فهرست مطالب

کلام اسلامی - پیاپی 111 (تابستان 1399)
  • پیاپی 111 (تابستان 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/06/22
  • تعداد عناوین: 6
|
  • علی ربانی گلپایگانی* صفحات 9-39
    سلوک تقوایی، یکی از روش‎های کسب معرفت دینی است. بیش‎ترین کارکرد این روش در دست‎یابی به معرفت شهودی است که مورد توجه ویژه متصوفه و اهل عرفان بوده است، اما فلاسفه، متکلمان و دیگر عالمان اسلامی نیز متناسب با مباحث معرفتی خود به آن توجه کرده‎اند. فلاسفه اسلامی در معرفهالنفس فلسفی درباره این روش تحقیقات ارزنده‎ای دارند. برخی از متکلمان اسلامی نیز در مقدمه آثار و مباحث کلامی خود، ابزارها و راه‎های شناخت را بررسی کرده و روش مفید در علم کلام را تبیین کرده‎اند. از آن‎جا که روش سلوک تقوایی در برخی از آیات و روایات نیز مطرح شده است، روش مزبور توجه مفسران قرآن کریم و شارحان روایات را نیز به خود جلب کرده است. در نوشتار حاضر این روش از منظر عقل و آیات و روایات مورد بررسی قرار گرفته و آراء شماری از متفکران مطرح در این‎باره نقل و ارزیابی شده است
    کلیدواژگان: روش کلامی، سلوک تقوایی، تفکر عقلی، معرفت شهودی، معرفت کلامی
  • مهدی نجفی افرا*، علی فرهمندپویا صفحات 41-55

    برهان صدیقین از مهم ترین و موثق ترین براهین اثبات واجب تعالی است، لذا حکمای اسلامی به دنبال ارایه تقریرهای محکم تر و روشن تر از آن تلاش های فراوانی داشته اند. فیض کاشانی و مدرس زنوزی نیز در این مسیر با بهره گیری از مقدمات و مبانی خاصی ورود نموده و تقریرهایی ارایه کرده اند. تحقیق پیشرو با بررسی آثار این دو اندیشمند به عنوان دو تن از پیروان تاثیرگذار حکمت متعالیه، به دنبال فهم و بیان تقریرهای آنان از برهان صدیقین بوده است تا در ضمن نقدی مختصر، با تطبیق آنها بر یکدیگر، مختصات و امتیازات آنها را ارایه کند. نتایج تحقیق نشان می دهد فیض کاشانی از سه اصل اصالت وجود، امکان فقری وجود معلول و امتناع دور و تسلسل به تقریر برهان می پردازد، در حالی که مدرس زنوزی اصالت وجود، تشکیک در وجود و فقر وجودی ماسوی الله را مبانی تقریر خود قرار داده است. از جمله اختلافات تقریرهای دو اندیشمند، بهره گیری فیض از روش تقسیم وجود، و استفاده مدرس زنوزی از روش تردید است.

    کلیدواژگان: برهان صدیقین، مبانی برهان صدیقین، فیض کاشانی، مدرس زنوزی
  • طیبه دلشاد *، سید محمدرضا موسوی فراز صفحات 57-87

    فیلسوف دین معاصر، ویلیام لیونارد راو، با تلفیق سه قرایت ممکن از شرور قرینه ای، سال ها کوشید تا روایت تازه ای از مسیله ی قرینه ای شر ارایه دهد. ادعای او این است که شرور گزاف بسیاری، در جهان رخ می دهند که اگر خدای ادیان ابراهیمی وجود می داشت می توانست از آن جلوگیری کند. راو در استدلال الحادی خود شرور بی وجه را قرینه ای برای نامحتمل بودن وجود خدای ادیان ابراهیمی قرار می دهد. راو پس از مواجهه با منتقدانی چون ریشنباخ، ویکسترا و پلنتینگا، به بازسازی استدلال قرینه ای خود برمبنای شر بی وجه پرداخت و سعی کرد با بکارگیری قضیه احتمالات بیز، مدعای خود را ثابت کند.

    کلیدواژگان: مسئله شر، مسئله قرینه ای شر، شر بی وجه، ویلیام لئونارد راو
  • اکبر طالب پور *، نرگس خوشکلام صفحات 89-110

    هانری کربن برجسته ترین مفسر غربی حکمت معنوی و فلسفه اسلامی بود که به سبب آشنایی با علامه طباطبایی به حقایق قابل توجهی در مکتب تشیع دست یافت. وی با نگاه پدیدارشناسانه به بررسی مولفه ها و عناصر بنیادین شیعه و حکمت معنوی پرداخت و تشخیص داد که مساله امامت و مهدویت، بنیاد اصلی مذهب شیعه است. او معتقد بود نمی توان برای تشیع، عرفان و حکمت معنوی ارزش قایل شد، و در عین حال، مسیله امامت و ولایت امام را که سر انجام به امام زمان. ختم می گردد، نادیده گرفت، وی فلسفه غیبت و ظهور امام زمان. را در شایستگی و ناشایستگی افراد و معرفت آنها می دانست. در این مقاله با بررسی آثار هانری کربن، با استفاده از روش تحلیل محتوا نظرات وی درباره فلسفه شیعی و مهدویت مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. نتایج بررسی پدیدار شناختی آثار هانری کربن با استفاده از روش تحلیل محتوا نشان داد؛ در نزد وی تنها دین بر حق دین اسلام است و در میان مذاهب اسلامی تنها تشیع می تواند به عنوان نسخه نهایی و مذهب جهانی مورد پذیرش عام قرار گیرد، چون تنها در سایه آموزه های حقیقی تشیع می توان ارتباط میان جهان آخرت و دنیا را حفظ کرد، چرا که در این مذهب حضور امام به عنوان واسطه فیض و حلقه اتصال بین جهان دنیوی و اخروی حفظ می شود.

    کلیدواژگان: هانری کربن، دازاین، پدیدارشناسی، هرمنوتیک، تشیع، امامت
  • احمد شجاعی * صفحات 111-126

    ‏خداوند در آیه 125 سوره نحل، از پیامبر6 می خواهد که برای دعوت به اسلام، از سه شیوه استفاده کند: حکمت، موعظه حسنه و جدال احسن. برخی این سه شیوه را منطبق با سه گونه استدال رایج در منطق (برهان، خطابه و جدل) دانسته اند؛ لکن بین آنها تفاوت هایی وجود دارد. حکمت در قرآن، سخن محکم و خلل‎ناپذیر مشتمل بر خیر و سعادت انسان بوده و قلمرو آن، حکمت نظری و عملی را شامل می‏شود؛ اعم از اینکه مفید یقین منطقی باشد یا نباشد، لکن در برهان مصطلح در منطق، یقین بالمعنی الاخص شرط شده است. مراد از موعظه حسنه، گفتار یا رفتاری است که مشوق دیگران به التزام عملی به دین و آیین حق است. بر این اساس، دعوت قرآنی در عین حکمی بودن، مصداق دعوت با روش موعظه حسنه نیز است، بنابراین با خطابه رایج در منطق متفاوت خواهد بود. هدف از جدل منطقی، غلبه بر خصم است لکن هدف از «جدال احسن»، روشن شدن حقیقت و هدایت طرف مقابل است. نکته ی دیگر، شیوه ی بکارگیری روش های سه گانه قرآنی است. نقش جدال احسن در دعوت به آیین اسلام، ثانوی و در برابر معاندان است، و میان حکمت و موعظه حسنه- با لحاظ مقام نبوت و دعوت پیامبرانه- نسبت تلازم برقرار است.

    کلیدواژگان: شیوه های دعوت، حکمت، موعظه حسنه، جدال احسن، برهان، خطابه، جدل
  • عبدالرحیم سلیمانی بهبهانی*، هادی سلیمان مافی صفحات 127-140

    زین الدین بیاضی از عالمان برجسته شیعه در قرن نهم هجری است. وی با استفاده از علومی که در آنها از اساتید فن محسوب می شد، توانست در علم کلام آثار ارزشمندی تدوین کند. او برای عقل جایگاه ویژه ای قایل است، و به صورت گسترده از استدلال های عقلی بهره می برد. گرچه از ادله سمعی نیز غافل نبوده و در جای خود از این طریق معرفت زا نیز استفاده می کند. همین رویکرد و روش باعث پدید آمدن آثار کلامی ناب از ایشان با رنگ و بوی عقل و در عین حال برخوردار از میراث منقول شد.

    کلیدواژگان: زین الدین بیاضی، روش شناسی، روش کلامی، عقل گرایی، روش نقلی، تاویل
|
  • Ali Rabbani * Pages 9-39
    Pious behavior is one of the ways to acquire religious knowledge. The most useful function of this method is to achieve intuitive knowledge, which mystics has had special interest to it, and also philosophers, theologians and other Islamic scholars have paid attention to it in accordance with their epistemological topics. Islamic philosophers have valuable researches on this method in philosophical self-knowledge. In the introduction of their theological works and discussions, some Islamic theologians have examined the tools and ways of cognition and explained the useful method in theology. Since the method of pious conduct has been discussed in some verses and narrations, this method has also attracted the attention of the commentators of the Holy Quran and the commentators of the narrations. In the present article, this method has been studied from the perspective of reason, verses and narrations, and the opinions of a number of prominent thinkers in this regard have been quoted and evaluated.
    Keywords: Theological Method, pious behavior, rational thinking, intuitive knowledge, Theological knowledg
  • Mahdi Najafi Afra *, Ali Farahmand Pooya Pages 41-55

    The argument from the truthful is one of the most important and reliable proofs for the existence of God, so Islamic scholars have made great efforts to provide stronger and clearer interpretations for it. Feyz Kashani and Modares Zenozi have also entered this path by using special preliminaries and principles and have presented some reports of this proof. This article, by examining the works of these two thinkers, as two influential followers of transcendent wisdom, has sought to, with a short critique, understand and express their interpretations of this argument in order to present their characteristics and advantages by comparing them with each other. The results show that Feyz Kashani deals with the argument by the three principles: the fundamentality of existence, the possibility of existence, the impossibility of endless chain and vicious circle, while Modarres Zenozi bases his interpretation on the fundamentality of existence, doubt in existence, and existential possibility. Among the differences between the interpretations of the two thinkers are the use of grace by the method of division of existence, and the use of the method of doubt by Modarres Zenozi.

    Keywords: : The argument from the truthful, principles of the argument form the truthful, Feyz Kashani, Modares Zanozi
  • Tayyaba Tayyaba, Seyed Mohammad Reza Mousavi Faraz Pages 57-87

    The philosopher of contemporary religion, William Leonard Raw, by combination of three possible readings of evidential evil try for years to provide a new account of evidential problem of evil. He claims that there are so many evil things going on in the world that God of the Abrahamic religions could have prevented them. In his atheistic argument, he uses the senseless evil as the evidence to the impossibility of the existence of the God of the Abrahamic religions. After confronting critics such as Rischenbach, Vixtera, and Plantinga, Raw reconstructed his evidential argument based on senseless evil and tried to prove his claim by using the Bayesian probability theorem. The present article, with a descriptive-analytical approach, first provides an accurate and documented description of Raw's views and then examines and critiques his views. Critically, examining the defenses and theodicy of Muslim and Christian philosophers, it has been shown that Rao's attempt to convey the seemingly senseless existence of evil as a reasonable belief in the existence of senseless evil is incorrect and incomplete.

    Keywords: The Problem of Evil, evidential problem of evil, senseless evil, William Leonard Raw
  • Akbar Talibpour *, Narges Khoshkalam Pages 89-110

    Henry Corban was the most prominent Western commentator on spiritual wisdom and Islamic philosophy who, due to his acquaintance with Allameh Tabatabai, achieved significant truths in the Shiite school. He examined the fundamental components and elements of Shiism and spiritual wisdom with a phenomenological point of view and recognized that the issue of Imamate and Mahdism is the main foundation of the Shiite religion. He believed that Shiism, mysticism and spiritual wisdom could not be valued, and at the same time, the issue of Imamate and guardianship of the Imam, which ultimately ends with the Imam of the Age (pbuh), could not be ignored. He considered the philosophy of the absence and emergence of Imam al-Zaman (as) in the merits and demerits of individuals and their knowledge. In this article, by examining the works of Henry Corben, his views on Shiite philosophy and Mahdism were analyzed using the method of content analysis. The results of the phenomenological study of Henry Carbon's works and using the content analysis method show that the only religion is the right religion of Islam, and among the Islamic religions, only Shiism can be accepted as the final version and the universal religion, because only in the shadow of the true teachings of Shiism can the connection between the Hereafter and the world be maintained. Because in this religion, the presence of the Imam is preserved as a mediator of grace and a link between the world and the hereafter.

    Keywords: Henry Carbone, Dasein, Phenomenology, Hermeneutics, Shiism, Imamate
  • Ahmad Shojaei * Pages 111-126

    In verse 125 of Surah An-Nahl, God asks the Prophet (PBUH) to use three methods to invite people to Islam: Wisdom, good advice and good debate. Some have considered these three methods to be consistent with the three common arguments in logic (argument, rhetoric, and controversy); But there are differences between them. Wisdom in the Qur'an is a strong and unbreakable word that includes the goodness and happiness of human beings, and its realm includes theoretical and practical wisdom; Whether or not logical certainty is useful, but in the argument of the term in logic, there is certainty in a special sense. A good advice is a speech or behavior that encourages others to make a practical commitment to the true religion. Accordingly, the Qur'anic invitation, while having a wisdom, is also an example of invitation with the method of good advice, so it will be different from the common sermon in logic. The purpose of logical argument is to overcome the enemy, but the purpose of "good argument" is to clarify the truth and guide the other side. Another point is the method of using the three Qur'anic methods. The role of the best argument in the call to Islam is secondary to opponents, and there is a connection between wisdom and good advice - in terms of the status of prophethood and prophetic invitation

    Keywords: Methods of invitation, wisdom, good advice, good debate, Argument, sermon, debate
  • Abdorrahem Soleymani *, Hadi Soleyman Mafi Pages 127-140

    Zayn al-Din Bayazi is one of the prominent Shiite scholars in the ninth century AH. Using the sciences in which he was considered a professor, he was able to compile valuable works in theology. He hold a special place on reason, and makes extensive use of rational reasoning. However, he is not unaware of the authority of revelation and uses this method of knowledge in its place. The same approach and method caused the emergence of pure theological works from him with the color and smell of reason and at the same time having the authority of revelation.

    Keywords: Zayn al-Din Bayazi, methodology, Theological Method, Rationalism, traditional method, Esoteric commentary