فهرست مطالب

مطالعات تاریخی جهان اسلام - پیاپی 14 (پاییز و زمستان 1398)
  • پیاپی 14 (پاییز و زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1399/06/12
  • تعداد عناوین: 12
|
  • سید محمدرضا عالمی* صفحات 7-28

    محمد عماره برخلاف اندیشمندان غربی و پیروان مسلمانشان که به تمدن واحد جهانی اعتقاد دارند، از تعدد تمدن ها سخن می راند و بر این باور است که تعدد تمدن ها یک سنت الهی است که در آن دگرگونی راه ندارد و برای این منظور آیاتی از قرآن کریم را به عنوان شاهد ذکر می کند. البته این تعدد از نظر وی به معنای تضاد و یا تقلید و تبعیت یک تمدن از تمدن دیگر نیست؛ بلکه همه تمدن ها در مواردی مهم اشتراک دارند و تمایزات در ویژگی های خاص هر تمدن بروز می کند. عماره در ادامه به تعدادی از موارد اشتراک و تمایز می پردازد تا ادعای خویش مبنی بر تعدد تمدن ها را اثبات کند.

    کلیدواژگان: تمدن، تعدد تمدن ها، تمدن واحد جهانی، محمد عماره
  • حسین کوهستانی اندرزی*، رضا خزاعی صفحات 29-60

    در منابع تاریخی از توس پیش از اسلام، اسناد قابل اعتنایی در دست نیست. به نظر می رسد این شهر در اواخر دوره ساسانی، از شهرها و مرزداری های درجه دوم بر سر راه گرگان و نیشابور به مرو، نسا و باختر بوده است. پس از فتح خراسان در سده اول هجری، این شهر به عنوان یکی از مراکز مهم در خراسان (به انتخاب اعراب)، رونق ویژه ای یافت و این جریان در دوران خلافت عباسی به اوج خود رسید. توس در سده های نخستین اسلامی به ناحیه ای بزرگ و با چهار شهر مهم به نام های تابران، نوغان، رادکان و تروغبذ اطلاق می شد. امروزه مبنای مرکزیت مدنی توس بر اساس داده های مطالعات این مراکز است. اهمیت منابع آبی دشت توس در انتخاب این ناحیه با توجه به همجواری با نیشابور و مرو را نمی توان نادیده انگاشت؛ چراکه این ناحیه پیش از هر انتخابی برای تبدیل شدن به شهر، باید پتانسیل اقلیمی لازم برای تبدیل شدن به یه مرکزیت مدنی را داشته باشد. در این پژوهش از متون تاریخی معتبر ادبی، سیاسی و اجتماعی، بررسی سایت های ساسانی دشت توس و نیز بررسی و تحلیل نظریات محققان معاصر استفاده شده است. پژوهش در این مقاله، توصیفی- تحلیلی است. مبحث اصلی در این مقاله شناخت و بررسی منابع آبی دشت توس، با بررسی منابع مکتوب و غیر مکتوب است. نتایج این پژوهش، منابع آبی دشت توس در اوایل شکل گیری توس به عنوان یک مرکزیت مدنی را از مهمترین علل مکان گزینی توس بر می شمارد.

    کلیدواژگان: دشت توس، منابع آبی، اوایل اسلام، مکان گزینی
  • محمدعلی چلونگر*، فرشته بوسعیدی، اصغر منتظرالقائم صفحات 61-94

    نویسندگان مسلمان از قرون اولیه، در کنار تاریخ سیاسی، فرهنگی و اجتماعی، جنبه اقتصادی و مالی حکومت اسلامی را مورد توجه قرار دادند و تک نگاری های بسیاری را با موضوعات اقتصادی و مالی تحت عناوینی همچون: اموال، جزیه، صنایع، زکات، خمس، اوزان و مقادیر و اسعار (نرخ ها) و مانند آن را تدوین نمودند. از شاخه های فرعی مالیه نگاری به غیر از خمس، زکات و یا جزیه، تدوین آثار در ابواب دینار و درهم، بازار، خراج و اقطاع می باشد. فتوحات و مسایل پیش رو، نیازهای تقنینی و سیاسی حکومت اسلامی و علم الاخبار و خبرنگاری، به عنوان سه عامل اصلی باعث توجه نویسندگان به تدوین آثار در ابواب دینار و درهم، بازار، خراج و اقطاع بوده است. جنبه سیاسی و حکومتی بودن ابواب دینار و درهم، بازار، خراج و اقطاع، بیشترین تاثیر را بر رویکرد، هدف، جایگاه و گرایش های مذهبی نویسندگان و جغرافیای تاریخی و تعدد آثار خراجی داشته است؛ چرا که خراج، به عنوان یکی از مهم ترین منابع مالی دولت اسلامی مطرح بوده است. با توجه به اینکه چهار موضوع مالی فوق، از جمله امور دیوانی بوده که تحت کنترل و تسلط حاکمیت وقت قرار داشته، ما در این پژوهش برآنیم تا با روش توصیفی تحلیلی، استفاده از منابع اولیه و از طریق مطالعه کتابخانه ای، با بررسی آثار به نگارش درآمده در این ابواب، به بررسی موضوع و گونه های مالیه نگاری (دینار و درهم، بازار، خراج و اقطاع) در چهار سده نخست هجری بپردازیم.

    کلیدواژگان: سیاست، مالیه نگاری، دینار و درهم، بازار، خراج، اقطاع
  • لیلا سلیمانی*، محسن الویری صفحات 95-126

    دیدگاه های مختلف درباره مسیله جبر و اختیار، با اندک تفاوتی، به قلمرو تاریخ هم دامن گسترانده است. مورخان، متاثر از اینکه تاریخ را تا چه اندازه عرصه نقش آفرینی انسان بدانند یا جلوه گاه اراده خدای انسان، گرایش های مختلفی دارند. مشیت گرایی، عنوانی عمومی برای اشاره به طیفی از رویکردهاست که خواسته خداوند را در رویداد های تاریخی موثر می داند. تقدیرگرایی را می توان یک سر این طیف دانست که انسان را فاقد اراده و اسیر بی اختیار مشیت الهی می شمرد و قانون گرایی مشروط را طرف دیگر این طیف که ضمن باور به اراده انسان ها، خداوند را دارای توجهی عام در همه زمینه ها و دخالت مستقیم در برخی امور می داند.این نوشتار، کوشیده است باور به مشیت الهی را در آثار مورخان مسلمان قرن سوم تا ششم هجری با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی جهت دار، و همچنین، تحلیل محتوای کمی، مورد بررسی قرار دهد. یافته های تحقیق، نشانگر آن است که طبری و بیهقی را می توان در شمار مورخان تقدیرگرا قرار داد و یعقوبی، مسعودی، مسکویه و مقدسی را جزو مورخان قانون گرای مشروط.

    کلیدواژگان: مشیت الهی، مشیت گرایی، تقدیرگرایی، قانون گرایی مشروط
  • ساجد علی، ناصر باقری بیدهندی، نعمت الله صفری فروشانی* صفحات 127-156

    صوفیان از قرن پنجم، در شهر لاهور مانند سایر شهرهای شبه قاره هند، مورد احترام مذاهب، مسالک و فرقه های مختلف قرار گرفتند. ازاین رو، ساخت مراقد و رفتن به مزارات آنها، امری مطلوب بوده است. هرساله مجالس باشکوه در روزهای تولد و یا وفات صوفیان با اسم بزرگداشت آنان برگزار می شوند که آن را به اصطلاح مردم شبه قاره هند، «عرس» می گویند. امروزه، برگزاری آیین عرس مزارات مشهور لاهور، به عنوان یک فرهنگ شکل گرفته است. این نوشتار، در صدد است با روش توصیفی تحلیلی و میدانی، به این پرسش پاسخ دهد که چه تحلیل تاریخی از آیین عرس مزارات مشهور لاهور می توان ارایه کرد؟ نتایج این بررسی، نشانگر آن است که فرهنگ زیارت و بزرگداشت سالیانه، قبل از ورود اسلام به شبه قاره هند، وجود داشت که در فرهنگ جدید، یعنی فرهنگ اسلامی هندویی هم رسوخ پیدا کرد. تاثیرپذیری از فرهنگ هند و اسلام مرقدگرا، از ریشه های مهم جایگاه اجتماعی و فرهنگی صوفیان و حمایت گورکانیان (1274932ه.ق) از آنهاست. گسترش و شکل گیری گردشگری مذهبی، مراکز فرهنگی و فرهنگ پیر و مرید، از پیامدهای مهم آیین عرس بوده است.

    کلیدواژگان: تحلیل تاریخی، آیین عرس، مزارات مشهور، لاهور
  • محمدعلی رنجبر*، محمدمهدی عطائی کچوئی صفحات 157-182

    انسان ها از آغازین روزهای شکل گیری تمدن بشری، تلاش کرده اند تا با روش های گوناگون، اموری را از دیگران مخفی نگه دارند؛ در این میان لغزها و معماها، از قدیمی ترین این شیوه ها به شمار می آیند که دربرگیرنده بعضی از سنت ها، آداب و رسوم و تاریخ یک جامعه هستند. در این مقال سعی شده است که با بررسی کوتاه، جایگاه این هنر یا علم در مقطع زمانی سلسله صفویه تبیین شود. به عبارت روشن تر پاسخی درخور برای این سوال که: «جایگاه علم معما و لغز در عهد صفویه چگونه بود؟» ارایه شود. به نظر می رسد آنچه از ابتدا تا انتهای دوره صفویه (907-1148ق) به عنوان معما ادامه یافت، سنتی از پیش باقی مانده بود که با کتابت آثار به جای مانده از گذشته، رواج پیدا کرد و به عنوان یک دانش، فن و هنر در میان آموزش ها و متون درسی حفظ شد و همچنان مورد اقبال قرار گرفت.

    کلیدواژگان: معما، لغز، چیستان، ادبیات، صفویه
  • نرگس ملک، محمدرضا بارانی*، فاطمه جان احمدی، احمد بادکوبه هزاوه صفحات 183-208

    مصر در آستانه ورود فاطمیان، دچار آشفتگی اجتماعی گسترده ای بود و جوهر صقلی، نماینده خلیفه فاطمی در مصر، تلاش نمود تا با راهبرد یک امان نامه، نوید امنیت و آرامش را دهد و در سایه آن، مذهب اسماعیلیه و جایگاه خلیفه فاطمی را نهادینه نماید. این نوشتار، به تبیین شاخص های امنیت اجتماعی از دیدگاه جوهر صقلی و راهبردهای وی در برپایی اقتدار سیاسی و نظامی، امنیت اجتماعی، نهادینه سازی مذهب اسماعیلیه و تحکیم جایگاه خلیفه فاطمی، پرداخته است. دستاورد پژوهش، نشانگر آن است که جوهر با راهبرد شاخص های امنیت اجتماعی، مانند: آزادی اندیشه و رفتار، اقتدار و توان سیاسی نظامی، توانمندی و فرصت سازی، عدالت، همزیستی و همبستگی، امید به آینده، آرامش اجتماعی و روانی، امید به وجود منجی نجات بخش، مبارزه با محتکران، و نیز شاخص های امنیت نظامی، همچون: اقتدار نظامی در برابر تهدیدها، مبارزه با ناامنی اجتماعی، مبارزه با مخالفان و برهم زنندگان نظم و امنیت و نیز برپایی دیوان مظالم، به نهادینه سازی مذهب اسماعیلیه در مصر پرداخت.

    کلیدواژگان: امنیت اجتماعی، اقتدار نظامی، نهادینه کردن، فاطمیان مصر
  • صالح پرگاری*، هیبت الله خرمی شورکایی، محمدحسن رازنهان صفحات 209-238

    یکی از مسایل مورد توجه جهانگردان غربی که در ایران حضور یافته اند، نحوه اسلام آوردن گرجی ها، به ویژه در عهد صفویه و بعد از آن بوده است. عمده این جهانگردان، گرجی ها را در دین داری افرادی متزلزل و ضعیف معرفی کرده اند و اسلام آوردن آنان را مصلحتی و ناشی از منفعت طلبی دانسته اند. از منظر جهانگردان غربی، گرجی ها در آن دوره در آرزوی بازگشت به دین مسیحیت بودند. اما نتایج بررسی این پژوهش گویای این است که گرجی های ساکن ایران در عهد شاه عباس اول، به ویژه گرجی های کوچنده به مناطق مختلفی همچون اصفهان و مازندران، برخلاف این ادعا، عمدتا از طبقه ضعیف گرجستان بوده و دل خوشی از مسیحیت به عنوان دین طبقه ازناور و حاکمان گرجستان نداشتند. آنان در فرصت های مناسب اسلام اختیار کرده و برخلاف القایات برخی جهانگردان غربی، در دین جدید خود و مشخصا مذهب تشیع، راسخ و استوار بوده و در درازمدت، منشا خدمات ارزنده ای نیز بوده اند. اگر هم در موارد محدودی، بازگشت از دین اسلام وجود داشته، (با توجه به تفاوت طبقاتی موجود در گرجستان)، عمدتا مربوط به برخی بزرگان و وابستگان حکام گرجی بوده است که به عللی مجبور به اقامت در ایران بوده و ندرتا، بنا بر مصلحت و منفعت تغییر دین داده بودند.

    کلیدواژگان: گرجی، دین، اسلام، صفوی، تشیع
  • محمد رضایی* صفحات 239-258

    موقعیت راهبردی قلمرو فاطمیان، به ویژه بندرهای دریای سرخ، سبب شد تا آنان با کنترل راه ها و استفاده از مزایای آن، نقشی فعال و تاثیرگذار بر روند تجارت دنیای اسلام و خارج از آن ایفا کنند و مقاصد خود را با استفاده از عواید تجارت پیش ببرند. رویکرد خلافت فاطمی در توجه به بازرگانی، به عنوان متغیری ثابت و مهم، موجبات شکوفایی بنادر مصر در دریای سرخ را فراهم نمود و هم زمان بر بندرهای فارس تاثیر منفی نهاد و موجبات افول تدریجی آن ها را فراهم کرد. پژوهش حاضر، با روش توصیفی تحلیلی تلاش دارد که علل توجه فاطمیان به تجارت را مورد مطالعه قرار دهد و پاسخی به این سوال بیابد: علل و زمینه های توجه فاطمیان به تجارت کد ام اند؟ و اتخاذ این سیاست، چه تاثیری بر بنادر ایالت فارس به جای نهاده است؟

    کلیدواژگان: آل بویه، تجارت، خلیج فارس، دریای سرخ، سلجوقیان
  • معصومه دهقان* صفحات 259-276

    زنان در خاندان حکومتگر فاطمی مصر (358-567ه.ق/968-1171م) به سبب برخورداری از ثروت و منزلت اجتماعی، منشا آثار سیاسی، اجتماعی و فرهنگی گسترده ای در جامعه مصرگردیدند. این نوشتار، به دنبال تحلیل کارکردهای زنان در خلافت فاطمی می باشد تا نمایان شود مقام و جایگاه آنان چه کارکردهایی در سیاست، اجتماع و فرهنگ مصر عصر فاطمی را برای آنان رقم زده است. (پرسش) بهره مندی از منزلت و نفوذ در دربار خلافت، به زنان فاطمی مانند دیگر سرزمین های جهان اسلام قدرت و موقعیت برتری می داد. (فرضیه) کارکردهای زنان خاندان فاطمی، در این پژوهش مورد توجه قرار می گیرد تا بازشناسی هدفمندی در این بافت از جامعه مصر فاطمی ارایه گردد. (روش) دستاورد تحقیق، شناسایی گونه های کارکردی زنان خاندان فاطمی در مصر می باشد. کارکردهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی زنان فاطمی، در این پژوهش ردیابی گردید. این کارکردها، گویای نتایج بهره برداری زنان از قدرت و منزلت اجتماعی در جامعه فاطمی مصر می باشد. (دستاورد)

    کلیدواژگان: فاطمیان مصر، زنان فاطمی، کارکردهای زنان
  • قاسم خانجانی*، محمدرضا هدایت پناه صفحات 277-308

    دانش صحابه نگاری، یکی از حوزه های مهم معرفتی در میان علوم اسلامی، در کنار فقه و حدیث است که پیشینه ای بیش از ده قرن دارد و علمای جهان اسلام در طول این مدت، با عنایتی خاص که ناشی از تاثیر آن بر دیگر حوزه های معرفتی بوده است، بدان توجه نموده و با کوشش فراوان، با فراز و فرودهای این دانش، صدها کتاب درباره شناخت صحابه رسول اللهs تدوین کرده اند. ایرانیان در این بخش از دانش علوم اسلامی، چنان تلاشی داشته اند که نسبت به دیگر اقوام و ملت های اسلامی، سهم بسیار قابل توجهی را به خود اختصاص داده اند؛ تا جایی که برخی از صحابه نگاری های آنان، از منابع و مراجع اصلی دیگر صحابه نگاران به شمار می رود. آنان هم از جهت ساختار و هم از جهت محتوا، گام های موثری در پیشبرد این دانش برداشتند. این نوشتار، بیانی است مختصر از نقش و تلاش علمی ایرانیان در دانش صحابه نگاری. هدف این نوشتار، طرح مسیله، معرفی آثار مهم ایرانیان و نقش آنان در دانش صحابه نگاری است. بدیهی است که توضیح درباره همه تالیفات آنان، در این مقاله امکان ندارد. بنابراین، تنها برای نزدیک شدن به هدفی که دنبال می شود، پس از ارایه فهرستی از صحابه نگاری های ایرانیان، به معرفی و توضیح مختصری درباره اسامی برخی از صحابه نگاران مشهور ایرانی و کتاب های آنان که تاثیر قابل توجهی بر صحابه نگاری های پس از خود داشته اند پرداخته خواهد شد.

    کلیدواژگان: صحابه نگاری، صحابه نگاران ایرانی، صحابه نگاران خراسان، خاندان ابن منده، ابونعیم اصفهانی
  • محمدمهدی مرادی خلج*، سمیه بیاتی صفحات 309-325

    جریان خوارج که در نیمه نخست قرن اول هجری روی کار آمد، پس از سرکوب در شهرهای مرکزی خلافت، به سرزمین های دوردست و حاشیه ای جهان اسلام چون شمال افریقا روانه شد. خوارج که بعدها دولت صفری مذهب بنی مدرار (296140ق) و دولت اباضی مذهب بنی رستم (296144ق) را در شمال افریقا تشکیل دادند، در آغاز به منظور جلب حمایت بربرها، به نشر آرا و اندیشه های انقلابی خود پرداختند؛ زیرا این اندیشه ها با خواست بربرها مبنی بر شورش علیه دستگاه خلافت اسلامی سازگار بود؛ اما با گذشت زمان، این اندیشه ها صورت انقلابی اولیه خود را از دست داد و در برخورد با دستگاه خلافت عباسی و عاملان حکومتی آنان، به حالتی دوستانه و متعادل درآمد. این پژوهش، با روش توصیفی تحلیلی و استفاده از ابزار مطالعه کتابخانه ای، به دنبال تبیین چرایی دگرگونی اندیشه های سیاسی اولیه خوارج شمال افریقا است. یافته های پژوهش نشان می دهد که خوارج پس از ورود به عرصه سیاست و سیاست ورزی و با قرار گرفتن در فضای سیاسی جدید و ظهور رقیبان جدیدی چون ادارسه و فاطمیان، متاثر از ملزومات عمل گرایانه، به تغییر و تعدیل نگرش و اندیشه های اولیه خود پرداختند.

    کلیدواژگان: تغییر و تعدیل، اندیشه های سیاسی، خوارج، بنی مدرار، بنی رستم
|
  • Sayyed MohammadReza Allemi* Pages 7-28

    Unlike Western thinkers and their Muslim followers, who believe in a unique world civilization, Muhammad Amara speaks of the multiplicity of civilizations and he believes that the multiplicity of civilizations is a divine tradition in which there is no change and for this purpose, he mentions verses from the Holy Quran as evidence. Of course, this multiplicity, in his view, does not mean the contradiction or imitation and obedience of one civilization to another one; Rather, all civilizations share important issues, and distinctions show themselves in the specific characteristics of each civilization. Emara goes on to discuss a number of commonalities and differences to prove his claim to the multiplicity of civilizations.

    Keywords: Civilization, Multiplicity of Civilizations, Global Unity Civilization, Imara
  • Hossein koohestani*, Reza Khazaei Pages 29-60

    There are no considerable documents of pre-Islamic Tous in historical sources. It seems that in the late Sassanid period, the city has been among the second-class cities and frontier districts along the Gorgan- Neyshabur route towards Marv, Nisa and Bakhtiari. After the conquest of Khorasan in the first century AH, this city, as one of the most important centers in Khorasan, as chosen by the Arabs, experienced a special boom that peaked during the Abbasid caliphate. In the early Islamic centuries, Tous was referred to a large area with four major cities called Tabaran, Noghan, Radakan and Taroghobaz, that today, the basis for considering Tous as a civic center has been inferred according to the data obtained from the studies of these centers. The importance of water resources of Tous plain in selecting this area given its proximity to Neishabur and Marv cannot be ignored since prior to the selection of this region to become a city this area must have the climatic potential to become a civic center. In the present research, authentic historical texts including literary, political and social sources, surveys of Sassanid sites of Dasht-e Tous, as well as review and analysis of the views of contemporary scholars have been used. The type of research in this paper is descriptive-analytic. The main objective of the current paper is to identify and study the water resources in Tous plain, by examining written and non-written sources. Finally, the results of this study considered the water resources of the Tous plain in the early formation of Tous as a civic center, among the most important reasons for site selection of Tous.

    Keywords: Tous Plain, Water Resources, Early Islam, Site Selection
  • Fereshte Boosaeidi, MohammadAli Chaloungar*, Asghar Montazer Al-qaem Pages 61-94

    Muslim writers from the earliest centuries, along with political, cultural, and social history, have payed attention to the economic and financial aspects of Islamic rule, and have edited many manuscripts on economic and financial matters under the titles: Property, ransom, Industries, Zakat, khums, weights and values and exchanges (prices) and like these. There are subdivisions of taxation like preparation of works in the case of Dinar & dirham, Bazaar, tax and cession than Khums, Zakat and ransom. the conquests and issues ahead, legislative and political needs of the Islamic rule and journalism are the three main factors for writer’s attention to preparation of works in Dinar & dirham, bazaar, tax and cession. The political and governmental aspect of Dinar & dirham, market, tax, and cession, had the greatest influence on the approach, purpose, position and religious attitudes of the writers and the multiplicity of fiscal works. Because tax has been as the most important financial resources of Islamic government. whereas the above four financial issues, including bureaucratic affairs, have been governed by rule of the time, we intend to deal with the subject and types of taxation( dinar & dirham, bazaar, tax and cession) in the first four centuries AH. For this purpose, we use a descriptive-analytical method and firsthand resources with a library study way. in the first four centuries AH.

  • Leila Soleimani*, Mohsen Alviri Pages 95-126

    Different views on the issue of predestination and liberty have spread to the realm of history with little difference. Historians have different tendencies depending their regard to history as the arena of human play or the manifestation of God’s will. Providence is a general term for referring to a range of approaches that make God's will effective in historical events. fatalism can be considered as one side of this range, which considers man with no will, and captive in God's providence and conditional legalism is the other side of this range which, while believing in the will of human beings, considers God that have general attention in all fields and direct involvement in some affairs. This article has tried to examine the belief in divine providence in the works of Muslim historians in the third to sixth centuries AH using the method of qualitative content analysis as well as quantitative. The research findings indicate that Tabari and Beihaqi can be considered among the historians of fatalism, and Yaqubi, Masoudi, Miskawayh, and Moghaddasi can be considered as conditional law-abiding historians.

    Keywords: Divine Providence, providence, Fatalism, Conditional law-abiding
  • Sajed Ali, Naser Bagheri Bidhandi, Ne’matollah Safari Foroushani* Pages 127-156

    From the fifth century onwards, the Sufis in Lahore, like other cities of subcontinent India, were revered by various religions and sects. Therefore, building shrines and going to them has been desirable. Every year, glorious gatherings are held on the birthday or death of the Sufis in honor of them that people of subcontinent India call them “Ors”. Today, the holding of Ors for the famous tombs of Lahore is formed as a culture. This article seeks to answer the question of what historical analysis of Ors ritual for the famous tombs in Lahore can be presented with a descriptive-analytical method. The results of this study show that the culture of pilgrimage and annual commemoration existed before the arrival of Islam in the India subcontinent, which also permeated the new culture, namely the Islamic-Hindu culture. Impressionability from the culture of India and tombs-oriented Islam is one of the important roots of the social and cultural position of the Sufis and the support of the Gurkhans (1274-932 AH). The expansion and formation of religious tourism, cultural centers, and the culture of (master and disciple) have been important consequences of the Ors ritual.

    Keywords: Historical Analysis, Ors ritual, Famous Tombs, Lahore
  • MohammadAli Ranjbar*, MohammadMahdi Ataei Kachouei Pages 157-182

    From the earliest days of the formation of human civilization, human beings have tried to keep things secret from others in various ways. Among these, riddles and conundrums are among the oldest, which include some traditions, customs and history of a society. In this article, it has been tried to explain briefly the position of this art or science in the Safavid period. In other words, it is going to answer this question: "What was the position of the science of riddle and conundrum in the Safavid era?" It seems that what continued as a riddle from the beginning to the end of the Safavid period (907-1148 AH) was an old tradition that became popular by writing of remained works of the past and was retained and accepted as a science, art and technology among the teachings and texts.

    Keywords: riddle, conundrum, literature, Safavid
  • Narges Malek, MohammadReza Barani*, Ahmad Badkoube Hazave, Fateme Janahmadi Pages 183-208

    Egypt was on a widespread social unrest on the threshold of the Fatimids’ arrival and Johar Saqli, the representative of the Fatimid caliph in Egypt, tried to make security and peace by presenting a security strategy and to institutionalize the Ismaili religion and the position of the Fatimid Caliph through it. This article explains the characteristics of social security from the Johar Seghelli viewpoint and his strategies in establishing political and military authority, social security, institutionalizing the Ismaili religion and consolidating the position of the Fatimid caliph. The results of the study indicate that Johar with a strategy of social security indicators, such as: freedom of thought and behavior, military political power and authority, empowerment and opportunity, justice, coexistence and solidarity, hope for the future, social and psychological peace, The hope for a savior, the fight against the oppressors, as well as the characteristics of military security, such as: military authority against threats, the fight against social insecurity, the fight against the opposition and the disruptors of order and security, and the establishment of the Court of Oppression, started to institutionalize the religion of Ismailis in Egypt.

    Keywords: Social Security, Military Authority, Institutionalization, Fatimids of Egypt
  • Saleh Pargari*, Hibatullah Khorami Shurkai, MohammadHassan Raznahan Pages 209-238

    One of the noteworthy issues of Western tourists who have been in Iran, is how Georgians become Muslim, especially during and after the Safavid era. Most of these tourists have described Georgians as unstable and weak in their religion and consider their converting to Islam to be expedient and for benefits. From the viewpoint of Western tourists, Georgians at that time longed for a return to Christianity. However, the results of this study show that Georgians living in Iran during the reign of Shah Abbas I, especially Georgians migrating to different regions such as Isfahan and Mazandaran, contrary to this claim, were mainly from the weak class of Georgia and were not happy with the Christianity as the religion of the upper class and the rulers of Georgia. They have chosen Islam at the right time and, contrary to the claims of some Western tourists, have been steadfast in their new religion and specifically the Shiite religion, and in the long run have been a source of valuable services. Although in some cases there has been a return to Islam (due to the class differences in Georgia), it has been mainly related to some of the elders and relatives of the Georgian rulers who were forced to stay in Iran for some reason and rarely changed their religion according to their interests.

    Keywords: Georgian, religion, Islam, Safavid, Shiism
  • Mohammad Rezaei* Pages 239-258

    By controlling the routes and taking advantage of them, the strategic position of the Fatimid realm, especially the Red Sea ports, led them to play an active and influential role in the trade process of the Islamic world and beyond and to reach to their goals by earnings of the trade. The Fatimid Caliphate's approach to trade, as a constant and important variable, enabled Egyptian ports to flourish in the Red Sea and at the same time, it had a negative effect on the ports of Persia and caused their gradual decline. The present study uses a descriptive-analytical method to study the reasons for the Fatimids' attention to trade and to find an answer to this question: What are the reasons for the Fatimids' attention to trade? And what effect has this policy had on the ports of Fars province?

    Keywords: Buyid Dynasty, trade, Persian Gulf, Red Sea, Seljuks
  • Ma’soume Dehghan* Pages 259-276

    Women in the Fatimid dynasty of Egypt (358-567 AH / 1781-1998 AH) became the source of widespread political, social and cultural influences in Egyptian society, due to their wealth and social status.  This article seeks to analyze the functions of women in the Fatimid caliphate to show what functions their position in Egyptian politics, society and culture of the Fatimid, has determined for them. (Question) The use of dignity and influence in the court of the caliphate, gave Fatimid women, (like other lands in the Islamic world ), superior power and position. (Hypothesis) The functions of women in the Fatimid dynasty are considered in this study in order to provide purposeful recognition in this context of the Fatimid Egyptian society. (Method) The result of the research is to identify the functional species of women of the Fatimid family in Egypt .In this study, the political, social and cultural functions of Fatimid women were identified. These functions indicate the results of women's exploitation of social power and status in Egyptian Fatimid society. (Achievement).

    Keywords: Fatimids of Egypt, Fatimid women, functions of women
  • Ghasem Khanjani*, MohammadReza Hadayetpanah Pages 277-308

    The knowledge of Sahaba-writing is one of the important fields of knowledge among Islamic sciences, along with jurisprudence and hadith, which has a history of more than ten centuries. The scholars of the Islamic world during this period have paid special attention to it, which has been due to its effect on other fields of knowledge. With great effort and with the rise and fall of this knowledge, they have compiled hundreds of books on the knowledge of Prophet’s companions (PBUH). In this part of the Islamic studies, Iranians have made such an effort that they have had a very significant portion compared to other Islamic tribes and nations so much so that some of their Shaba-writings are considered as the main sources and references of other Sahaba-writers. They have taken effective steps to advance this knowledge, in terms of both structure and content. This article is a brief statement of the role and scientific endeavor of Iranians in the knowledge of Sahaba-writing. The purpose of this article is to introduce the important works of Iranians and their role in the knowledge of Sahaba-writing. It is clear that it is not possible to explain all their writings in this article. Therefore, only to get closer to the goal, after presenting a list of Iranian Sahaba-writings, it will be briefly introduced and explained the names of some famous Iranian Sahaba-writers and their books - which have had a significant impact on the subsequent ones.

    Keywords: Sahaba-writing, Iranian Sahaba-writers, Khorasan Sahaba-writers, Ibn Mandeh Family, Abu Naeem Isfahani
  • MohammadMahdi Moradi Khalaj*, Somayye Bayati Pages 309-325

    The Kharijite movement, which came to power in the first half of the first century AH, after repressing the central cities of the Caliphate went to distant lands and the outskirts of the Islamic world, such as North Africa. The Khawarij, who later formed the Safavid-religion BaniMedrar state (296-1406 AD) and the Abadi-religion Bani-Rostam state (146-296 AH) in North Africa, initially published their revolutionary ideas in order to gain the support of the Berbers. Because these ideas were compatible with the will of the barbarians to revolt against the Islamic caliphate. But over time, these thoughts lost their original revolutionary form and became friendly and balanced in their dealings with the Abbasid caliphate and their agents. This research, using a descriptive-analytical method and using library study tools, seeks to explain why early Khawarij political thought in North Africa changed. Findings show that Khawarij, after entering the field of politics and being in the new political atmosphere and also the emergence of new competitors such as Idrisid Dynasty and the Fatimids, influenced by pragmatic requirements, changed and modified their first attitude.

    Keywords: Modify, Change, Political Thoughts, khawarij, BaniMedrar, Bani-Rostam