turned towards the “role leadership in crisis management”. This research aimed at designing a strategic model for the management of social unrests on the basis of the Supreme Leader’s management in the events of 2009. Pointing out some theoretical components and approaches of crisis and crisis management, the researcher analyzed the speeches and commands of the Supreme Leader in the year of election through thematic analysis. The results indicated that the management of the Supreme Leader in 2009 was based on rationality, justice, value orientation, efficiency and anti-arrogance in the three stages of pre-election, election and post-election. His successful managerial style correctly controlled the unrests that could have caused a serious security crisis for the country.

    Keywords: strategic model, security crisis, Security crisis management, Fitna of 2009, school of thought
  • Mansoor Kavoosi *, AliNasr Esfahani, MuhammadMahdi Rashidi Pages 35-68

    Personality affects managers' attitudes, performance, and management styles. According to the nature of the subject and the data, this research employed descriptive-survey method and random stratified sampling method. The statistical population of the study contained 278 managers and experts of crisis management in Khuzestan province, 224 of whom were men and 54 were women. The data collection tool was a personality assessment questionnaire by the big five personality test (Neo). LBAII Hershey and Blanchard questionnaire was used to evaluate management styles, and a researcher-made questionnaire was used to assess the crisis management processes. The results indicated that, 1) Managers' personality traits affect their management styles. 2) Managers' styles affect crisis management. 3) Managerial personality traits affect crisis management. This research modifies the effects of managers' personalities on their management styles in the process of crisis management by presenting a practical model (managers and experts of the Khuzestan Crisis Management Headquarters). Thereafter, on the basis of the research findings, it explains the effect and the role of each component through a triangular model.

    Keywords: management styles, personality of managers, crisis management
  • Vakil Heidari Sarban * Pages 69-96

    This is a development research in terms of purpose, which follows a descriptive, survey and analytical method. The statistical population of the study contains the affected the North Azumdel villages and the families living there. The data collection of this research for answering research questions included documentary (secondary data) and survey (primary data) methods. A questionnaire and several interviews were employed in the survey phase of the research. The face validity of the questionnaire was confirmed by the panel of experts. The study was conducted in a similar region to ​​the statistical population with 30 questionnaires. Using the special formula of Cronbach's alpha in SPSS software for the analysis of the obtained data, the reliability of different parts of the research questionnaire turned out to be 0.86 to 0.91. A factor analysis model was employed for data analysis. The findings suggest that empowering the villagers socially, psychologically, and economically can reduce the severity of the crisis and will result in the improvement of management of the region. Continuous training of the villagers for improving their cognitive capacity and empowering them regarding sociological, psychological, and economic attitudes, can play important roles in improving knowledge, skills, and attitudes of the villagers in earthquake crisis management. The results indicated that the most important factors in improving earthquake crisis management in the studied region include firming up information and structural empowerment, promoting the villagers' resilience against earthquake, government intervention, establishment of cooperation and collaboration among villagers, promoting economic stability and strengthening the physical infrastructure and their houses. The variance and collective variance explained by these factors are equal to 61/12.

    Keywords: rural earthquake management, earthquake crisis management, Rural Development, Varzeqan County
  • Jalil Zarbin * Pages 97-125
    This research is intended to evaluate the performance of crisis management of earthquake in Shonbeh. The researcher investigated the performance of the components of crisis management, that is, preparation, prevention, response, reconstruction, and rehabilitation. In this regard, the special place of the local people in providing relief was observed seriously. Afterwards, crisis and reconstruction managers regarded the speed of performance of reconstruction as the criterion of their progress by giving reconstruction projects to contractor. This caused dissatisfaction among people.
    Keywords: performance evaluation, Crisis, crisis management, the earthquake of Shonbeh
  • Attraction Methods of ISIS for Social Mobilization of People
    Musa Asgari *, Hussein Zafari Pages 127-162
    The terrorist group of ISIS was able to attract a large number of people, including men, women, teenagers and even children, from different cities and countries by employing several extensive methods. They attracted a large number of manpower from all over the world. Through social mobilization of their members, they extended their territories to a far-reaching domain. Due to the shortage of research in this field, this research aimed at modifying the methods of attracting people and designing social mobilization of their members. This descriptive-analytical research showed that ISIS made extensive use of Internet to establish propaganda and deceive people and make unfair promises, such as establishing the apocalyptic government, by emphasizing on the pervasive Islamic identity through horror and so-called popularity and receiving support from countries in the region for their regional and trans-regional transmission of their members and facilities, which led to social mobilization. Comprehensive identification of these groups leads to a better and more effective control over them, indicating how much this research was necessary.
    Keywords: ISIS methods of attraction, ISIS social mobilization, ideals of takfiri groups, regional disputes, tensions
  • Javad Shafiei * Pages 163-189
    The issue of crisis management and management technology, as well as encountering its challenges, are always considered by attentive and creative decision-makers. They have already prepared control plans for emergency and critical situations. Hence, crisis management is defined as providing the groundwork and the necessary organizational arrangements and preparedness for dealing with the crisis, or minimizing its destructive outcomes. In this way, the officials in charge can observe and analyze the process and plans, and work in a coordinated and integrated manner along with the necessary preparation, rapid relief and improvement until the normal situation is reached. A special associated management group, called Crisis Management Group, can be missioned to prepare and formulate policies, goals, guidelines, executive solutions, and strategies for adaptation with the current situation. This study is an example of a crisis management plan at universities, so that dealing with events and emergencies in case of a crisis, the main committees and the sub-committees can be formed on time to make the right decisions to reduce damage, increase readiness, give proper response and make reconstruction, and normalize the situation.
    Keywords: crisis management, decisions, emergency situations, strategies