فهرست مطالب

جستارهایی در ادب عربی - پیاپی 2 (پاییز و زمستان 1398)
  • پیاپی 2 (پاییز و زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1399/08/24
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سید محمود میرزایی الحسینی، طیبه فتحی ایرانشاهی، مسعود باوان پوری* صفحات 1-26

    بررسی متون مختلف از منظر ارتباطات غیرکلامی، که زنجیرهایی از نشانه های گسترده است، می تواند به خوانشی تازه از متن منجر شده و از لایه های معنایی متعدد آن پرده برداری نماید. استفاده از نشانه ها و رمزها، به عنوان ابزاری نیرومند و موثر در تمامی ابعاد زندگی در حال افزایش روزافزون است؛ به طوری که کارکرد اصلی نشانه ها، انتقال معنا از طریق نظام پیام ها در نظر گرفته شده است. از سوی دیگر، در عصر بمباران نشانه ها، یکی از پرکاربردترین و موثرترین روش ها در تحلیل انواع متون و آثار ادبی و هنری، تحلیل نشانه شناسی آنها است. رمان النبطی اثر یوسف زیدان، نویسنده معاصر مصری است که بیانگر زندگی شخصی راوی داستان یعنی ماریه است و به ورود اسلام به سرزمین مصر پرداخته شده است. جستار حاضر کوشیده است با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی به بررسی نشانه شناسی ارتباطات غیرکلامی در این رمان بپردازد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که نویسنده در قالب حوزه های معنایی مختلف مانند: محبت و مهربانی، ترس، شادمانی و خوشحالی، حیرت و تعجب و... از دال های مختلف برای بیان مدلول های متنوع بهره برده و بدین گونه قدرت خویش را در استفاده از ارتباطات غیرکلامی نشان داده است.

    کلیدواژگان: نشانه شناسی، ارتباط غیرکلامی، یوسف زیدان، النبطی، چهره
  • حسن مجیدی*، صادق هاشمی امجد صفحات 27-52

    این ویژگی های شعری در اشعار دو شاعر اندلسی ابن زیدون و معتمد بن عباد با وجود شرایط زندگی و اجتماعی مشابه و برخورداری از اندیشه و عاطفه قوی تقریبا به گونه ای برابر بازتاب داشته است. هدف از نوشتار حاضر که به شیوه تطبیقی و با رویکرد اصالت تشابه صورت پذیرفته، بررسی و تبیین نمودهای نوستالژی در قصاید سروده شده آنان در غربت و اسارت است. اهمیت این پژوهش در آشنایی مخاطبان با احساس و عاطفه جوشان دو شاعر که نتیجه تجربه دوران سیاسی و اجتماعی دشوار است، خلاصه می گردد. این مقاله پس از ذکر مقدمه ای با محتویاتی همچون ابعاد و عوامل پدید آورنده نوستالژی و انواع و پیامدهای حاصل از آن آغاز گشته، و با ذکر مختصری از زندگی دو شاعر و تعربف لغوی و اصطلاحی نوستالژی ادامه یافته است. سرانجام مقاله نیز، تبیین مضامین مشترک نوستالژی در شعر شاعران مذکور و تحلیل شواهد شعری آنان است. ارمغان و دستاورد این جستار حاکی از آن است که ابن زیدون و معتمد بن عباد با تجربه کردن دوران تلخ اسارت و دوری از شهر و دیار به احساس مشابهی از نوستالژی رسیدند. این احساس یکسان و مشابه در مضامینی همچون بازگشت به دوران کودکی و جوانی، حسرت بر از دست رفتن جامعه آرمانی، دوری از سرزمین و خانواده و ناکامی در زندگی شخصی و جایگاه و منزلت اجتماعی تجلی و نمود می یابد .

    کلیدواژگان: عصر اندلس، نوستالژی، ابن زیدون، معتمد بن عباد، بررسی تطبیقی
  • قاسم ابراهیمی*، قاسم مختاری صفحات 53-68

    نجیب کیلانی از پیشگامان ادبیات متعهد اسلامی به شمار می آید که با تالیفات فراوان در این حوزه، از مشهورترین نظریه پردازان ادب اسلامی معاصر می باشد. از جمله برجسته ترین رمان های کیلانی رمان «لیالی ترکستان» می باشد که در آن به مبارزات ضد استعماری مردم مسلمان ترکستان پرداخته است. پژوهش حاضر با تکیه بر رویکرد درون متنی و با روش توصیفی تحلیلی به موضوع تعهد به اسلام و آموزه های اسلامی در این رمان و انعکاس موضوعات متعهدانه در آن پرداخته است. با بررسی های انجام شده می توان گفت که نجیب کیلانی در رمان «لیالی ترکستان» به مقوله اسلام و ارزش های اسلامی و التزام به اسلام و مفاهیم آن بسیار پرداخته است. تحریم ازدواج با کفار، دفاع از اسلام، به دوستی نگرفتن دشمنان خدا، نفی تحقیر شرایع اسلام، الهام پذیری از قرآن و شهادت از نمونه های بارز تعهد به اسلام در این رمان به شمار می آید.

    کلیدواژگان: ادبیات متعهد، التزام دینی، نجیب کیلانی، لیالی ترکستان
  • مهین ظهیری*، سید مهدی نوری کیذقانی صفحات 69-90

    شعر معاصر فارسی و عربی در دو سطح محتوایی و ساختاری شباهت های قابل توجهی دارد و مراحل و تحولات ادبی مشابهی را پشت سر گذاشته است. محمدتقی بهار و سید قطب هردو نماینده یک دوره تاریخی مشابه در ایران و جهان عرب و از شاعران و ادبای نام آور دوره اول شعر معاصر فارسی و عربی به شمار می رود و تشابه بارزی میان مضامین شعری آن ها به چشم می خورد؛ مهم ترین این تشابهات، تشابه در مضامین سیاسی می باشد چراکه هم سید قطب و هم محمدتقی بهار در کنار فعالیت ادبی، از فعالان سیاسی دوره خود بوده اند و این فعالیت سیاسی بازتاب ویژه ای در دفتر شعری آن ها دارد، خاصه آنکه هردو شاعر از شرایطی سیاسی مشابه و جور استبداد حاکم در زمانه خود رنج برده اند و حتی هردو به زندان هم افتاده اند. هر دو شاعر محل بحث ما، متعلق به دوره نخست شعر معاصر پارسی و عربی هستند و شعر آن ها در موضوعات سیاسی تشابهات بسیاری دارد، مقاله حاضر به شیوه تطبیقی به بررسی مضامین سیاسی مشترک در شعر ملک الشعرای بهار و سید قطب می پردازد؛ از مهم ترین مضامین مشابه می توان به ستایش آزادی، میهن دوستی، دعوت به اتحاد و یکپارچگی، انتقاد از جهل مردم، دعوت به جهاد در برابر دشمن و انتقاد از بی عدالتی حاکمان اشاره کرد که در متن مقاله با شواهد شعری تحلیل و تبیین شده است

    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، ملک الشعرای بهار، سید قطب، مضامین سیاسی
  • وجیهه سروش*، علی سلیمی، جهانگیر امیری صفحات 91-114

    ایستادگی مردم در برابر بیگانگان در سرزمین های ایران و فلسطین و فداکاری آنان در راه دفاع از وطن، موجب خلق و گسترش شعر پایداری در دو ادبیات فارسی و عربی شده است. مردانی با الهام از میراث گذشته و با خلق تصاویری ساده، دل نشین و سرشار از عاطفه انسانی، شعری آفرید که آینه تمام نمای همه آرزوهای شاعر و چشم انداز آینده او برای وطن به شمار می آید. توفیق زیاد، شاعر فلسطینی نیز با قلبی دردمند که طعم تلخ فقر، آوارگی و زندان را چشیده بود، تصاویری عاطفی و استوار از پایداری ملت فلسطین در برابر اشغالگران ساخته است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی- تطبیقی، شعر مقاومت این دو شاعر را بررسی و مورد مقایسه قرار داده است. نتایج به دست آمده از این پژوهش گویای آن است که استفاده از افسانه قدیم ایران و عرب در سروده های هر دو شاعر، فراوان یافت می شود، استفاده از نام پهلوانان و جوانمردان اسطوره ای و تاریخی ایران و عرب و گاه یونان، چون: کاوه، آرش، رستم در شعر مردانی و عنتره، جساس و کولمبس در شعر توفیق از ویژگی های بارز شعر آن هاست؛ رویکرد اصلی مردانی در اشعارش، رویکردی دینی است، حال آنکه اشعار توفیق بیشتر قالب و رنگ ملی-انسانی به خود گرفته است، به همین جهت نمادهای مردانی برگرفته از شخصیت های دینی و مذهبی و نمادهای توفیق برگرفته از نمادهای ملی-میهنی است.

    کلیدواژگان: توفیق امین زیاد، نصرالله مردانی، شعر پایداری، نماد
  • مصطفی کمالجو، مریم اطهری نیا* صفحات 115-136

    صورت گرایی رویکردی زبان شناسانه است که به جست وجوی عناصر زیبایی اثر ادبی در لابه-لای صورت آن می پردازد و با هدف کشف ادبیت و راز آن، خصیصه های درونی و ذاتی یک اثر ادبی را از قبیل ویژگی های دستوری، وزن، آهنگ و امثال آن ها مورد تحلیل و ارزیابی قرار می دهد. پژوهش حاضر با تکیه بر مبانی و اصول مورد توجه صورتگرایان و با روش توصیفی - تحلیلی، دعای شانزدهم صحیفه سجادیه را که یکی از دل انگیزترین مناجات های امام سجاد (ع) با خداوند متعال است و توجه به فرم و شکل ادبی آن با توجه به معانی موجود در آن در خور بررسی است، در سه حیطه؛ آوایی، واژگانی و نحوی مورد بررسی قرار داده است و به این نتایج دست یافت که امام سجاد (ع) در بخش آوایی با تکرار صامتها و مصوتهای هماهنگ با معنا و آواهای حاصل از سجع در پایان فقرات، دعای خویش را آهنگین و متوازن ساخته است. در سطح واژگانی امام (ع) با دقت در گزینش واژگان و با هم آیی واژگان از طریق تناسب و تضاد و ارتباط معنایی میان آنها سبب انسجام و خلق توازن و افزایش میزان ادبیت دعا گشته است و با تکرار ساخت های نحوی مشترک و ضمایر مخاطب و متکلم و تکرار منادا در سطح نحوی، سبب توازن نحوی گشته و معانی مورد نظرش را به بهترین شکل به مخاطب منتقل کرده است.

    کلیدواژگان: صحیفه سجادیه، دعای شانزدهم، صورت گرایی، توازن
|
  • masoud bavan pouri* Pages 1-26

    Examining different texts from the perspective of non-verbal communication, which are chains of wide-ranging signs, can lead to a fresh read of the text and uncover its multiple semantic layers. The use of signs and ciphers as an effective tool in all aspects of life is increasing, so that the main function of signs is the transfer of meaning through the message system. On the other hand, in the era of bombardment of signs, one of the most widely used and effective methods in analyzing various types of texts, literary and artistic works is their semiotic analysis. Al-Napati's novel is the work of Youssef Zidan, a contemporary Egyptian writer who represents the personal life of narrator Marie's story, and the introduction of Islam into the land of Egypt. The present article attempts to investigate the semantics of non-verbal communication in this novel using a descriptive-analytical method. The results of the research indicate that the author has used various indicators for different expressions such as: affection and kindness, fear, happiness, happiness, surprise, etc., and thus their power in the use of communication Non-verbal.

    Keywords: Semiotics, Nonverbal Communication, Yousef Zidan, Al-Nabati
  • Sadeq Hashemi Amjad Pages 27-52

    The literary works of poets and writers have always been discussed in various respects. The psychological approach also studies and analyzes the mental state of the poet and the psychological effects of the environment on the poet. In this respect, the concept of nostalgia, which is psychologically rooted, deals with a deep view of such issues that are directly related to the poet's memories and his utopian views. These poetic features are almost equally reflected in the poems of the two Andalusian poets Ibn Zaydun and Mu'tamid bin Abad. The situation and conditions of life and society, strong thinking and emotions have led to a strong sense of nostalgia. This article seeks to study and explain nostalgic approaches in the poetry of these two poets by examining the nostalgic manifestations in the poems of these two poets. The conclusions of the American School of Matching study suggest that Ibn Zaydun and Mu'tamid bin Abad experienced a similar feeling of nostalgia after experiencing a bitter period of captivity and estrangement from the city. The implications of this search, which have been applied in the American school of thought, suggest that Ibn Zaydun and Mu'tamid bin Abad experienced a similar feeling of nostalgia after experiencing a bitter period of captivity and distancing themselves from the city and the land. This same and similar feeling is manifested in themes such as returning to childhood and adolescence, regret over the loss of ideal society, estrangement from home and family, and failure in personal.

    Keywords: Andalusian Era, Nostalgia, Ibn Zaydun, Mu'tamid Bin Abbad, Comparative Study
  • Qasem Ebrahimi *, Qasem Mokhtari Pages 53-68

    Najib Kaylani is regarded as the pioneer of Islamic literature. He has defended Islam in many of his works. Undoubtedly he should be recognized through the large number of his works in such a case. He is one the most famous theorists of Islamic contemporary literature. The most notable novel of him "Layali Turkistan (Turkistan nights)" deals with the anti - colonial battles of Muslim people of Turkistan against the Chinese and the Russian communists. This research deals with the inner textual approach, using descriptive - annalistic method. It is also about the commitment to Islam and its doctrines within the novel and the reflection of commitment issues through this. According to the studies it can be said Najib Kaylani's focus has been Islam, Islamic values, and commitment to its concepts. Banding getting married to misbelievers, defending from Islam, not making friends with Allah's enemies, commitment to Islamic laws, inspiring from Quran, and the martyrdom are the most obvious examples of commitment to Islam within this novel. It can be said that "Layali Turkistan" is regarded as the most commitment novels of him.

    Keywords: committed literature, religious commitment, Najib Kaylani, Layali Turkistan
  • Mahin Zoheri *, Seyed mahdi Norikeyzaghani Pages 69-90

    Contemporary Persian and Arabic poetry has remarkable similarities at both content and structural levels and has undergone similar literary stages and developments. Mohammad Taqi Bahar and Seyyed Qutb both represent a similar historical period in Iran and the Arab world, and are notable poets and literary figures of the first period of contemporary Persian and Arabic poetry, and their parallels are strikingly similar: The most important of these parallels is the similarity in political themes because both Seyyed Qutb and Mohammad Taghi Bahar have been political activists of their time, and this political activity has a particular reflection in their poetic bureau. In particular, both poets have suffered from similar political conditions in their time and have even been imprisoned. Both poets of our discussion belong to the first period of contemporary Persian and Arabic poetry and their poetry has many similarities in political subjects.This article comparatively studies the common political themes in the poetry of Malek al-Sha'arai Bahar and Seyyed Qutb; The most important similar themes are praise for freedom, patriotism, the call for unity, criticism of ignorance, the call for jihad against the enemy, and criticism of the injustice of the rulers

    Keywords: Comparative Literature Malek al-Sha'arai Bahar, Seyyed Qutb, Political Themes
  • vajihe soroush* Pages 91-114

    People's resistance to foreigners in the Iranian and Palestinian territories and their dedication to defending their homeland has led to the creation and expansion of a poem of perseverance in both Persian and Arabic literature.Inspired by the legacy of the past and creating simple, compassionate, and humorous images, he created a poem that mirrors all the poet's aspirations and future prospects for his home country.Palestinian poet Tawfiq Ziad, too, has a painful heart that has had the bitter taste of poverty, displacement and imprisonment.This study compares the resistance poetry of these two poets with an analytical-comparative approach.The results of this study indicate that the use of ancient Iranian and Arab legend is found in the poems of both poets, the use of the names of Iranian and Arab mythological and historical mystics and chieftains, such as: Kaveh, Arash Rostam in Men's Poetry and Annette, Jassas and Columbus in Tafiq's Poetry are the hallmarks of their poetry.The main approach of men in his poetry is a religious approach, while the poetry of Sufi has taken on a more national-human form and color.

    Keywords: Tafiq Amin Ziad, Nasrallah Mardani, Poetry of Sustainability, symbol
  • Mostafa Kamaljoo, Maryam Atharynia * Pages 115-136

    The Formalism is a linguistic approach that seeks out the aesthetic elements of a literary work and analyzed and evaluated with the aim of discovering literature and its secret, intrinsic and intrinsic features of a literary work, such as its decorative features,Weight, song, and the like of them. This research is based on the principles and considerations of formalists And by analytical method, the sixteenth prayer of the Sahifa Sajjadieh, One of the most pleasing prayers of Imam Sajjad is with God Almighty and attention to its literary form is worth considering according to the meanings in it,examines phonetics, vocabulary, and syntax in three areas and achieved these results That Imam Sajjad in the phonetic section has made his prayers melodic and balanced By repeating the consonants and vowels in harmony with the meaning and sounds of the syllable at the end of the syllable. At the lexical level of Imam has led to coherence and balance and increased the literacy of prayer with accuracy in the choice of words and with all the words through fit and conflict and semantic connection between them and at the syntactic level by repeating common syntactic structures and the pronouns of the addressee and the speaker and repeat of addressing has caused a syntactic balance and it conveys the desired meanings to the audience in the best way

    Keywords: Sahifa Sajjadieh, Sixteenth prayer, formalism, harmony