فهرست مطالب

علوم و فنون مرزی - پیاپی 32 (بهار 1399)
  • پیاپی 32 (بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/06/11
  • تعداد عناوین: 6
|
  • خدیجه جوان*، سجاد مهدوی، لیلا ولی زاد صفحات 1-28

    تامین امنیت مرزها همواره یکی از موضوعات مهم و کاربردی در جغرافیای سیاسی می باشد .مرزها استراتژیک اند؛ این نوارها ،محورهای رویارویی های احتمالی بوده و بیشتر برخوردهای محسوس دولت-ملت ها در آنجا آشکار می شود.هدف از انجام این پژوهش تعیین اولویتها و استراتژیهای برتر و محدودیتهای اجرایی در شهرستانهای مرزی همجوار با کشور عراق در استان آذربایجان غربی و ارایه راهکارهای اجرایی در جهت عملیاتی کردن استراتژیهای امنیتی و دفاعی در این مناطق می باشد. این پژوهش توصیفی- تحلیلی می باشد و از روش میدانی برای جمع آوری اطلاعات استفاده شده است. مدل استفاده شده در این تحقیق مدل هیبریدی AHP-SWOT است و امتیاز دهی به متغیرهای به کار رفته در مدل SWOT و در قالب پرسشنامه توسط 30 نفر ازکارشناسان و متخصصان جغرافیایی (متخصص در رشته های جغرافیا و برنامه ریزی شهری، سیاسی،روستایی، نظامی و...) برای شناسایی نقاط قوت و ضعف (عوامل داخلی) و فرصت و تهدیدها (عوامل خارجی) و در مدل AHP جهت اتخاذ بهترین راهبرد (SO,WO,ST,WT) وزن‏دهی شده است. با توجه به نتایج حاصل از بررسی راهبردها، راهبردبازنگری (WO) با ارزش نهایی 0.482 در الویت اول، راهبرد تدافعی (WT)و راهبرده رقابتی(SO) به ترتیب با ارزش های نهایی 0.159 و 0.139 در الویت های دوم و سوم اجرایی در مجموع این سه شهرستان مرزی ،استان قرار دارند و در اولویت بندی راهبردها به تفکیک شهرستان نیز در راهبرد رقابتی(SO) پیرانشهر، در راهبرد بازنگری (WO) سردشت، در راهبرد تنوع (ST) پیرانشهر و در راهبرد تدافعی (WT) سردشت الویت اول اجرایی را به خود اختصاص دادند.

    کلیدواژگان: راهبرد، امنیت، دفاع سرزمینی، مرز، جغرافیای نظامی
  • بررسی و تحلیل تاثیر سرمایه ی اجتماعی بر امنیت مناطق مرزها (مطالعه ی موردی: روستاهای مرزی بخش ارشق مرکزی شهرستان مشگین شهر)
    بهرام ایمانی*، وحید خاجوی صفحه 2

    حفاظت و حراست از سرزمین در سراسر کره زمین برای تمام کشورها یک ارزش به حساب می آید. ضمانت تحقق این امر بدون شک مدیریت مرزها و داشتن مرزهایی با امنیت کامل هست. امنیت بنیادی ترین نیاز هر جامعه و مهم ترین عامل برای دوام زندگی اجتماعی به شمار می رود. کشور ایران دارای مرزهای زیادی با همسایگان خود است که ناامنی آنها نگرانی هایی را برای مرزنشینان و دولت مرکزی به وجود می آورد. در همین راستا اهمیت نقش سرمایه اجتماعی در روند توسعه جوامع مساله ای است که در سال های اخیر مورد توجه بسیاری از محققان قرار گرفته است. هدف اصلی این مقاله بررسی ابعاد مختلف سرمایه اجتماعی بر امنیت مرزی در روستاهای مرزی بخش ارشق مرکزی شهرستان مشگین شهر واقع در استان اردبیل می باشد. نوع تحقیق کاربردی و روش آن توصیفی _ تحلیلی است. داده ها واطلاعات به روش میدانی- پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه گردآوری شده است که در نهایت اطلاعات جمع آوری شده به وسیله ی نرم افزار 21SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد که بین مهم ترین ابعاد تاثیر گذار بر امنیت مرزی (مشارکت مدنی- اجتماعی، مسیولیت پذیری اجتماعی، اعتماد اجتماعی و انسجام اجتماعی) و امنیت مرزی رابطه ی معنا داری وجود دارد. جامعه نمونه، ضمن تایید مرزهای آرام در این منطقه، وجود برخی ناامنی مانند قاچاق را تایید می کنند.

    کلیدواژگان: سرمایه اجتماعی، مشارکت، امنیت مرز، روستاهای مرزی، بخش ارشق
  • محمدتقی حیدری، صادق برزگر، محمدعلی الهی چورن* صفحات 29-59

    مناطق مرزی از اهمیت ویژه ای در سطح ملی و فرامرزی برخوردارند. با وجود این اهمیت گردشگری مرزی تا اکنون ناشناخته مانده است. گردشگری به عنوان یکی از مهم ترین راهبردها در برنامه ریزی توسعه است. در این راستا گردشگری مرزی نیز جزیی از صنعت گردشگری به حساب می آید که با برنامه ریزی و سیاست گذاری مناسب می توان از درآمد ناشی از آن در توسعه اقتصادی-اجتماعی مناطق مرزی سود جست. هدف تحقیق حاضر دستیابی به گردشگری پایدار با تاکید بر سرمایه گذاری در نواحی مرزی ساحلی می باشد. نوع تحقیق توصیفی- تحلیلی مبتنی بر گردآوری داده های مورد نیاز از طریق مشاهده و تکمیل پرسشنامه است. جامعه آماری تحقیق 116542نفر بوده اند که طبق فرمول کوکران تعداد 383 نفر به عنوان نمونه انتخاب شده اند. پرسشنامه تدوین شده به صورت تصادفی ساده در سطح شهرستان چالوس توزیع گردید. روایی گویه های پرسشنامه با نظر تعدادی از محققان تایید شده و پایایی آن نیز با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ به میزان 79/0درصد محاسبه شده است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون های نظیر t تک نمونه ای، ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه خطی و تحلیل مسیر استفاده شده است. نتایج حاصل از آزمون های آماری نظیر: t تک-نمونه ای (معناداری تفاوت میانگین ها از مطلوبیت عددی مورد نظر تحقیق) و ضریب همبستگی نشان می دهد که شاخص درآمد زایی و اشتغال به ترتیب بالاترین میانگین (23/4)، اشتغال(85/3) بالاترین میانگین را به خود اختصاص داده اند

    کلیدواژگان: گردشگری، سرمایه گذاری، توسعه پایدار، نواحی مرزی ساحلی، شهرستان چالوس
  • سید عباس رجایی*، حسین منصوریان صفحات 61-88

    مرز واحدی فضایی است که جمعیت و نحوه توزیع جمعیت در آن از موضوعات مهم در مطالعات آمایش مرزی است. مرزهای شرقی و غربی ایران با بسترهای تاریخی و فرهنگی متفاوت در دورهای مختلف دستخوش تغییرات جمعیتی شده است. این پژوهش با به کارگیری روش کوادارات فضایی، واحدهای پایه فضایی را در مرزهای شرقی و غربی کشور را در طی سالهای 1375 تا 1395 مورد تحلیل قرار داده است. جامعه مورد بررسی نقاط روستایی واقع در شعاع 50 کیلومتری این مرزهاست و آمار جمعیت روستایی کشور از سال 1375 تا 1395 مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته های تحقیق نشان می دهد نرخ رشد جمعیت واحدهای فضایی مرز غربی کشور دارای روندی منفی و نرخ رشد جمعیت واحدهای فضایی مرز شرقی دارای روندی مثبت است. همچنین اثرات تبدیل نقاط روستایی به شهرها نشان می دهد که 400 واحد فضایی تحت تاثیر این تبدیل قرار گرفته است. این واحدهای فضایی، واحدهای شهری شده ای هستند که جمعیت روستایی اندک با فاصله بسیار کم از شهرها در آن قرار دارند. از این رو، در آینده نزدیک در معرض تبدیل و یا ادغام قرار دارند. نتایج تحقیق نشان می دهد، با تحلیل واحدهای فضایی و تغییرات جمعیتی آنها در یک دوره 20 ساله، مرز شرقی نسبت به مرز غربی کشور هنوز در حال رشد جمعیت روستایی است؛ مرز شرقی در مقایسه با مرز غربی به دلیل تراکم کمتر جمعیت و فاصله بیشتر سکونتگاه ها، روستاهای پیرامون-شهری و واقع شده در واحدهای پایه فضایی با جمعیت شهری، کمتر دچار تبدیل و ادغام در شهرهای موجود شده اند.

    کلیدواژگان: روستاهای مرزی، تحلیل فضایی، واحدهای پایه فضایی، مرزهای شرقی و غربی
  • محمود مهمان نواز* صفحات 89-117

    حکومت صفویه از ابتدای شکل گیری بر سر حفظ مرزهای غربی با حکومت عثمانی درگیر بود. با مرگ شاه عباس اول عثمانی ها فرصت مناسبی برای حمله به مرزهای مشترک با ایران را به دست آوردند و در این بین مهمترین هدف آنها فتح بغداد بود. حکومت صفویه نیز در سالهای اولیه حکومت شاه صفی به دلیل حفظ شاکله سپاه دوره شاه عباس تا حدودی موفق به دفع حملات عثمانی ها گردید اما در پی بوجود آمدن رقابتهای درباری که حاصل آن حذف صاحب-منصبان دوره شاه عباس بود، سپاه ایران تضعیف گردید و توانایی حفظ بغداد را از دست داد. همچنین طولانی شدن درگیریهای نظامی با حکومت عثمانی سبب خستگی نیروهای نظامی و شاه صفوی شده که این عامل نیز در عدم تلاش جدی برای حفظ بغداد بی تاثیر نبود. این پژوهش با هدف واکاوی تقابلات مرزی ایران و عثمانی در زمان شاه صفی و با تاکید بر سقوط بغداد به انجام رسیده است. یافته ها نشان می دهد که: غلبه منافع شخصی بر منافع ملی در میان صاحب منصبان، رقابتهای شدید درباری در زمان شاه صفی که تا حدودی خود شاه عامل آنها بود و بی تدبیری شاه و فرماندهان در اتخاذ تصمیمات درست از مهمترین عوامل از دست رفتن بخشی از مرزهای غربی، بویژه بغداد و عدم موفقیت شاه در حفظ مرزهای زمان شاه عباس اول، می باشند.روش تحقیق در این پژوهش، تاریخی- تحلیلی و جمع آوری اطلاعات به روش کتابخانه ای انجام شده است. ابزار اصلی پژوهش استناد به منابع آن دوره می باشد که در نهایت بر پایه ی یافته های حاصل از منابع استنتاج، تبیین و تحلیل به عمل آمده است.

    کلیدواژگان: شاه صفی، عثمانی، صفویه، بغداد، مرزهای غربی
  • حسین شاهمرادی، حدیث اقبال*، محمدرضا رفیعی دولت آبادی صفحات 119-143

    امروزه واژه تروریسم با ورود به عرصه های جدید شکل و قالب تازه ای را پیداکرده است، تروریسم در رویکرد جدید (تروریسم نوین) و انتقال مجدد از حالت ذهنی به عینی است. پژوهش حاضر با هدف تبیین ابعاد مکانی- فضایی تروریسم در مناطق مرزی جمهوری اسلامی با استفاده از روش توصیفی -تحلیلی بر اساس نظریه های سرایت، عقلانی، محرومیت نسبی، یادگیری اجتماعی، روان شناختی، جهانی شدن، ایدیولوژی و مرکز پیرامون (فریدمن)، به نگارش درآمده است. پرسش اصلی این پژوهش به این ترتیب است که ابعاد مکانی - فضایی تروریسم در مناطق مرزی جمهوری اسلامی ایران به چه صورت می باشد؟ یافته های تحقیق حاکی از آن است که تروریسم در نواحی مرزی جمهوری اسلامی ایران سه بعد مکانی و جغرافیایی دارد که عبارت اند از: محیط (فضای) شکل گیری و فعالیت گروه های تروریستی (مکان- مقیاس)؛ اهداف موردحمله و انگیزه ها و پیامدهای ژیوپلیتیکی تروریستی. همچنین تروریسم هم به لحاظ ساختاری و هم از جنبه عملکردی دارای ابعاد مکانی - فضایی بسیار مهمی است. این عوامل ممکن است جنبه های مختلف سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و مذهبی را شامل شوند یا ترکیبی از شاخص های گوناگون باشند. نتایج بیانگر آن است شکل گیری پدیده تروریسم در نواحی مرزی جمهوری اسلامی ایران، حاصل ترکیب زمینه های جغرافیایی، به منزله عوامل درون زا و زیربنایی، و ویژگی های ژیوپلیتیک، به منزله عوامل برون زا و روبنایی، است.

    کلیدواژگان: تروریسم، تروریسم نوین، جغرافیای سیاسی، محیط، مناطق مرزی، مقیاس، پیامد
|
  • Khadijeh Javan *, Sajjad Mahdavi, Leila Valizad Pages 1-28

    Today, the preservation of the independence and territorial and border integrity of countries has been considered as a universal principle. political problems and numerous social-military, such as arms trafficking, ethnic-religious tensions and challenges between Kurdish minorities and Turks are the most common areas of insecurity have been studied in the region. The purpose of this research is to determine the top priorities and strategies and implementation limitations in the border towns adjacent to Iraq in West Azarbaijan and to present executive strategies for operationalizing security and defense strategies in these areas. This research is a descriptive-analytical research method and field method was used for data collection. The model used in this study was AHP-SWOT hybrid model and rating of variables used in SWOT model by questionnaire by 30 experts and geographical experts (specializing in geography, urban and rural planning, military, etc..) To identify strengths and weaknesses (internal factors) and opportunities and threats (external factors) and weighted in the AHP to adopt the best strategy (SO, WO, ST, WT). According to the results of the review of strategies, The Review Strategy (WO) with a final value of 0.482 in the first priority, the Defense Strategy (WT) and the Competitive Guide (SO) with the final values of 0.159 and 0.139, respectively, are in the second and third executive priorities. In prioritizing strategies separately for the city, they also had the first executive priority in Piranshahr's competitive strategy (SO), Sardasht's WO review strategy, Piranshahr's diversity strategy (ST) and Sardasht's defensive strategy (WT) strategy.

    Keywords: Strategy, Security, Territorial defense, Border, Military geography
  • The investigation of The impact of social capital on border security (Case Study: border villages of central arshag in meshgin shahr province)
    Bahram Imani *, Vahid Khajavi Page 2

    The protection and safeguarding of the territory around the globe for all countries is considered a value. This will undoubtedly guarantee manage borders and the borders are safe. Fundamental security needs of each community and social life is the most important factor for durability. Iran has long borders with its neighbors that their security concerns for border and central government creates. The role of social capital in the development process, an issue that in recent years has been the attention of many researchers. The main objective of this paper is to examine the various dimensions of social capital on border security in border villages of Razay City. The research method is descriptive-analytic and data was collected using a questionnaire the study That the information collected was analyzed using SPSS software. The findings show that between the most important aspects affecting border security (civic- social participation, social responsibility, social trust and social cohesion) and There is a significant relationship border security. Community findings also show that the borders of the region's quiet, there is some uncertainty as to acknowledge trafficking.

    Keywords: social capital, Participation, border security, border villages of Razay city
  • Taghi Heydari, Sadegh Barzegar, Mohammadali Elahi * Pages 29-59

    Border areas are of particular national and transnational importance. Despite this, the importance of border tourism remains unknown. Tourism is one of the most important strategies in development planning. In this regard, border tourism is also a part of the tourism industry, which with proper planning and policy can benefit from the income generated in the socio-economic development of border areas. The aim of this study is to achieve sustainable tourism with an emphasis on investment in coastal border areas. The type of descriptive-analytical research is based on the collection of required data through observation and completion of a questionnaire. The statistical population of the study was 116542 people, and according to Cochran's formula, 383 people were selected as the sample. The developed questionnaire was distributed randomly in Chalous city. The validity of the questionnaire items was confirmed by a number of researchers and its reliability was calculated using Cronbach's alpha test at 0.79%. To analyze the data, tests such as single sample t, Pearson correlation coefficient, multiple linear regression and path analysis were used. The results of statistical tests such as: t-sample (significance of mean differences from the numerical desirability of the study) and correlation coefficient show that income generation and employment index are the highest average (4.23), respectively. Employment (3.85) has the highest average

    Keywords: Tourism, Investment, Sustainable Development, coastal border areas, Chalous city
  • Seed Abbas Rajae *, Hossein Mansourian Pages 61-88

    Spatial analysis of rural population demographic developments in Iran's border areasUsing spatial base units Spatial analysis of rural population demographic developments in Iran's border areasUsing spatial base units Spatial analysis of rural population demographic developments in Iran's border areasUsing spatial base units Spatial analysis of rural population demographic developments in Iran's border areasUsing spatial base unitsSpatial analysis of rural population demographic developments in Iran's border areasUsing spatial base unitsSpatial analysis of rural population demographic developments in Iran's border areasUsing spatial base unitsSpatial analysis of rural population demographic developments in Iran's border areasUsing spatial base unitsSpatial analysis of rural population demographic developments in Iran's border areasUsing spatial base unitsSpatial analysis of rural population demographic developments in Iran's border areasUsing spatial base unitsSpatial analysis of rural population demographic developments in Iran's border areasUsing spatial base units

    Keywords: Border villages, Spatial Analysis, Modifiable Unit Area
  • Mahmoud Mehmannavaz* Pages 89-117

    From the beginning of its formation, the Safavid government was involved in maintaining the western borders with the Ottoman government. With the death of Shah Abbas I, the Ottomans gained a good opportunity to attack the borders bordering Iran, with the most important goal being the conquest of Baghdad. In the early years of the Shah's rule, the Safavid regime managed to repel Ottoman attacks to some extent in order to maintain the structure of the Shah Abbas-era corps, but the IRGC sought to eliminate court rivalries that resulted in the removal of Shah Abbas-era officials. Iran weakened and lost the ability to maintain Baghdad. Also, the prolongation of military clashes with the Ottoman government has exhausted the military forces and the Safavid king, which has not been ineffective in not making serious efforts to preserve Baghdad. This research has been done with the aim of analyzing the border confrontations between Iran and the Ottoman Empire during the reign of Shah Safi and with an emphasis on the fall of Baghdad. The findings show that the dominance of personal interests over national interests among officials, the fierce court rivalries during the reign of Shah Safi, of which the Shah himself was to some extent responsible, and the recklessness of the Shah and his commanders in making the right decisions are among the most important causes of loss. They are part of the Western frontier, especially Baghdad, and the Shah's failure to maintain the borders of the time of King AbbasI.

    Keywords: Shah Safi, Ottoman, Safavid, Baghdad, Western borders
  • Hossein Shahmoradi, Hadis Eghbal *, MohammadReza RafiIe Dolatabadi Pages 119-143

    Today, the word terrorism has taken on a new form as it enters new fields. Terrorism in a new approach (modern terrorism) is a re-transfer from the mental to the objective status. With the aim of investigating the spatial-place dimensions of terrorism in the Islamic Republic, this study, with a descriptive-analytical method based on theories of transmission, rationality, relative underprivileged, social and psychological education, globalization, ideology and peripheral center (Friedman), has explained spatial-place dimensions of terrorism in the Islamic Republic of Iran. The main question of this study is: what are the spatial-place dimensions of terrorism in the Islamic Republic of Iran? The research findings indicate that terrorism in the Islamic Republic of Iran has three spatial and geographical dimensions, which are as follows: environment (space), formation and activity of terrorist groups (location-scale); the targets of the attack and the geopolitical motives and consequences of terrorism. Terrorism also has very important structural-spatial dimensions, both structurally and functionally. These factors may include various political, cultural, social, economic, and religious aspects, or a combination of different indicators. The results indicate that the formation of terrorism in some marginal areas of the Islamic Republic of Iran is the result of a combination of geographical contexts as endogenous and infrastructural factors, and geopolitical features as exogenous and superstructure factors

    Keywords: terrorism, Modern terrorism, political geography, Environment, Place, scale, consequence