فهرست مطالب

  • پیاپی 25 (تابستان 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/06/26
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سجاد حسینی*، جعفر آقازاده، سودا مردوار، علیرضا حسینی صدر صفحات 1-30
    شاه عباس اول صفوی در سال 1012 ه.ق./ 1603 م. موفق به بازپس گیری اراضی اشغالی شمال غرب از عثمانی شد. دولت عثمانی در واکنش به این تحرکات نظامی، در سال 1013 ه.ق./ 1604 م. سپاهیان خود را به فرماندهی یوسف سنان پاشا چغال اوغلی به سوی مرزهای ایران گسیل داشت. شاه عباس برای مقابله با این تهاجم فرمان اجرای تاکتیک زمین سوخته را در اراضی ایرانی مسیر این لشکرکشی صادر کرد. این پژوهش درصدد است تا با بهره گیری از منابع کتابخانه‎ای و روش توصیفی- تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش برآید که اجرای سیاست زمین سوخته شاه عباس در قبال ارتش عثمانی چه تاثیری بر وضعیت امنیتی- انتظامی ایران صفوی گذاشت؟ دستاوردهای پژوهش بر آن است که شاه عباس با اجرای این سیاست، کمبود قوای نظامی خود در برابر قوای عثمانی را جبران و لشکریان چغال‎اوغلی را زمین‎گیر و مغلوب کرد و با کوچاندن اهالی اراضی اجرای سیاست زمین سوخته به اصفهان، خصوصا ارامنه تجارت‎پیشه، ضمن تامین امنیت و برقراری انتظام در سرحدات شمال غرب کشور، از پتانسیل اقتصادی مهاجران برای پیشرفت تجاری پایتخت و تسهیل برقراری رابطه به دول مسیحی اروپا بهره برد.
    کلیدواژگان: صفویه، زمین سوخته، امنیت، انتظام، شاه عباس اول، عثمانی
  • جهانبخش ثواقب*، آزیتا خدابخشی صفحات 31-72
    بست نشینی در آرامگاه ها و بناهای مذهبی در دوره قاجاریه به دلیل ساختار استبدادی نظام سیاسی و شیوه غیرعادلانه و خشن مجازات افراد، سنت معمول و رایجی بود که از افراد عادی تا بزرگان حکومتی و شورشگران و شاهزادگان مغضوب بدان متوسل می شدند. با تسری یافتن سنت بست نشینی به مراکز و تاسیسات دیگری که بعضا به قدرت های بیگانه وابستگی داشتند و نیز ارتباط بست نشینی با برخی از حوادث سیاسی- اجتماعی در کشور، بست از ماهیت دوگانه تامین امنیت جانی افراد تا جنبه ضد امنیت اجتماعی گریز از قانون و عدالت، برخوردار شد. در این مقاله، به روش توصیفی- تحلیلی، عوامل موثر بر گسترش پدیده بست نشینی و نقش اماکن و تاسیسات مذهبی بست در مقوله امنیت در دوره قاجاریه بررسی شده است. یافته پژوهش بیان گر این نکته است که بناها و نهادهای مذهبی با برخورداری از سنت بست، نقش امنیتی حفظ جان ستمدیدگان را در برابر مظالم دستگاه حکومتی قاجار ایفا می کردند؛ اما موجب سوءاستفاده برخی از خاطیان و مجرمان نیز شد که می توان از آن به جنبه ضدامنیتی بست تعبیر کرد.
    کلیدواژگان: دوره قاجاریه، بناهای مذهبی، بست، بست نشینی، امنیت
  • زاگرس زند* صفحات 73-96
    نظم و قانون در تمام دوران های تاریخ، نزد ایرانیان نقش کلیدی داشته و از مهم ترین وظایف فرمانروایان این سرزمین، پاسداشت نظم و اجرای قانون بوده است. شاهنشاهی هخامنشی، نخستین و بزرگ ترین فرمانروایی در جهان بود که برای بسیاری از حکومت ها الگویی آرمانی به شمار می آمد. این پژوهش می کوشد روشن کند که هخامنشیان چه برداشتی از مفهوم نظم، قانون و بی نظمی داشته اند و با توجه به پیروزی داریوش، در مدیریت بحران ها و برقراری نظم پایدار، چگونه نظم و قانون را فراگیر و استوار نمودند. در آغاز خلاصه ای از روایت داریوش در کتیبه بیستون از فرونشاندن شورش ها بیان شده، سپس با بررسی و تشریح مفاهیم نظم، امنیت، دروغ، راستی، نافرمانی و قانون، آشکار می شود که این مفاهیم از مهم ترین مقولات اجتماعی- سیاسی آن روزگار بوده و هخامنشیان برای مدیریت پهناورترین فرمانروایی تاریخ و برقراری نظم و قانون بایسته، در هر دو سطح و سازوکار نظری و اجرایی نظم و قانون، موفق و توانمند بوده اند.
    کلیدواژگان: امنیت، داریوش هخامنشی، بیستون، قانون، نظم، هخامنشیان
  • پرویز حسین طلائی*، علیرضا سلیمان زاده صفحات 97-124
    ساسانیان از همان آغاز کار، طبق استراتژی ملی گرایی و همچنین اندیشه «احیای مرزهای پیشین» درصدد سلطه بر سرزمین های پیشین تحت سلطه شاهنشاهی هخامنشی از جمله ارمنستان برآمدند. و این سرزمین که تا آن زمان تحت سلطه رومیان بود؛ به کانون اصلی جنگ های ایران و روم در این عصر تبدیل گشت. می توان گفت بررسی روابط دو قدرت بزرگ باستانی مزبور بدون توجه به ارمنستان تا حدودی غیرممکن می نماید. مسیله اصلی پژوهش حاضر آن است که آیا اساسا رویکرد ملی گرایی ساسانیان، تاثیری بر عدم فزونی و یا افزایش گرایش های واگرایانه موجود در ارمنستان داشته است یا نه. این پژوهش با اتکا به روش تحقیق تاریخی و با استناد به منابع دست اول و پژوهشی، درصدد بررسی تاثیر تمایلات ملی گرایی بر روی تمایلات واگرایانه موجود در ارمنستان با هدف به تصویر کشیدن پیامدهای رویکرد آرمان گرایانه سیاست داخلی و خارجی ساسانیان در یکی از ایالات ساسانی است. نتایج این پژوهش نشان خواهد داد هرچند پادشاهان نخست ساسانی توانستند ایالت ارمنستان را با رویکردهای سرسختانه ملی گرایانه خود در قرن سوم میلادی تحت استیلای خود نگه داشته و حتی به صورت ولیعهدنشین درآورند؛ اما در اواخر این قرن رومی ها با استفاده از ضعف شاهان ایران، ابتدا بر بخش هایی از این سرزمین و سپس بر کل این دیار سیطره پیدا کردند.
    کلیدواژگان: قفقاز، ساسانیان، روم، ارمنستان، هویت ملی
  • حسن رضا رفیعی* صفحات 125-154
    به تازگی سندی ارزشمند از شهربانی کرمانشاه در دوران رضاخان و مربوط به سال های 1310 تا 1315 خورشیدی یافت شده که شناسنامه اطلاعاتی افراد تحت تعقیب آن دوران است. در میان افراد مختلف مطرح شده در این سند، نام و تصویر تعدادی از مبارزان مخالف استبداد رضاخانی دیده می شود که بیشتر آن ها با دستور وی و توسط عوامل زندان قصر کشته شده اند. این مقاله با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی و مراجعه به منابع کتابخانه ای درصدد معرفی، مبارزات و سرانجام تلخ تعدادی از این افراد است که علاوه بر معرفی صوری و محتوایی این سند در صدد معرفی سابقه مبارزاتی تعدادی از این مبارزان است. نتایج تحقیق حاکی از نقش مبارزاتی افراد انقلابی آن دوران در زمینه های مختلف است: عده ای از این مبارزان همچون شیخ محمدتقی بهلول در لباس روحانیت بوده و از حریم ارزش های اسلامی مانند حجاب دفاع می کرده اند. عده ای از جمله بزرگان برخاسته از دامن عشایر بودند که سابقه ای دیرینه در مبارزه با حکومت های دست نشانده ای همچون رضاخان داشتند. کسانی مانند ناصرخان قشقایی و یوسف خان امیر مجاهد. عده ای از آن ها از صاحبان قلم و اندیشه بودند مانند فرخی یزدی و یحیی دولت آبادی. از میان آن ها فردی چون شیخ خزعل کعبی به منافع شخصی خود بیش از هر چیز دیگری می اندیشید و در مبارزه با رضاخان ثبات فکری نداشت.
    کلیدواژگان: شناسنامه اطلاعاتی، اشراف، شهربانی، کرمانشاه، رضاخان
  • ابراهیم خسروی*، مریم محمدی صفحات 155-174
    تامین امنیت در جغرافیای ایران به دو عنصر انسانی و طبیعی متکی بود. با گسترش شهرنشینی و ایجاد شهرها در مناطق باز جغرافیایی مانند دشت ها و جلگه ها عنصر انسانی و طبیعی را به هم نزدیک تر نمود به طوری که ساکنین و شهروندان برای تامین امنیت شهرها با توجه به طبیعت منطقه اقدام به ساخت سازه های دفاعی (استحکامات دفاعی) کردند. این سوال که استحکامات دفاعی شهرهای خراسان و ماوراءالنهر تا قرون میانه چه جایگاه فیزیکی را اشغال کرده و چه نقشی را بر عهده داشتند؟  محور پژوهش حاضر را تشکیل می دهد که با روش توصیفی تحلیلی و گردآوری کتابخانه ای مورد بررسی و مطالعه قرار می گیرد. یافته ها نشان می دهد که قرار گرفتن نظام فیزیکی استحکامات دفاعی برگرفته از ساختار کلی شهرهای این دوره است که هر شهر دارای سه لایه (ربض، شارستان و ارگ) با کارکردهای متفاوت و تفکیک شده از هم بود که از مرکز به پیرامون، مدیریت و از حومه به مرکز حمایت می شدند. استحکامات دفاعی خارجی ترین سازه های فیزیکی هر سه لایه به شمار می رفتند که شامل دیوار، برج و بارو، دروازه و خندق می شدند. دیوار مبنای ساخت و تعیین شکل فیزیکی سایر عناصر (برج، دروازه و خندق) بود. ربض به سبب جمیعت زیاد، وسعت گسترده و تامین اقتصاد، در کنار موقعیت مکانی که به عنوان خارجی ترین منطقه، شارستان و ارگ را در آغوش می گرفت؛ به عنوان مهم ترین بخش امنیتی، علاوه بر دیواری عریض و طویل در تمام دور دیوار یا دروازه ها ، خندقی عمیق داشت. مهاجمین مجبور بودند، ابتدا از استحکامات دفاعی ربض عبور نموده و برای ورود به شارستان از استحکامات دفاعی این بخش نیز عبور کنند تا در نهایت بخش مدیریتی و فرماندهی شهر را که کوچک ترین بخش شهر به شمار می رفت، تسخیر نمایند.
    کلیدواژگان: استحکامات دفاعی، خراسان، ماوراءالنهر، شارستان، خندق
|
  • Sajjad Hoseini *, Jafar Aghazadeh, Sevda Mardvar, Alireza Hosseinisadr Pages 1-30
    Shah Abbas I Safavid in the year 1012 AH / 1603 AD succeeded in retaking the occupied territories of the northwest from the Ottomans.  The Ottoman government in response to these military movements, in 1013 AH / 1604 AD sent it's troops to the borders of Iran under the command of Yusuf Sinan Pasha Chaghalughli.  To counter this invasion, Shah Abbas ordered the implementation of the scorched earth tactic on Iranian soil along the route of this campaign.  By using library resources and descriptive-analytical method this study seeks to answer the question that how did the implementation of Shah Abbas's scorched earth policy towards the Ottoman army affect the security- policing  situation of Safavid Iran?  The findings of the study show that by implementing this policy, Shah Abbas compensated for the lack of military forces against the Ottoman forces and defeated the troops of Chaghal Oghli.  While providing security and order on the country's northwestern borders, Shah Abbas  took advantage of the immigrants' economic potential for the capital's commercial development and the facilitation of relations with Christian European states
    Keywords: Safavid, scorched earth, Security, Order, Shah Abbas I, Ottoman
  • Jahanbakhsh Savagheb *, Azita Khodabakhshi Pages 31-72
    Due to the authoritarian structure of the political system and the unjust and harsh method of punishing individuals, confinement in tombs and religious buildings during the Qajar period was a common tradition resorted to by ordinary people to government elders, rebels and angry princes.  With the rapid  spread of the tradition of confinement to other centers and facilities, some of which depended on foreign powers, as well as the confinement of some socio-political events in the country, confinement enjoyed the dual nature of providing security for people to the anti-social security aspect of lawlessness and injustice.  In this article ,  factors affecting the development of the phenomenon of confinement and the role of religious places and facilities in providing security during Qajariyeh period have been studied using a descriptive _analytical method. The findings of the study indicate that with the confinement tradition religious buildings and institutions played a security role in protecting the lives of the oppressed against the oppression of the Qajar government;  But it also led to the abuse of some offenders and criminals, which can be interpreted as anti-security.
    Keywords: Qajar Period, religious buildings, closure, Settlement, Security
  • Zagros Zand * Pages 73-96
    Law and order has played a key role for Iranians throughout history, and one of the most important duties of the rulers of this land has been to maintain law and order.  The Achaemenid Empire was the first and largest kingdom in the world, which was considered an ideal model for many governments.  This study tries to clarify what the Achaemenids understood from the concept of order, law and disorder, and considering Darius's victory in managing crises and establishing lasting order, how they made the law and order inclusive and stable .  At the beginning, a summary of Darius's account on the suppression of revolts, is given in Bistoon's inscription then by examining and explaining the concepts of order, security, lies, truth, disobedience and law, it becomes clear that these concepts were among the most important socio-political categories of the time.  The Achaemenids have been successful and capable to manage the most extensive government in history and to establish the necessary law and order  at both theoretical and executive levels and mechanisms of law and order.
    Keywords: Security, Darius the Achaemenid, Bistoon, law, Order, Achaemenids
  • Parviz Hossein Talaee *, Alireza Soleymanzadeh Pages 97-124
    From the very beginning, the Sassanids sought to dominate the former territories under the rule of the Achaemenid Empire, including Armenia, in accordance with the nationalist strategy as well as the idea of ​​"reviving the former borders."  This land that was until then under Roman rule became the main focus of the Iran-Rome wars in this era.  It can be said that it is somewhat impossible to study the relations between the two great ancient powers without considering Armenia.  The main issue of the present study is whether the Sassanid nationalist approach has had an effect on the lack or increase of divergent tendencies in Armenia.  Relying on historical research method and citing first-hand sources and research, this study seeks to investigate the effect of nationalist tendencies on divergent tendencies in Armenia with the aim of depicting the consequences of the idealistic approach of Sassanid's domestic and foreign policy in one of the Sassanid states.  The results of this study will show that although the first Sassanid kings were able to keep the state of Armenia under their domination with their stubborn nationalist approaches in the third century AD and even made them crown princes;  But at the end of this century, the Romans, taking advantage of the weakness of the Persian kings, first ruled over parts of this land and then over the whole land.
    Keywords: Caucasus, Sassanids, Rome, Armenia, national identity
  • Hassanreza Rafiei * Pages 125-154
    Recently, a valuable document of the Kermanshah police during the reign of Reza Khan related to the years 1310 to 1315 was found, which is the identity card of the prosecuted people at that time.  Among the various individuals mentioned in this document are the names and images of a number of fighters opposed to Rezakhani's tyranny, most of whom were killed on his orders and by palace prison agents.  This article uses a descriptive-analytical method and refers to library sources to introduce,battles and finally the bitter fate of some of these people. In addition to the formal and content introduction of this document,this paper seeks to introduce the battles of some of these fighters.  The results of the research indicate the role of the revolutionary people of that time in various fields: some of these fighters, such as Sheikh Mohammad Taghi Behlool, dressed as clerics and defended the sanctity of Islamic values ​​such as  hijab.  Some of them were tribal elders like Naser Khan Qashqaei and Yousef Khan Amir Mojahed who had a long history of fighting against tyrannical governments such as Reza Khan. Some of them were writers and thinkers, such as Farrokhi Yazdi and Yahya Dolatabadi.  Among them, somebody like Sheikh Khazal Kaabi thought of his personal interests more than anything else and did not have intellectual stability in the fight against Reza Khan.
    Keywords: information card, aristocracy, Police, Kermanshah, Reza Khan
  • Ebrahim Khosravi *, Maryam Mohammadi Pages 155-174
    Defense-security structures in the history of architecture of the Islamic Iranian cities are powerful and magnificent elements that showed themselves when entering the cities.  What physical position and what role did these structures have in the cities of Khorasan and Transoxiana until the Middle Ages?  This question forms the center of the present historical research which is conducted by descriptive-analytical method and library collection.  Findings show that the location of the physical system of defense fortifications is derived from the general structure of the cities of this period that each city had three layers (Rabz, Sharestan and Arg) with different functions and separated from the center to the periphery and from the suburbs to the center. Defensive fortifications were the outermost physical structures of all three layers, including walls, towers, gates, and ditch s.  The wall was the basis for the construction and determination of the physical shape of the other elements (tower, gate and ditch ).  Due to its large population, extensive area  and supply of economy,and its location which as the most external region encompassed Sharestan and Arg, the area of Rabz as the most important security sector had a deep ditch , in addition to a wide and long wall around the wall or communication part (gates). The invaders first had to cross the defensive fortifications of Rabz and also cross the fortifications of Sharestan to enter into this area, to finally capture the administrative and command section of the city, which was the smallest part of the city.
    Keywords: Defense fortifications, Khorasan, Transoxiana, Sharestan, ditch