فهرست مطالب

گردشگری فرهنگ - پیاپی 2 (پاییز 1399)
  • پیاپی 2 (پاییز 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/08/29
  • تعداد عناوین: 6
|
  • فرنوش مخلص* صفحات 5-10

    گرد شگری شهری، امروزه یکی از د سته های مهم صنعت گرد شگری است. گونه ای از گرد شگری که بر مبنای مفاهیم فرهنگی، تفرجی، اقتصاد ی د ر شهر برنامه ریزی و مد یریت می شود . به تعبیر منابع، گرد شگری شهری از بزرگترین و مهمترین اشکال گرد شگری است و یکی از پیچید ه ترین انواع آن از نظر مد یریتی محسوب می شود . و هر روز بر شمار شهر هایی که خواستار جذب گرد شگر هستند ، افزود ه می شود . د ر این حوزه، مرکز شهر یکی از مقاصد متنوع گرد شگری شهری است. اما آنچه از مفهوم مرکز د ر این حوزه فعالیتی شناخته شد ه است، یکی از مراکز چند گانه شهر بود ه که مفهومی صرفا خاطره ای و تاریخی د ارد . مکانی که گرد شگران را برای بازد ید از گزید ه آثار آن راهنمایی می کنند . اما نوع مد یریت و برنامه ریزی گرد شگرانی به نام گرد شگران شهری د ر مکان مرکز، نشان از عد م شناخت د رست و حقیقی از این اند ام مهم شهری د ارد . مرکز شهر کجاست و گرد شگران شهری چه کسانی هستند ؟ مرکز شهر، خوانشی از تمامیت شهر و نمود منظرین شهر از حیث فرهنگ، اجتماع، روید اد ها و هویت بخشی به شهر است. د ر راستای سیاست های گرد شگری شهری، عد م شناخت مفهوم و اهمیت مرکز شهر، شکافی محتوایی د ر مد یریت گرد شگری شهری است. از این حیث بازخوانی مفهوم مرکز شهر و ارزش های آن د ر جهت مد یریت آگاهانه صنعت گرد شگری شهری و برنامه ریزی زیرساخت های گرد شگری برای شناخت گرد شگران واقعی آن امری ضروری د ر این حیطه فعالیتی است.

    کلیدواژگان: مرکز شهر، گرد شگری شهری، شهروند ان، توریسم شهری
  • سمیرا محمدی، سید محمد موسوی*، احمدرضا سلیمی صفحات 11-20

    در بسیاری از کشورها، گردشگری بهترین وسیله برای اعتلای فرهنگ به شمار می رود و می تواند به لحاظ فرهنگی تغییراتی را در جامعه میزبان ایجاد کند. درواقع گردشگری از نظر ماهوی پیش از اینکه به عنوان یک پدیده اقتصادی مطرح باشد، پدیده ای فرهنگی است. به گونه ایی که پیرامون آن آثار فرهنگی بسیاری شکل میگیرد. تحقیق حاضر با هدف تحلیل اثرات منفی فرهنگی گردشگری بر جامعه میزبان در شهر بجنورد در تابستان 1398 صورت پذیرفته است. جامعه آماری این تحقیق خانوارهای ساکن شهر بجنورد هستند و حجم نمونه آماری 384 نفر است که به شیوه نمونه گیری خوشه ای انتخاب شده اند. تحقیق حاضر، از نظر هدف، کاربردی و براساس روش گردآوری داده ها، توصیفی و از نوع پیمایشی است. همچنین از روش معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزار «SmartPls» به منظور تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شده است. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که اثرات فرهنگی منفی و هریک از ابعاد آن (کالایی شدن فرهنگ، اقتباس فرهنگی، اثر نمایشی و تغییر فرهنگی) تاثیر مثبت و معناداری بر تغییر در نگرش جامعه میزان دارند. همچنین نشان داده شد که متغیر تغییر فرهنگی دارای بزرگ ترین مقدار ضریب مسیر است و تاثیر آن نسبت به سایر متغیرها بر تغییر در نگرش جامعه میزبان بیشتر است.

    کلیدواژگان: گردشگری، اثرات منفی فرهنگی، جامعه میزبان، بجنورد
  • ابتهال زندی* صفحات 21-32

    کاهش فقر یکی از موضوعات اصلی استراتژی های توسعه در سرتاسر جهان است. فقر برآیند تعامل فرآیندهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است و تنها با رشد اقتصادی و توزیع مجدد درآمد، این مشکل مرتفع نمی شود. بنابر نظر برخی صاحب نظران، از دهه 1970 گردشگری ابزاری برای توسعه بوده و نقش آن در کاهش فقر و به ویژه فقر قابلیتی از اواخر دهه 1990 مورد توجه قرار گرفته است و از آن زمان گردشگری حامی فقرا به سرعت به روشی شناخته‏شده و ارزشمند در جهت کاهش فقر تبدیل شد. بنابراین هدف گردشگری حامی فقرا بهبود دسترسی فقرا به بخش گردشگری و فراهم کردن یک منبع درآمد برای آن هاست. اما گردشگری حامی فقرا منتقدین خاص خود را نیز دارد و آنان بر این عقیده هستند که در گردشگری حامی فقرا، اولویت با کاهش فقر است و محافظت دارای اهمیت ثانویه است که این خود صدماتی بر محیط زیست، اقتصاد و فرهنگ وارد می کند و به همین دلیل نمی توان ادعا کرد که این نوع از گردشگری می تواند منجر به کاهش فقر (فقر قابلیتی) در تمام ابعاد شود. به همین منظور پژوهش حاضر، در پی تلفیق دو مقوله فقر و توسعه گردشگری بوده و بر آن است تا از طریق روش تحلیلی- توصیفی و مطالعات اسنادی و با تحلیل آرای صاحب نظران این حوزه چالش های گردشگری حامی فقرا را در 9 گروه با رویکردی انتقادی دسته بندی کرده و مورد بررسی و مداقه قرار دهد.

    کلیدواژگان: توسعه گردشگری، فقر، گردشگری حامی فقرا، رویکرد انتقادی
  • بابک د اریوش*، فاطمه د ستیار صفحات 33-38

    کوه د ر گذشته برای بشر د ارای کارکرد ها و معانی بسیار بود ه و عنصر طبیعی مقد س به شمار محسوب می رفته است. این مسئله د ر ایران هم صاد ق بود ه و به د لیل جغرافیای خاصش و قرارگیری د ر مد ار راس السرطان، اگر کوه وجود ند اشت ایران فقط یک صحرای بزرگ می بود . لذا کوه د ر ایران منبع آب و آباد انی و برای مرد م د ارای اهمیت ویژه ای بود ه است. به علاوه کوه برای ایرانیان، د ارای کارکرد های بسیار د یگری بود ه که سبب شد ه تا این عنصر طبیعی برای ایرانیان د ارای معانی ذهنی بسیار باشد . اما به مرور زمان و با ورود تکنولوژی برآمد ه از مد رنیته، نیاز مرد م ایران به کوه کاهش یافته و سبب شد ه تا معانی آن د ر ذهن مرد م کمرنگ شود . چنانکه د ر زمان حاضر صرفا یک محیط زیست تلقی می شود . از سویی گرد شگری یک حضور و تجربه د ر محیط است و شناخت محیط، تاثیر بسیاری د ر اد راک و تجربه حضور خواهد د اشت. هرچه شناخت از محیط بیشتر باشد ، اد راک کامل تر و تجربه بهتری پد ید خواهد آمد . لذا د رخصوص گرد شگری کوه با این همه کارکرد و معنا برای ایرانیان، شناختی کل نگر نیاز است. کوه برای ایرانیان یک عنصر فرهنگی بود ه و شناخت ابعاد فرهنگی آن د ر اد راک و تجربه گرد شگران بسیار موثر خواهد بود . به علاوه شناخت ابعاد فرهنگی کوه به احساس تعلق به آن محیط کمک خواهد کرد تا گرد شگران د ر حفظ طبیعت با د قت بیشتری عمل کنند . د ر د هه های اخیر د یسیپلین جد ید ی با عنوان رویکرد منظرین د رمواجه با طبیعت پد ید آمد ه که براساس آن، طبیعت یک منظره یا یک محیط زیست صرف نیست و د ارای ابعاد معنایی هم است. این رویکرد همان رابطه ایرانیان با طبیعت است که طبیعت را مقد س و مورد احترام و د ارای معانی متعد د می پند اشتند . لذا با چارچوب مفهومی رویکرد منظرین و با روش پژوهش توصیفی- تحلیلی، یافته های پژوهش را با تاکید بر مطالعات کوه های البرز مورد بررسی قرار د اد ه ایم.

    کلیدواژگان: گرد شگری، رویکرد منظرین، منظر کوه، البرز
  • مرتضی همتی* صفحات 39-46

    روستا، محصول امتزاج عناصر طبیعی و مصنوع بر پایه معیشت است و از فرهنگی یکپارچه تبعیت می کند. شکل گیری ارگانیک خانه های روستایی با مصالح بوم آورد، در هر پهنه از جغرافیای ایران منجر به شکل گیری گستره وسیعی از مناظر روستایی از جنوب تا شمال و شرق تا غرب شده است، به گونه ای که می توان برای هریک ویژگی های متمایزی برشمرد که منجر به شناخت و ادراکی متفاوت از دیگری می شود. فرهنگ به عنوان مولفه ای غیرفیزیکی، با ایجاد تاثیرات فیزیکی در روستا، منجر به تنوع گسترده منظر روستا می شود. همچنین جغرافیای متنوع مانند پوشش گیاهی، جانوری و آب وهوا، تاثیر مستقیم بر شیوه زندگی روستاییان و سرزمین داشته و شکل منحصربه فردی از «منظر روستایی» را به وجود می آورند. اقتصاد گردشگری به عنوان مفهومی نوین در پایداری و گسترش روستاها، امروزه به یکی از مهم ترین مباحث مرتبط با مفهوم روستا بدل شده است. گردشگری روستایی با خوانش و تعمیق در فرایندهای منظر روستایی، به انتقال و گسترش تجربیات ادراکی ساکنین روستا به گردشگران، کمک می کند. این نوشتار درصدد است با معرفی وجوه متفاوت مفهوم روستا، به تبیین منظر روستایی -به عنوان نقطه اتصال طبیعت و زندگی اجتماعی- از نگاه گردشگری پرداخته و با ارایه الگویی شناختی، مهم ترین مولفه ها در شناخت گردشگری روستایی جهت آشنایی گردشگران را تعیین نماید.
     

    کلیدواژگان: روستا، منظر روستا، گردشگری روستایی، طبیعت، فرهنگ
  • احمدرضا شیخی*، صدف ابراهیمیان، نرگس وزین صفحات 47-54

    گردشگری قومی باعث می شود تا نقش اجتماعی حضور زنان در جوامع قومی سنتی مورد توجه قرار گیرد. در بسیاری از جوامع سنتی قومی مانند بلوچستان ایران، گردشگری قومی، نقش یک پنجره را برای آشنایی با فرهنگ های دیگر ایفا می کند. در این نوع جوامع، زنان اغلب حضور کمرنگی در جامعه دارند، زیرا مسئولیت های آنها، معمولا در مدیریت خانواده متمرکز است. در حالی که مردان مسئولیت امور بیرون از خانه مانند تجارت و مسافرت را بر عهده دارند و این موضوع در متون اسلامی نیز اشاره شده است. این مقاله به بررسی چگونگی تاثیر گردشگری قومی بر برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان می پردازد. تحقیقات نشان می دهد، گردشگری قومی می تواند نسبت به برقراری تساوی جنسیتی در جوامع قومی تاثیرات مثبتی در پی داشته باشد. نتایج این پژوهش از طریق بررسی میدانی گردآوری شده است. داده های تجربی، از طریق مشاهده مستقیم ارتباط جامعه محلی، گردشگران و مصاحبه با تعدادی از زنان شاغل در مشاغل مرتبط با گردشگری حاصل شده و داده های مصاحبه ها با استفاده از تیوری گراندد، تجزیه و تحلیل شده است.

    کلیدواژگان: گردشگری، تساوی جنسیتی، زنان، جامعه قومی، بلوچ ها
|
  • Farnoosh Mokhles * Pages 5-10

    Urban tourism is now one of the most significant categories of the tourism industry. It refers to a type of tourism that is planned and managed based on cultural, recreational, economic concepts, of the city. Available studies in tourism have identified urban tourism as one of the largest and most important forms of tourism. It is also one of the most complex types of tourism in terms of management. Regardless of this complexity, the number of cities seeking to attract tourists is on the rise. In this tourism, the city center is one of the various destinations for urban tourism. Knowledge about the concept of the center in this domain has often been limited to one of the multiple centers of the city. This center is known for its memorial and historical meaning and guides tourists to visit specific works.But the type of management and planning of tourists called urban tourists in the center shows a lack of accurate knowledge of this important urban organ. Where is the city center and who are the urban tourists?The city center reflects the integrity of the city and manifests the culture, community, events, and identity –giving elements of the city. Urban tourism policies identify the lack of understanding of the concept and importance of the city center as a content gap in urban tourism management. Therefore, understanding the concept of the city center and its values is essential ​​to manage the urban tourism industry consciously and plan tourism infrastructure, and to identify real tourists of the city in this domain.

    Keywords: City center, Citizens, urban tourism
  • Samira Mohammadi, Seyed Mohammad Mousavi *, Ahmadreza Salimi Pages 11-20

    Tourism is considered as the best instrument for cultural development in many countries and it may cause cultural changes in the host society. In fact, tourism in nature is a cultural affair around which many cultural effects are formed, and its economic aspect is in the second priority. The present research was carried out in summer 2019 to analyze the negative cultural effects of tourism on the host society of Bojnourd city. The statistical population consists of families inhabited in Bojnourd city with a statistical sample size of 384 individuals who were selected using cluster sampling. Regarding its objective, this is an applied research. The data collection was conducted by descriptive and survey methods. SmartPLS software was used to analyze data by structural equations. The results showed that negative cultural effects and its dimensions (commoditization of culture, cultural adaptations, demonstration effect, and cultural changes) have a positive and significant effect on the change of the host society’s attitude. Furthermore, the results indicated that cultural change variable has the highest path coefficient value with the highest effect on host society attitude in comparison with the other variables.

    Keywords: Tourism, Negative Cultural Effects, Host society, Bojnourd
  • Ebtehal Zandi * Pages 21-32

    One of the main themes of development strategies around the world is poverty reduction. Poverty is the result of the interaction of social, political, and economic processes, then economic growth and income redistribution can not solely resolve this problem. According to some experts, tourism has been a tool for development since the 1970s and its role in reducing poverty, especially poverty as capability, has been considered since the late 1990s. Since then, pro-poor tourism has quickly become a well-known and valuable tool. It has become a way to reduce poverty, so the goal of tourism is to support the poor by improving access of them to the tourism sector and providing them with a source of income. But pro-poor tourism also has its own critics who believe that it is a priority to reduce poverty, and protection is of secondary importance, which in turn harms the environment, the economy and culture. It cannot be argued that this type of tourism can lead to a reduction in poverty in all its dimensions. For this purpose, the present study seeks to combine the two categories of poverty and tourism development. Then it intends to categorize and analyze the challenges of pro- poor tourism in 9 groups with a critical approach through analytical-descriptive method and documentary studies and by analyzing the opinion of experts in this field.

    Keywords: Tourism Development, Poverty, pro-poor tourism, Critical Approach
  • Babak Dariush *, Fatemeh Dastyar Pages 33-38

    In past times, mountains had numerous functions and meanings for humans and used to be considered as a holy natural element. This issue was also true in Iran. Because of the particular geography of Iran and locating in the Tropic of cancer, if mountains did not exist in Iran, the country was just a big plain. Hence, mountains in Iran have been a resource for water and life for the people and have always been important elements. Besides, the mountain has had many other functions for Iranian people and has made numerous subjective meanings for this natural element. However, over time and with the advent of technology caused by modernity, the need of Iranian people for mountains was decreased and caused a decline of its meanings in public opinions. Now, it can be just considered as a natural environment. On the other hand, tourism is the presence and experience in the environment, and knowing the environment can leave a significant effect on the perception and experience of presence. The more the information about the environment are, the better and more perfect experience can be obtained. Hence, regarding mountain tourism with such important functions and meanings for Iranian people, a comprehensive understanding is required. Mountain is a cultural element for Iranian people and recognition of cultural dimensions of the mountains can be very effective in the perception and experience of tourists. Moreover, knowing the cultural dimensions of the mountain can help the sense of belonging of place, so that tourists can act carefully to protect the natural environment. Over the decades, a new discipline has been created to counter the environment called Landscape Approach, based on which natural environment is something beyond just a view or environment and it has also semantic aspects. The approach is the same relationship of Iranians with nature, due to which they respect nature and consider various meanings for that. Hence, with the conceptual framework of the landscape approach and with using the descriptive-analytical method, the research results have been analyzed with emphasis on Alborz Mountain studies.

    Keywords: Tourism, Landscape Approach, Mountain Landscape, Alborz
  • Morteza Hemmat * Pages 39-46

    The village is a synthetic product of natural and artificial elements founded on the economic necessities and adhering to a uniform culture. In every region of Iran, the organic process of building rural houses from locally-procured materials has led to the emergence of a wide variety of rural landscapes each with their own distinct characteristics. Culture, as a non-physical component with physical impacts, is one of the factors leading to variety among rural landscapes. Moreover, geographical variety in the case of components such as vegetation, wildlife, and climate, affects the lifestyle of the inhabitants of a village leading to unique forms of “rural landscape”. It seems that the novel concept of tourism economy has become one of the most important topics in rural sustainability and development. Rural tourism, through its scrutinising reading of the processes involved in shaping rural landscapes, attempts to transfer the subjective experience of the local inhabitants unto tourists. By examining the different aspects of the concept of “village”, this paper aims to explain the rural landscape, as a linking point between the natural world and social life, from a tourism point of view. It furthermore seeks to offer a perception model for the most important components of rural tourism.

    Keywords: Village, Rural Landscape, Rural tourism, nature, culture
  • Ahmadreza Sheikhi *, Sadaf Ebrahimian, Narges Vazin Pages 47-54

    Ethnic tourism draws attention to the social role of women in traditional ethnic communities. In many traditional ethnic communities, such as Baluchi in Iran, ethnic tourism acts as a window to learn about other cultures. In this type of community, women often have low presence in community, because their responsibilities are usually household issues. While men are responsible for things outside the home such as business and travel, and this issue is also mentioned in Islamic texts. This article examines how ethnic tourism affects gender equality and women’s empowerment. The results of this research show that ethnic tourism can have positive effects on gender equality in ethnic communities. The data of this research collected through a field study. Experimental data were obtained the relationship between the local community, tourists and through interviews with a number of women working in tourism-related occupations, and the interview data were analyzed by using grounded theory.

    Keywords: Tourism, gender equality, Women, ethnic community, Baluchi