فهرست مطالب

مطالعات اقتصاد اسلامی - سال سیزدهم شماره 2 (پیاپی 26، بهار و تابستان 1400)
  • سال سیزدهم شماره 2 (پیاپی 26، بهار و تابستان 1400)
  • تاریخ انتشار: 1400/01/25
  • تعداد عناوین: 12
|
  • محمود اکبری، صادق الهام* صفحات 1-32
    عقود اسلامی جایگزین قرض ربوی در نظام بانکی از اهمیت فراوانی برخوردار می باشند؛ زیرا هم باید کارکرد قرض را داشته و هم از شبهات وارده مصون باشد. اگر هر یک از این دو با خدشه مواجه شود، عقد جایگزین نمی تواند گزینه مناسبی برای قرض ربوی در نظام بانکی قرار گیرد. آنچه مهم است، در طول سال های اخیر محققان بانکداری اسلامی بیشترین تلاش خود را برای معرفی عقود جایگزین که دو شرط فوق را داشته باشد، معطوف نموده و از بررسی قراردادهایی که در نظام بانکی به نام عقود اسلامی در حال اجرا است، غافل گردیده اند. در این تحقیق نگارندگان تلاش نموده اند با بررسی بنود قرارداد اجاره به شرط تملیک و با فرض تبیین ماهیت آن به عنوان عقد اجاره، اشکالات فقهی وارد بر این قرارداد را مورد بررسی قرارداده، به برخی پاسخ و برخی دیگر را اصلاح و آنچه قابلیت اصلاح نداشته را معین نمایند. نتیجه آنکه این قرارداد خالی از اشکال نبوده و نیاز بازنگری در تنظیم بندهای آن از لحاظ فقهی دارد.
    کلیدواژگان: اجاره به شرط تملیک، قرارداد بانکی، بانکداری اسلامی، ربا
  • داود محمودی نیا*، میرهادی حسینی کندلجی، لیلا برهانی صفحات 33-80

    بحران های اخیر مالی و بانکی در دنیا، سبب بروز نگرانی هایی در میان اقتصاددانان در ارتباط با عدم کارایی بانکداری متعارف شده است. در بانکداری متعارف، بانک ها از طریق خلق اعتبار و خلق پول، سبب افزایش نقدینگی و تقاضا کاذب و در نتیجه بسیاری از پیامدها نابسامان اقتصاد از جمله تورم، بیکاری، توزیع ناعادلانه، رکود و... شده اند. در طی دهه های اخیر تیوری های مختلفی در ارتباط با نظام بانکداری شکل گرفته است: 1) تیوری واسطه گری مالی بانک ها 2) تیوری اصل ذخیره جزیی و 3) تیوری خلق اعتبار. شواهد تجربی نشان می دهد که تیوری سوم، بر تیوری اول و دوم ارجحیت دارد. با این حال با بررسی نظریات موافق و مخالف خلق پول در تفکرات اسلامی و غربی، الگوی بانکداری ذخیره کامل برای اصلاح نظام بانکی که توسط اقتصاددانان غربی و اسلامی نیز مورد تایید است پیشنهاد می شود. از این رو بر پایه مدل سازگار جریان سهام (Stock-Flow Consistent Model) الگوی بانکداری ذخیره کامل و پیامدهای ناشی از آن، از جنبه تیوری و تجربی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تجربی بیانگر این است که در چهارچوب این الگو، بدهی های دولت می تواند در بلندمدت به سمت صفر حرکت کند و متغیرهای کلان اقتصادی در وضعیت پایای خود قرار گیرند. از این رو حرکت به سمت بانکداری ذخیره کامل و بانکداری اسلامی، نقش مهمی در جهت اصلاح نظام بانکی و دست یابی به یک وضعیت پایدار در اقتصاد خواهد داشت.

    کلیدواژگان: خلق پول، نظام بانکداری، اعتبار بانکی، بانکداری اسلامی، مدل سازگار جریان سهام
  • صادق بافنده ایماندوست* صفحات 81-106
    مقاله حاضر سعی در معرفی و تامل روی مفهوم مهم انسان اقتصادی در اقتصاد نیو کلاسیک دارد و زوایای مختلف آن را معرفی و نقد می کند. پژوهش حاضر به دنبال بررسی و نقد مفهوم انسان اقتصادی و برخی تعارضات آن با اقتصاد اسلامی است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که نگاه نیوکلاسیکی به انسان با مبانی ارزشی و واقعیت های جوامع مختلف سازگار و منطبق نیست. بررسی مبانی فلسفی فردگرایی و لذت گرایی در مکتب لیبرالیسم علاوه بر این که با مبانی اقتصاد اسلامی سازگار نیست و توسط اندیشمندان مسلمان نقد شده است، مورد انتقاد دانشمندان غربی نیز می باشد. لذا هدف از پژوهش حاضر، تامل و تعمق بیشتر روی این مفهوم کلیدی است که در متون درسی ما به سرعت از روی آن عبور می شود و نفع شخصی و حداکثر کردن سود جزو اصول مسلم دانش اقتصاد متعارف به دانش پژوهان معرفی می شود. مفاهیمی مثل لذت گرایی، فردگرایی و نفع شخصی تعریف و نقد شده اند.
    کلیدواژگان: انسان اقتصادی، اقتصاد سرمایه داری، فردگرایی، لذت گرایی، فایده گرایی
  • حسین سرآبادانی تفرشی*، محمدصادق تراب زاده جهرمی، سید علیرضا سجادیه، علی مصطفوی ثانی صفحات 107-152

    عدالت به عنوان یک فضیلت اخلاقی در سطح فردی و یک اصل اساسی در حیات اجتماعی همواره موردتوجه اندیشمندان و متفکران گوناگون اسلامی بوده است. در اندیشه های فقهی، اخلاقی و اقتصادی مرحوم آیت الله مهدوی کنی (;) نیز به شیوه ها و شکل های مختلف به مسئله عدالت از حیثیت های مختلف پرداخته شده است. بدون تردید بررسی تفصیلی و شرح و بسط همه آموزه هایی که اندیشه ایشان برای حوزه مطالعات اسلامی عدالت دارد، نیازمند مجال گسترده تر است. در این پژوهش با مطالعه و مرور برخی از مکتوبات و گفتارهای در دسترس ایشان که عمدتا صبغه اقتصادی دارد، کوشش شده است تا آموز ه های کلیدی این مباحث برای مطالعات اسلامی حوزه عدالت بیان گردد. نسبت عدالت با حقیقت و فضیلت، نسبت عدل و احسان، نسبت عدل و قسط، مسئله ارتباط میان فقه و عدالت و تبیین مفهومی «نسبیت عدالت» ازجمله سرفصل های مهم قابل ذکر در مباحث آن فقیه ارجمند معاصر است. بااین حال، به اقتضای ورود ایشان به مباحث اقتصادی، آموزه های متعددی نیز در حوزه عدالت اقتصادی با محوریت مسایل گوناگون مانند «مالکیت» و «دستمزد» یافت می شود. بخش پایانی پژوهش به مباحث ایشان پیرامون معانی گوناگون «دستمزد عادلانه» پرداخته شده و معنای مختار ایشان از این مفهوم با تمایز میان «دستمزد حقیقی» از «دستمزد قراردادی» مشخص شده است. آموزه های معرفتی ایشان در مطالعات عدالت حاوی نکات ارزشمندی است؛ لکن اشکالات و ابهامات نظری در حداقل دو محور تمایز میان عدل و قسط و نگرش ساختاری به رابطه های اجتماعی مانند «رابطه کارگر و کارفرما» قابل طرح است.

    کلیدواژگان: عدالت اجتماعی، دستمزد عادلانه، آیت الله مهدوی کنی، عدالت اقتصادی، اقتصاد اسلامی
  • محمد سلیمانی، محمدحسین بهمن پور خالصی* صفحات 153-180

    در طول تاریخ اسلامی، قرارداد ها نقش ویژه ای در شکل دهی به تعاملات اقتصادی مسلمانان ایفا نموده اند. از بعد نظری نیز قرارداد ها تاثیر زیادی در شکل دهی به اندیشه اقتصادی علمای اسلامی در تحلیل روابط کنش گران اقتصادی داشته است؛ از این رو می توان برای قرارداد ها جایگاه های متفاوتی را در اقتصاد اسلامی متصور بود. مطالعه حاظر در تلاش است تا به بررسی کارکرد های قرارداد ها اسلامی به عنوان یک نهاد اقتصادی در رشد و توسعه اقتصادی جوامع با استفاده از روش تحلیلی کتابخانه ای، بپردازد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که قرارداد های اسلامی با توجه به اختصاصات جوهری، ارزشی و انسانی آن و همچنین با بهره گیری ابزارهای ضمنی قرارداد ها و اصول و شروط حاکم بر آن می توانند ضمن کاهش هزینه های مبادله، سبب افزایش کارایی و بهره وری، دسترسی عادلانه مردم به منابع و امکانات و نیز تضمین حقوق مالکیت شود.

    کلیدواژگان: قرارداد های اسلامی، اقتصاد اسلامی، رشد اقتصادی، توسعه اقتصادی
  • محمدجواد توکلی* صفحات 181-210

    در دهه های اخیر رویکرد عقلانیت محدود طرفداران زیادی در علم اقتصاد پیدا کرده است. در این رویکرد به محدودیت های مختلف بشر در انتخاب عقلایی از جمله محدودیت های شناختی توجه شده است. در این مقاله به بررسی میزان تطابق این نظریه با رویکرد اسلامی به عقلانیت و ظرفیت های اقتصاد اسلامی برای بهبود آن می پردازیم. بنا به فرضیه مقاله، در منابع دینی از نوعی عقلانیت محدود سخن به میان آمده که می تواند با استفاده از رهنمودهای دینی به سمت نوعی عقلانیت تکامل یافته بهبود یابد. یافته های تحقیق نشان می دهد که در منابع اسلامی علاوه بر توجه به محدودیت های شناختی بشر در زمینه تحلیل گزینه ها و حسابداری ذهنی مربوطه، به محدودیت های انگیزشی، هیجانی و ارادی بشر نیز توجه شده است. در رویکرد اسلامی، غلبه تمایلات انسان به سمت شهوات غیرسنجیده یکی از محدودیت های قوای تمایلی انسان است که وی را از عقلانیت دور می سازد. اسلام برای مهار محدودیت های انتخاب عقلایی افراد سعی در تقویت ابعاد شناختی بشر و همچنین تقویت قدرت خودکنترلی و خویشتن داری بشر دارد. در این زمینه به ظرفیت تذکر و تلنگرهای اجتماعی، دین و اخلاق اسلامی و تعهدسازی درونی توجه شده است.

    کلیدواژگان: عقلانیت، عقلانیت محدود، انسان اقتصادی، اقتصاد اسلامی
  • مهدی خطیبی* صفحات 211-246
    با وجود اینکه حرمت ربای قرضی و معاملی از ضروریات دین اسلام است، اما جواز و عدم جواز به کارگیری حیله های ربا هنوز هم محل بحث جدی در بین فقها است. عده ای مطلقا قایل به جواز، و عده ای دیگر مطلقا قایل به عدم جواز و گروه سوم قایل به تفصیل هستند. برخی از قایلان به تفصیل به جای تفصیل مصداقی، اقدام به تعیین معیار برای شناسایی حیله های مجاز و غیر مجاز کرده اند. یکی از معیارهای پیشنهاد شده رجوع به عرف است. ادعا آن است که عرف بر اساس ارتکازات خود برخی از حیله های ربا مثل بیع اسکناس به اسکناس به صورت نقد و نسیه را به قرض ربوی ملحق کرده، جواز آنها را مساوی لغویت تحریم ربای قرضی تلقی می کند. با وجود این هنوز کسی راجع به روش استظهار عرف در این زمینه وارد بحث نشده و مشخص نکرده چگونه دیدگاه عرف را کشف نموده است. در نوشته حاضر تحقیق راجع به مبانی بحث به روش تحلیلی توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، و کشف دیدگاه عرف راجع به حیله های ربای قرضی به روش میدانی و با بهره گیری از روش تحقیق رایج در علوم انسانی و استفاده از نرم افزار SPSS 22 انجام شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد نگاه عرف به مقوله حیل ربای قرضی تشکیکی بوده و برخی را با صراحت به قرض ربوی ملحق می کند و برخی دیگر را با تردید. هر مقدار که معامله جایگزین قرض ربوی واقعی تر باشد از شبهه ربا مصون تر است.
    کلیدواژگان: ربا، قرض ربوی، حیله ربا، عرف، فقه اقتصادی، اقتصاد اسلامی
  • مرضیه اعوانی، عبدالمحمد کاشیان*، علیرضا عرفانی صفحات 247-287
    پژوهش حاضر به تحلیل تجربی ثبات بانکی در بانکداری اسلامی و بانکداری متعارف پرداخته و به این سوال پاسخ می دهد که آیا کشورهایی که ضریب نفوذ بالاتری در بانکداری اسلامی دارند، ثبات بانکی بیشتری را نسبت به سایر کشورها تجربه کرده اند؟ بسیاری از محققان دلایل حقوقی و اقتصادی متعددی را برای اثبات برتری بانکداری اسلامی نسبت به بانکداری متعارف ارایه کرده اند، اما هرگز به صورت تجربی این ادعا مورد آزمون قرار نگرفته است. از این رو این پژوهش داده های 7 کشور با بالاترین سطح از ضریب نفوذ بانکداری اسلامی و 8 کشور با بانکداری متعارف را برای سال های 2008 تا 2018 مورد استفاده قرار داده است تا در قالب یک مدل رگرسیونی از خانواده پنل دیتا، فرضیه رابطه مستقیم ضریب نفوذ بانکداری اسلامی و ثبات بانکی را مورد آزمون قرار دهد. نتایج به دست آمده از تحلیل داده های پژوهش دلالت بر آن دارد که استقرار بانکداری اسلامی و افزایش ضریب نفوذ بانکداری اسلامی تاثیر مثبت و معناداری بر ثبات بانکی دارد و لذا کشورهای دارای بانکداری اسلامی، ثبات بانکی بیشتری را نسبت به کشورهای دارای بانکداری متعارف تجربه می کنند
    کلیدواژگان: ثبات مالی، ثبات بانکی، بحران مالی، بانکداری اسلامی و بانکداری متعارف
  • علی غلامی، محمدصادق آزادفر* صفحات 279-308

    پولشویی یکی از مهم‏ترین جرایم مالی است که امروزه ارتکاب آن در جوامع مختلف شیوع پیدا کرده است. از آنجا ‏که نظام تقنینی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر فقه شیعی می‏باشد؛ لذا می‏بایست ابعاد و زوایای فقهی جرم انگاری ها مورد مداقه قرار گیرد تا مشخص شود که تا چه میزان با منطق فقهی انطباق دارند. سوال این تحقیق آن است که مبانی فقهی جرم انگاری پولشویی چیست و میزان دقت و صحت نظرات مصطلح چه میزان است؟ نوشتار حاضر با بهره‏گیری از اصول و قواعد فقهی و با روش توصیفی تحلیلی جوانب فقهی جرم پولشویی را مورد توجه قرار داده و اثبات می نماید در حوزه شبهات حکمیه، قواعد «اعانه بر اثم و عدوان»، «اکل مال به باطل» و «اکل مال به سحت» ارتباط موثری با جرم پولشویی ندارد و هیچ یک از قواعد فوق با تمام مصادیق پولشویی قابلیت انطباق ندارد. قاعده ید نیز در شبهات موضوعیه قابلیت بررسی دارد نه در شبهات حکمیه و لذا مستقیما در جرم انگاری پولشویی دخالتی ندارد. البته در فرض اثبات جرم پولشویی، اقدامات پولشو در مصادیقی همچون متهم بودن و غیرامین بودن ید یا ناشی شدن ید از غیر سبب مملک با قاعده ید تعارض پیدا می‏کند و موجب می‏گردد که کاشفیت اماره ید کمرنگ گردد.

    کلیدواژگان: پولشویی، اکل مال به باطل، اعانه بر اثم، اکل سحت، عواید مجرمانه
  • سید امرالله حسینی* صفحات 309-336

    حرمت ربا به عنوان یکی از احکام مسلم اسلامی مورد پذیرش است، ولی در اینکه ربای محرم چیست و اقسام آن کدام است؟ اتفاق نظر وجود ندارد، قدر متیقن از آن قرض به شرط زیاده است، ولی در روایات اسلامی موارد متعددی به عنوان ربا تحریم شده است که به ظاهر این ماهیت را ندارد، باید دید مبنای تحریم در این موارد چیست؟ آیا ربا یک ماهیت دارد که همه این موارد و از جمله قرض ربوی مصادیق آن مفهوم کلی هستند؟ یا اینکه ماهیت ربا منحصر در قرض ربوی است که در این صورت باید دید تحریم موارد دیگر چه مبنایی دارد؟ پاسخ به این پرسش نقش بسیار کلیدی در طراحی و ارزیابی عملیات بانکی دارد، اگر ربا منحصر به قرض باشد، می توان تسهیلات را در قالب قراردادهای دیگری تنظیم کرد که دریافت زیاده مطابق التزام اصلی مانعی ندارد ولی بنا بر نظر دیگر موارد مذکور ماهیت ربوی دارد، و باید از آن احتراز کرد، پژوهش پیش رو به روش استقرا و تحلیل موارد به این نتیجه رسیده است که تحریم ربا تنها در قرض ربوی توجیه حقوقی و عقلی دارد و در موارد دیگر ماهیت و مفهوم ربا وجود ندارد، در عین حال دلیل تحریم آن در روایات نوعی ارشاد و دلالت بر ایجاد حریم برای رباست تا ربای قرضی را به موارد دیگر تبدیل نسازند، و ماهیت ربا را در فرم ها و قالب های بعضا نوپدید پیاده نسازند، امری که امروزه در طراحی نظام مالی و بانکداری اسلامی مغفول افتاده است.

    کلیدواژگان: ربا، قرض ربوی، حریم های ربا، بانکداری اسلامی
  • محمد غفاری فرد*، هادی میرزایی صفحات 337-370
    انفاق یکی از ابزارهای پایه ای اسلام برای فقرزدایی و تحقق عدالت است . از این رو هدف تحقیق حاضر، بررسی نقش انفاق بر توزیع درآمد در بین 31 استان ایران است که با استفاده از روش اقتصادسنجی پانل دیتا طی دوره زمانی 1390-1394 برآورد شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که شاخص انفاق تاثیر کاهشی و معناداری بر ضریب جینی (نابرابری درآمدها) در استان های مورد مطالعه داشته اند. به طوری که با یک درصد افزایش در شاخص انفاق، نابرابری درآمدها به ترتیب 0.01115 و 0.0065 درصد کاهش پیدا می کند. همچنین افزایش نرخ بیکاری و بهره وری نیروی کار به ترتیب نابرابری را افزایش و کاهش می دهد. تولید ناخالص داخلی سرانه نیز در ابتدا باعث افزایش نابرابری و سپس در مراحل بعدی رشد باعث کاهش نابرابری بین استان های ایران می شود که حکایت از تایید فرضیه کوزنتس در ایران است. بنابراین مسیولان اقتصادی جهت کاهش نابرابری درآمدی در مناطق مختلف کشور علاوه بر سیاست گذاری در عرصه رونق اقتصادی و افزایش بهره وری نیروی کار می بایست اقداماتی در خصوص افزایش انفاق نیز انجام دهند.
    کلیدواژگان: انفاق، ضریب جینی، نرخ بیکاری، تولید ناخالص داخلی، داده های تابلویی
  • محمد توحیدی*، مهدی حکیمیان، خلیل الله احمدوند صفحات 371-401

    یکی از نوآوری های اخیر بازار جهانی صکوک، معرفی و انتشار صکوک بدون سررسید در کشورهای اسلامی است. این اوراق به عنوان یکی از ابزارهای مالی اسلامی ترکیبی، ماهیت بدهی حقوق صاحبان سهام داشته و معمولا دارای بازدهی منظم و بدون تاریخ سررسید از پیش تعیین شده است. بانک های اسلامی با هدف مدیریت ریسک خودشان، رعایت رکن اول الزامات کفایت سرمایه بازل 3 و همچنین رعایت الزامات مقرراتی دارایی های با نقدشوندگی بالا اقدام به انتشار چنین اوراقی می کنند. همچنین دولت و بخش خصوصی نیز می توانند برای تامین مالی پروژه های خود صکوک بدون سررسید منتشر کنند. هدف از این پژوهش این است که امکان طراحی و انتشار صکوک بدون سررسید را از منظر فقهی تحلیل نماید. این پژوهش از منظر هدف، کاربردی و از منظر ماهیت و روش، توصیفی تحلیلی محسوب می شود. در این پژوهش عدم تعیین سررسید، تاخیر در توزیع سود دوره ای، اولویت بندی و اختیار بازخرید اوراق مورد تجزیه وتحلیل فقهی قرار می گیرد. در این پژوهش پس از معرفی صکوک بدون سررسید، بیان ویژگی ها و تجربه انتشار آن در کشورهای اسلامی، به روش توصیفی تحلیلی و با تاکید بر تجربه بین المللی، به تحلیل فقهی الگوی صکوک بدون سررسید بر اساس عقود مشارکتی پرداخته شده است و نتایج گویای آن است که امکان طراحی صکوک بدون سررسید در قالب عقود مشارکت، مضاربه و وکالت وجود دارد.

    کلیدواژگان: صکوک بدون سررسید، الزامات کفایت سرمایه بازل 3، مشارکت، مضاربه، وکالت
|
  • Mahmoud Akbari, Sadegh Elham * Pages 1-32
    Islamic contracts that replace usury in the banking system are of great importance; Because it must both function as a loan and be safe from suspicions. If either of these is compromised, an alternative contract cannot be a viable option for a usury loan in the banking system. What is important is that in recent years, Islamic banking researchers have focused their efforts on introducing alternative contracts that meet the above two conditions, and have neglected to examine the contracts that are being implemented in the banking system called Islamic contracts. In this research, the authors have tried to examine the lease agreement on the condition of ownership and assuming the explanation of its nature as a lease contract, examining the jurisprudential problems entered into this contract, some answers and others corrected and what could not be corrected. To determine. The result is that this contract is not without its flaws and needs to be reconsidered in its jurisprudential clauses.
    Keywords: Lease on Condition of Ownership, Banking Contract, islamic banking, Usury
  • Davoud Mahmoudinia *, MirHadi Hosseini Kondelaji, Leyla Borhani Pages 33-80

    Recent financial and banking crises in the world, has raised concerns among economists about the inefficiency of conventional banking system. In conventional banking, banks, through the creation of credit and the creation of money, have led to a rise in liquidity and false claims, resulting in many of the unorganized economic consequences, such as inflation, unemployment, unfair distribution, stagnation, and so on. Over the past decades, various theories have been developed in the domain of banking system: the financial intermediation, the fractional reserve and the credit creation theories of banking. Empirical evidence suggests that the third theory is superior to first and second theory. That is, banks alone can make money from nothing, which is illustrated by a simple bank accounting process. The statistics also show that the creation of bank credit and liquidity of banks has been steadily increasing over the recent years, and it is coincided with decreasing legal deposit rates for banks. In this paper, based on the Stock-flow Consistent) SFC (model and in a closed economics the effect of the creation of money in the full reserve banking system has been investigated. The empirical results indicate that the creation of money in this system can hold government debts at a fixed level and to zero even in the long term and the government brings with it a permanent budget surplus. Because the money created by the banking system is not created, it increases the level of wealth of the households with the creation of money. Hence, moving towards full-reserve banking and Islamic banking will play an important role in reforming the banking system and attaining a sustainable economy.

    Keywords: Money Creation, Banking System, Bank Credit, Islamic Bank, Stock-Flow Consistency
  • Sadegh Bafandeh Eemandoust * Pages 81-106
    The present article attempts to introduce and contemplate the important concept of economic man in neoclassical economics and introduces and criticizes various angles. The present study seeks to examine and criticize the concept of economic man and some of its contradictions with Islamic economics. Findings of the research indicate that the neoclassical approach to human beings is not consistent with the foundations of values and the realities of different societies. The study of the philosophical foundations of individualism and hedonism in the school of liberalism, in addition to being incompatible with the foundations of Islamic economics and criticized not only by Muslim scholars but also criticized by Western scholars. Therefore, the purpose of this study is to reflect on this key concept that passes through our textbooks quickly, and personal benefits and maximization of profits are introduced into scholarship as one of the fundamental principles of the science of mainstream economics. Concepts such as hedonism, individualism, and personal interest are defined and criticized.
    Keywords: Economic Man, Capitalism Economy, individualism, Hedonism, Utilitarianism
  • Hosein Sarabadani Tafreshi *, MohammadSadegh Torabzadeh Jahromi, Alireza Sajadieh, Ali Mostafavi Sani Pages 107-152

    Justice as a moral virtue at the individual level and a fundamental principle in social life has always been considered by various Islamic thinkers and thinkers. In the jurisprudential, moral and economic thoughts of the late Ayatollah Mahdavi (RA), the issue of justice has been dealt with in different ways and forms from different perspectives. Undoubtedly, a detailed study and elaboration of all the teachings that his thought has for the field of Islamic studies needs a wider scope. In this research, by studying and reviewing some of the letters and speeches available to him, which are mainly of economic nature, an attempt has been made to express the key teachings of these topics for Islamic studies in the field of justice. The relationship between justice and truth and virtue, the relationship between justice and benevolence, the relationship between justice and installment, the issue of the relationship between jurisprudence and justice and the conceptual explanation of "relativity of justice" are among the important topics mentioned in the discussions of that esteemed contemporary jurist. However, due to their involvement in economic issues, there are several teachings in the field of economic justice with a focus on various issues such as "ownership" and "wages". The final part of the research deals with his discussions about the various meanings of "fair wages" and his independent meaning of this concept is determined by distinguishing between "real wages" and "contract wages".

    Keywords: social justice, Fair wages, Ayatollah Mahdavi Kani, Economic Justice
  • Mohammad Soleimani, MohammadHosein Bahmanpour Khalesi * Pages 153-180

    Throughout Islamic history, contracts have played a special role in shaping Muslim economic interactions. Theoretically, contracts have had a great impact on shaping the economic thought of Islamic scholars in analyzing the relations of economic actors; therefore, it is possible to imagine different positions for contracts in Islamic economics. The present study seeks to examine the functions of Islamic contracts as an economic institution in the economic growth and development of societies. The results of this study show that Islamic contracts, due to their nature, moral, and human characteristics can reduce the costs of exchange and increase efficiency and productivity of economic activities. It also Provide a platform for fair distribution of resources and therefore guarantee property right.

    Keywords: Islamic contracts, Islamic Economics, economic growth, economic development
  • MohammadJavad Tavakoli * Pages 181-210

    In recent decades, bounded rationality has been accepted greatly in economics. In this approach, there has been attention to the boundaries of human beings in rational choice including his cognitive boundaries. The current paper analyzes the extent to which this theory is consistent with the Islamic approach to rationality and how we could improve it by using the capacities of Islamic economics. I hypothesize that we will find a form of bounded rationality in Islamic resources that could be improved to a form of flourished rationality. According to the findings of the paper, Islam has paid attention not only to the cognitive boundaries of human beings in the evaluation of options and mental accounting, but also to his motivational, emotional, and intentional boundaries. In Islamic approach, the strong inclination of man to non-calculated passions is one of its motivational boundaries that deviates him from rationality. To overcome with the boundaries of rational choice, Islam tries to improve the cognitive aspects of people as well as their self-control power and continence. There has been attention to the capacities of social nudges, religion and Islamic ethics and internal pre-commitments

    Keywords: rationality, Bounded Rationality, Homo Economicus, Islamic Economics
  • Mahdi Khatibi * Pages 211-246
    Despite the fact that the sanctity of usury is a necessity of Islam, but the permission and impermissibility of using the tricks of usury is still a matter of serious debate among jurists. Some believe in permission, and some believe in impermissibility, and some elaborate. Some scholars have set the criteria for identifying permissible and unlawful tricks, rather than detail. One of the proposed criteria is to refer to custom of the wise. It is claimed that custom, based on its associations, lends some of the tricks of usury to usury. However, no one has yet discussed the method of discovering custom in this field. In the present article, research on the basics of discussion in an analytical-descriptive manner and using library resources, and discovering the view of custom in a field method and using the research method in the humanities and using SPSS 22 software. The results of the research show that the view of custom is not the same and explicitly associates some with usury and others with hesitation. The more realistic the alternative to usury, the safer it is to suspect usury.
    Keywords: Usury, Usury Loan, Usury Trick, custom, Economic Jurisprudence, Islamic Economics
  • Marzieh Avani, Abdolmohammad Kashian *, Alireza Erfani Pages 247-287
    This study analyzes banking stability in Islamic banking and conventional banking empirically and answers the question of whether countries with higher penetration coefficient in Islamic banking have experienced greater banking stability than other countries? Many Researchs have offered a number of legal and economic reasons for the superiority of Islamic banking over conventional banking, but this claim has never been empirically tested. Therefore, this study has used data from 7 countries with the highest level of Islamic banking level and 8 countries with conventional banking for the years 2008 to 2018, in the form of a regression model of the panel data family, to test the hypothesis of direct relationship between Islamic banking penetration and banking stability. The results obtained from the analysis of research data indicate that the establishment of Islamic banking and increasing the penetration of Islamic banking has a positive and significant effect on banking stability and therefore countries with Islamic banking experience more banking stability than countries with conventional banking.
    Keywords: Financial Stability, Banking Stability, Financial Crisis, Islamic Banking, Conventional Banking
  • Ali Gholami, MohammadSadegh Azadfar * Pages 279-308

    Money laundering is one of the most important financial crimes that has been committed in various societies today. Since the legislative system of the Islamic Republic of Iran is based on Shiite jurisprudence; therefore, the jurisprudential dimensions and angles of criminologies should be examined to determine to what extent they are compatible with jurisprudential logic. The question of this research is what the jurisprudential bases of money laundering criminality are and how accurate are the expressions? The present article, using the principles and rules of jurisprudence and with a descriptive-analytical method, examines the jurisprudential aspects of the crime of money laundering and proves that in the field of jurisprudential doubts, the rules of "donation on sin and aggression", "encroachment on falsehood" And "all property laundering" is not effectively related to the crime of money laundering and none of the above rules are applicable to all cases of money laundering. The iodine rule can also be investigated in thematic suspicions, not in legal suspicions, and therefore does not directly interfere in money laundering criminalization. Of course, assuming the crime of money laundering is proven, money laundering acts in cases such as iodine being accused and unsafe or iodine is caused by other causes of the country conflict with the iodine rule and cause the discovery of iodine statistics to be diminished.

    Keywords: money laundering, Voiding of Property, Donation of Sin, vindication, Criminal Proceeds
  • Sayed Amrollah Hosseini * Pages 309-336

    The prohibition of usury is accepted as one of the indisputable rules of Islam, But there is no consensus  in concept and types of it, The certainty of that is Usurious Loan ,But in  Islamic traditions threr is Numerous cases that is prohibited as Riba, withot the nature of usury, What is the basis of this prohibition? Does usury have a nature that all of these things, including usury loan, are examples of that general concept? Or the nature of usury is unique to usury loan, In this case, what is the basis for prohibiting other cases? The answer to this question plays a very key role in the design and evaluation of banking operations, If the interest is limited to the loan, the facility can be arranged in the form of other contracts that There is no problem in receiving too much in accordance with the main obligation, But according to another opinion these cases are of the nature of usury And it should be avoided, in this research by induction and analysis has reached this conclusion The Riba Prohibition only in loan has legal and rational justification, In other cases, there is no nature of usury, The reason for its prohibition in Islamic traditions is to create privacy for usury,in order to peoples  don’t convert loans to the other cases and do not implement usury in new forms Something that has been neglected today in the design of the Islamic financial and banking system.

    Keywords: Riba, Borrow Usury, Privacies of Usury, islamic banking
  • Mohammad Ghafari Fard *, Hadi Mirzaei Pages 337-370
    Enfagh is one of the basic Islamic tools for poverty alleviation and the realization of justice. Therefore, the purpose of this study was to investigate the role of charity on income distribution in Islamic economics with the statistical population of 31 provinces of Iran during the period of 2011-2012 using the panel data econometric method. The results of the research show that the charity score has a negative and significant effect on the Gini coefficient (inequality of income) in the studied provinces. As a percentage increase in the charity, the income inequality decreases by 0.01115 and 0.0065 percent, respectively. Also, unemployment, per capita GDP have a positive and significant effect on the 95% level, labor productivity and per capita gross domestic product have two negative and significant effects on income inequality in Iranian provinces. Therefore, in order to reduce inequalities between different regions of the country, economic officials should take steps to increase charity in addition to policy making and boosting labor productivity
    Keywords: Enfagh, Gini Coefficient, Unemployment, GDP, Panel Data
  • Mohammad Tohidi *, Mahdi Hakimian, Khalilollah Ahmadvand Pages 371-401

    One of the new innovations in Islamic capital market is the introduction and issuance of perpetual sukuk. As one of the combined Islamic financial instruments, these securities have the nature of debt-equity with no pre-determined maturity date. Islamic banks tend to issue such securities with the aim of managing their own risk, complying with Tier 1 of Basel III capital adequacy requirements, as well as complying with the requirements of highly liquid assets. Also the government and the special sector tend to finance their projects through perpetual sukuk. The purpose of this study is to examine the possibility of designing and issuing perpetual Sukuk from a shariah perspective. The items studied in jurisprudential analysis are non-determination of maturity date, delay in payment of periodic profit, prioritization and the redemption option in perpetual sukuk. This study is an applied research in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of nature and method. In this research, after introducing perpetual sukuk, expressing its features and considerations, we analyze this type of sukuk from a jurisprudential point of view. The results indicate that it is possible to design perpetual sukuk in the form of Musharakah, Mudarabah and Wakalah contracts

    Keywords: Perpetual Sukuk, Basel III Capital Adequacy, musharakah, mudarabah, wakalah