فهرست مطالب

نقد ادبی و بلاغت - سال نهم شماره 2 (تابستان 1399)
  • سال نهم شماره 2 (تابستان 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/06/23
  • تعداد عناوین: 8
|
  • رویا بهادرانی*، منظر سلطانی صفحات 1-20
    ازنظر هالیدی، سه ساختار اصلی دستور زبان؛ گذرایی، وجهی و مبتدایی است؛ که عوامل محقق شدن فرا نقش های «بازنمودی» «بینا فردی» و «متنی» هستند. ازآنجاکه وقایع و اندیشه های فردی، توانایی انعکاس در زبان را دارند، نقش زبان در این سه سطح قابل بررسی است. به بیان فرمالیست ها، «ادبیت» حاصل گریز از هنجار طبیعی زبان گفتاری است و با جابه جا کردن ارکان نحوی، اجزا، فرا نقش می شوند. معنا از دید گاه هالیدی، نقش در بافت است و با جابه جا نمودن نقش ها، تغییر می یابد. زبان فارسی به واسطه ادبیات غنی خویش محبوبیت خاصی در سرزمین های غیرفارسی زبان چون آسیای صغیر، بالکان و هند داشته است به طوری که به عنوان زبان ادبی در مدارس آن ها آموزش و آثار فراوانی نیز به این زبان نوشته شد. بدیهی است ادبیت در نحو زبانی این نویسندگان نیز می تواند از جنبه دستور نقش گرایی هالیدی، ارزیابی شود. این مقاله به بررسی میزان موفقیت نویسندگان آسیای صغیر و مهارت آن ها در برجسته ساختن نقش های نحوی یا عدم تبحر آن ها و بخشیدن نقش های مرده به اجزای نحوی در گلزار دمساز قریمی، روضه العقول ملطیوی و بلبلستان موستاری پرداخته است و به دلیل آنکه قریمی، اثرش را مستقل نگاشته و آن را نسخه بدل یا ترجمه اثر دیگری قرار نداده ، بیشتر موردتوجه بوده است.
    کلیدواژگان: نظریه هالیدی، نقش های نحوی، قریمی، ملطیوی، موستاری، دستور زبان نقش گرا
  • منصور پیرانی* صفحات 21-41
    تعامل و تفاهم علمی و فرهنگی میان ایرانیان و یونانیان از حدود سال پانصد قبل از میلاد فراهم شد و تا سده های چهار و پنج هجری (ده یازده میلادی) ادامه داشت. در این مدت، عناصر فرهنگی و اندیشگانی دو ملت، در ادبیات و فرهنگ یکدیگر نفوذ یافت؛ یونانی ها از دانش پزشکی ایرانیان بهره ها بردند و ایرانیان هم از فلسفه یونان. مطالعه در شخصیت، اقوال و احوال «دیوژن» نشان می دهد که او در قلمرو فرهنگ و ادب ایران (و مشرق زمین) ناشناخته بوده، غالب حکایت ها و روایت های مربوط به وی، به نام شخصیت های سرشناس دیگر (سقراط، بقراط و افلاطون) یا با عنوان های عام، مانند درویش، شیخ، عابد، حکیم، نشر یافته است و اسکندر نیز با عنوان کلی ملک و پادشاه آمده است. از سده های دوازدهم به بعد که حوزه های پژوهشی و روابط میان ملت ها گسترده تر می شود، شخصیت «دیوژن/ دیوجانس» برای اهل تحقیق شناخته ترمی شود. این مقاله به روش تحلیلی، با رویکرد روابط بینامتنی ازچشم انداز ادبیات تطبیقی، تاثیر، نفوذ و چرخش این عنصر یونانی را اعم از زندگی، احوال، اقوال و حکایت های مربوط به دیوژن یا متاثر از وی که در ادبیات ایران (فارسی و عربی) بازتاب دارد، بررسی می نماید و در بخش نتیجه گیری، تفاوت ها و تغییراتی را بیان می کند که در روند بومی سازی این انتقال صورت گرفته است.
    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، ادبیات ایران، چرخش فرهنگی، دیوژن، عنصر یونانی
  • حسین حسن رضایی* صفحات 43-60
    تعامل و تفاهم علمی و فرهنگی میان ایرانیان و یونانیان از حدود سال پانصد قبل از میلاد فراهم شد و تا سده های چهار و پنج هجری (ده یازده میلادی) ادامه داشت. در این مدت، عناصر فرهنگی و اندیشگانی دو ملت، در ادبیات و فرهنگ یکدیگر نفوذ یافت؛ یونانی ها از دانش پزشکی ایرانیان بهره ها بردند و ایرانیان هم از فلسفه یونان. مطالعه در شخصیت، اقوال و احوال «دیوژن» نشان می دهد که او در قلمرو فرهنگ و ادب ایران (و مشرق زمین) ناشناخته بوده، غالب حکایت ها و روایت های مربوط به وی، به نام شخصیت های سرشناس دیگر (سقراط، بقراط و افلاطون) یا با عنوان های عام، مانند درویش، شیخ، عابد، حکیم، نشر یافته است و اسکندر نیز با عنوان کلی ملک و پادشاه آمده است. از سده های دوازدهم به بعد که حوزه های پژوهشی و روابط میان ملت ها گسترده تر می شود، شخصیت «دیوژن/ دیوجانس» برای اهل تحقیق شناخته ترمی شود. این مقاله به روش تحلیلی، با رویکرد روابط بینامتنی ازچشم انداز ادبیات تطبیقی، تاثیر، نفوذ و چرخش این عنصر یونانی را اعم از زندگی، احوال، اقوال و حکایت های مربوط به دیوژن یا متاثر از وی که در ادبیات ایران (فارسی و عربی) بازتاب دارد، بررسی می نماید و در بخش نتیجه گیری، تفاوت ها و تغییراتی را بیان می کند که در روند بومی سازی این انتقال صورت گرفته است.
    کلیدواژگان: ادبیات مشروطه، شعر بیداری، گفتمان ادبی، تصویرشناسی، میرزاده عشقی
  • شیرزاد طایفی*، هانیه حاجی تبار صفحات 61-84
    امروزه نقد و تحلیل آثار ادبی از منظر نظریات مختلف صورت می گیرد. یکی از این نظریات که معیاری برای سنجش میزان دموکراسی موجود در متن به حساب می آید، منطق مکالمه باختین است. منطق مکالمه در جستجوی ارتباط صداهای متفاوتی است که از یک اثر به گوش می رسد. یک داستان می تواند تک صدایی باشد و یا صداهای گوناگونی داشته باشد. حتی در بعضی از داستان ها ممکن است صداهای مختلفی وجود داشته باشد که سرانجام، تمام آن ها به ایدیولوژی واحدی ختم شوند. اما از دیدگاه باختین، اثری چندصدایی محسوب می شود که هر صدا نماینده ایدیولوژی خاص خود باشد و این صداها در امتداد و به موازات هم در داستان به گوش برسند و هیچ صدایی، به ویژه صدای نویسنده/ راوی نباید بر دیگر صداها غلبه یابد. در پژوهش پیش رو، کوشیده ایم به روش تحلیل کیفی و با بهره گیری از مطالعات کتابخانه ای، دو رمان از نویسنده معاصر سیامک گلشیری را بر اساس منطق مکالمه نقد و تحلیل کنیم. واکاوی مولفه های چندصدایی در «فرین شدگان و مهمانی تلخ نشان می دهد که این رمان ها ضمن برخورداری از عناصر گفتگومندی، چون کارناوال، کرونوتوپ، شخصیت پردازی، دیالوگیسم بیرونی و... در شمار آثار چندصدایی قرار می گیرند.
    کلیدواژگان: مکالمه گرایی، کارناوال، کرونوتوپ، داستان معاصر، گلشیری
  • زینب طلایی*، حبیب الله عباسی صفحات 85-103
    نگاه نظریه جهان متن به تحلیل متون، برگرفته از رویکرد شعرشناسی شناختی، دریچه تازه ای به روی انسان برای کشف چگونگی عملکرد ذهن و چگونگی ساخت یک بازنمایی ذهنی می گشاید. مطالعه آثار ادبی از این منظر به منزله گامی موثر در ساخت جهان فکری نویسنده و مخاطب و نیز چگونگی انتقال تاثیر متن از طریق نشانه های متنی است. مقاله حاضر روایت های تاریخ بیهقی را در بستر این رویکرد بررسی می کند. سه لایه «جهان گفتمان»، «جهان متن» و «جهان های زیرشمول» در این نظریه در ساخت روایی این متن تبیین و جهان های متن خردی که باعث ایجاد جهان متن کلان و اصلی شده، نشان داده شد. پویایی جهان متن روایت های بیهقی به دلیل روایت تاریخی آن کمتر به چشم می آید. نویسنده با استفاده از عناصر جهان ساز وگزاره های نقش گستر باعث ایجاد ساخت روایی گزارشی، توصیف های شخصیت و در مواردی، محیط محور در این متن شده است. تغییر در شرایط زمانی و مکانی روایت ها و هدایت جریان روایت های مختلف از طریق جهان های زیرشمول، مخاطب و خواننده را به مفهومی سازی جهان های با فضاهای متغیر وادار می کند، البته فرایند مفهومی سازی بر پویایی این کنش دلالت دارد.
    کلیدواژگان: شعرشناسی شناختی، جهان متن، جهان گفتمان، جهان زیرشمول، تاریخ بیهقی
  • تیمور مالمیر، رامین محرمی*، چیمن فتحی صفحات 105-124
    مسیله انسجام در شاهنامه فردوسی، مسیله اصلی این پژوهش است. در حقیقت، بهره یابی فردوسی از شیوه های بیان اصیل متناسب با ژانر و درونمایه حماسه تا حدی است که گویی تقابل دوگانه شعر اسطوره ساختارگرایان را برهم زده است. این شیوه در یکی از نظریه های وحدت نگر فلسفه هنر مدرن، یعنی فلسفه هنر بندتو کروچه، در مولفه های بنیادینی همچون «این همانی شهود بیان»، «جدایی ناپذیری بیان عاری و آراسته» یا اصل «شیوه بیان اصیل» و نیز در تعریف وی از «هنر» به عنوان «تجلی ماده در صورت» نیز به خوبی نمایان است. بنابراین، پژوهش حاضر با تکیه بر مهم ترین مولفه های نامبرده در فلسفه هنر کروچه، به گونه ای تطبیقی و با رویکردی تحلیلی توصیفی، به تحلیل وحدت هنری در شاهنامه فردوسی پرداخته است و به این نتیجه رسیده که شاهنامه فردوسی، علاوه بر گونه های مختلف انسجام متنی و ساختاری، از انسجامی هنری و زیباشناختی نیز بهره مند است که آن را در قیاس با دیگر حماسه های منظوم پیش و پس از خود، از بیشترین حد سازگاری صورت با معنا (درون مایه) برخوردار کرده است. این سازگاری یا تناسب در شاهنامه، در شیوه های ادبی اغراق، تضاد و نماد (کلان نماد) در حد کلان هنری، به روشنی رخ نموده است.
    کلیدواژگان: شاهنامه فردوسی، وحدت هنری، عاطفه (معنا)، صورت، فلسفه هنر کروچه
  • فاطمه محسنی گردکوهی*، سپیده موسوی گورابی صفحات 125-148
    آزادی از مهم ترین و بحث انگیزترین واژگانی است که در تاریخ زندگی بشر وجود داشته است. هرچند این امر به باور بسیاری از اندیشمندان، ذاتی بشر است و رهاورد روحیه تعقل و اختیار او به شمار می آید، اما در عمل کسب و دریافت آن، آرمان دور و دراز آدمی بوده است. عرفا به عنوان کسانی که دغدغه شناخت و تعالی انسان را داشتند، نسبت به این مقوله بی توجه نبوده اند. آن ها با غور و تعمق در ماهیت تصوف به این نتیجه رسیده اند که تصوف راستین، چیزی مگر آزادی و رسیدن به عبودیتی عاشقانه و آزادوار نیست. برداشتی که از گفتار آن ها پیرامون آزادی برمی آید، این است که این امر منجر به حصول نتایج زیر می شود: 1. ترک آرزو، 2. رضا و خشنودی، 3. عبودیت عاشقانه، 4. بخشندگی، 5. فراغت از غیر، 6. خردورزی و 7. صلح و آشتی. همگی این موارد بر مفهوم آزادگی از بندهای درونی و بیرونی دلالت دارد.
    کلیدواژگان: آزادی، عرفان، آزاده، عبودیت، ترک تعلق
  • ناصر نیکوبخت، جواد دهقانیان*، سمیه رضایی صفحات 149-168
    تفریح و بازی یکی از مشخصات جدایی ناپذیر دوران کودکی است، تا آنجا که می توان گفت دوران کودکی به بازی های مربوط به آن پیوند خورده است. نه تنها کودک، بلکه بزرگسالان نیز به تفریح و شادی نیاز دارند؛ چنان که می توان گفت تفریح، یکی از نیازهای انکارناپذیر در درون هر انسان است؛ همان طور که ویلیام گلاسر نیز یکی از پنج نیاز اساسی انسان را نیاز به تفریح دانسته است. ادبیات کودکان، خصوصا داستان های برگزیده از منظر منتقدان صاحب نظر، علاوه بر نقشی که در تامین نیازهای اساسی کودک ایفا می کند، تاثیر شایان توجهی نیز در تقویت توانمندی او در تامین نیازهای اساسی دارد. با این پیش فرض، پژوهش حاضر به بررسی کتاب های برگزیده داستانی، بر اساس برانگیختگی نیاز به تفریح در نظریه انتخاب گلاسر، در شخصیت های اصلی و فرعی داستان ها و چگونگی عملکرد ایشان در زمان برانگیختگی این نیاز و نوع تاثیر عملکرد مزبور در سرنوشت شخصیت داستان می پردازد. در حقیقت، می توان گفت داستان های کودک علاوه بر اینکه وسیله ای برای تفریح کودک و پاداشی برای یادگیری اوست، می تواند با توجه به روان شناسی دوران کودکی و شخصیت پردازی متناسب با این دوران، به تقویت توانمندی کودکان در انتخاب های زندگی آنان بپردازد.
    کلیدواژگان: داستان های برگزیده کودکان، روان درمانی، نیاز به تفریح، ویلیام گلاسر
|
  • Roya Bahadorani *, Manzar Soltani Pages 1-20
    According to Halliday, grammar consists of three main structures including: The representational, the interpersonal, and the contextual structure .These structures are the verifying factors of the representational, interpersonal and contextual highlighted of language. Since the individualized events and thoughts can be represented in the language, the role of language can be investigated in three levels .According to formalists, literariness is the departure from the natural norm of spoken language. In Halliday's view, meaning is the function in the context; therefore, meaning changes with the shift of functions. Because of its rich literature, Persian literature has been particularly popular languages like Minor Asia (Anatolia), the Balkans and India. It is taught as a literary language in their schools. Therefore, the Graduates of these schools have created many works in this language. The syntax used by these writers can be clearly evaluated by Halliday Functional Grammar. The purpose of the present study is to examine and evaluate the success of Minor Asian writers as well as their ability and inability to highlight syntactic roles and to attribute dead roles to syntactic components in three works. Qerimi and his writer doesn’t have a copy and translate it form other writers’ books.
    Keywords: Halliday, Syntactic Functions, Qerimi, Malatyevee, Moostari, Functional Grammar
  • Mansour Pirani * Pages 21-41
    Scientific and cultural interaction between Persians and Greeks was established around 500 BC and continued until the fourth and fifth centuries AH. During this period, cultural and intellectual elements of the two nations influenced each other’s literature. A study of Diogenes’ personality and attitudes shows that he was unknown in Persian (and Asian) culture and literature. Most of Diogenes’ writings were attributed to other prominent philosophers such as Socrates, Hippocrates, and Plato. As of the twelfth and thirteenth centuries AH, as research areas and relations between the nations expanded, Diogenes became known for researchers. This paper, using an analytical-descriptive approach, examines the influence of this Greek philosopher on Persian culture and literature from the perspective of comparative literature. It highlights the changes that took place in the process of localizing this transition.
    Keywords: Comparative literature, Persian literature, Cultural Turn, Diogenes, Greek Element
  • Hossein Hassanrezaei * Pages 43-60
    Imagology is a scientific term in the field of comparative literature. It studies and represents the “other” and “I” in the literature of a country or that of a foreign country. The Constitutional Revolution was a turning point in Persian literature and Iranians’ attitudes. The revolution and Iranians’ encounter with the West at that time led to the emergence of critical literature in Iran. The discourse of Mirzadeh Eshgi revolves around the Iranian identity, especially the ancient Iran, which, in his view, is the era of greatness of Iran. In his works, whatever is contrary to the Iranian identity is considered as the “other,” and the way out of the yoke of this “other” is the restoration of the national and ancient identity of Iran. Thus, this research studies Eshghi’s view on the “other” in order to highlight Iranians’ opinion about foreigners and to reveal many hidden aspects of the literature of that age.
    Keywords: Constitutional Revolution, Persian Poetry, Literary Discourse, imagology, Mirzadeh Eshghi
  • Shirzad Tayefi *, Haniyeh Hajitabar Pages 61-84
    Today, literary works are criticized and analyzed from the perspective of various theories. One of these theories is Bakhtin’s dialogic which is a criterion for measuring the level of democracy in the text. Dialogic seeks the relations between different voices that come from a single work. A story can be mono-voice or include different voices. Even in some stories there may be different voices all of which eventually lead to the same ideology. But from Bakhtin’s point of view, in a polyphonic work each voice represents its own ideology, and these voices are heard distinctively throughout the story, and no other voice, especially the author’s (narrator’s), overtakes them. The present study analyzes two novels by the contemporary author Siamak Golshiri. The analysis of The Cursed and The Bitter Party shows that these novels are polyphonic works and include dialogic elements such as carnival, chronotope, characterization, and dialogism.
    Keywords: Dialogism, Carnival, chronotope, Contemporary fiction, Siamak Golshiri
  • Zeinab Talaei *, Habibollah Abbasi Pages 85-103
    Text world theory, which is derived from cognitive poetics, opens up new horizons to human beings to discover how the mind works and how to make a mental representation. From this point of view, the study of literary works is an effective step towards the construction of the author and audiences’ intellectual world and transferring the effects of text through textual signals. This article studies Tarikh-i Bayhaqi based on this approach. The three layers of “discourse world,” “text world,” and “sub-worlds” in this theory, and the small text worlds that create the original text world are shown. The dynamism of the text world in Tarikh-i Bayhaqi is less visible due to its historical narrative. The author, using world-building elements and function-advancing propositions, has produced a narrative-report construct and character-based and, in some cases, environment-based descriptions in this text. Changing the temporal and spatial conditions of narrations and guiding the various narratives through the sub-worlds force the reader to conceptualize the worlds with variable spaces. Of course, the conceptualization process implies the mobility of this action.
    Keywords: Cognitive poetics, text world, discourse world, sub-world, Tarikh-i Bayhaqi
  • Teymoor Malmir, Ramin Moharrami *, Chiman Fathi Pages 105-124
    The issue of existence and proof of coherence in Ferdowsi's Shahnameh is the main issue of this research. In fact, Ferdowsi's use of authentic modes of expression, which is consistent with his epic genre and theme, is to such an extent that it disrupts the dualism of structuralist myth-poetry. This is one of the unifying theories of the philosophy of modern art, namely: the philosophy of art by Croce, in fundamental elements such as: "intuition-expression", "art identity". - Language, "the inseparability of pure and fine expression" or the principle of "genuine way of expression", as well as in his definition of "art" as "the manifestation of matter in the form" are also well represented. Therefore, based on the most important elements mentioned in the philosophy of art of Croce, the present study comparatively analyzes the artistic unity in Ferdowsi's Shahnameh by concluding with an analytical-descriptive approach and concludes that: Ferdowsi's Shahnameh, in addition to its various forms of textual and structural cohesion, also enjoys artistic and aesthetic cohesion, which, in comparison with other epic poems before and after it, has the greatest degree of compatibility of affect and meaning. (Subject) with its construction and face. This adaptation or appropriateness in the Shahnameh has been clearly exaggerated in the literary ways of exaggeration, contradiction, and metaphor.
    Keywords: Ferdowsi's Shahnameh, Artistic Unity, Affection (meaning), proportionate forms, Croce's Philosophy of Art
  • Fatemeh Mohseni Gerdkohi *, Sepideh Mousavi Gorabi Pages 125-148
    Throughout the history, freedom has always been among the most significant and problematic words to be talked of. According to many thinkers, it is an innate nature of man to think about and consider freedom continuously. To acquire freedom, however, seems to have been an unattainable ideal. Mystics, who are concerned with the cognition and exaltation of human beings, have never ceased considering it. Having pondered on the essence of mysticism, they have concluded that true mysticism is nothing but freedom and attaining a kind of free devotion. Their interpretation of freedom leads to giving up all desires, satisfaction and contentment, devotion, munificence, independence from others, wisdom, and serenity and peace all of which indicate being liberated from internal and external constraints.
    Keywords: Freedom, Mysticism, nonorthodox, Devotion, Liberation
  • Naser Nikoubakht, Javad Dehghanian *, Somayeh Rezaee Pages 149-168
    Romances and stories, and in particular children’s literature, have the significant potential to be utilized toward both education and treating some of the behavioral and personality disorders of children as well as to enhance some of their abilities. Children’s literature, especially the selected stories of this article, has a significant role in providing the basic needs of the child. This article examines fictional books, based on the idea of aroused need for recreation in William Glaser’s choice theory, to study how the characters of the stories act at the time of the arousal of this need. It also studies the type of effect their actions have on their fates. In fact, children’s stories, in addition to being a vehicle for their recreation and a reward for learning, can employ child psychology and an appropriate characterization to enhance their ability to make life choices.
    Keywords: Children’s literature, child psychology, Adolescent literature, psychotherapy, William Glaser