فهرست مطالب

علوم و تکنولوژی محیط زیست - سال بیست و دوم شماره 8 (پیاپی 99، آبان 1399)
  • سال بیست و دوم شماره 8 (پیاپی 99، آبان 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/08/13
  • تعداد عناوین: 30
|
  • ابوالفضل آزادی*، عبدالمجید رونقی، زهرا احمدی، مجتبی صدری، زهرا اسدی، صابر حیدری صفحات 1-13
    زمینه و هدف

    تنش شوری از مشکلات اساسی در تولید محصول در کشاورزی بوده و نقش مهمی در کاهش رشد گوجه فرنگی دارد. غلظت مناسب کلسیم در شرایط شوری عامل مهمی در کنترل سمیت سدیم و کلر و افزایش عملکرد گیاهان حساس به این یون ها خصوصا گوجه فرنگی است. این پژوهش با هدف تعیین اثر شوری و کلسیم تکمیلی بر رشد، غلظت برخی عناصر غذایی و کیفیت میوه گوجه فرنگی تحت شرایط آبکشت انجام گرفته است.

    روش بررسی

    بدین منظور، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی و با سه تکرار  در سال 90-89 در گلخانه بخش خاکشناسی دانشگاه شیراز انجام گرفت. تیمار های مورد استفاده شامل: سه سطح شوری (0، 10 و 20 میلی مولار) از منبع کلرید سدیم و سه سطح کلسیم (0، 5 و 10 میلی مولار) از منبع نیترات کلسیم بود.

    یافته ها

    نتایج نشان داد که افزودن کلسیم تکمیلی در شرایط شور به محلول غذایی، از اثرات منفی شوری و زیادی سدیم و کلر بر رشد گوجه فرنگی می کاهد. اگرچه این کلسیم تکمیلی سبب بهبود رشد و عملکرد میوه نگردید، ولی می تواند به عنوان یک عامل رقابتی در جذب سایر کاتیون ها توسط گیاه نیز عمل کند.

    بحث و نتیجه گیری

    نتایج نشان داد که افزودن کلرید سدیم به محلول غذایی بر وزن خشک ریشه و شاخساره گوجه فرنگی تاثیر منفی داشته ولی تنها در ریشه این کاهش وزن معنی دار بود (72/25 درصد نسبت به نمونه شاهد). افزایش شوری باعث کاهش میزان نیتروژن شاخساره گردید. تغییرات پتاسیم در شاخساره معنی دار نبود اما در ریشه با افزایش شوری و کلسیم، جذب پتاسیم کاهش یافت. کمترین جذب پتاسیم در ریشه مربوط به تیمار با شوری 20 میلی مولار و بدون کلسیم تکمیلی بدست آمد تیمار کلرید سدیم (شوری) سبب افزایش غلظت سدیم ریشه و شاخساره گردید و کاربرد کلسیم تکمیلی غلظت سدیم در آنها را کاهش داد. بیشترین میزان جذب منیزیم در شاخساره در تیمار شوری 20 میلی مولار و بدون کلسیم بود و کمترین میزان جذب منیزیم در تیمار بدون شوری با کلسیم 10 میلی مولار بوده است. شوری سبب افزایش معنی دار غلظت منگنز، روی و مس در شاخساره و افزایش روی در ریشه گردید.

    کلیدواژگان: گوجه فرنگی، کلرید سدیم، آبکشت، عناصر کم مصرف
  • آیسان ایمان پور نمین*، تورج نصرآبادی، حسین مهرآوران، ساناز زبانی صفحات 15-29
    زمینه و هدف

    آلودگی صوتی یکی از مهم ترین آلاینده های محیط زیست در نواحی شهری است که کاهش آن به منظور بالا بردن سطح کیفی زندگی و کم کردن اثرات آن بر سلامت شهروندان، به عنوان یکی از معضلات زیست محیطی شهری بر همگان آشکار است. بزرگ ترین منبع آلودگی صوتی کلان شهری مانند تهران، ترافیک شهری و خودروها می باشند. منطقه شش شهر تهران آلوده ترین منطقه از لحاظ آلودگی صوتی است، لذا بزرگراه کردستان که با داشتن دیواره صوتی به طول 511 متر و مساحت 3066 متر مربع در حاشیه ی غربی تنها بزرگراه دارای دیواره صوتی در این منطقه است، به عنوان هدف مطالعه انتخاب شد.

    روش بررسی

    مطالعات اجرایی و احداث دیواره صوتی این بزرگراه توسط اداره کل مهندسی و ایمنی ترافیک در سال 1390 و قبل از تغییر وضعیت تقاطع بزرگراه کردستان- شهید گمنام، از نوع هم سطح به غیر هم سطح انجام گرفت. لذا پس از ایجاد تغییر در تقاطع وضعیت ترافیکی بزرگراه دچار تغییراتی شده و در نتیجه وضعیت آلودگی صوتی منطقه نیز تغییر کرده است. در این مطالعه سعی شد علاوه بر بررسی کلی وضعیت آلودگی صوتی، نقشه های صوتی بزرگراه در وضعیت های مختلف، میزان تاثیرگذاری نوع تقاطع بر آلودگی صوتی مناطق مسکونی مجاور و نقش کاهنده ی دیواره صوتی با وجود تقاطع غیرهم سطح مدل سازی شود. جهت انجام این مطالعات نرم افزار مدلساز Sound plan، دستگاه صوت سنج و اطلاعات ترافیکی بزرگراه به کار رفته، موانع موجود از جمله ساختمان های اطراف بزرگراه، فضای سبز و غیره نیز توسط نرم افزار مدلساز پردازش شده و از نرم افزارهای Auto CAD و Arc GIS نیز در تعریف مدل استفاده شده است.

    یافته ها

    نقشه های مدلسازی شده پس از تهیه شدن در چهار دسته مورد مقایسه قرار گرفتند و دلیل افزایش و کاهش سطح صدا در هر وضعیت بیان گردید.

    بحث و نتیجه گیری

    پس از مقایسات انجام گرفته مشخص شد که با حذف تقاطع هم سطح دارای چراغ ترافیکی علاوه بر کاهش سطح صدا در ارتفاع 7/1 متری، ترافیک وسایل نقلیه نیز روان تر شده و با توزیع ترازهای صوتی در ارتفاعات مختلف، به دلیل وجود سطوح شیب دار روزگذر و زیرگذر، در کل تمرکز آلودگی صوتی در ارتفاعات کمتر کاهش یافته است و عملکرد مثبت دیواره صوتی نیز اندکی کاهش یافته است و در پایان نیز راهکارهای مدیریتی محیط زیست جهت کنترل بیش تر آلودگی صوتی ارایه گردید.

    کلیدواژگان: آلودگی صوتی، دیواره صوتی، محیط زیست شهری، مدیریت محیط زیست، ترافیک شهری
  • حسن صحرایی*، سید عباس حسینی، سید علی اکبر هدایتی، رسول قربانی صفحات 33-42
    زمینه و هدف

    با توجه به کاربرد روز افزون نانو ذرات در فعالیت های انسانی، همچنین جایگاه آن در کاهش اثرات نامطلوب فلزات سنگین در بدن موجودات زنده، در تحقیق حاضر بهبررسی اثر غلظت های تحت کشنده نانواکسید مس بر فاکتورهای رشد و ترکیبات بیوشیمیایی لاشه در ماهی کپور معمولی پرداخته شد.

    روش بررسی

    ابتدا 84 قطعه بچه ماهی کپور معمولی با میانگین وزنی 2±42 گرم تهیه و پس از سازگاری با محیط آزمایشگاهی،  به مدت 42 روز و در سه تیمار و سه تکرار بترتیب با غلظت های 80،40،10 میلی گرم بر لیتر  و یک گروه شاهد با سه تکرار تحت تاثیر غلظت های تحت کشنده نانو اکسید مس قرار گرفتند.

    یافته ها

    نتایج آنالیز شاخص های رشد نشان داد که تمامی شاخص های رشد در تیمارهای فلزی نسبت به گروه شاهد دارای اختلاف معنی داری بودند (05/0>P). به طوری که گروه شاهد دارای بیش ترین میانگین افزایش وزن بدن، درصد افزایش وزن بدن، نرخ SGR ، کارایی غذایی و واجد بهترین ضریب تبدیل غذایی با میانگین 93/2 بود. از طرفی کمترین نرخ رشد ویژه و بیشترین نرخ تبدیل غذایی مربوط به تیمار شماره سه (80 میلی گرم بر لیتر) بود. کم ترین میزان درصد خاکستر، چربی، پروتئین و بیش ترین درصد رطوبت در گروه شاهد مشاهده شد. همچنین بیش ترین درصد خاکستر، پروتئین و چربی در بین تیمارها مربوط به تیمار شماره 3 با غلظت 80 میلی گرم بر لیتر نانو اکسید مس بود که از این نظر با گروه شاهد دارای اختلاف معنی داری بود (05/0>P).

    بحث و نتیجه گیری

    نتایج فوق نشان می دهد که حضور نانو ذرات اکسید مس در اکوسیستم های آبی حتی در غلظت های تحت کشنده اثرات منفی بر روی شاخص های رشد و ترکیبات بیوشیمیایی لاشه ماهیان داشته که با افزایش میزان غلظت این نانو ذرات  در اکوسیستم های آبی تاثیر این اثرات بیش تر نمایان می گردد.

    کلیدواژگان: نانو اکسید مس، ترکیب بیوشیمیایی لاشه، کپور معمولی، نرخ رشد ویژه
  • زین العابدین صادقی*، مریم رضایی جعفری، امین قاسمی نژاد صفحات 43-58
    زمینه و هدف

    تولید و مصرف برق را می توان یکی از مهم ترین عوامل و ضرورت ها در رشد و توسعه هر کشور قلمداد کرد. برای تولید برق نیاز به احداث نیروگاه ست با توجه به ارز بری بالا و سرمایه بر بودن احداث و راه اندازی هر نیروگاه جدید در صنعت برق، لازم است که انتخاب این نیروگاه ها براساس طیف گسترده ای از معیارها صورت پذیرد.

    روش تحقیق:

     در این پژوهش با استفاده از معیارهای اقتصادی، محیط زیستی و فنی به اولویت بندی نیروگاه های مختلف در کشور با استفاده از روش های تحلیل سلسله مراتبی، تاپسیس و ویکور پرداخته شده است.

    یافته ها

    شاخص های میزان آلودگی محیط زیست، میزان سرمایه گذاری اولیه به ازای هر کیلووات ساعت برق تولیدی ، هزینه های تعمیر و نگهداری، امکان دسترسی آسان به لوازم یدکی و امکان توسعه و افزایش ظرفیت از شاخص های اصلی تاثیرگذار بر اولویت بندی نیروگاه های تولید برق در ایران مطرح شد. به طورکلی با توجه به تمامی شاخص های مورد مطالعه در این تحقیق، میزان آلودگی محیط زیست بیشترین تاثیر را در اولویت بندی نیروگاه های تولید برق دارد. هم چنین، به ترتیب شاخص های مربوط به میزان سرمایه گذاری اولیه به ازای هرکیلو وات ساعت برق تولیدی، هزینه های تعمیر و نگهداری، امکان توسعه و افزایش ظرفیت و امکان دسترسی آسان به لوازم یدکی از مهم ترین عوامل تاثیرگذار بیان شد.

    بحث و نتیجه گیری

      نتایج حاصل از اولویت بندی در هر سه روش تصمیم گیری چند معیاره، نشان می دهد نیروگاه های بادی به عنوان اولین گزینه برای انتخاب استراتژیک نیروگاه برق مطرح است و نیروگاه های خورشیدی، برقابی، مقیاس کوچک (پراکنده)، گازی، بخار، سیکل ترکیبی و دیزلی به ترتیب در اولویت های بعدی قرار می گیرند.بنابراین پیشنهاد می گردد که دولت و نهادهای سیاستی با توجه به اولویت بندی انجام گرفته در نیروگاه های تولید برق به ایجاد زیرساخت های لازم جهت بهره برداری از این انرژی ها بپردازند.

    کلیدواژگان: نیروگاه های تجدیدپذیر، تحلیل سلسله مراتبی، تاپسیس و ویکور
  • شهاب احمدزاده، مریم رباطی*، هانیه نیکومرام صفحات 59-74
    زمینه و هدف

    ارزیابی ریسک محیط زیستی به عنوان یک ابزار کارآمد مدیریتی در مطالعات محیط زیست، روشی است که در آن ریسک ناشی از انجام یک پروژه یا عملیات آن بر محیط زیست بررسی و پیش بینی می‏شود، تا در هنگام انجام پروژه، با توجه به شناخت وضعیت موجود و نوع اثرات، عملیات به صورتی انجام پذیرد تا کمترین اثر بر محیط زیست وارد گردد. این پژوهش با آگاهی از ضرورت اطمینان یافتن از اجرای مناسب و صحیح پروژه ها و در نهایت ارایه راهکارهای کاهش و تقلیل اثرات سوء بر محیط زیست، ارزیابی ریسک طرح احداث خط لوله 20 اینچی انتقال اتان پتروشیمی گچساران را به عنوان یکی از طرح های مهم پتروشیمی کشور، تحلیل می کند.

    روش بررسی

    روش های ویکور(VIKOR) و انوید(ENVID) از جمله ی روش های شناسایی ریسک های زیست محیطی هستند که برای تخمین میزان ریسک های پروژه ها کارایی لازم را از خود نشان داده اند.

    یافته ها

    در این تحقیق به بررسی فرآیند تحلیل نسبی پتانسیل های ایجاد خرابی در خط لوله و میزان بالفعل شدن ریسک های موجود در پروژه و همچنین حساسیت سنجی و بررسی آسیب پذیری محیط پیرامون پرداخته می شود. این روش شامل شناسایی محیط زیست تحت تاثیر نشت گاز، بررسی و ارزیابی اجزای مهم اکولوژیک با در نظر گرفتن حساسیت های محیط زیستی، تضمین کمیت ریسک بر طبق استانداردهای موجود و شناسایی اقدامات پیشگیرانه و اقدامات کاهشی پتانسیل ریسک خط لوله می باشد.

    بحث و نتیجه گیری

    نتایج نشان می دهند که در هر دو روش مورد استفاده، فاز ساختمانی نسبت به فاز بهره برداری بیشترین ریسک را داشته که در فاز ساختمانی به ترتیب محیط های فیزیکی و شیمیایی و اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و در فاز بهره برداری نیز با شدت کمتر نسبت به فاز ساختمانی؛ محیط های فیزیکی و شیمیایی و اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بیشترین تاثیر را می پذیرند.

    کلیدواژگان: ارزیابی، ریسک محیط زیستی، خطوط لوله انتقال گاز، ویکور، انوید
  • زهرا عباسی بنیادآباد*، علی اصغر آل شیخ، سعید بهزادی، حسین آقامحمدی صفحات 75-87
    زمینه و هدف

    روش های متفاوتی تاکنون برای تعیین امتداد یا مسیریابی در سیستم های حمل ونقل عمومی طراحی و ارایه شده اند. مساله مسیریابی برای سیستم های حمل ونقل عمومی شهری به صورت تعیین محل یا موقعیت بهینه ایستگاه ها و امتداد مسیر در یک شهر تعریف می شود.

    روش بررسی

    طراحان در حل این مسایل با گستره ی بزرگی از انواع معیارها مواجه هستند که در این میان معیارهای هزینه، زمان و پوشش  از مهم ترین آن ها می باشند. در این مقاله بهینه سازی مسیریابی در منطقه ای از شهر تهران صورت گرفت که تعداد 9 خط اتوبوس از درون آن تردد می کند. در این تحقیق جهت بهینه نمودن خطوط، مبدا و مقصد هر خط بدون تغییر در نظر گرفته شد و مسیرهای اتصالی بین آن ها  مورد بهینه سازی قرا گرفت. برای انجام این عمل از 8 فاکتور (ظرفیت جاده (سطح سرویس راه LOS[1])، کاربری اراضی، وضعیت روسازی، عرض خط عبور، اجزا سطح مقطع راه، حوزه های تراکم جمعیت و طول هر لبه (ARC)) انتخاب شد. بر اساس اهمیت هر فاکتور در مسیریابی وزنی به آن ها داده شد. پس از اجرای الگوریتم دایجسترا مسیر 5 خط اتوبوس تغییر یافت. تغییر مسیر خطوط خود باعث نیاز به مکان یابی ایستگاه های جدید گشت.

    یافته ها

    پس از تعیین معیارهای مکان یابی و ایجاد لایه های دخیل، 16 ایستگاه جدید مکان یابی گردید. سپس به توسعه مسیرهای پیشنهادی بین ایستگاه های مکان یابی شده پرداخته شد.

    بحث و نتیجه گیری

    یکی از مهم ترین جنبه های نوآوری این پژوهش این است که با استفاده از توانمندی های GIS بتوان راهکارهایی نوین برای مکان مندی و مسیریابی بهینه خطوط BRT ارایه کرد.

    کلیدواژگان: سیستم های اطلاعات مکانی، بهینه سازی، مکان یابی، BRT
  • جعفر کریمی، محمدحسن وحیدنیا* صفحات 89-102
    زمینه و هدف

    در جوامع مدرن مونیتورینگ براساس دوربین های مداربسته مسئله ای ضروری برای حفظ محیط زیست و امنیت اجتماعی به شمار می آید. بهینه سازی شبکه های دوربین و نحوه طراحی شبکه آن ها از جمله چالش های مطالعات شبکه های دوربین است. هدف از این مقاله توسعه شیوه ای مکانمند برای یافتن پیکربندی دوربین های مداربسته جهت ایجاد حداکثر پوشش تصویری ممکن در یک فضای شهری است.

    روش بررسی

    به طور کلی این پژوهش در دو مرحله در سال 96 انجام گرفته است. در مرحله اول اعمال الگوریتم مکانیابی دوربین ها در فضای دو بعدی صورت می پذیرد و خروجی به دست آمده از آن در مرحله دوم در فضای سه بعدی و به صورت بصری تجزیه و تحلیل می گردد. اولین مرحله با استفاده از نرم افزار ArcGIS و زبان برنامه نویسی Python انجام پذیرفت و از الگوریتم S-ROPE به عنوان روشی با میزان دقت بالا در زمینه استقرار دوربین ها استفاده شد. ضمن این که تعدیلاتی در الگوریتم شامل زاویه دید و غیر دودویی بودن منطقه انجام گرفت. در مرحله دوم از مدلسازی سه بعدی در محیطcity  Engine برای اعتبارسنجی خروجی به دست آمده در یک محدوده شهری استفاده شد.

    یافته ها

    با الگوریتم S-ROPE یک مکان گزینی اتوماتیک برای دوربین ها انجام گرفت به گونه ای که مساحت 28/1798 متر مربع از کل مساحت 98/1953 مترمربعی محدوده مطالعاتی، یعنی 92%، تحت پوشش قرار گرفت. پس از بررسی سه بعدی تنها دو عدد دوربین به مجموع دوربین ها برای پوشش 100% اضافه شد.

    بحث و نتیجه گیری

    با روش پیشنهادی اولا در تعداد دوربین های به کار رفته به تعداد قابل توجهی صرفه جویی صورت می پذیرد و در عین حال بیشترین پوشش ممکن نیز به دست خواهد آمد.تنها چالش پیش رو زمان اجرای فرآیند برای مساحت های بزرگ می باشد که با توجه به غیر آنی بودن ماهیت مسیله، خللی در روش پیشنهادی ایجاد نمی کند.

    کلیدواژگان: خط دید و تحلیل محدوده دید، دوربین های مدار بسته، بصری سازی سه بعدی، S-ROPE روش ساده رتبه بندی و حذف همپوشانی
  • پیمان نمامیان*، سبحان طیبی صفحات 103-111
    جامعه بین المللی بیشتر از قبل با مشکلات زیست محیطی مانند جنگل زدایی، گرم شدن زمین، آلودگی محیط زیست، انقراض گونه ها و بیابان زدایی و مشکلات دیگر مواجه شده است. توسعه جامعه بشری در طول قرن ها به گونه ای بوده که نمی تواند فقط به محیط زیست اتکا کند. در این راستا توسعه اقتصادی، علمی و تکنولوژیکی در مکان و زمان شکل می گیرد. در مسیر این توسعه بنابر دغدغه های بشری، پایداری مساله ای است که حقوق نسل های آینده را تضمین می نماید. اگرچه چارچوب های حقوق همبستگی نیز در این مسیر گام های بلندی برداشته اما شرایط مقتضی به هر نحو کفایت موضوع را نکرده است. از این رو، ماهیت مکانی و زمانی توسعه بشر باعث ایجاد نگرانی هایی در مورد حقوق بشر در برابر محیط زیست شده است. این مقاله با استفاده از تحلیل مفهومی به بررسی منتقدانه مفاهیم عدالت زیست محیطی و توسعه پایدار پرداخته است و به اثبات رسانده که توسعه با معنی و مفهوم به مضمون مواردی مثل احترام به محیط زیست و احترام به حقوقی است که بشر در برابر محیط زیست دارد. این مقاله چنین نتیجه گیری کرده که خوشبختی و سعادت جهانی فقط در جو تفاهم میان کشورها بر این مبنا که حفاظت از محیط زیست و پایداری آن به مضمون احترام به حقوق محیط زیست است، دست یافتنی می باشد. لذا یکی از پیشنهادهای این مقاله پایه گذاری تلاش های مرتبط با توسعه پایدار براساس عدالت زیست محیطی است.
    کلیدواژگان: محیط زیست، حق، عدالت زیست محیطی، حقوق بشر، توسعه پایدار
  • سمیه میرزا، نبی الله منصوری*، رضا ارجمندی، رضا عزیزنژاد صفحات 113-125
    زمینه و هدف

    سیستم سلامت، ایمنی ومحیط زیست برای حفظ و صیانت از نیروی انسانی متخصص، در کنار کاهش اثرات سوء صنعت بر محیط زیست، در سازمان ها استقرار داده می شود. هر چند این نظام در مطالعات مختلف مورد واکاوی عمیق قرار گرفته است، لیکن ابزارهای کمی برای سنجش آن به خوبی توسعه نیافتند .

    روش بررسی

     در این تحقیق ارزیابی کمی بندها و زیر بندهای سیستم مدیریت سلامت، ایمنی و محیط زیست با رویکردی ترکیبی از تکنیک های تصمیم گیری چند شاخصه تحلیل شبکه ای و دی متل اقدام به وزن دهی و تعیین اولویت معیارها و زیر معیارهای سیستم مدیریت سلامت، ایمنی و محیط زیست انجام شد.

    یافته ها

     نتایج نشان داد معیار "رهبری" با وزن نرمال شده 450/0 ، معیار "ارزیابی و مدیریت ریسک" با وزن نرمال شده 200/0 ، معیار "طرح ریزی" با وزن نرمال شده 101/0 ، معیار "خط مشی" با وزن نرمال شده 083/0 ، معیار "سازمان" با وزن نرمال شده 078/0 ، معیار "اجرا و پایش" با وزن نرمال شده 056/0 ، معیار "ممیزی و بازنگری" با وزن نرمال شده 032/0 به ترتیب اولویت اول تا هفتم بودند.

    بحث و نتیجه گیری

    تغییر درتعهد مدیریت به امور سلامت، ایمنی و محیط زیست و اصلاح سیستم مدیریت ریسک می تواند عملکرد را بهبود بخشد و با توجه به رتبه بندی آن ها ، می توان مقایسات مناسب تری جهت تخصیص امکانات و بودجه کافی به آن ها اختصاص داد.

    کلیدواژگان: سیستم مدیریت سلامت، ایمنی ومحیط زیست، تحلیل شبکه ای، دی متل
  • نرگس احمدی فرد*، رسول داراب خانی صفحات 127-137
    زمینه و هدف

    رهیافت گردشگری برای به روزنمودن بافت های تاریخی علاوه بر پاسخ گویی به نیازهای مردم و زندگی روزمره، رجوع معناداری به هویت بافت تاریخی دارد. بدین طریق که با بهبود و توسعه خصوصیات ویژه تاریخی و جاذبه های فرهنگی مکان و ارتقای گردشگری شهری می توان به نوسازی اجتماعی و کالبدی بافت های تاریخی کمک نمود و در نهایت پویایی و حیات مدنی را به این بافت ها برگرداند و منظری از شهر را که نتیجه تعامل بین زمان، فرهنگ، اجتماع و کالبد می باشد، به وجود آورد. تنها در این صورت است که حفاظت و توسعه همزمان از بافت فراهم خواهد آمد. با توجه به این مهم، پژوهش حاضر در پی شناسایی توان منطقه و تدوین برنامه توسعه راهبردی با استفاده از مجموعه عوامل دورنی و مجموعه عوامل بیرونی منطقه  می باشد.

    روش بررسی

    روش تحقیق در پژوهش حاضر از نظر ماهیت، کاربردی و از نظر روش مطالعه، توصیفی و تحلیلی است. روش گردآوری اطلاعات از طریق طراحی و  تکمیل پرسشنامه ها می باشد.  تجزیه و تحلیل اطلاعات از طریق مدل ترکیبی SWOT  و ANP در نرم افزار Super Decision انجام گرفته است.

    یافته ها

    یافته های تحقیق نشان داد که از بین راهبردهای مورد بررسی، سه راهبرد  به شرح زیر دارای اولویت بوده اند: راهبرد یکپارچه و هماهنگ نمودن تصمیمات مدیریتی مربوط به توسعه گردشگری منطقه از استراتژی های رقابتی منطقه و راهبرد افزایش آگاهی و آموزش نیروی انسانی متخصص و کارشناس مرتبط با امر گردشگری از بین راهبردهای استراتژی تدافعی و در نهایت راهبرد در اولویت قرار دادن منطقه در برنامه های شورای برنامه ریزی شهرداری از جمله راهبردهای موثر در استراتژی رقابتی انتخاب شده اند.

    بحث و نتیجه گیری

    نتایج به دست آمده، نشان می دهد که با هماهنگ نمودن تصمیمات مدیریتی، اختصاص بودجه، آموزش و آگاهی نیروی انسانی متخصص در امر گردشگری همراه با اولویت قرار دادن منطقه در برنامه های شورای برنامه ریزی شهرداری در طراحی برنامه های توسعه گردشگری توسط مسیولان  به توسعه استراتژیک منطقه دست یافت.

    کلیدواژگان: برنامه ر یزی استراتژیک، گردشگری شهری، بافت تاریخی، منطقه 12 کلانشهر تهران
  • حسن فتحی زاد، علی خنامانی*، محمد زارع صفحات 139-154
    زمینه و هدف

    تعداد روز طوفانی به وسیله عوامل گوناگونی مانند سرعت وزش باد، میزان بارش، رطوبت خاک و غیره قرار دارد. بررسی این شاخص در کشور می تواند در برنامه ریزی های گوناگون مورد توجه قرار گیرد. هدف از انجام این تحقیق پهنه بندی تعداد روزهای طوفانی در کشور و انتخاب بهترین مدل بر اساس داده های 150 ایستگاه هواشناسی در دوره آماری 25 ساله 2010-1986میلادی است.

    روش بررسی

    بعد از تعیین ایستگاه ها با پراکندگی مناسب، داده های تعداد روز طوفانی در کشور ایران مربوط به دوره ی زمانی 2010-1986 در سال 1395 جمع آوری شد. به منظور بررسی نرمال بودن داده ها از روش کلموگروف- اسمیرنف استفاده گردید. جهت نشان دادن همبستگی مکانی بین داده های تعداد روز طوفانی از واریوگرام استفاده شد. وایروگرام گوسین با میزان همبستگی 96/0، بهترین همبستگی بین داده ها را مدل سازی نمود و برای درون یابی از روش کریجینگ استفاده گردید. سپس با استفاده از روش های مختلف زمین آماری و ریاضی، نقشه تعداد روزهای طوفانی در کشور ترسیم شد. به این منظور از روش های درون یابی ریاضی شامل روش عکس فاصله (IDW)، درون یاب چند جمله ای جهانی (GPI)، تابع شعاعی (RBF)، درون یاب موضعی (LPI) و روش زمین آماری کریجینگ استفاده شد. جهت انتخاب بهترین روش درون یابی از شاخص های آماری ریشه میانگین مربعات (RMS) و میزان همبستگی داده های مشاهداتی و پیش بینی شده استفاده گردید.

    یافته ها

    نتایج نشان داد که پیش بینی روش کریجینگ شاخص (Kriging Indicator) دارای بیشترین میزان همبستگی با داده های مشاهداتی است (R2=0.74). همپنین مناطق جنوب شرقی و جنوب غربی کشور دارای بیشترین میزان تعداد روز طوفانی در کشور می باشند.

    بحث و نتیجه گیری

    بالا بودن این شاخص در جنوب شرق ناشی از خشک شدن دریاچه هامون و وجود بادهای 120 روزه ی سیستان و در جنوب غرب کشور ناشی از گرد و غبار ورودی از کشورهای عربی است. نوار شمالی کشور نیز دارای کمترین میزان شاخص تعداد روز طوفانی در کشور است.

    کلیدواژگان: ایران، کریجینگ، گرد و غبار، میان یابی، قابلیت دید
  • علی باقریان کلات*، علی اکبر عباسی، سید مسعود سلیمانپور صفحات 155-167
    زمینه و هدف

    با توجه به نبود ایستگاه های رسوب سنجی در اکثر حوضه های آبخیز کشور و عدم کفایت داده ها، مدل های تجربی مانند ابزارهای مناسبی برای تخمین رسوبدهی آبخیزها می باشند. از آن جا که این مدل ها در خارج از ایران طراحی شده، لازم است که کارآیی آن ها در کشور بررسی شود. مطالعات پراکنده ای در خصوص برآورد فرسایش و رسوب با استفاده از این مدل ها در ایران صورت گرفته و اکثر این مطالعات به واسطه فقدان داده های رسوب مشاهداتی، ارزیابی مناسبی از این مدل ها به دست نمی دهند. لذا برای توسعه این مدل ها استفاده از داده های اندازه گیری شده، ضروری است.

    روش بررسی

    در این تحقیق، چهار بند خاکی کوچک در حوضه سد کارده و پنج زیرحوضه دارای حوضچه جمع آوری رواناب و رسوب در حوضه سنگانه کلات انتخاب شد. مقدار رسوب ته نشین شده در مخازن سدها با استفاده از نقشه برداری به دست آمد. وزن مخصوص ظاهری رسوب با عملیات صحرایی تعیین و حجم رسوب ها با در نظر گرفتن سال های رسوب گیری به وزن تبدیل شد. در زیرحوضه های سنگانه نیز پس از هر بارندگی میزان هدررفت خاک اندازه گیری شد. در نهایت مقدار رسوب توسط مدل های EPM و FSM تخمین زده شد و با مقادیر مشاهده ای مقایسه شد.

    یافته ها:

     نتایج نشان داد با توجه به اختلاف زیاد مقادیر برآوردی مدل FSM و رسوب مشاهده ای، ضرایب مدل برای حوضه های مورد مطالعه نیاز به اصلاح دارد. در نهایت مقادیر ضریب کارایی نش-ساتکلیف برای مدل EPM و FSM به ترتیب 66/0 و 65/0 به دست آمد.

    بحث و نتیجه گیری:

     نتایج حاصل دلالت بر کارایی مدل های مذکور در برآورد رسوب حوضه های آبخیز کوچک مورد مطالعه دارد.

    کلیدواژگان: حفاظت آب و خاک، مدل های فرسایش خاک، سدهای کوچک
  • فاطمه رجایی، رضا دهمرده بهروز*، مصطفی قلی پور صفحات 169-181
    زمینه و هدف

    توسعه کشاورزی برای پاسخگویی به نیاز روز افزون غذا سبب مصرف بیشتر کودهای شیمیایی و درنتیجه آلودگی اکوسیستم های آبی گردیده است. بنابراین برآورد مواد مغذی منابع غیر نقطه ای، بررسی میزان تجاوز آن ها از حد مجاز و نیز ارزیابی سهم آلودگی فسفات ورودی از حوزه آبخیز تجن به دریای خزر یک اولویت به منظور ارزیابی سلامت حوضه است.

    روش بررسی

    لذا در این مطالعه از ابزار ارزیابی آب و خاک (SWAT) برای شبیه سازی فسفات طی سال های 2001 تا 2014 در حوزه آبخیز تجن استفاده شده است.

    یافته ها

    نتایج مدل واسنجی شده نشان داد بار سالانه فسفات از سال 2001 تا 2014 از حدود 29000 تا 102900 کیلوگرم در خروجی حوزه آبخیز متفاوت است. بار فسفات در زمستان و پاییز 98 درصد از کل بار سالانه فسفات را به خود اختصاص داد. بالاترین سطح فسفات در دوره مورد مطالعه در ماه فوریه (به طور متوسط 11621 کیلوگرم) و کم ترین در ماه ژوین (به طور متوسط 7/0 کیلوگرم) بود. هم چنین از مقایسه غلظت های به دست آمده با استانداردهای کیفیت آب می توان نتیجه گرفت که غلظت فسفات در اکثر زیرحوضه ها بالاتر از حد استاندارد کیفیت آب آشامیدنی برای سلامت انسانی (2/0 میلی گرم در لیتر) است. بنابراین اکثرا زیرحوضه ها در منطقه مورد مطالعه نیازمند کاهش بار فسفات می باشند و می بایست  این زیرحوضه ها در برنامه های مدیریتی بهبود کیفیت آب حوضه در اولویت قرار گیرند.

    بحث و نتیجه گیری

    نتایج نشان داد که مدل SWAT می تواند راهنمای خوبی برای استراتژی های کاهش بار آلودگی ها باشد.

    کلیدواژگان: تغییرات فصلی، حوزه آبخیز، تجن دریای خزر، فسفات، مدل SWAT
  • سجاد بابایی، محمود بیات*، منوچهر نمیرانیان، سحر حیدری مستعلی، فاطمه احمدلو صفحات 183-196
    زمینه و هدف

    شناخت آشیان اکولوژیکی گونه های مختلف در بسیار از مسایل اکولوژیکی ضروری است. آشیان اکولوژیک گونه ها یکی از فاکتورهای مهم در تشخیص الگوی پراکنش درختان بوده و برای کل گونه ها، با بررسی توزیع پراکنش گونه ها قابل تشخیص است. مدل های آشیان اکولوژیک اغلب به فهم بیشتر اکوسیستم کمک می نماید. این مدل ها در پیش بینی برآورد تغییرات پایداری اکوسیستم و نسبت پایداری و اکوسیستم ها کاربردی است.

    روش بررسی

    به منظور تعیین فشار انتخابی گونه های مختلف از شاخص های سطح تعادل آشیان انتخابی، سطح غالب آشیان انتخابی و سطح بحران آشیان انتخابی استفاده و 5/41 هکتار از جنگل آموزشی پژوهشی خیرود مورد آماربرداری کامل (صد درصد) قرار گرفت. سپس، مشخص های نظیر قطر برابر سینه درختان اندازه گیری و با استفاده از شاخص های آشیان انتخابی به اندازه گیری فشار انتخابی و سطوح آشیان گونه های راش، بلوط، ممرز، توسکا پرداخته شد.

    یافته ها

    مقدار بدست آمده از فشار انتخابی برای گونه های راش 419/66 ، بلوط 313/28، ممرز 3/261، توسکا 962/36 و نمدار 39/9 به ترتیب محاسبه شد. نتایج نهایی بدست آمده نشان داد گونه ممرز در سطح آشیان غالب، گونه راش و توسکا در سطح آشیان تعادل، گونه بلوط در حد واسط آشیان تعادل و مغلوب و نمدار در سطح آشیان مغلوب بوده است.

    بحث و نتیجه گیری

    گونه ممرز در سطح غالب فشار انتخابی، گونه نمدار در ردیف گونه های با سطح تعادل بحران و گونه بلوط در سطح آشیان بحران نزدیک به سطح تعادل قرار گرفت. نتایج بدست آمده از این پژوهش نشان داد که کمی سازی فشار انتخابی یک عامل مهم برای تعیین جایگاه کنونی گونه های در حال انقراض می باشد.

    کلیدواژگان: آشیان اکولوژیک، پراکنش گونه ها، سطح تعادل آشیان انتخابی، فشار انتخابی
  • فاطمه ابوالقاسمی، حامد نجفی علمدارلو*، سیدابوالقاسم مرتضوی صفحات 197-209
    زمینه و هدف

    رشد بهره برداری از منابع آبی جهت تامین مصارف کشاورزی منجر به برداشت بی رویه از آبخوان ها و کاهش سطح آب زیرزمینی کشور شده است. این مسئله با انتشار پساب های آلاینده در محیط زیست باعث افزایش شوری  شده و قدرت تولیدی مزارع کشاورزی را با تهدید جدی روبرو ساخته است. از این رو اندازه گیری هزینه های آلودگی ناشی از تولید محصولات مختلف و تعیین ارزش سایه ای آلاینده ها بسیار حایز اهمیت است. برای این منظور در پژوهش حاضر با استفاده از آمارهای بخش کشاورزی در استان های مختلف در دوره زمانی 1394-1379 به محاسبه ارزش سایه ای شوری آب زیرزمینی ایران پرداخته شده است.

    روش بررسی

    در این راستا ابتدا تابع فاصله ستانده جهت دار در فرم تبعی درجه دوم تصریح شد و با رویکرد برنامه ریزی ریاضی برآورد شد. در ادامه میزان ناکارایی تکنیکی زیست محیطی استان ها در فعالیت کشاورزی ارزیابی شده و نهایتا ارزش سایه ای شوری آب زیرزمینی برآورد شد.

    یافته ها

    نتایج نشان می دهد که استان های کشور از لحاظ میزان ناکارایی تکنیکی شرایط متفاوتی دارند. متوسط ارزش تابع فاصله ستانده جهت دار ایران برابر با 228/0 می باشد. همچنین میانگین ارزش سایه ای شوری آب زیرزمینی ایران برابر با 278/0 میلیارد ریال به ازای هر میکروزیمنس بر سانتی متر است.

    بحث و نتیجه گیری

    پیشنهاد می شود که سیاست های دولت برای کنترل شوری آب زیرزمینی با توجه به ویژگی های هر منطقه تدوین و اجرا شود و اولویت با استان هایی باشد که قیمت سایه ای در آن ها کمتر است.

    کلیدواژگان: شوری آب زیرزمینی، هزینه های خارجی، تابع فاصله ستانده جهت دار
  • مریم غلامی*، مصطفی سعیدفر صفحات 211-222
    زمینه و هدف

    مطالعه فنولوژی یکی از عوامل مهم و اساسی در اعمال مدیریت جهت بهره برداری بهینه از پوشش گیاهی است. گونه های مرتعی Ferulaovinia وPoabulbosaاز نظر علوفه ای و مرتعی و همچنین جلوگیری از فرسایش خاک از اهمیت خاصی برخوردار هستند. این تحقیق به منظور تعیین زمان مناسب ورود و خروج دام از مرتع، درسایت گوراب اصفهان در 35 کیلومتری غرب شهرستان فریدونشهر به مدت 4 سال (1395-1392) شده است.

    روش بررسی

    در این تحقیق ده پایه انتخاب و اطلاعات مربوط به مراحل فنولوژی برای هر پایه در مقاطع زمانی 7 روزه در مرحله رویشی و 15 روزه در مرحله زایشی اندازه‏‏گیری و در فرم ویژه ای ثبت گردید. هم زمان آمار هواشناسی روزانه از ایستگاه هواشناسی مستقر در محل اجرای طرح برداشت شد.

    یافته ها

    رشد رویشی گونه ovinia Ferula از اواخر اسفند آغاز و تا اواسط خرداد ادامه یافت. دوره گلدهی اوایل خرداد آغاز و تا اواخر خرداد به طول انجامید. مرحله رسیدن بذر از اواسط خرداد آغاز و تا اواخر تیر کامل شد. در گونه Poabulbosaرشد رویشی از اواخر اسفند شروع و تا اواسط خرداد ادامه داشت. دوره گل دهی از اوایل خرداد شروع و تا اواسط خرداد ادامه یافت. مرحله رسیدن بذر از اواسط خرداد شروع و تا اوایل تیر به پایان رسید.

    بحث و نتیجه گیری

    نتایج نشان داد که با توجه به رفتار گونه های مورد مطالعه در بروز پدیده های زیستی در سال های مختلف مطالعه این امکان فراهم شده است که رفتار گیاهان را با تغییرات رطوبتی و دما در شرایط مختلف بررسی کنیم.  بهترین زمان و ورود و خروج باید براساس نحوه بروز پدیده های زیستی در گونه ی Poa bulbosa  تنظیم شود که در این صورت براساس مطالعات انجام یافته بهترین زمان می تواند در آخر اردیبهشت و اوایل خرداد باشد و زمان خروج دام به علت وجود پایه های خشک شده به ویژه در گونه ی Ferula ovina که در زمان خشک شدن (شروع تابستان) مورد استفاده دام قرار می گیرد، می تواند تا اواسط شهریور (مشروط بر رعایت تعداد دام مبتنی بر ظرفیت مرتع)، ادامه یابد.

    کلیدواژگان: Ferula ovinia، Poa bulbosa، فنولوژی، مدیریت چرا، مراتع نیمه استپی
  • محمد اتفاق دوست*، حمید علاف نویریان صفحات 223-236
    زمینه و هدف

    عنصرهای سنگین به دلیل برخورداری از ماهیتی تخریب ناپذیر، زمینه ساز تهدیدی جدی برای سلامت آبزیان و همچنین انسان ها در صورت تجمع یافتن سطح غلظت بالایی از آن ها در بافت موجودات آبزی است. به همین منظور مطالعه حاضر با هدف تعیین مقدار و ترتیب غلظت عناصر تجمع یافته در بافت عضله ماهی کلمه رودخانه سیاه درویشان به عنوان یکی از گونه ماهیان برخوردار از ارزش بالای اقتصادی و همینطور تعیین میزان سلامت بهداشتی آن به منظور مصارف تغذیه انسانی، انجام پذیرفته است.

    روش بررسی

    در مطالعه کنونی، مقدار غلظت یازده عنصر (سرب، جیوه، کروم، مس، روی، کادمیوم، آرسنیک، آهن، منگنز، نیکل و سلنیوم) در بافت عضله 25 عدد ماهی کلمه (Rutilus rutilus caspicus) صید شده به کمک تور پرتابی سالیک از رودخانه سیاه درویشان استان گیلان در تابستان سال 95 پس از بهره گیری روش هضم بسته در دستگاه هضم کننده مایکروویو CEM، به وسیله دستگاه طیف سنجی جذب اتمی Varian مورد سنجش و بررسی قرار گرفتند.

    یافته ها

    مقدار کمترین و بیشترین عنصرهای تجمع شده به ترتیب: روی 53/33-58/30، آهن 89/20-63/18، مس 24/4-54/3، منگنز 86/1-55/1، سرب 83/0-81/0، آرسنیک 79/0-74/0، نیکل 61/0-56/0، سلنیوم 51/0-46/0، کادمیوم 32/0-26/0، کروم 16/0-13/0 و جیوه 091/0-078/0 میکروگرم بر گرم وزن خشک، بود.

    بحث و نتیجه گیری

    نتایج نشان داد، میانگین غلظت همه عناصر بافت عضله ماهی کلمه به غیر از پنج عنصر سنگین نیکل (026/0±584/0)، آرسنیک (027/0±764/0)، کادمیوم (024/0±296/0)، منگنز (166/0±665/1) و سرب (011/0±817/0)، کم تر از حد مجاز استاندارد تایید شده توسط سازمان بین المللی FAO/WHO است.

    کلیدواژگان: جذب اتمی، ماهی کلمه، بافت عضله، عناصر سمی و ضروری
  • منصوره ملحان، سعید حجتی*، نعیمه عنایتی ضمیر صفحات 237-248
    زمینه و هدف

    خصوصیات میکروبی خاک از جمله زیست توده میکروبی، تنفس میکروبی و معدنی شدن نیتروژن می توانند شاخص هایی برای نشان دادن تنش ناشی از آلودگی فلزات سنگین بر عملکرد و کیفیت خاک باشند. هدف از این تحقیق اندازه گیری فعالیت های میکروبی خاک، برای مشخص کردن اثرات سمی غلظت های مختلف نیکل بر کیفیت خاک و تعیین غلظت بازدارندگی 50 درصد (ED50) نیکل می باشد.

    روش بررسی

    این آزمایش در سال 1395 به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار انجام یافت. فاکتورهای آزمایشی شامل فلز نیکل در شش سطح (صفر، 50، 100، 150، 300 و 600 میلی گرم در کیلوگرم) و دو دوره انکوباسیون (15 و 60 روزه) بود. یک نمونه خاک با نمک کلرید نیکل به طور یکنواخت برای ایجاد غلظت های مختلف آلوده شد. پس از سپری شدن دوره انکوباسیون 15 و 60 روزه، تنفس میکروبی، کربن زیست توده میکروبی، جمعیت هتروتروف ها و ضریب متابولیک نمونه ها اندازه گیری گردید و با توجه به نتایج به دست آمده مقدار ED50 خاک تعیین شد.

    یافته ها

    اثر متقابل سطوح نیکل و دوره انکوباسیون در سطح یک درصد بر تمام ویژگی های اندازه گیری شده به جز کربن زیست توده میکروبی و ضریب متابولیکی معنی دار بود. با گذشت زمان و افزایش غلظت نیکل، جمعیت باکتری های هتروتروف، تنفس و کربن زیست توده میکروبی نسبت به تیمار شاهد کاهش معنی داری را در سطح یک درصد نشان دادند. کمترین مقدار تنفس میکروبی، کربن زیست توده میکروبی و جمعیت باکتری های هتروتروف در پایان دوره انکوباسیون 60 روزه و در غلظت 600 میلی گرم در کیلوگرم، به ترتیب با کاهش 07/77، 72/75 و 99/99 درصد نسبت به تیمار شاهد اندازه گیری شد. با افزایش زمان انکوباسیون، مقدار ED50 (میلی گرم بر کیلوگرم) نیکل در مورد تنفس میکروبی، کربن زیست توده میکروبی و جمعیت باکتری های هتروتروف افزایش یافت.

    بحث و نتیجه گیری

    بر پایه نتایج حاصل از این پژوهش آلودگی نیکل فعالیت های بیولوژیکی خاک را تحت تاثیر قرار می دهد و غلظت 100 میلی گرم بر کیلوگرم نیکل در خاک به عنوان غلظت آستانه نیکل در این خاک تعیین شد.

    کلیدواژگان: جمعیت هتروتروف، دوز زیستی، ضریب متابولیک، نیکل
  • علی شهبازی*، علیرضا سفیانیان، نورالله میرغفاری صفحات 249-260
    زمینه و هدف

    مقادیر زیادی مواد شیمیایی نظیر کودهای شیمیایی و حشره کش ها و همچنین لجن فاضلاب سالیانه در خاک های کشاورزی به کار برده می شود، چنین کاربردی ممکن است سبب افزایش غلظت فلزات سنگین در خاک شود. هدف از این مطالعه، تعیین اثر فعالیت های کشاورزی بر تجمع فلزات سنگین کادمیم، کبالت و کروم و تعیین روند تجمع این فلزات در خاک بوده است.

    روش بررسی

    جهت انجام مطالعه، تعداد 97 نمونه خاک به روش سیستماتیک از زمین های کشاورزی با قدمت متفاوت در استان همدان واقع در غرب ایران در اواخر شهریورماه 1389، برداشت شد. آزمون تجزیه واریانس برای مقایسه غلظت فلزات در مزارع مختلف مورد استفاده قرار گرفت، با توجه به قدمت کشت ها و میانگین غلظت فلزات در هر کشت، روند تجمع فلزات سنگین مشخص شد. علاوه بر این، از شاخص فاکتور آلودگی برای مقایسه خطر آلودگی در کشت های مختلف استفاده شد.

    یافته ها

    میانگین غلظت در کشت 20، 35 و 65 ساله برای فلز کادمیوم به ترتیب 14/0، 16/0 و 19/0، برای فلز کبالت به ترتیب 94/17، 05/18 و 79/20 و برای فلز کروم به ترتیب 89/58، 99/72 و 09/88 میلی گرم بر کیلوگرم بود. نتایج نشان داد، طول مدت کشاورزی بر تجمع فلزات سنگین تاثیر داشته است. همچنین روند تجمع برای فلزات کادمیم کبالت و کروم نمایی بدست آمد.

    بحث و نتیجه گیری

    با توجه به این که خاک های کشاورزی از مسیرهای مهم انتقال فلزات سنگین به زنجیره غذایی انسان می باشند، پایش خاک هایی که بالقوه در معرض ورود فلزات سمی هستند ضروری است.

    کلیدواژگان: تغییرات زمانی، آزمون ANOVA، فاکتور آلودگی، استان همدان
  • سمیه زینتی زاده، آییژ عزمی*، سید مسعود منوری، سهیل سبحان اردکانی صفحات 261-279
    زمینه و هدف

    توسعه پایدار تعادل بین ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی است که هدف آن بهبود شرایط کیفی زندگی انسان می باشد. هدف از این پژوهش، بررسی مناطق شش گانه شهر کرمانشاه بر پایه شاخص های توسعه پایدار شهری می باشد.

    روش بررسی

    نوع تحقیق کاربردی و روش بررسی آن توصیفی- تحلیلی است. در این مطالعه سطح توسعه یافتگی مناطق مختلف شهرکرمانشاه با استفاده از سه روش SAW، ELECTRE و TOPSIS در تلفیق با روشShannon's entropy  و با بهره گیری از 44 شاخص موثر در توسعه پایدار شهری و در نرم افزارهای Electre, Topsis, Excel, Shannon's entropy, Spss در سال 1396 مورد بررسی قرار گرفته است.

    یافته ها

    نتایج این مطالعه حاکی از آن است که در هر سه روش به کار برده شده، مناطق 4 و 1 از پایداری بالاتری برخوردار بوده اند. در حالی که مناطق 3 و 2 پایداری متوسط و مناطق 5 و 6 پایداری کمتری را نشان داده اند. نتایج حاصل از آزمون فریدمن نیز نشان می دهد که در رتبه بندی مناطق شهری، تفاوت معنی داری بین سه مدل به کار برده شده وجود ندارد.

    بحث و نتیجه گیری

    با توجه به نتایج حاصل از این پژوهش، میزان برخورداری مناطق مختلف از خدمات و امکانات شهری به صورت یکسان نمی باشد. بنابراین برقراری ارتباط هماهنگ بین شش منطقه شهر کرمانشاه برای نیل به توسعه پایدار ضروری به نظر می رسد.

    کلیدواژگان: کرمانشاه، توسعه پایدار، Shannon's entropy
  • مهسا مددی، محمد قربانپور* صفحات 281-294
    زمینه و هدف

    یکی از کاربردهای مهم نانوذرات دی اکسیدتیتانیوم در از بین بردن میکروارگانیسم های مولد فساد در مواد غذایی و آب آشامیدنی  و تصفیه فاضلاب می باشد.

    روش بررسی

    نانوکامپوزیت های بنتونیت /دی اکسید تیتانیوم خالص و دوپ شده 3، 5 10 درصد نقره با روش روش نمک مذاب تهیه شد. در این پژوهش از خاصیت میکروب کشی نانوکامپوزیت بنتونیت /دی اکسید تیتانیوم دوپ شده با نقره استفاده شد و میزان تاثیر آن را بر روی دو میکروارگانیسم شاخص مولد فساد در مواد غذایی یعنی اشرشیا کلیو استافیلوکوکوس اوریوستحت نور ماوراءبنفش و مریی مورد آزمون قرار گرفت. همچنین، فعالیت فتوکاتالیستی این نانوکامپوزیت ها برای حذف آلاینده ی رنگی متیل اورانژ نیز بررسی شد. نانوکامپوزیت های تهیه شده توسط پراش اشعه ایکس، میکروسکوپ الکترونی، تجزیه و تحلیل عناصر و طیف سنجی بازتابی شناسایی شدند.

    یافته ها: 

    تجزیه و تحلیل میکروسکوپ الکترونی تجمع نانوذرات کروی دی اکسید تیتانیوم تشکیل شده بر روی سطح بنتونیت را نشان می داد. بر اساس آنالیز پراش اشعه ایکس با روش ارایه شده در این تحقیق سنتز نانوذرات دی اکسید تیتانیوم با فاز آناتاز با اندازه کمتر از 50 نانومتر میسر شد. آنالیز عنصری نشان گر حضور یون نقره در ساختار نانوکامپوزیت های بنتونیت/دی اکسید تیتانیوم بود. با توجه به نتایج طیف سنجی بازتابی، افزایش مقدار نقره دوپ شده در نانوکامپوزیت دی اکسید تیتانیوم/بنتونیت باعث افزایش جذب قابل ملاحظه نور مریی شد. بر اساس نتایج حاصله، بنتونیت هیچ خاصیت ضد میکروبی نداشت. نانوکامپوزیت دی اکسید تیتانیوم /بنتونیت نیز خاصیت ضد میکروبی ضعیفی از خود نشان داد. دوپ کردن نقره موجب تقویت قابل ملاحظه خاصیت ضد میکروبی در مقایسه با نانوکامپوزیت خالص شد. این مطالعه همچنین نشان داد که فوتوکاتالیست های تهیه شده تاثیر ضدعفونی بیشتری بر روی باکتری گرم مثبت استافیلوکوکوس اوریوس نسبت به باکتری گرم منفی اشرشیا کلی داشند. یافته های فعالیت فتوکاتالیستی نشان دادند که دوپینگ نقره به مقدار 5 درصد وزنی بیشترین درصد حذف متیل اورانژ را داشته است. این امر به دلیل افزایش قابلیت جذب نور به دلیل حضور یون های نقره می باشد.

    بحث و نتیجه گیری: 

    فعالیت ضد باکتریایی و فتوکاتالیستی نانوکامپوزیت های دی اکسیدتیتانیوم/بنتونیت در اثر افزودن نقره به شدت افزایش می یابد. دلیل این امر را می توان به رهش یون های نقره از نانوکامپوزیت ها و افزایش تولید رادیکال های آزاد و اکسیژن فعال در اثر افزایش فعالیت فتوکاتالیستی در اثر کاهش شکاف انرژی نانوذرات دی اکسید تیتانیوم موجود در نانوکامپوزیت ها ارتباط داد.

    کلیدواژگان: نانوکامپوزیت، بنتونیت، دی اکسید تیتانیوم، دوپینگ، نقره
  • لیلا محمدی کاظم آبادی، محمدعلی خانی زاده*، احمد پوراحمد صفحات 295-307
    زمینه و هدف

    رشد شهرهای امروزی اغلب بدون رعایت استانداردها و به صورت لجام گسیخته ای دنبال می شود، با این تصویر اگر شهرها دچار سوانح (طبیعی و غیر طبیعی) شوند، بازگشت به شرایط پیش از سوانح بسیار مشکل است. هدف مقاله حاضر سنجش و ارزیابی میزان تاب آوری جوامع شهری در ابعاد اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و محیط زیستی شهر شیراز بوده است.

    روش بررسی

    پژوهش حاضر از حیث هدف کاربردی و از توع تحلیلی-توصیفی می باشد. این پژوهش با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی به دنبال ارزیابی میزان تاب آوری با تاکید بر کیفیت زندگی در شهر شیراز می باشد، در این راستا تعداد 30 پرسشنامه در اختیار متخصصان قرار گرفت و سوالات مشتمل بودند بر ابعاد اقتصادی، اجتماعی - فرهنگی، زیست محیطی و کالبدی، سپس ابعاد یاد شده و زیر معیارهای آنها در روش AHP امیتاز بندی شدند.

    یافته ها

    یافته ها حاکی از آن است که: بیشترین میزان تاب آوری به ترتیب اولویت، به بعد زیست محیطی با میانگین (243/0)، بعد اجتماعی-فرهنگی با میانگین (198/0)، بعد کالبدی- ساختاری با میانگین (191/0) و بعد اقتصادی با میانگین (110/0) اختصاص دارد.

    بحث و نتیجه گیری

    با توجه به یافته های تحقیق می توان ادعا کرد که بین میزان تاب آوری و مولفه های اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و زیست محیطی رابطه معناداری وجود دارد با این توضیح که هرچه میزان هر یک از مولفه ها بالاتر باشد میزان تاب آوری نیز افزایش پیدا می کند. کمبود آلودگی های زیست محیطی و تنوع زیست محیطی موجب وجود پایداری نسبی در این مقوله گردیده است و از طرفی وجود روابط اجتماعی و بین فردی تقریبا مطلوب بین ساختار سنی و جنسی جامعه وضعیتی تاب آور از حیث اجتماعی و فرهنگی ایجاد کرده است. وجود کاربری های متنوع و ابینه تاریخی در بافت شهری به عنوان امتیازی مثبت و وجود فرسودگی در برخی مکان ها چه از نظر ساختاری و چه از نظر عملکردی به عنوان امتیازی منفی نمایان شده است. متاسفانه پایین بودن توان اقتصادی و مباحث مربوط به اشتغال همانند سایر شهرهای کشور از سطح بسیار پایین و نامطمینی دارد که لزوم تقویت این بخش به شدت احساس می شود.

    کلیدواژگان: تاب آوری، کیفیت زندگی، شهر شیراز
  • سید روح الله شریفی، فاطمه رضویان* صفحات 309-322
    زمینه و هدف

    هدف اصلی این پژوهش شناسایی خطرات بالقوه و شیبه سازی پیامدهای حوادث احتمالی ناحیه مخازن و فلر پالایشگاه گاز ایلام به روش ETBA و PHAST می باشد.

    روش بررسی

    در این تحقیق که در سال 1397 انجام پذیرفته، با روش ETBA[1] خطرات ناحیه مخازن و فلر پالایشگاه بررسی و 70 ریسک شناسایی شده که 8 ریسک در محدوده غیر قابل قبول واقع شده است. پیامد ریسک های شناسایی شده برای سناریو های منتخب شامل تشعشع ناشی از آتش، فشار ناشی از انفجار و ریزش مواد سمی بررسی و با نرم افزار PHAST[2] حوادث احتمالی برای 4 سناریوی رهایش ناگهانی گاز مخازن کروی، نشت میعانات گازی از مخازن استوانه ای، نشت LPG[3] از بازوی بارگیری و خاموش شدن فلر مدل سازی گردید.

    یافته ها

    نتایج نشان داد که در سناریوی اول خطرات ناشی از آتش سوزی و انفجار مخازن کروی سطح وسیعی از پالایشگاه را تحت تاثیر قرار می دهد. در سناریوی دوم در زمان نشت میعانات گازی دیوار پیرامونی مخازن استوانه ای از اهمیت خاصی برخوردار است. در سناریوی سوم جانمایی محل بارگیری مناسب نیست. در سناریوی چهارم، ارتفاع مشعل ها مناسب بوده و در رهایش گاز های سمی و قابل اشتعال پیامد شدیدی برای تاسیسات و افراد پیرامونی نخواهد داشت.

    بحث و نتیجه گیری

    بازنگری سیستم های اطفای حریق، پایش مداوم صاعقه گیر ها و برگزاری مانورهای آتش نشانی از پیشنهادهای این مطالعه می باشد.

    کلیدواژگان: ETBA، PHAST، شبیه سازی پیامد، ارزیابی ریسک، پالایشگاه گاز ایلام
  • زهرا یزدانی*، محمد طلائیان عراقی صفحات 323-334
    زمینه و هدف

    مدیریت پسماند عهده دار انجام فرایندهای مختلفی است تا رضایت شهروندان را جلب نماید. جانمایی صحیح مخازن نگهداری موقت زباله ها در سطح شهر امری مهم می باشد. از این رو جانمایی بهینه مخازن زباله های شهری بسیار حایز اهمیت است. علاوه بر آن عدم استفاده از مخازن نگهداری زباله در مکان های مناسب می تواند باعث آسیب های زیست محیطی و اثرات منفی بر آراستگی منظر شهر شود.  هدف مندی این تحقیق در راستای مکان یابی مخازن زباله های شهری با استفاده از ابزار توانمند سیستم اطلاعات جغرافیایی می باشد.

    روش بررسی

    آلودگی حاصل از پسماندها و خطرات ناشی از آن برای اجتماعات امری اجتناب ناپذیر است. روش های سنتی نظیر روی هم گذاری دستی نقشه ها به دلیل حجم زیاد داده ها امکان پذیر نمی باشد. لذا در این تحقیق از سیستم اطلاعات جغرافیایی در مکان یابی مخازن زباله های شهری استفاده شده است. به همین منظور 58 بلوک در 4 منطقه با جمعیت 12 هزار خانوار در شهر شاهین دژ در استان آذربایجان غربی مورد مطالعه قرار گرفته است.

    یافته ها

    طبق نقشه بدست آمده از GPS، موقعیت مخازن اصلی در شهر شاهین دژ مورد بررسی قرار گرفت. با در دست داشتن اطلاعات تراکم جمعیت، سرانه زباله تولیدی، رعایت فواصل تعیین شده و استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، مراکز مدنظر جانمایی مخازن زباله ها در این تحقیق تعیین گردید. به طوریکه با وزن دهی لایه ها و روی هم گذاری لایه های نقشه های موجود در نرم افزار GIS، منتج به ارایه 804 نقطه جهت جانمایی مخازن در شهر گردید.

    بحث و نتیجه گیری

     با نگاهی به یافته های به دست آمده و به منظور جلوگیری از تردد بی رویه وسایل نقلیه حمل زباله، کاهش سوخت، کاهش اثرات زیست محیطی زباله های تجمع یافته در مکان های نامناسب و استفاده حداکثری از منظر مناسب، با به کارگیری نتایج این تحقیق می توان مخازن موقت نگهداری زباله ها را به تعداد مناسب در محل های صحیح استفاده نمود و محیطی ایمن با ضریب سلامت بالا که دوستدار محیط زیست است را ایجاد کرد.

    کلیدواژگان: شاهین دژ، مخازن زباله، GPS، GIS
  • حمیده آلیانی*، حامد آلیانی، محدثه قنبری مطلق، کامران رحیمی صفحات 335-348
    زمینه و هدف

    گسترش فزاینده بدون برنامه ریزی شهرها یکی از مهمترین مسایل مدیریت شهری در کشورهای در حال توسعه است. زیرا توسعه روز افزون جامعه شهری و ساخت و سازهای بدون برنامه ریزی تغییرات زیادی در ساخت فضایی آن ها به وجود آورده که لزوم هدایت آگاهانه و طراحی فضای زیست مناسب برای شهرها را به دنبال داشته است. هدف از این پژوهش، یافتن مجموعه‍ای از پهنه های مکانی مناسب برای توسعه فیزیکی شهری است.

    روش بررسی

    شهرستان رشت به عنوان مرکز استان گیلان تحت تحولات جمعیتی و شهرنشینی زیادی قرار گرفته است. به منظور برنامه ریزی بهینه و مناسب برای توسعه آتی شهری شهرستان مورد مطالعه 14 معیار اکولوژیکی و اقتصادی- اجتماعی بر اساس نظرات کارشناسان و روش دلفی در سال 1397 انتخاب گردید. سپس از روش ترکیب خطی وزن دار و فرآیند تحلیل شبکه ای برای پهنه بندی توان اکولوژیک منطقه برای توسعه شهری استفاده شد.

    یافته ها

    نتایج حاصل از اجرای روش ارزیابی چند معیاری نشان داد که از کل سطح منطقه حدود  12/16 درصد دارای توان خیلی زیاد و حدود 54/29 درصد از منطقه به دلیل شرایط اکولوژیکی و بافت اجتماعی بدون توان می باشد.
    بحثت و

    نتیجه گیری

    نتایج این مطالعه فرصت های مطالعاتی بیشتری را می تواند برای برنامه ریزان و تصمیم گیران فراهم نماید تا عوامل پیشگیرانه و کنترل کننده را در تصمیمات استراتژیک اتخاذ کنند.
    .

    کلیدواژگان: منطق فازی، MCDM، رشت، GIS، توسعه فیزیکی
  • محبوبه پورموسی، سید مجید مفیدی شمیرانی*، مهناز محمودی زرندی صفحات 349-362
    زمینه وهدف

    استفاده از انرژی های تجدید ناپذیر طی سال های گذشته، کاهش منابع این انرژی را همراه با انتشار گاز های گلخانه ای و مشکل بزرگ تغییر اقلیم در پی داشته است. بنابراین استفاده از الگویی جایگزین، در کاهش مصرف انرژی و مهم تر از آن بهبود کیفیت زندگی سهم بسزایی خواهد داشت. بهبود کیفیت هوای داخلی و به تبع آن آسایش حرارتی داخل ساختمان بوسیله تهویه طبیعی به عواملی چون جریان هوا، درجه حرارت داخل و خارج، ساختمان های اطراف، و از همه مهمتر تناسبات بازشو بستگی دارد که در میان این عوامل، بازشو و طراحی آن می تواند تا حد بسیار زیادی قابل کنترل باشد.

    روش بررسی

    در مقاله پیش رو، تهویه در دو خانه کلبادی ساری و شفاهی آمل که به دوره قاجار تعلق دارند به روش [1]CFD و توسط نرم افزار فلوینت [2] مورد تحلیل قرار میگیرند.

    یافته ها

      با توجه به نتایج، میان حجم فضای مورد تهویه و موقعیت بازشو ها رابطه ای مستقیم برقرار بوده و شاکله بازشو و تناسبات بازشوی ورودی به بازشوی خروجی تاثیری مستقیم بر رفتار جریان هوا در تهویه طبیعی دو طرفه داشته و می تواند بر سرعت جریان هوا جهت موثرتر واقع شدن تهویه، تاثیر بگذارد. برای بازشوهایی که نقش تهویه را ایفا می کنند، جهت افزایش کارایی تهویه بهتر است خروجی ها کوچک نشده و به جای آن ورودی ها بزرگ شوند.

    بحث و نتیجه گیری

    در بررسی های نرم افزاری برای تقریبا همه مناطق مورد بررسی در نمونه ها نتایج کسب شده یکسان بوده و تحلیل ها با نتایجی مشابه افزایش سرعت جریان هوا در نسبت "2 برابری" مساحت بازشوی ورودی به خروجی را تایید نمودند. بنابراین در منطقه اقلیمی Cs ایران، می توان رابطه بین اقلیم، معماری بومی، نیاز به جریان طبیعی هوا و مشخصات کالبدی بازشو را در جهت آسایش انسان مشاهده نمود.

    کلیدواژگان: آسایش حرارتی، تهویه طبیعی، اقلیم معتدل و مرطوب، بازشو
  • فاطمه مهرگان*، سهیلا سیدبویر صفحات 363-376
    زمینه و هدف

    روش های تامین و تولید انرژی، از عوامل تعیین کننده در آلوده کردن محیط زیست می باشند. در روند حرکت جهانی به سوی توسعه پایدار، توجه به آسیب های زیست محیطی امری مهم است. در این راستا، برآورد کارایی زیست محیطی بسیار مورد توجه قرار گرفته است. هدف در این پژوهش، بررسی اثرات زیست محیطی روی مقدار کارایی است. صنایع و شرکت ها با ایجاد آلودگی زیست محیطی هزینه هایی را به جامعه تحمیل می کنند که در اکثر مواقع این هزینه ها در سنجش کارایی در نظر گرفته نمی شوند. در این تحقیق سعی بر این است که با استفاده از تحلیل پوششی داده های دومرحله ای و با در نظر گرفتن هزینه آلودگی های زیست محیطی، مدلی مناسب جهت ارزیابی کارایی ارایه شود. بعلاوه به محاسبه و بحث بر روی هزینه ازدست رفته ناشی از اعمال محدودیت های زیست محیطی بر روی خروجی های نامطلوب نیز پرداخته شده است.

    روش بررسی

    روش بررسی تحلیلی-توصیفی است. از تحلیل پوششی داده های دومرحله ای برای سنجش کارایی استفاده شده است. ابتدا با توجه به مسیله، محدودیت های زیست محیطی ایجاد و به مدل اضافه شده اند. مدل های ریاضی ارایه شده با استفاده از نرم افزار GAMS حل شده و مقادیر کارایی به دست آمده است.

    یافته ها:

     نتایج حاصل حاکی از این هستند که مقادیر کارایی به دست آمده برای مدل شامل قوانین زیست محیطی کمتر از مدل بدون قوانین زیست محیطی است؛ این امر نشان می دهد که اعمال قوانین زیست محیطی بر روی خروجی های نامطلوب، منجر به از دست رفتن تعدادی از خروجی های مطلوب و درنتیجه بخشی از هزینه می شود. این پژوهش 20 منطقه اقتصادی چین را در نظر گرفته است و مقادیر کارایی و هزینه ازدست رفته را برای آن ها محاسبه کرده است.

    بحث و نتیجه گیری: 

    نتایج نشان می دهند که در مناطق Guizhou و Guangdong، مقدار کارایی در هر دو حالت (با و بدون قوانین زیست محیطی) برابر است که نشان دهنده ی این است که این مناطق روی مرز کارایی قرار دارند. هزینه ازدست رفته در این مناطق صفر است. در صورتیکه در مناطقی نظیر Shaanxi و Liaoning این اختلاف بیشتر است که نشان دهنده این است که توسعه اقتصادی این مناطق برای یک دوره طولانی، وابسته به مصرف مداوم منابع بوده است و این امر باعث کاهش کیفیت محیط زیست در آن ها شده است.

    کلیدواژگان: تحلیل پوششی داده های دومرحله ای، کارایی زیست محیطی، قوانین زیست محیطی، هزینه ازدست رفته
  • مرتضی مولایی*، احسان بشارت، مهرداد محمدی صفحات 377-388
    زمینه و هدف

    ارتباط بین توسعه و محیط زیست از مباحث عمده در محافل مختلف است. هدف از این مطالعه بررسی عوامل موثر بر ردپای اکولوژیکی و آزمون فرضیه پناهگاه آلودگی و فرضیه زیست محیطی کوزنتس می باشد.

    روش بررسی

    در این مطالعه، بعد از معرفی شاخص ردپای اکولوژیک به عنوان شاخص تخریب منابع طبیعی، عوامل موثر بر آن طی دوره 2011-1965 و در قالب تخمین مدل تخریب منابع طبیعی، با روش اقتصادسنجی خودرگرسیون با وقفه های توزیعی (ARDL) بررسی شده و همچنین فرضیه های منحنی زیست محیطی کوزنتس و پناهگاه آلودگی برای ایران آزمون شده است. در این تحقیق، از متغیرهای تولید ناخالص داخلی، شاخص تجارت آزاد، شهرنشینی، شاخص توسعه انسانی، شاخص توسعه بازارهای مالی به عنوان عوامل موثر بر ردپای اکولوژیک استفاده شده است.

    یافته ها:

     مطابق نتایج بدست آمده درآمد سرانه، آزادسازی تجارت، توسعه بازارهای مالی و شهرنشینی هم در کوتاه مدت و هم در بلندمدت تاثیر مثبت و معنی دار و شاخص توسعه انسانی تاثیر منفی و معنی دار بر ردپای اکولوژیک سرانه دارند. همچنین نتایج یاد شده فرضیه پناهگاه آلودگی را نیز تایید می کند؛ ولی فرضیه منحنی زیست محیطی کوزنتس تایید نمی شود و رابطه بین درآمد و ردپای اکولوژیکی به شکل N می باشد. مقدار ضریب تصحیح خطای بدست آمده 99/0- است که نشان می دهد در هر دوره 99 درصد از عدم تعادل در ردپای اکولوژیک تعدیل شده و به سمت روند بلند مدت خود نزدیک می شود که نشان از سرعت تعدیل بسیار بالایی است.

     بحث و نتیجه گیری:

     براساس نتایج این مطالعه رشد اقتصادی در ایران باعث تخریب بیشتر منابع طبیعی می شود. بنابراین، بایستی دولت ها به برنامه های توسعه توجه ویژه ای داشته باشند تا در راستای توسعه پایدار باشد.

    کلیدواژگان: ردپای اکولوژیک، مدل ARDL، کوزنتس زیست محیطی، پناهگاه آلودگی
  • محمدجواد عباس پور*، محمدبهشاد شفیعی صفحات 389-404
    زمینه و هدف

    عدم دسترسی به آب شیرین کافی، از مشکلات تهدید کننده مردم سراسر جهان می باشد و برای جلوگیری از وقوع این مشکلات، تحقیقات زیادی به منظور یافتن روش هایی جدید برای خالص سازی منابع مختلف آب شور با هزینه، انرژی و تاثیرات محیط زیستی کمتر، در حال انجام می باشد. این مطالعه با هدف تولید آب شیرین به روش خلا  طبیعی و با استفاده از لوله های خلا  و ایجاد خلا  توسط پمپ خلا  صورت گرفته است که به عنوان تلفیقی نوآورانه محسوب می شود. مضافا تاثیر فشارهای مختلف خلا  بر روی میزان آب شیرین تولیدی و سپس تاثیر اصلاح نشت و افزایش دبی آب خنک کننده کندانسور بر عملکرد سیستم به صورت تجربی بررسی شده است.

    روش بررسی

    در این تحقیق، از پمپ خلا  جهت ایجاد خلا  اولیه استفاده شده و با خاموش شدن آن، ستون بارومتریک آب به طور طبیعی نقش حفظ خلا  در روزهای متوالی بعد را دارد. از کلکتورهای لوله خلا  برای بالا بردن نرخ انتقال حرارت به آب شور استفاده شده است. سپس عملکرد سیستم در روزهای متوالی مورد تحقیق قرار گرفته است. پس ازاصلاحات انجام یافته در سیستم، میزان آب تولیدی و راندمان سیستم مورد تحلیل و مقایسه قرار گرفته اند. از پیرانومتر، فشار سنج خلا  و ترموکوپل نیز به ترتیب جهت اندازه گیری شدت تابش، فشار سیستم و دمای نقاط مختلف سیستم استفاده شده است.

    یافته ها

    در این مطالعه با افزایش فشار خلا  میزان آب تولیدی سیستم و راندمان افزایش یافته و با انجام اصلاح نشت و افزایش دبی آب خنک کننده کندانسور، راندمان سیستم تغییر اندکی داشته است به طوری که سیستم می تواند در تعداد روزهای متوالی و متعدد بدون ایجاد خلا  مجدد، آب تولید کند.

    بحث و نتیجه گیری

    نتایج حاصل از آزمایش ها نشان می دهد که با افزایش خلا  میزان تولید آب شیرین و راندمان سیستم افزایش می یابد. همچنین پس از انجام تغییرات در سیستم ، به میزان kg/m2d 114/8 آب تولید شده است. مضافا راندمان به بالای 51 درصد رسیده و نیز تغییر جزیی در روزهای متوالی اولیه داشته که در نتیجه آن سیستم قادر به تولید آب به بیش از سه روز بدون استفاده مجدد از پمپ خلا  شده است.

    کلیدواژگان: آب شیرین کن خورشیدی، نمک زدایی با خلا طبیعی، کلکتور لوله خلا
  • فائزه جعفرنسب، زهرا عابدی* صفحات 405-417
    زمینه و اهداف

      استراتژی بهره وری سبز با آینده نگری و تکیه بر پایه های بهبود بهره وری به عنوان راهکار کلیدی در راستای اهداف توسعه هزاره و توسعه پایدار محسوب میگردد. مهمترین تکنیک بهره وری سبز ،حسابداری هزینه یابی جریانمواد و انرژی می باشد که علاوه بر داشتن نقش مکمل با سایر ایزوهای سری 14000 (سیستم مدیریت محیط زیست)، در برگیرنده سایر تکنیکهای بهره وری سبز از جمله چرخه دمینگ[1]، شش سیگما، 3R[2] و مواردی از این قبیل است.

    روش بررسی

      در این مقالهگذشته از ردیابی جریان مواد و انرژی در فرآیندهای تولید، برآورد کمی و پولی مراکز مقدارسنجی، موازنه ورودی ها و خروجی ها در هر قسمت برآورد گردیده و همچنین پتانسیل کاهش مواد و انرژی در بخش های مذکور مشخص شده است.

    یافته ها

      بر اساس محاسبات صورت گرفته، میزان اتلافات مواد و انرژی برابر با 17910.6425 تن به ارزش  901761.462  میلیون ریال بوده است. بیشترین اتلافات مربوط به مرکز مقدارسنجی " سالن CD" در بخش احیا و مرکز مقدارسنجی " برش" در بخش برش و بسته بندی می باشد که به ترتیب که 61/51 %  و94/99 %  از کل ضایعات هر بخش را به خود اختصاص داده اند. همچنین کمترین اتلافات مرتبط با مرکز مقدارسنجی "FTP[3]"  در بخش احیا و مرکز مقدارسنجی "حمل ونقل " در بخش برش و بسته بندی بوده اند.

    بحث و نتیجه گیری

      نتایج حاصل از تحقیق می دهد این تکنیک با کاهش مصرف نهاده های تولید به ازای یک مقدار مشخص تولید و یا ارایه خدمات، کاهش هزینه های تولید، کاهش اتلافات فرآیندهای تولیدی، راندمان تولید و رقابت پذیری محصولات را  در سطح ملی و جهانی ارتقا می دهد و همچنین عملکرد های اقتصادی و زیست محیطی را نیز بهبود می بخشد.

    کلیدواژگان: ایزو 14051، حسابداری هزینه یابی جریان مواد و انرژی، توسعه پایدار، ارتقا بهره وری، کارخانه آلومینیوم سازی ایران (ایرالکو)
|
  • Abolfazl Azadi *, Abdolmajid Ronaghi, Zahra Ahmadi, Mojtaba Sadri, Zahra Asadi, Saber Heidari Pages 1-13
    Background and Objective

    Soil salinity is one of the important stresses in agricultural production and plays an important role in reducing the growth of crops such as tomatoes. The proper concentration of calcium in salinity conditions is an important factor in controlling sodium and chlorine toxicity and increasing the yield of sensitive plants especially tomatoes. This research was carried out to study the effect of salinity and supplemental calcium on growth, concentration of some nutrients and fruit quality of tomato under hydroponic conditions.

    Method

    For this purpose, a factorial experiment was conducted on the based on a completely randomized design with three replications in year 89-90 in the greenhouse of the Soil Science Department of Shiraz University.  The treatments consisted of three levels of salinity (0, 10 and 20 mM) from sodium chloride and three levels of calcium (0, 5 and 10 mM) from calcium nitrate source.

    Findings

    The results showed that the application of supplemental calcium in saline conditions to the nutrient solution reduced the negative effects of salinity and high sodium and chloride on tomato growth, although this supplemental calcium did not improve the growth and yield of the fruit, but could be considered as a competitive factor in the absorption of other cations by the plant.

    Discussion and Conclusion

    The results showed that the sodium chloride had a negative effect on root and shoot dry weight, but this weight loss was significant only for the root (25.77% decrease compared to the control sample). Increasing salinity reduced the amount of nitrogen in the shoots. Changes in potassium were not significant in shoots, but in the root with increasing salinity and calcium, potassium absorption decreased. The lowest potassium uptake in the root was obtained from treatment with salinity of 20 mM and no supplemental calcium. Sodium chloride (salinity) treatment increased root and shoot sodium concentrations, and supplementation of calcium reduced the sodium concentration in them. The highest amount of magnesium absorption in shoots was in salinity treatment (20 mM) and without calcium, and the lowest magnesium adsorption was in non-saline treatments with 10 mM calcium. Salinity increased the concentration of manganese, zinc and copper in shoots and increased zinc in the root.

    Keywords: tomato, Sodium chloride, hydroponic, Micronutrients
  • Aysan Imanpour Namin *, Touraj Nasrabadi, Hossein Mehravaran, Sanaz Zabani Pages 15-29
    Background and Objective

    Noise pollution is one of the most important pollutants of the environment in urban areas and it is evident for everyone that one of the environmental problems is to reduce noise pollution to increase life quality and decrease its effect on citizens' health. The city traffic and vehicles are the major sources of noise pollution in large cities especially Tehran. Region 6 of Tehran is the most polluted area in terms of noise pollution. Therefore, a noise barrier in length of 511m and an area of 3066m which is situated in the western margin of Kurdistan highway and it is the only highway with the noise barrier in this region. This highway was chosen as our case study.

    Method

    Feasibility studies and construction of noise barrier of the highway was implemented before changing the intersection of Kurdistan-Gomnam highway from coplanar to non-coplanar type. But the traffic and noise pollution situation changed following the changing of the intersection of the highway. In this study, we attempted to model noise pollution situation of region and the reducer role of noise barrier given the non-coplanar intersection in addition to overview of noise pollution situation of region by the traffic data of three streets leading to intersection and mean sound level at some points and examine improvement and or deterioration level of environment noise pollution.

    Findings

    The modeled maps were compared in four groups after being prepared and the reason for the increase and decrease of the noise level in each situation was stated.

    Discussion and Conclusion

    After comparing it was found that by eliminating the cross-level intersection with traffic lights in addition to lowering the noise level at 1.7 m height, the vehicle traffic was also smoother and by distributing acoustic levels at different altitudes, due to the presence of Slope levels of overpass and overpass decreased overall noise pollution concentration at lower altitudes, and positive performance of the audio wall decreased slightly, and environmental management strategies were introduced to control noise pollution further.

    Keywords: Noise pollution, noise barrier, urban environment, Environmental Management
  • Hasan Sahraei *, Seyyed Abbas Hoseini, Seyyed Aliakbar Hedayati, Rasoul Ghorbani Pages 33-42
    Background and Objective

    Due to the increasing use of nanoparticles in human activities, as well as its role in reducing the adverse effects of heavy metals on living organisms, at this study the effects of sub-lethal concentrations of copper nanoparticles were discussed on growth factors and biochemical composition carcass of common carp.

    Method

    82 carp with an average weight of 42 ± 2 g was prepared and after adaptation for the laboratory condition, were exposed at 42 days at three treatments (10, 40, 80 ppm) and three replicates respectively, also a control group were prepared with three replications under the affect of sub-lethal concentrations of copper oxide nanoparticles.

    Findings

    Analysis of growth indices showed that all growth indices had significantly different (P<0/05) with metal treatments in compared to the control group. So the control group had the highest average body weight, percent of body weight, SGR rate, and feed conversion efficiency with averaging 2.93. The lowest specific growth rate and the highest rate of conversion were related to the treatment number three (80 ppm), respectively. The amount of ash, fat, protein and maximum moisture was observed at the control group. The highest percentage of protein and fat was at treatment (3) and concentration of 80 milligrams per litre of copper oxide nanoparticles that in this regard showed significant differences (P<0.05) with the control group.

    Discussion and Conclusion

    The results indicate that the presence of copper oxide nanoparticles in aquatic ecosystems have negative effects on growth and biochemical composition of fish carcasses even at sub-lethal concentrations, that by increasing the concentration of the nanoparticles in aquatic ecosystems, the influence of these effects will become clearer.

    Keywords: Carcass Biochemical Composition, Common Carp, Copper oxide nanoparticles, specific growth rate
  • Zeinolabedin Sadeghi *, Maryam Rezaee Jafari, Amin Ghasemi Nejad Pages 43-58
    Background and Objective

    Electricity production and consumption are considered as two of the most important factors and premises in the growth and development of every country. We need to build power plants for electricity production given the high costs and investment needed for the construction of each power plant in electricity industry, it is necessary to select these power plants according to a wide range of criteria.

    Method

    Using economic, environmental and technical criteria, this study attempts to prioritize different power plants in Iran via AHP, TOPSIS and VIKOR method.

    Findings

    Environmental pollution indices, initial investment per kilowatt hour of electricity generation, maintenance costs, easy access to spare parts and the possibility of developing and increasing capacity were introduced the main indicators affecting prioritization of the power plants in Iran. In general, according to all indices studied in this study, environmental pollution has the most impact on the prioritization of power generation plants. Also, the indexes related to the amount of initial investment per kWh, maintenance costs, the possibility of developing and increasing capacity, and easy access to spare parts were considered as the most important factors.

    Discussion and Conclusions

    The findings from the prioritization by each methods of Multiple Attribute Decision Making show that wind plants have the top priority in the strategic selection of electricity plant, and solar energy. Hydropower, small-scale (scattered), gas, steam, combined cycle and diesel respectively are the next priorities .Therefore, it is suggested that government and political organizations start to make foundations and infrastructure required for utilization of such energies in power plants given the illustrated prioritization.

    Keywords: Renewable Power Plants, AHP, TOPSIS, VIKOR
  • Shahab Ahmadzadeh, MARYAM ROBATI *, Hanieh Nikoomaram Pages 59-74
    Background and Objective

    This study analyzes the risk assessment of Gachsaran petrochemical Ethan transformation 20 inch pipeline implementation design as one of the most important petrochemical designs of the country, with the knowledge of assuring necessity of proper and right implementation of projects and finally presenting solutions for adverse effects reduction on environment.

    Method

      VIKOR and ENVID methods are types of environmental risk identification methods that show necessary applicability for projects’ risk amount assessment.

    Findings

    In this research, relative analysis process of failure existence potentials is discussed and also sensitivity assessment and vulnerability detection of environment around us is done. This method conclude recognition of environment affected by gas leakage, important ecologic compartments checked and assessed considering environmental sensitivities, risk amount guaranty according to existing standards and identification of preventive actions and potential pipeline risk reduction actions.

    Discussion and Conclusions

    The results show that in both mentioned methods, construction phase has more risk in comparison to application phase as in construction phase, physical and chemical and economical, social and cultural environments respectively get the most influence and in application phase with less severity comparing to construction phase Economical, social and cultural and physical and chemical receive the most influence.

    Keywords: assessment, Environmental Risk, Gas pipelines, Vikor, Envid
  • Zahra Abbasi *, Aliasghar Alesheikh, Saeed Behzadi, Hossein Aghamohammadi Pages 75-87
    Background and Objective

    Numerous routing methods of public transportation systems have been designed. The main challenge of optimum routing of urban public transportation systems is defined as the determination of the optimal locations of the stations and the routh lengths in a city.

    Method

    To address the challeng designers are confronted with a wide range of criteria, among which cost, time and coathing are the most important ones. In this paper, routing optimization for a configuration of 9 bus lines in one of the Tehran districts was implemented. In order to optimize the bus routes, the origin and destination of each line were considered fixed and the intermediate routes were optimized. Eight factors consisting of: road capacity (LOS), land use, pavement status, crossing line width, components of road cross sections, population density and length of each edge (Arc) were selected for optimization process. According to the importance of each factor for routing, a special weighting coefficient were assigned to each criteria. After implementating Dijkstra algorithm, the routes of 5 bus lines must be changed. The line direction changing subsequently caused to new stations allocation requirement.

    Findings

    After determining the allocation criteria and creating corresponding layers, 16 new stations were allocated. Finally, the proposed routes between these stations were identified.

    Discussion and Conclusion

    One of the most important aspects of innovation in this study is the use of GIS capabilities to provide novel solutions for optimal routing of BRT lines.

    Keywords: BRT, Allocation, Optimization, Allocation information systems
  • Jafar Karimi, MohammadHassan Vahidnia * Pages 89-102
    Background and Objective

    Modern surveillance systems based on CCTV cameras is an essential element for protecting the environment and social security. Camera network optimization and designing its architecture are among the issues of camera network studies. The purpose of this paper is to develop a geospatial solution to find configurations for CCTV cameras in such a way that creates the maximum possible visual coverage in an urban area.

    Methods

    In general, this research is performed in two steps. In the first step, the algorithm is used to locate cameras in two-dimensional space, and the resulting output is analyzed in the second step in a three-dimensional space and visually. The first step was performed using ArcGIS software and Python programming language, and the S-ROPE algorithm was used as a high-precision method for 2D camera deployment. After the modifications were made at the viewing and non-binary regions of the region, the location of the cameras was determined. In the second stage, the three-dimensional model of City Engine software was used to validate the output obtained using the S-ROPE algorithm. The evaluation of the applied method was performed on an urban study area.

    Findings

    With the S-ROPE algorithm, an automated location determination for cameras was taken so that the area of 1798.28 m² was covered by a total area of 1953.98 m² of study area, i.e. 92%. After a three-dimensional review, only two cameras were added to the total of cameras to cover 100%.

    Discussion and Conclusion

    With the proposed method, the number of cameras used makes significant savings, and the most possible coverage is achieved. The only challenge is the process time for large areas, which, due to the non-urgent nature of the problem, does not create a dent in the proposed method.

    Keywords: Line of sight, visibility analysis, close circuit television (CCTV), 3D visualization, Simple rank, overlap elimination method (S-ROPE)
  • Payman Namamian *, Sobhan Tayebi Pages 103-111
    The international community is increasingly facing environmental problems such as deforestation, global warming, environmental pollution, species extinction and desertification, and more. The development of human society over the centuries has been such that it cannot rely solely on the environment. In this regard, economic, scientific and technological development is formed in space and time. In the course of this development, according to human concerns, sustainability is an issue that guarantees the rights of future generations. Although the frameworks of solidarity law have also taken great strides in this direction, the appropriate conditions have not been sufficient in any way. Hence, the spatial and temporal nature of human development has raised concerns about human rights and the environment. Using conceptual analysis, this article critically examines the concepts of environmental justice and sustainable development and proves that development is meaningful in terms of issues such as respect for the environment and respect for human rights against the environment. This article concludes that global happiness and prosperity can only be achieved in an atmosphere of understanding between nations on the basis that the protection of the environment and its sustainability is a matter of respect for environmental rights. Therefore, one of the suggestions of this article is to establish efforts related to sustainable development based on environmental justice.
    Keywords: Environment, Rights, environmental justice, Sustainable development
  • Somayeh Mirza, Nabiollah Mansoori *, Reza Arjmandi, Reza Alinejad Pages 113-125
    Background and Objective

    Health, safety and environment system which established in organizations to protect and safeguard skilled manpower, along with reducing the adverse effects of industry on the environment. Although this system has been studied in depth in various studies, but few tools to measure it have not been well developed.

    Method

    The current study aims to present a quantitative evaluation of the criteria for health, safety, and the environment in oil refineries based on HSE-MS OGP pattern. The items and sub-items in the HSE-MS are considered as the criteria, and sub-criteria and taking a combined approach based on multi-variate decision making techniques such as network analysis, DEMATEL the study aims to weight and determine the priorities of HSE-MS.

    Findings

    In this study, the criterion of "leadership" with a normalized weight of 0.450, the criterion of "risk assessment and management" with a normalized weight of 0.200, the criterion of "planning" with a normalized weight of 0.101, the criterion of "policy" with a weight of Normalized 0.083, "Organization" criterion with normalized weight of 0.078, "Execution and monitoring" criterion with normalized weight of 0.056, "Audit and review" criterion with normalized weight of 0.032 in order of first priority to It was the seventh. 

    Discussion and Conclusion:

    Changes in management commitment to health, safety and the environment and reform of the risk management system can improve this performance, and according to their ranking, more appropriate comparisons can be made to allocate sufficient facilities and budget to them.

    Keywords: HSE-MS, ANP, DEMATEL
  • Narges Ahmadifard *, Rasol Darabkhani Pages 127-137
    Background and Objective

    The tourism approach for presenting historical texts, in addition to responding to the needs of the people and everyday life, has a significant bearing on the identity of the historical context. By improving and developing the special historical features and cultural attractions of the place and promoting urban tourism, can help to the social and physical reconstruction of historical texts and finally, it can return the dynamics and civic life to these textures and create a perspective of the city that is results the interaction between time, culture, society and the physical, in order to provide simultaneous protection and development of the tissue. With regarding this, the present study seeks to identify the power of the region and formulate a Strategic Plan of Development with using a set of internal factors and a set of external factors.

    Method

    The research method is descriptive and analytical. The method of data collection is through the design and completion of questionnaires. Analysis does with SWOT and ANP hybrid model in Super Decision software.

    Findings

    The result of the research showed that from among the strategies reviewed, the following three strategies were prioritized: Integrated strategy and coordination of management decisions related to the development of regional tourism from the competitive strategies of the region and the strategy of raising awareness and training of human resource specialist and tourism related expert from strategies for defensive strategy and finally, the strategy to prioritize the area in the plans of the Municipality Planning Council as effective strategy in the competitive strategy are selected.

    Discussion and Conclusions

    The result of this study show that with coordinating management decisions, budget allocations, education and Knowledge of expert human resources in tourism along with prioritizing the area in the plans of the municipal council planning in designing tourism development programs by authorities create strategic development in the region.

    Keywords: Strategic planning, Urban tourism, Historical Texture, 12 Region of Tehran Metropolis
  • Hassan Fathizad, Ali Khanamani *, Mohammad Zare Pages 139-154
    Background and Objective

    The number of stormy days is determined by various factors such as wind speed, rainfall, soil moisture and so on. The study of this index in the country can be considered in various plans. The purpose of this research is mapping of the number of dusty stormy days in Iran and selecting the best model based on the climatic data of 150 meteorological stations for the period of 25 years (1986-2010).

    Method

    Dust stormy days’ data of the studied stations were analyzed using variogram curves to represents their spatial correlation. Gaussian variogram (R2=0.96) shows the highest correlation between the data. Then, map of the number of dust stormy days in Iran were prepared using different geostatistical and mathematical methods. For this purpose, several mathematical interpolation methods including Inverse Distance Method (IDW), Global Polynomial Interpolation (GPI), Radial Basis Function (RBF), Local Polynomial Interpolation (LPI), and geostatistical method of Kriging were used. To select the best interpolation method among several geostatistical and mathematical methods, statistical indicators of Root Mean Square (RMS) and correlation coefficient between observed and predicted data were used.

    Findings

    Results show that the highest correlation between predicted and observed data (R2 = 0.74) was found in kriging indicator method. The southeast and southwest of the country have the highest number of dust storm days.

    Discussion and Conclusion

    High number of dust stormy days in the southeast is resulting from drying of Hammon lakes and blowing of 120-day winds in Sistan plain, and entering of dust from Arabic countries form the direction of southwest. North part of the country has the lowest number of dust storm days.

    Keywords: Iran, Kriging, dust storm, Interpolation, Visibility
  • Ali Bagherian Kalat *, AliAkbar Abbasi, Seyed Masoud Soleimanpour Pages 155-167
    Background and Objective

    Due to the lack of sediment stations in most of the country's watersheds outlets and inadequacy of data, experimental models can be important tools for the production of these information layers. Common Empirical model in Iran is EPM.

    Method

    Since this model has been designed in other countries, it is necessary to examine its performance in Iran. The main objective of the project is Model situations with nature and complete database available about erosion and its affecting factors. In implementing this plan, 4 small soil dams in Kardeh Dam and five sub-basins have a pond to collect runoff and sediment in Sanganeh of Kalat was selected. These catchment areas were studied and information layers for EPM model produced. Amounts of sediment were estimated and were compared with observed sediment.

    Findings

    The results indicated that the uncalibrated FMS model overestimated the eroded materials. Results of the EPM and calibrated FMS model indicated 0.66 and 0.35 Nash-Sutcliff efficiency.

    Discussion and Conclusion

    Therefore, we can accept the estimated results of this model as somewhat reliable.

    Keywords: Erosion Model, Small Dam, soil, water conservation
  • Fatemeh Rajaei, Reza Dahmardeh Behrooz *, Mostafa Gholipour Pages 169-181
    Background and Objective

    The development of agriculture to respond to growing need for food causes more consumption of chemical fertilizers and water ecosystems pollution. Therefore, in this study estimation of nutrients from non-point sources, the amount of exceed than standard level, evaluation of phosphate pollution input from Tajan watershed to the Caspian Sea is a priority for watershed health assessment.

    Method

    In this study, the Soil and Water Assessment Tool (SWAT) for the simulation of phosphate during the years from 2001 to 2014 were used.

    Findings

    The results showed that annual phosphate during 2001 to 2014, from about 29,000 to 102,900 kg in watershed output were different. Phosphate in winter and autumn were allocated 98 percent of total annual load. The highest levels of phosphate were in February (an average of 11 621 kg) and lowest in June (average 0.7 kg). Also, phosphate concentration was higher than drinking water quality standards (0.2 mg/l) in most subbasins.  

    Discussion and Conclusion

    It is necessary to reduce the phosphatein in these subbasins. They should be prioritized in water quality management programs. Also, results showed that the SWAT model can be a useful tool for pollution reduction strategies.

    Keywords: Caspian Sea, SWAT model, Season Changes, Tajan watershed, Phosphate
  • Sajjad Babaie, Mahmood Bayat *, Manoochehr Namiranian, Sahar Heidari Masteali, Fatemeh Ahmadloo Pages 183-196
    Background and Objective

    Understanding the ecological niche of the different species is essential in many ecological issues.  Ecological niches of species are one of the important factors in the tree species distribution pattern and for all species, it can be detected by examining distribution of species distribution. Ecological nest models often help to understand more ecosystems. These models are applicable in predicting ecosystem stability and sustainability ratios and ecosystems.

    Method

    In order to determine the selective pressure of different species, the indicators of the equilibrium level of selected nests, the dominant level of selected nests and the crisis level of selected nests were used and 41.5 hectares of Khirud research and educational forest were fully surveyed (100%). Then, characteristics such as diameter equal to the chest of the trees were measured and using selective nesting indices, the selected pressure and nesting levels of beech, oak, hornbeam and alder species were measured.

    Findings

    The values of the selective pressure were measured for the species on the Fagus orientalis 66.419, Quercus persica 3. 313, Carpinus orientalis 261. 28, Alnus 36. 962 and tilia begonifolia 9. 39 respectively. The final results showed that Carpinus orientalis wasat a Dominates niche level, the Fagus orientalis and Alnus was in the balance niche level and the Quercus persica was in intermediate between balance and critical level and also tilia begonifolia was in the critical niche levels.

    Discussion and Conclusion

    The Carpinus species were at the dominant level of selective pressure, the Tilla species were at the equilibrium level and the Quercus species were at the equilibrium level of the crisis nest. The results of this study showed that selective strain quantification is an important factor in determining the current status of endangered species.

    Keywords: Ecological niches, species distribution, selective nest balance, selective pressure
  • Fatemeh Abolghasemi, Hamed Najafi Alamdarlo *, Seyed Abolghasem Mortazavi Pages 197-209
    Background and Objective

    The use of groundwater resources for agricultural purposes has led to an excessive withdrawal of aquifers and a reduction in groundwater levels in Iran. This issue has increased the salinity and has seriously threatened the agricultural production farms. Therefore, it is important to measure the cost of pollution caused by the production of different products and determine their shadow value. For this purpose, the shadow price of groundwater salinity in different provinces has been estimated during the period of 1964-1999.

    Method

    In this study, directional output distance function in the quadratic form was used to determine the environmental efficiency and shadow price of groundwater salinity.

    Findings

    The technical inefficiency and shadow value of salinity of the provinces was estimated in the agricultural activity. The results show that the provinces of the country have different conditions in terms of technical inefficiency. The average value of the directional output distance function of Iran is 0.228. Also, the average shadow value of salinity in the groundwater of Iran is 0.278 billion Rials per μS⁄cm.

    Discussion and Conclusion

    It is suggested that policies should be developed to control the salinity of groundwater, taking into account the characteristics of each region, and priority should be given to provinces with less shadow prices.

    Keywords: groundwater salinity, External costs, directional output distance function
  • Maryam Gholami *, Mostafa Saeedfar Pages 211-222
    Background and Objective

    Phenological study is one of the important factors in optimal management of vegetation utilization. Ferula ovinia and Poa bulbosa are valuable rangeland species regarding to forage production and controlling soil erosion.In this research, an appropriate time for livestock entering to and exiting from the Goorab rangeland in 35th kilometers west of Fereydoun Shahr city, was carried out during four years (2014-2017).

    Method

    In this research, ten plant bases were selected and information about the phonological stages for each base in the 7-day period during the growth phase and 15 days in the reproductive phase were measured and recorded at the special form. At the same time, meteorological statistics were collected from meteorological station adjacent the project site.

    Findings

    Growing of the Ferula ovinia was started in mid-March, and continued until early-June. Flowering stems was started in late May and continued until mid-June. Seeds formations were begun in early-June and completed in late July. Growing of the Poa bulbosa was started in mid-March, and continued until early-June. Flowering stems was started in late May and continued until early-June. Seeds formations were begun in early-June and until the end of in late June.

    Discussion and Conclusion

    The results showed that according to the species behavior in the occurrence of biological phenomena in the different years of study, the best entrance and departure time should be specified based on physiologic phenomena in the specie of Poa bulbosa which the best time can be late May and mid-May. The time of departure of the livestock could also be continued till ‏mid-September due to the existence of dried Ferula ovina which is used by livestock in the summer if the number of livestock has been observed based on livestock capacity.

    Keywords: Ferula ovinia, Poa bulbosa, Phenology, Grazing management, semi-steppe rangelands
  • Mohammad Ettefaghdoost *, Hamid Alaf Noveirian Pages 223-236
    Background and Objective

    Heavy elements, due to their indissoluble structure, pose a serious threat to the health of aquatic animals as well as humans at high level of concentrations in aquatic tissues. For this purpose, the present study aims to investigate concentration and order of elements accumulated in the muscle tissue of Caspian roach (Rutilus rutilus caspicus) in Siah Darvishan River as one of the fish species with high economic value and also the determination of its health for human consumption.

    Method

    In this study, concentration level of eleven heavy elements (Pb, Hg, Cr, Cu, Zn, Cd, As, Fe, Mn, Ni and Se) in muscle tissue of 25 Caspian roach (Rutilus rutilus caspicus) caught by cast net from Siah Darvishan River (Guilan province, Iran) in summer 2016 were digested with closed-vessel method in CEM microwave digestion system afterwards measured and evaluated using by Varian® atomic absorption spectroscopy.

    Findings

    The least and most accumulated elements have been observed, as follows: Zinc 30.58-33.53, Iron 18.63-20.89, Copper 3.54-4.24, Manganese 1.55-1.86, Lead 0.81-0.83, Arsenic 0.74-0.79, Nickel 0.56-0.61, Selenium 0.46-0.51, Cadmium 0.26-0.32, Chromium 0.13-0.16 and Mercury 0.079-0.095 microgram per gram dry weight, respectively.

    Discussion and Conclusion

    The results show that, mean concentrations of all elements in muscle tissue of Caspian roach, except the five heavy elements; Nickel (0.584±0.026), Arsenic (0.764±0.027), Cadmium (0.296±0.024), Manganese (1.665±0.166) and Lead (0.817±0.011), were below than the standard approved by the international organization (FAO/WHO).

    Keywords: Atomic Absorption, Caspian roach, Muscle tissue, Toxic, essential elements
  • Mansoureh Malhan, Saeid Hojati *, Naimeh Enayatizamir Pages 237-248
    Background and Objectives

    Soil microbial properties such as biomass, microbial respiration and nitrogen mineralization can be used as indicators to show the stress caused by heavy metal pollution on soil quality. The aim of this study was the measurement soil microbial activity to evaluate the effect of soil Ni contamination on soil quality and determination of ecological dose 50 (ED50).

    Method

    This study was conducted as a factorial experiment in year 2016 based on a randomized completely design with three replications. The experiment factors including Ni concentration in six levels (0, 50, 100, 150, 300 and 600 mg Ni kg-1) and two incubation times (15 and 60 days). Soils sample was spiked uniformly with different concentrations of NiCl2. Microbial respiration, microbial biomass carbon, heterotrophic population and metabolic quotient were measured after incubation times of 15 and 60 days, then according to the results, ED50 was determined by using the dose-response curve.

    Findings

    Soil Nickel contamination on the indicator was significantly effective at P<0.01 level. Heterotrophic population, respiration and microbial carbon biomass decreased significantly (P<0.01) compared to control by increasing the Ni concentration and incubation times, whereas the increase of Ni concentration and incubation times were not significantly affected on metabolic quotient. The minimum amount of microbial respiration, microbial biomass carbon, and the heterotrophic population was observed at the end of incubation times and 600 mg Ni kg-1 with 77.07, 75.72 and 99.99% decrement compared to the control, respectively. ED50 value (mg/kg soil) of microbial respiration, microbial biomass carbon, and heterotroph population increased from 77.55, 78.63, 81.34 to 97.84, 111.04 and 84.67 respectively, with increased incubation time.

    Discussion and Conclusion

    The soil contaminated with Nickel acutely decreased the biological activity of soil and the ecological dose increased with increasing the incubation time, suggesting that toxicity of Ni to soil microbial activity was decreased with increased incubation time. Ni concentration of 100 mgNikg-1 soil can be considered as the critical range of Ni for soil quality at which negative effect was observed.

    Keywords: Ecological dose, heterotrophic population, metabolic quotient, Ni
  • Ali Shahbazi *, Alireza Soffianian, Norolah Mirghaffari Pages 249-260
    Background and Objective

    Every year a great deal of chemical fertilizers, pesticides and sewage sludge used in agriculture soils; this may cause the increase in concentration of Soil heavy metals. The purpose of this study was to investigate the effects of assessment of agriculture activities on accumulation of Cadmium, Cobalt and Chromium; and determines the trend of heavy metal accumulation in soil.

    Method

    To achieve this purpose 97 soil samples were taken from different agriculture fields with different cultivation archaism in Hamedan province in western IRAN by systematic approach. ANOVA test has been used to compare the concentration of heavy metals in different farms, the trend of accumulation heavy metals obtained in regards to cultivation archaism and the mean of metals concentration in different cultivations. Moreover, contamination Factor Index has been used for comparison of contamination risk in cultivations with various archaisms.

    Findings

    Mean concentrations in 20-, 35- and 65-year-old cultures for cadmium metal were 0.14, 0.16 and 0.19, respectively, for cobalt metal, 17/94, 18/05 and 79/20, respectively and for chromium metal 58.89, 72.99 and 88.09 mg / kg, respectively. The results showed that the longevity of cultivation affected on heavy metal accumulation in soil. The trend of Cd, Co and Cr accumulation in soil was exponential.

    Discussion and Conclusion

    Due to the fact that agricultural soils are one of the important routes for the transfer of heavy metals to the human food chain, it is necessary to monitor soils that are potentially exposed to toxic metals.

    Keywords: Temporal Changes, ANOVA test, contamination factor, Hamedan
  • Somayeh Zinatizadeh, Aeizh Azmi *, Seyed Masoud Monavari, Soheil Sobhanardakani Pages 261-279
    Background and Objective

    sustainable development is the balance between various economic, social and environmental aspects which aims at improving the quality of human life. The aim of this study is to evaluate the six different areas of Kermanshah city based on urban sustainable development indicators.

    Method

    The research is applied and its method is descriptive-analytical. The level of development of different areas of Kermanshah has been studied using three methods, SAW, ELECTRE and TOPSIS in conjunction with Shannon's entropy and enjoying 44 effective indices in sustainable urban development as well as ELECTRE, TOPSIS, Excel, Shannon's entropy, SPSS soft wares.

    Findings

    The results of this study indicate that in all three methods, 1 and 4 districts showed a higher stability. While areas 2 and 3 had an average sustainability and areas 5 and 6 showed less sustainability. Friedman's test results show that there is no significant difference among the three models in ranking the urban areas.

    Discussion and Conclusion

    Given the results of this study, the level of urban services and amenities is not the same in different areas. So establishing a harmonious relationship among the six areas of Kermanshah to achieve sustainable development seems necessary.

    Keywords: Kermanshah, Sustainable development, Shannon's entropy
  • Mahsa Madadi, Mohammad Ghorbanpour * Pages 281-294
    Background and Objective

    One of the main applications of titanium dioxide nanoparticles is killing the microorganisms spatially in drinking water and wastewater treatment.

    Method

      Pure bentonite/Titanium Dioxide nanocomposites and doped with 3, 5 and 10% w/w silver were prepared by molten salt method. In this study, the antibacterial activity of silver doped titanium dioxide/bentonite nanocomposites was studied against two important microorganisms in food industry i.e. Escherichia coli and Staphylococcus aureusunder visible or UV radiation. The photocatalytic activity of these composites against methyl orange was also investigated. The prepared nanocomposites were characterized by scanning electron microscope (SEM), X-ray diffraction (XRD), Energy-dispersive X-ray spectroscopy (EDX), UV-Vis diffusive reflectance spectrometer (UV-Vis DRS).

    Findings

    The scanning electron microscope was showed, that agglomeration of spherical TiO2 nanoparticles formed on the bentonite surface. The XRD pattern revealed that all of the samples have only an anatase phase with crystalline size less than 50 nm. According to EDX analysis, the silver ions successfully doped to the TiO2 nanoparticles. According to UV-Vis DRS results, increasing amounts of doped Ag content in the silver-doped titanium dioxide results in a higher visible absorbance capability of the materials. Parent bentonite did not show antibacterial activity. Titanium dioxide/bentonite nanocomposites showed very weak antibacterial activity. The results showed that the antibacterial ability was significantly improved by doping silver content comparing with pure TiO2/bentonite nanocomposites. This study also showed that Gram-positive bacteria (S. aureus) were more readily disinfected by the photo catalysts than a Gram-negative bacterium (E. coli). According to photocatalytic activity findings, doping of nanocomposites with 5 % silver ions showed maximum photocatalytic activity. This is attributed to the increasing visible absorption capacity due to the presence of silver ions.

    Discussion and Conclusion

    Antibacterial and photocatalytic activity of titanium dioxide/bentonite nanocomposites increases dramatically due to the addition of silver ions. This can be attributed to the release of silver ions from nanocomposites and the increase in the production of free radicals as a result of increased photocatalytic activity due to reducing the energy gap of titanium dioxide nanoparticles in nanocomposites.

    Keywords: nanocomposites, bentonite, Titanium dioxide, Doping, silver
  • Leyla Mohammadi Kazemabadi, MohammadAli Khanizadeh *, Ahmad Pourahmad Pages 295-307
    Background and Objective

    The growth of modern cities is often followed without standards and unbridled. With this picture, if cities suffer from natural and abnormal accidents, it is very difficult to return to pre-disaster situations.

    Method

    The present research is an applied and analytical-descriptive purpose. This study uses a hierarchical analysis model to evaluate resilience with emphasis on quality of life in Shiraz. In this regard, 30 questionnaires were submitted to experts and questions consisted of economic, socio-cultural, and social dimensions. Environmental and physical. Then, these dimensions and their sub-criteria were implemented in the AHP method.

    Findings

    The findings indicate that: the highest level of resilience was given in the order of priority, then environment with average (0.224), socio-cultural dimension with mean (198/0), structural-dimensional dimension with mean (0.191) ) and the economic dimension with an average (0.110).

    Discussion and Conclusion

    According to research findings, it can be claimed that the lack of environmental pollution and environmental diversity have led to relative stability in this category, and on the other hand, the existence of an almost optimal interpersonal and social relationship between the age structure and sex of the community is a resilient state and has created social and cultural aspects. The existence of varied uses and historic aberrations in urban context as a positive point and the existence of exhaustion in some places, both structural and functional, has been shown to be negative. Unfortunately, the economic quality and employment issues, as in other cities of the country, are very low and uncertain, and the need to strengthen this sector is highly felt.

    Keywords: resilience, quality of life, Shiraz city
  • Seyed Rohollah Sharifi, Fatemeh Razavian * Pages 309-322
    Background and Objective

    The ILAM Gas Refinery, which produces natural gas, ethane, C3+, C5+, and Sulphur, is situated in the west of Iran and in the Central Zagros Range, and thus, examining the consequences of possible industrial accidents considering the probable effects on personnel, equipment, installations, and the environment is of great importance.

    Method

    In this study, the risks related to the storage tanks and flare were identified and prioritized. Then, the consequences of the identified risks for the selected scenarios comprising radiation due to fire, the pressure due to an explosion, and leakage of toxic material were modeled using the Process Hazard Analysis Software Tool (PHAST) for possible accidents.In this study, the ETBA method identified 70 risks, among which seven of them were in the unacceptable range, in which four risks were associated to the spherical storage tanks, loading (two risks), and the cylindrical storage tank and the flare were each assigned one risk. The risk associated with the heat energy of the spherical and cylindrical storage tanks and the flare were significant. Subsequently, the consequences of four scenarios including the sudden release of gas from the spherical storage tank, leakage of gas condensate from the cylindrical tanks, leakage of Liquid Petroleum Gas (LPG) from the loading arm, and flare-off were selected for simulation.

    Discussion and Conclusion

    In the first scenario, the radiation resulting from fire and the shockwave of the spherical storage tank explosions affected a wide area of the refinery. In the second scenario, leakage of condensate gas from the adjacent wall to the cylindrical storage tanks is of certain significance. In the third scenario, the location of the loading platform is unsuitable. In the fourth scenario, the height of the flares is suitable and the release of toxic and flammable gases does not pose a significant consequence for the installations and people in connection. Reviewing the fire extinguisher systems, constant assessment of the lightning arrestors, and conducting firefighting drills are among the recommendations of this study.

    Keywords: ETBA, PHAST, outcome simulation, Risk Assessment, Ilam gas refinery
  • Zahra Yazdani *, Mohammad Talaeian Pages 323-334
    Background and Objective

    Waste management is responsible for carrying out various processes to attract citizens' satisfaction. Proper placement of temporary storage tanks in the city is important. Therefore, the optimal location of municipal waste tanks is very important. In addition, not using waste storage tanks in suitable places can cause environmental damage and negative effects on the beauty of the city landscape. The purpose of this study is to locate municipal waste tanks using powerful tools of GIS.
    Analysis

    Method

    Waste pollution and its dangers are inevitable for communities. Traditional methods such as manually overlay maps are not possible due to the large amount of data. So, in this research a powerful tool such as GIS has been used in locating municipal waste tanks. For this purpose, 58 blocks in 4 regions with a population of 12 thousand households in the city of Shahindezh in West Azerbaijan province have been studied.

    Findings

    According to the map obtained from GPS, the location of the main tanks in the city of Shahindezh was investigated. With having information on population density, production waste per capita, observing the specified distances and using the geographic information system, the centers purposed for the waste location tanks in this study were determined. So that by weighting the layers and superimposing the layers of maps in GIS software, it resulted in providing 804 points for locating reservoirs in the city.

    Discussion and Conclusion

    Looking at the findings and in order to prevent irregular traffic of garbage trucks, reduce fuel, reduce the environmental impact of waste accumulated in inappropriate places and maximize use of the appropriate perspective, using the results of this research, temporary waste storage tanks can be used in appropriate numbers in the right places and created a safe environment which to be environmentally friendly with high security factor.

    Keywords: Shahindezh, waste Tanks, GPS, GIS”
  • Hamide Aliani *, Hamed Aliani, Mohadeseh Ghanbari Motlagh, Kamran Rahimi Pages 335-348
    Background and Objective

    The unplanned expansion of cities is one of the most important issues of urban management in developing countries. Because the increasing development of urban society and unplanned constructions have created many changes in their spatial construction, which has led to the need for conscious guidance and design of suitable living space for cities. The purpose of this study is to find a set of suitable spatial zones for urban physical development.

    Method

    Rasht city, as the center of Gilan County, has undergone many demographic and urban changes. In order to plan optimally and appropriately for the future urban development of the studied city, 14 ecological and socio-economic criteria were selected based on the opinions of experts and the Delphi method in 2018. Then the weighted linear composition method and network analysis process were used to zoning the ecological potential of the area for urban development.

    Findings

    The results of the implementation of the multi-criteria evaluation method showed that the total area of the region is about 16.12% with very high capability. 29.54% of the region is unsuitable due to ecological conditions and unsustainable social tissue.

    Discussion and Conclusions

    The results of this research can provide more study opportunities for planners and decision-makers to take preventive and controlling factors into strategic decisions.

    Keywords: Fuzzy Logic, MCDM, Rasht, GIS, Physical Expansion
  • Mahboobeh Pourmousa, Seyed Majid Mofidi Shemirani *, Mahnaz Mahmoudi Zarandi Pages 349-362
    Background and Objective

    The use of non-renewable energies in the past has led to diminished energy resources together with emission of greenhouse gases, and the serious problem of climate changes. Therefore, using an alternative model will have a significant share in reducing energy consumption, and more importantly, improving the quality of life. The improvement in indoor air quality and subsequent indoor thermal comfort using natural ventilation relies on such factors as air flow, indoor and outdoor temperatures, surrounding buildings, and most importantly, proportions of openings. Among these factors, opening and its design can be best controlled.

    Method

    In the present article, the ventilations in Kolbadi house-Sari and Shafahi house-Amol (both belonging to the Qajar period) are analyzed in Fluent using CFD method.

    Findings

    According to the results, there is a direct relationship between the volume of ventilation space (space configuration) and position of openings, and configuration and proportion of inlet opening to outlet opening has a direct effect on the behavior of air flow in natural cross ventilation, and can affect air flow velocity for better ventilation. In case of openings that play the role of ventilation, it is better to enlarge the inlet instead of minifying the outlets to improve the efficiency of the ventilation.

    Discussion and Conclusion

    In the software analyzes, the results were identical for almost all areas examined. The analyses confirmed the increased airflow rate by a "2-fold" ratio of the opening area of the inlet to the outlet with similar results.  Therefore, in Cs climate of Iran, the relationship of climate with indigenous architecture, the need for natural air flow and physical specifications of opening for human comfort can be observed.

    Keywords: Thermal Comfort, Natural ventilation, temperate, humid climate, opening
  • Fatemeh Mehregan *, Soheyla Seyedboyer Pages 363-376
    Background and Objective

    The purpose of this study is to evaluate the environmental impacts on the value of efficiency. Industries and companies making environmental pollution, bring costs to the community, which in the most cases are not taken into account for measuring efficiency. This study has attempted to find a proper model for evaluating efficiency using the two-stage data envelopment analysis, considering the costs of environmental pollution. Cost loss resulted from applying environmental constraints on undesirable outputs, are also discussed and calculated.

    Method

    An analytical-descriptive method is utilized in this study. Two-stage data envelopment analysis has been used here to measure efficiency. At first, environmental constraints have been made up with respect to the problem and then added to the model. The proposed mathematical models are solved using the GAMS software and the values of efficiency are obtained.

    Findings

    Results show that the model with environmental regulations has a lower efficiency value compared to the model without environmental regulation, indicating that applying environmental regulations on undesirable outputs, leads to losing some of desirable outputs and consequently some cost. The study involves 20 economic zones of China whose efficiency and cost loss are calculated.

    Discussion and Conclusion

    The results show that in Guizhou and Guangdong regions, the efficiency is the same in both cases, indicating that these areas are on the edge of efficiency. The cost loss in these areas is zero. However, in areas such as Shaanxi and Liaoning, the difference is greater, indicating that for a long period of time, the economic development of these areas has been dependent on constant consumption of resources, which has caused reduced environmental quality.

    Keywords: Two-Stage Data Envelopment Analysis, Environmental Efficiency, Cost Loss, Environmental pollution
  • Morteza Molaei *, Ehsan Besharat, Mehrdad Mohammadi Pages 377-388
    Background and Objective

    The objective of this study is the investigation of factors affecting Ecological Footprint and testing Pollution Haven and Environmental Kuznets’ Curve hypotheses.

    Method

    In this study, after introducing ecological footprint as an indicator of natural resources degradation, factors affecting it is investigated in the form of natural resources degradation model for the period 1965-2011 using Autoregressive Distributed Lag (ARDL) model; and Environmental Kuznets Curve (EKC) and Pollution Haven hypotheses were tested. In this study, the Gross Domestic Product (GDP), free trade index, urbanization, human development index, development of financial markets index were used as factors affecting the ecological footprint.

    Findings

    Results show that per capita GDP, free trade, development of financial markets and urbanization have positive and significant impacts in long and short term periods, but human development has negative and significant impact on ecological footprint. These results confirmed Pollution Haven hypothesis; but the EKC hypothesis is not confirmed and the relationship between income and ecological footprint is in the form of N. The coefficient of Error Correction is negative and significant which represent the long run equilibrium. The coefficient is -0.99 meaning that ecological footprint corrects its previous period disequilibrium at a speed of 99% annually to reach at the steady state.

    Discussion and Conclusion

    According to the results of this study, economic growth in Iran leads to more natural resources degradation. Therefore, governments should pay special attention to development programs in order to be sustainable.

    Keywords: Ecological footprint, ARDL Model, Kuznets curve, Pollution Have
  • MohammadJavad Abbaspour *, MohammadBehshad Shafiei Pages 389-404
    Background and Objective

    Lack of access to sufficient fresh water is a major threat to people around the world, and to prevent this, extensive research is being done to find new ways to purify different sources of brackish water at lower cost, energy and environmental impacts. The purpose of this study is to produce the freshwater through an NVD system using vacuum tube collectors and vacuum creation by a vacuum pump. Hence, this kind of system could be considered as an innovative combination one; in addition, the effect of different vacuum pressures on yield, then the effect of leakage modification and flow rate increase of cooling water on the system performance were experimentally investigated.

    Method

    In this research, a vacuum pump was utilized to create an initial vacuum, and when it is switched off, a barometric water column maintains the vacuum naturally throughout the consecutive days. The vacuum collectors were used in order to enhance the saline water heat transfer; later the system performance was continually examined. After the improvements were carried to the system, the yield and efficiency were analyzed and compared with the first test. Furthermore, a pressure gauge, a pyranometer and some thermocouples were applied so as to measure the system pressure, solar radiation and temperatures respectively.

    Findings

    The current study found that the yield and efficiency of the system increased by raising the vacuum pressure; besides, after the leakage modification and cooling water flow rate enhancement, the efficiency has been insignificantly varied in the first consecutive days resulting in a superior capability to produce fresh water for more than three days without reusing the vacuum pump.

    Discussion and Conclusion

    The results of this study indicated that raising the vacuum pressure increased the yield and efficiency so that they reached to 8.114 kg/m2d and more than 51% respectively. Moreover, the efficiency slightly varied and as a result, the system would be able to produce freshwater for more than three days without reutilizing vacuum pump.

    Keywords: Solar Desalination, Natural Vacuum Distillation, Evacuated Tube Collector
  • Faeze Jafarnasab, Zahra Abedi * Pages 405-417
    Backgrounds and Objectives

    Green productivity strategy with foresight and relying on the foundations of productivity improvement is considered as a key strategy in line with the goals of the Millennium Development and Sustainable Development. The most important green productivity technique is material and energy flow cost accounting, which in addition to having a complementary role with other ISO 14000 series (environmental management system), includes other green productivity techniques such as Deming cycle, Six Sigma, 3R and there are cases like this.

    Method

    In this paper, in addition to tracking the flow of materials and energy in production processes, quantitative and monetary estimation of quantification centers, the balance of inputs and outputs in each part is estimated and also the potential for reducing materials and energy in these sectors is specified.

    Results

    According to the calculations, the amount of material and energy losses was equal to 17910.6425 tons worth 901761.462 million Rials. The most losses are related to the "CD Hall" quantification center in the resuscitation section and the "cutting" quantification center in the cutting and packaging section, which accounted for 51.61% and 99.94% of the total waste in each section, respectively. Also, the lowest losses were related to the "FTP" calibration center in the resuscitation section and the "transportation" calibration center in the cutting and packaging section.

    Findings

    As calculations and its results, by using Material Flow Cost Accounting in sections that considered in IRALCO, weight of wastages equals to 17910,6425 tons that worth 901761,462 Rials. According to the findings and estimations most of wastages belongs to measurement center of “CD hall” in reduction and measurement of “cutting” in cutting and packing section, respectively with 51/61% and 99/94% of total wastages. Furthermore the lowest amount of wastages belong to "FTP[1]" measurement center in reduction section and “transferring”  measurement center in cutting and packing section that has few wastages.

    Discussion and Conclusion

    Material Flow Cost Accounting is one of the green productivity techniques that by reducing production inputs consumption per production output unit or provision of services unit, reducing production costs, reducing wastages in production processes leads to increasing quality and competitiveness of product and also it leads to economic growth and profitability environmental protection and improving production efficiency of the organization.

    Keywords: ISO 14051, Material Flow Cost Accounting, improving productivity, Iran Aluminum Factory (IRALCO)