فهرست مطالب

الاهیات قرآنی - پیاپی 1 (پاییز و زمستان 1392)
  • پیاپی 1 (پاییز و زمستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/11/22
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمدهادی یدالله پور، محمد مهدی محمودی صفحات 9-23

    مساله زبان قرآن از مباحث مهم در حوزه فهم و تفسیر قرآن کریم است و از موضوعات کلیدی چالش‌زا در این عرصه، «زبان دین » و پیوند عمیق آن با زبان قرآن است. «زبان دین » در طول تاریخ برای پژوهشگران و مفسران متون دینی کم و بیش مطرح بوده و اوضاع فکری جهان معاصر نگاهی ویژه بدان دوخته وابهام‌هایی را نیز در دل دین‌پژوهان پدید آورده است. اهتمام به تبیین زوایای زبان قرآن و هم‌چنین تعیین ویژگی‌های گزاره‌های قرآنی می‌تواند تاثیری بنیادین بر حل بسیاری از سوالات و چالش‌های معاصر بر جای نهد. پژوهش حاضر تلاش دارد تا با شناخت آسیب‌های فرا روی زبان قرآن، عناصر آسیب‌رسان به فهم زبان قرآن را مورد ژرف‌کاوی قرار دهد و به برخی از انحرافات و آسیب‌های وارده که ناشی از عدم مداقه و تعمق لازم در بررسی ساختارمعنایی قرآن بوده است، پرداخته، پاسخ‌های لازم را ارایه نماید. بررسی‌ها نشان می‌دهد که قرآن کریم دارای زبان و شیوه‌ای ساده و بی‌پیرایه است ولی در عین حال لازمه دست‌یابی به مفاهیم عالیه و محتوای ناب آن، غواصی در اقیانوس بیکران آیات الهی است؛ قرآن کریم دارای سطوح مختلفی است که لایه رویین آن بسیار ساده و دست‌یافتنی برای هر طالب معرفتی است و رسیدن به لایه‌های درونی آن تابع اسلوب‌ها و قواعد خاص تفسیری است.

    کلیدواژگان: زبان قرآن، متون دینی، فهم متن، آسیب ها
  • سید معصوم حسینی* صفحات 25-45

    با دقت در منابع اسامی در می‌یابیم توسل به پیامبران و اولیاء الاهی از پیشینه تاریخی حتی زیادی به اندازه عمر خلقت آدم (ع) برخوردار است. توسل اقسامی دارد که بعضی از انواع آن، به اتفاق همه دانشمندان اسلام جایز، برخی حرام و بعضی دیگر نیز مورد اختلاف است. لفظ «وسیله» دو بار در قرآن آمده است و هر چیزی را گویند که انسان را به خدا نزدیک سازد. سوال تحقیق این است که: آیا توسل به انبیاء و اهل بیت (ع) از نگاه قرآن و روایات جایز است یا خیر؟ در روزگار ما که وهابیت به شدت درباره این مسئله و حرمت آن سخن می‌گوید، تبیین معنای واقعی توسل و دفع شبهات ایجاد شده را به یک ضرورت تبدیل کرده است. هدف نویسنده اثبات مشروع بودن توسل و نیز دفع شبهات پیرامون آن است. با بررسی آیات و روایات اهل بیت و نیز سیره بزرگان دین معلوم شد که توسل جستن به پیمبران و آثار آن‌ها و اولیای الهی (ع) نه تنها اشکالی ندارد بلکه می‌تواند عین توحید باشد و سیره صحابه، تابعین و مسلمانان نیز همین بوده است و تنها در قرون اخیر است که افرادی از جمله ابن تیمیه آن را ممنوع اعلام کرده و باعث افزایش اختلاف میان مسلمانان گشته است. با این‌که ادعای او و همفکرانش مبنای قرآنی، روایی و تاریخی ندارد.

    کلیدواژگان: توسل، فریقین، قرآن، روایات، ابن تیمیه
  • مرتضی علویان، ملیحه نیک روش صفحات 47-65

    اسلام به مثابه یک دین الاهی در گستره تاریخ همواره با تهاجم در عرصه‌های گوناگون مواجه بوده است. مهاجمان اسلام برای حذف، استحاله و دگرگونی آن، به شگردهای متنوعی متوسل شده‌اند که به مرور این مقابله‌ها از سخت افزاری به سوی نرم افزاری متحول گشته است. در دو و سه دهه گذشته با گسترش ابزار رسانه‌ای و ظهور تکنولوژی‌های صوتی و تصویری، وارد مرحله جدیدی از نمادسازی منفی از اسلام و آموزه‌های آن بر آمده‌اند . اسلام‌هراسی وارد ادبیات گردیده است. سوال اصلی تحقیق این است که پروژه اسلام هراسی چیست و چه عواملی موجب شکل‌گیری این پدیده شده است؟ در این نوشتار ضمن بیان مفهوم‌شناسی، به برخی از زمینه‌های شکل‌گیری اسلام‌هراسی پرداخته و عواملی هم‌چون: ایجاد تقابل ساختگی میان مسیحیت با اسلام، تعارض منافع و اختلاف خاستگاه‌های ارزشی، ایجاد تصویرهای پیش‌ساخته منفی از مسلمانان، ایدیولوژی اسلام سیاسی، جهل نسبت به اسلام، برداشت افراط‌گرایانه از اسلام و نقش رسانه‌های غربی مورد بررسی قرار گرفته است. با بررسی آیات قرآن و روایات ثابت شده است که اسلام اصیل، دین صلح و آشتی بوده و با تصویری که غرب از آن ساخته، به کلی متفاوت است.

    کلیدواژگان: اسلام هراسی، غرب، رسانه، قرآن، اسلام حقیقی
  • محمدعلی دیانی* صفحات 67-91

    همه مسلمانان اعم از شیعه و سنی معتقدند که قرآن موجود، همان قرآنی است که بر پیامبر اعظم(ص)، به عنوان کامل‌ترین و آخرین کتاب آسمانی نازل شد و توسط آن حضرت در اختیار بشر قرار گرفت تا راه سعادت دنیا و آخرت را بپیماید. با توجه به اهمیت و جایگاه قرآن به‌عنوان قانون اساسی اسلام و ارتباط وثیق اعجاز قرآن و اعتبار روایات به مصونیت این کتاب آسمانی از تحریف، توجه و تبیین دلایل نزاهت قرآن از هر گونه تغییر و تحریف یک ضرورت است. سوال تحقیق این است چگونه می‌توان با استناد به دلایل عقلی و نقلی مصونیت قرآن از تحریف را به اثبات رساند؟ در نوشتار حاضر با روش توصیفی- تحلیلی ، به تبیین دلایل عقلی و نقلی پرداخته شده است. در دلایل عقلی بر دو برهان ضرورت اتمام حجت و منوط بودن ضرورت اعجاز قرآن به مصونیت آن از تحریف استفاده شده، و در دلایل نقلی بر ادله‌ای هم‌چون: آیات قرآن، سنت و شواهد تاریخی استناد شده است و مصونیت این کتاب آسمانی و هدایت‌گر بشر به استوارترین راه، از هر گونه تغییر مخل به معنا، به اثبات رسیده است.

    کلیدواژگان: قرآن، مصونیت، عدم تحریف، دلایل عقلی، شواهد تاریخی
  • سید حسین حسینی کارنامی*، علی اصغر زکوی صفحات 93-113

    واژه اخلاص از نظر قرآن کاربردهای گوناگونی دارد و می‌توان آن را از منظر فقهی، اخلاقی، عرفانی و کلامی مورد بررسی قرار داد. از نظر کلامی ارتباط بین اخلاص و مساله عصمت بسیار حایز اهمیت بوده و کمتر مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس اعتقادات شیعه، پیامبران و امامان شیعه(ع)، عصمت مطلق دارند و در تمام عمر هیچ گناه، اشتباه و سهوی مرتکب نمی‌شوند و باریافتن آنان به «مقام مخلصین »، رابطه وثیقی با مقام عصمت آنان دارد. هدف این پژوهش، بررسی رابطه میان مقام عصمت و مقام مخلصین (به فتح لام) با محوریت تفسیر المیزان است. در این راستا بعد از مفهوم‌شناسی مخلصین و کاربرد آن در قرآن روشن شد که در قرآن به شش شخصیت مخلص (حضرت یوسف، حضرت موسی، حضرت ابراهیم، حضرت یعقوب، حضرت اسحاق و حضرت محمد(ص)) تصریح شده است. بررسی‌ها نشان داد که چهار ویژگی اصلی مخلصین عبارت است از: نجات از عذاب دنیایی و آخرتی، ایمنی از اغوای ابلیس، ستایش شایسته، برخورداری از رزق معلوم. راه‌های تحصیل عصمت و وصول به مقام مخلصین محور دیگر این پژوهش است که در این عرصه نیز چهار عامل تاثیرگذار در رسیدن به مقام عصمت مورد بررسی قرار گرفت. در بخش پایانی به دو فلسفه وجودی انسان مخلص پرداخته شد که عبارتند از: الگو و اسوه قرار گرفتن آنان در جوامع بشری؛ و استمرار و فراگیر شدن آیین توحیدی در جهان.

    کلیدواژگان: مخلصین، عصمت، طباطبایی، تفسیر المیزان
  • علی زکوی* صفحات 115-141

    قرآن کریم به عنوان آخرین کتاب آسمانی که بر پیامبر خاتم(ص) نازل شد به زبان عربی است و تعالیم رهایی بخش آن در قالب این زبان ریخته شده است. در باره چرایی نزول قرآن به این زبان، مفسران مسلمان با بهره‌گیری از قرآن, دلایل متعددی ارایه کرده‌اند. هدف این مقاله نقد و بررسی دلایل عربی بودن قرآن با تکیه بر آیات قرآنی است. سوال اصلی تحقیق این است که: با توجه به آیات قرآن که به عربی بودن این کتاب آسمانی تصریح نموده، راز نزول قرآن به این زبان چیست؟ این مقاله به روش تحلیلی کتابخانه‌ای است که با بررسی و تفسیر آیات قرآن، با مراجعه به برخی آثار تفسیری و کتاب‌های مرتبط انجام گرفته است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که واژه عربی و مشتقات آن به معنای آراستگی سخن، رسایی، گویایی، وضوح و دور بودن از نقص و ابهام است. با توجه به آیات قرآن برخی از مهم‌ترین علل نزول قرآن به زبان عربی فصیح و آشکار عبارتند از: تاثیر زبان قرآن در تعقل و تفکر نمودن در آیات آن و نیز حفظ و ضبط معارف الاهی، ارسال رسل به زبان هر قوم، تاثیر در ایجاد ملکه تقوا و تذکر، رسایی در بیان کامل مقصود خداوند به مخاطبان، تاثیرگذاری در جویندگان حقیقت و آگاهی، بهره‌مندی همگان از این کتاب آسمانی، انذار اولیه در میان قوم عرب، و سرانجام دفع اتهام از پیامبر(ص). قرآن آخرین کتاب آسمانی است که با زبان عربی فصیح و آشکار بر بشر نازل شد تا همه بشریت را راهنما باشد.

    کلیدواژگان: قرآن، عربی بودن، فصاحت، معارف الاهی
  • محمد ملایی ایولی*، رحمت الله مرزبند، سید فرزاد متولی حقی صفحات 143-159

    بنیاد دین الاهی بر اعتقاد به وجود خدا، یگانگی و صفات کمال او استوار شده است. یکی از مسایل اساسی برای بشر، مساله وجود خدا است. بحث در باره اعتقاد و یا عدم اعتقاد به خدا، نه یک بحث صرفا نظری، بلکه در چگونگی رفتار انسان بسیار تاثیر گذار خواهد بود. اگر کسی به دلیلی، به وجود خدا اعتقاد پیدا کند، اعمال و رفتار و سبک زندگی او بسیار متفاوت خواهد بود از کسی چنین اعتقادی ندارد. از این رو مساله اثبات خدا همواره مورد توجه فیلسوفان اسلامی بوده است. هدف این نوشتار بررسی برهان حیات در اثبات وجود خدا با تاکید بر آثار شهید مطهری است. یافته‌ها بیان‌گر آن است که برخی الهیون در اثبات خداوند فقط به مساله آغاز حیات اشاره کرده و از آن‌جا که توجیهی برای آن نیافتند به قدرت و اراده الاهی متوسل شده‌اند. مطالعه در آثار استاد مطهری نشان می‌دهد که از نظر وی، حیات به معنای علت و مبداء ادراک و فعل به‌کار برده شده است. حیات نتیجه مستقیم اراده خدا است بدون آن‌که فرقی بین آغاز حیات و ادامه حیات وجود داشته باشد. چنان که از نگاه وی، قرآن نیز بر همین معنا تاکید دارد.

    کلیدواژگان: وجود خدا، برهان حیات، مطهری
|
  • Mohammad Hadi Yadollahpour, Mohammad Mahdi Mahmoodi Pages 9-23

    The language of Qur'an is an important issue in relation to the understanding and interpreting of Quran. And the challenging key issues in this area are, "the language of religion" and its deep link with the language of Qur'an. And "the language of religion," was important more or less for the researchers and commentators of religious texts. Intellectual aspects of contemporary world had special view towards it and created many ambiguities in the heart of religious scholar. Attempt to explain the angles of Quran language and also determine the characteristics of Quranic statements can have fundamental effect on answering many questions and solving many contemporary challenges. The present study attempted to study the damaging elements to the understanding of Qur'an language by identifying the damages and to consider some distortions and damages caused by the lack of required and deep scrutiny and thinking in the study of semantic structure of Qur'an to provide the necessary answers, too. Studies show that the Great Qur'an is simple and unadorned language while diving in boundless ocean is essential to attain the great concept and pure content. Holy Quran has various levels that outer layer is simple and available for every seeker of knowledge and to achieve its inner layers is subjected to methods and specific conductive rules.

    Keywords: Language of Qur'an, religious texts, text understanding, damages
  • Seyyed Maasoum Hosseyni* Pages 25-45

    By study in Islamic books we find that the Resort (Tavassol) has a long history even from the creation of Adam. Tavassol has many types so that, , the consensus of all Muslim scholars permitted some of its varieties, Some variety of it is forbidden and some others has a difference opinion.The term «device» (Vasileh) is listed twice in the Quran and Means Everything that a man closer to God by it The main question is: Does the Tavassol permitted to Prophets and Divine persons (Divine Ouliya and religious Leaders) by Holy Quran and Hdiths or not? In this age the Vahhabyyat defends strongly that the Tavassol is forbidden and unlawful. So the study of the meaning of Tavassol and its definition of is necessary. The aim of this study is that to establishing the act of Tavassol and to fend off its suspictions.By study on Holy Quran and Hdiths teachings it appears that not only there Tavassol is a religious Law but also it can be the same monotheism. And the Sahabeh and Tabeien acts so. But only in the late century, Ibn-taymiyyah has forbidden it and caused discord among Muslims. Wherease, this clam has not any rote in Islamic works.

    Keywords: Resort (Tavassol), Fareegheyn, Companions, Quran, Hadiths, Ibn-teymeyyeh
  • Morteza Alavian, Malihe Nikravesh Pages 47-65

    Islam as a divine religion, historically, has been under aggression in different scopes. Aggressors against of Islam have used various ways for remove, transmutation and change of Islam, as this contrast, gently, has been changed from hardware to software. In two three last decades, they have created negative symbolization of Islam in the world under influence of extension of information and communication technologies. So, the “Islamophobia” has been entrance to literature. The main question of this research is; what is the project of Islamophobia? And which factors have caused this phenomenon? In this manuscript, after conceptualization, has been talked about some contexts of formation of Islamophobia, and also some factors like contrast between Islam and Christendom, opposition of sources and difference in values origins, negative notion about Muslims, ideology of political Islam, ignorance of Islam, extremism knowledge of Islam and role of western network have analysis. According to Holly Quran and narratives, Islam is noble and peaceful religion and is very different with western’s notion of Islam.

    Keywords: Islamophobia, western, network, Quran, original Islam
  • Mohammad Ali Dayyani* Pages 67-91

    All of Muslims believe that the Holly Quran, That is available for them, is the same that revealed to Prophet Mohammad (p.b.u.h), as the final Divine book and presented to human to show the way of happiness in this world and next one. By attention to the position and importance of Holly Quran in Muslims, as the constitutional law of Islam, and its strong relation of inimitability of the Quran and validity of Al-ahadith (Sonnah) to the Innocent of Quran from Distortion, the justification of arguments on its Innocent is a necessary study. So the research question is: how can establish the Innocent of Quran from Distortion by rational and traditional arguments? In this study, this question is answered by descriptive and analytic way. In rational arguments is referred to two arguments: the necessity of ultimatum and the dependence the necessity of inimitability of the Quran on its innocent from Distortion. In traditional argument is referred to: Verses of Quran, historical evidence and tradition. Finally the Innocent of Quran from Distortion, that change and confuses in its meaning, is established as the final Divine Book and as a guidance book to most constant way that leads to happiness.

    Keywords: Quran, Innocent, Rational argument, Traditional evidences, Historical arguments, Non-distortion
  • Seyyed Hoseyn Hoseyni Karnami*, Ali Asghar Zakavi Pages 93-113

    The Sincerity (Ikhlas) Have several operation in Holy Quran. So it can study in Feqhy, moral, Gnostic and theological view. According to Theological view, the relation between Mokhlaseen (who are devoted and freed from temptation) with the Chastity (Ismat) is very important. But there is not many study of it. According to Shiat Teachings, The prophets and Shiat leaders (P, B, U, H) have absolute Chastity (Ismat), They don’t make any sin, wrong and mistake all of their life. Their reception to situation Mokhlaseen has strong relation to the level of Ismat. The aim of this article is the study of the relation between the Mokhlaseen with the Chastity (Ismat) in Tabatabaay View in Al-mizan. In this way, after the terminology of Mokhlaseen and its operation in Quran, clear that the Holy Quran have introduced six Persons as the Mokhlaseens, that is: Prophets Yusuf, Moosa, Ibrahim, Ishaq and Mohammad (P, B, U,H). This study clear that the Mokhlaseens has four characteristics: Safety from Divine retribution in this world and other world, safety from Satan seduction, god glorify to God and to benefit of determined sustenance. The other aim of this study was the ways that we can receive to the level of chastity and Mokhlaseen. According to Quran teachings there are four way to reception that Level. In the Last section of this article, it is clear that the mystery of the presence the Mokhlaseen in this world is two points: They are considered as the best pattern and model for human society. they aimed to make continue and comprehensive the Monotheistic religion on the world.

    Keywords: Mokhlaseen, Chastity, Tabatabaiy, al-mizan
  • Ali Zakavi* Pages 115-141

    Holly Quran as a final revealed book that has sent to Prophet Mohammad (p.b.u.h) is in Arabic. Its teachings are revealed in Arabic. About why is it in Arabic, the Muslims commentators present several reasons by using the Quran itself. The purpose of this article is to study about the reasons of to be Arabic Quran by emphasize in the verses of it. The main research question is: what is the mystery of to be Arabic of Quran by study of some verses and them interpretations. The method of research in this article is library anatical studies that make by refer to interpretations’ book and related works. This study shows that the word of Arabic and its derivatives means: adornment of speech and talk, rhetoric, Obviousness and clarity, obviously far from perfect, Ambiguity. By pay attention to Quran verses it appears that the important reasons of Descent of Quran in Arabic are: The Quran Language influence in the direction of intellection on Quran verses, Record and keeping the divine teachings, Sent prophets to every nation language, Create the character virtue and hints, Rhetoric in the full expression of God's purpose to audience, Influence the seekers of truth and knowledge, benefit from this book Everyone and early warning among Arab people, And finally disposal the charge of the Prophet (p.b.u.h). Holly Quran as a final revealed book that has sent to people in a eloquent and revealing Arabic, to guidance human.

    Keywords: Quran, Arabic, eloquence, Divine teachings
  • Mohammad Mollai*, Rahmatollah Marzband, Seyyed Farzad Motavalli Haghi Pages 143-159

    Foundation of religion is based on belief in God, uniqueness and its perfection of attributes. One of the fundamental issues for humans is the question of existence of God. Discussion about believing or not believing in God is not just a purely theoretical discussion. Because it will affect on how of human behavior. If a person can believe in God, his actions will be different Apart from Atheist. Hence Islamic philosophers have considered the problem of proving God. The purpose of this paper is to investigate the existence of God by Argument living in Motahhari's view. The findings indicate that some theologians have pointed out just Beginning of Life and since didn’t get the justification of God they relied on God's power and will. The study of Motahari's works shows that in his view the life is meant as Cause of perception and action. Life is direct result of the intervention of God and there is not difference between the beginning of life and survival. As if the Qur'an emphasizes it according to his view.

    Keywords: existence of God, Motahari, Argument of life