فهرست مطالب

Research en Langue Francaise - Volume:2 Issue: 3, Spring -Summer 2020
  • Volume:2 Issue: 3, Spring -Summer 2020
  • تاریخ انتشار: 1400/04/16
  • تعداد عناوین: 12
|
  • ایو گامبیه * صفحات 5-44

    جهانی‌شدن و بهره‌وری از فناوری‌های نوین سبب تغییر شیوه‌ی برقراری ارتباطات بینافردی و، در پی آن، تغییر نقش و تاثیر ترجمه شده است. در همین راستا، دو تغییر اساسی به‌چشم می‌خورد: نخست تغییرات وابسته به ماهیت چند وجهی اسناد و اطلاعات در گردش و دیگری تغییر نگرش فرا-زبانشناختی به ترجمه. در این مقاله، به بررسی چرخش متن بیانی به سوی متن چند-وجهی یا چند-رسانه‌ای می‌پردازیم. در این متون، گفتار و نوشتار بر یکدیگر تاثیر می‌گذارند و و معنا از ارتباط بین نشانه‌ها حاصل می‌شود. مترجمان، که همواره بر مبنای داده‌های زبانی ترجمه می‌کردند، امروز با ترجمه‌ی بینا-نشانه‌ای یا، به عبارتی، با اشکال گوناگون از جنس‌های متفاوت و التقاطی مواجه‌اند. ترجمه‌ی دیداری-شنیداری نمونه بارزی است از ترجمه‌ی بینانشانه‌ای. در این نوع ترجمه، نشانه‌های متفاوت در ساختن معنا اثرگذارند. ازینرو، در مقاله‌ی حاضر، پس از بررسی انواع ترجمه دیداری-شنیداری و با توجه به مشکلات ترجمه‌ی این نوع متون، راهکارهایی برای نوشتن زیرنویس ارایه می‌شود. در پایان، می‌توان گفت که، به‌طور کلی، رسانه‌ها منعکس‌کننده‌ی تغییرات در شرف وقوع هستند.

    کلیدواژگان: دیجیتالی شدن، رسانه ها، چند وجهی، راهکارهای نگارش زیرنویس، ترجمه ی دیداری-شنیداری، ترجمه بینانشانه ای
  • فدریکو گواریگلیا * صفحات 45-74

    این مقاله تحلیلی است از بقای متن‌های اساطیری در ادبیات فرانسه در قرن سیزدهم و چهاردهم. ازینرو، سه متن برای بازنمایی شیوه‌های گوناگون به‌کارگیری اساطیر در قرون وسطی در فرانسه و ایتالیا بررسی شده‌اند. متن نخست، رمان هکتور و هرکول، مدرن‌سازی  آن دسته از مطالب حماسی را نشان می‌دهد که مطابق با معیارهای رمان و شانسون د ژست صرف می‌شوند. رمان هکتور و هرکول، به اختصار، ارتباط اساطیر و دین مسیح را نشان می دهد که در متن دوم ، هون اوگرن، به‌خوبی شرح آن می‌رود. شانسون د ژست ماجراهای قهرمان مشهوری را بازگو می کند که شارل مارتل او را به جهنم می‌فرستد. سفر زیارتی او یادآور ماجراهای اولیس و قهرمانان عاشقانه‌های درباری است. علاوه بر این، هون اوگرن باور و بینش مسیحیت را با بقای متون اساطیری بسیار مرتبط می‌داند. نمونه آن اپیزود زنان دیابولیک است که شباهت زیادی به دوران سلطنت سیبیل آپنین دارد. آخرین متن، تاریخ باستان تا سزار، روایتی تاریخی است از روایت آفرینش آغاز می‌شود و تاریخ بشر تا دوران روم را بازگو می‌کند. تاریخ باستان تا سزار، پیش از همه با ساختارش متن مقدس را با تاریخ و اساطیر را با تواریخ درمی‌آمیزد. به این ترتیب، قهرمانان جنگ تروا هم می‌توانند، برای پیروزی درجنگ، به خدایان خود متوسل شوند و هم خود را مسیحی بنامند.  این سه نمونه‌ی متن ارایه‌شده نشان می‌دهد که چگونه قرون وسطی اساطیر را حفظ کرده و هر بار سعی در ارایه‌ی آن از منظر مسیحیت دارد.

    کلیدواژگان: هون اوگرن، هرکول، هکتور، اساطیر، تاریخ باستان، دین، ادبیات فرانسه، قرون وسطی
  • معصومه احمدی *، صفورا اژدری صفحات 75-93

    غنای دنیای تخیل عطار و نگاه عمیقا عرفانی او به جهان ترجمه‌‌ی اثرش منطق الطیر را دشوار می‌کند. به باور نویسندگان این مقاله، در ژانر ترجمه‌ی عرفانی، انتقال دقیق «تصویر معنا» در نسخه‌ی ترجمه‌شده ضروری است، به طوری که اثرگذاری متن ترجمه‌شده بر خواننده‌‌اش مشابه با اثری باشد که متن اصلی بر خواننده‌ی آن دارد و، به بیان دیگر، خواننده‌ی متن فرانسوی دریافتی مشابه با خواننده‌ی متن فارسی داشته باشد. برای این کار لازم است که دنیای خیال شاعر را به‌خوبی بشناسیم تا بتوانیم روح تخیل و جهان‌بینی او را در اثرش به‌طور زنده دریابیم و زندگی کنیم. ما در این مقاله، بر اساس دسته‌بندی انواع ترجمه افیم اتکین که  در کتابش با عنوان هنری در بحران آمده، ترجمه فرانسوی شعر عطار را بررسی کرده‌ایم تا ضرورت «ترجمه-تفسیر» و یا «ترجمه-بازآفرینی» را در حوزه‌ی شعر عرفانی نشان دهیم. به باور نویسندگان این مقاله، نسخه‌ی ترجمه‌ی موزون و منظوم لیلی انور و نیز شیوه ترجمه وی ارزش تامل و تحلیل دارد.

    کلیدواژگان: عطار، اتکین، بازآفرینش، تفسیر، عرفان
  • شراره چاوشیان * صفحات 95-117

    طاهر جاعوط، شاعر، نویسنده و خبرنگار الجزایری، در نوشته‌هایش، از خشونتی که از زمان استعمار تا پسااستعمار در کشورش پابرجامانده، سخن می‌گوید. پرسشی مهم که با توجه به نوشته‌هایش مطرح می‌شود این است که اثری که به‌طور طبیعی چندصدا است، در بزنگاه واقعیت و خیال قرار دارد، حوزه‌ها، زبان‌ها و اصطلاح‌های (کتبی و شفاهی) گوناگون را دربر می‌گیرد، تا چه اندازه از مشکلات خشونت، هویت، بینافرهنگی و زبانی پرده برمی‌دارد و هم‌زمان مخاطب را نیز جذب می کند. برای رسیدن به جمع‌بندی درباره‌ی ترسیم و نمایش خشونت در مجموعه آثار جاعوط، عمدتا به سه اثر او  داروغه ها، مصادره شده، آخرین تابستان خرد، که در محدوده ی رمان و در رفت و آمد میان واقعیت و خیال هستند پرداخته‌ایم. با تکیه بر تحلیل گفتمان در رمان های مذکور به این نتیجه خواهیم رسید که جاعوط با برقراری پیوند میان محتوا و شکل خشونتی که الجزایر را به لرزه درآورده را نشان می دهد.

    کلیدواژگان: آخرین تابستان خرد، جاعوط، خشونت، داروغه ها، مصادره شده
  • پویا استادپور*، ناهید شاهوردیانی صفحات 119-140

    رهیافت‌های ‌های اخیر در نشانه‌معناشناسی، تحلیل‌هایی را ارایه می‌دهد که بیشتر بر زمینه و بافت متن مبتنی است تا صرف متن. در همین راستا، نشانه‌معناشناسی پا را فراتر از قلمرو زبان و روانشناسی می‌گذارد و برای تحلیل نشانه‌های روایی، از مبانی معرفت‌شناختی نیز بهره می‌جوید. ما با علم به این مسیله، ابژه کنشگری را بررسی می‌کنیم که بر حالات بیان روایی تاثیر می‌گذارد تا آنها را تغییر داده و حوزه تفسیر آن را بسط دهیم. در نتیجه، در پی آن هستیم تا از دریچه نشانه‌شناسی احساسات، نمود رنج و آسیب را در متون روایی حوزه جنگ شرح و ترسیم کنیم. در همین راستا، با نقل چهار متن روایی از رمان‌هایÉcoutez nos défaites  اثر لوران گوده و Check-point اثر ژان کریستف روفن، تلاش می‌کنیم احساسات شخصیت‌هایی را که قربانی حوادث شده‌اند، عمیق‌تر شرح دهیم، و به این منظور، از آثارگریمس، فونتنی و اکو به عنوان چارچوب نظری تحقیق خود استفاده خواهیم کرد.

    کلیدواژگان: نشانه شناسی احساسات، رنج، جنگ، آسیب، روایت
  • نادیا رجدال * عمر عمودن صفحات 141-167

    این مقاله آموزش/یادگیری زبان فرانسه به غیرفرانسه زبانان به‌مثابه‌ی  مهارت و بخشی از یک منطق اقدامی است. با توجه به فقدان یک روش تدریس مشخص در اتحادیه‌‌ی اروپا برای زبان‌ها (CEFR)، باید تاکید کنیم مهارت برقراری ارتباط کلامی وابسته به تسلط سبک‌های گفتمان است، زیرا ارتباط افراد جامعه از طریق انواع متن صورت می‌گیرد. در این پژوهش، نخست نشان داده‌ایم که چگونه ژانرهای گفتمان می‌توانند به‌عنوان راهنمای عملی در کلاس فرانسه زبان خارجی به‌کار گرفته شوند و سپس درباره‌ی چگونگی انتقال ژانرهای گفتمان به کلاس زبان به‌بحث پرداخته‌ایم. سرانجام ،توصیه‌هایی درباره‌ی آموزش گزارش ارایه شده است.

    کلیدواژگان: چشم انداز کنش، انواع گفتمان، گزارش، توصیه های آموزشی
  • مولای یوسف سوسو * صفحات 169-199

    در این مقاله، ما روش‌ها و سبک های مصنوعات عاشقانه‌ای را که فلوبر در مادام بوواری، برای حل مشکل ناکافی‌بودن زبان و واقعیت به‌کار گرفته است، مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهیم. روش‌های نوشتاری در گفتار هماییس را بررسی می‌کنیم. این مطالعه با استفاده از روش ژنتیکی سیر تحولات فلوبر را از طریق ویرایش دست‌نوشته‌های مختلف او را نشان می‌دهد. با مطالعه‌ی سبک این نویسنده، سعی می‌کنیم به پیش‌نویس‌هایی بپردازیم که وی چگونه سخن می‌گوید و با چه ابزارهای سبکی آن را ارایه می دهد. هماییس شخصیت بسیار مهمی در رمان است زیرا او نمونه‌ی بیان ناقص است، چیزی که نویسنده را در جستجوی سبک بی‌نقص و در مبارزه با مشکل «دیگ ترک‌خورده» گیج می‌کند. او مردی است که، نه برای برقراری ارتباط، بلکه برای متاثرکردن صحبت می‌کند و، اگرچه تکراری و ناقص است، اما سخن او به‌دنبال بیان همه‌چیز است. از طریق شخصیت هماییس و با استفاده از کلمات وی، داستان‌نویس قصد دارد زبان تعبیه‌شده در حماقت انسان را منهدم کند.

    کلیدواژگان: حماقت، فلوبر، هماییس، گفتار، سبک
  • سارا طباطبایی*، آندیا عبایی صفحات 201-236

    نتونن آرتو از منتقدان سرسخت فرهنگ و تمدن غربی است. او از جامعه زمانه خود به‌ستوه آمده و به دنبال یافتن حقیقت در دل اسطوره‌های بنیادین و مکاتب باطنی است. او برای کشف راز معنویتی که از دست رفته می‌انگارد به اسطوره گرال علاقه‌مند می‌شود و جستجویی نمادین را برای ردیابی و تصاحب آن آغاز می‌کند. آرتو امیدوار است کشف این راز نه تنها گره از کلاف سردرگم زندگی‌اش که گویی دیگر راه به جایی نمی‌برد باز کند، بلکه راه رسیدن به تعبیری جدید از هنر را نیز به او نشان دهد. او در مسیر این اکتشاف به وضوح تحت تاثیر آرای رنه گنون، اندیشمند مطرح قرن خود در زمینه متافیزیک، سمبولیسم، باطنی‌گرایی و نقد دنیای مدرن است. تجزیه و تحلیل‌های متافیزیکی و کیهانی گنون از سمبل‌های آغازین و اسطوره‌های بنیادین، مسیر مکاشفه او را تا حد زیادی پیش رویش ترسیم می‌کند و به ما نیز کمک می‌کند تا در سایه‌ی این مباحث به بررسی ماهیت جستجوی گرال نزد آرتو بپردازیم. اما هدف این جستار فراتر از بررسی این ماهیت، پاسخ به این پرسش اصلی است که این هنرمند دیده‌ور و نویسنده‌ی عصیانگر ادبیات فرانسه چطور به نوبه‌ی خود به سیر تحول و روند پویش یک کهن افسانه‌ی فرهنگ غربی یا همان اسطوره‌ی گرال کمک کرده است.

    کلیدواژگان: اسطوره، گرال، باطنی گرایی، آنتونن آرتو، رنه گنون
  • الهام توانا *، اسفندیار اسفندی صفحات 237-260

    در سورفیکسیون (فراتخیل)، مفهوم و ژانر ادبی که توسط ریمون فدرمن ابداع‎ شد، آن‏چه در برخورد نخست توجه خواننده را به خود جلب ‏می‏کند جایگاه حقیقت است. به عبارت دیگر، از همان ابتدا ذهن مخاطب درگیر این پرسش می‏شود که اگر نویسنده در این نوع ادبی رخدادهای واقعی زندگی‏اش را تعریف ‏می‏کند، موضوع تخیل در اثرش که ویژگی‏های اتوبیوگرافی را نیز دارد چه ‏می‏شود؟ اگر نگارنده حقیقت زیسته‏اش را بیان ‏می‏کند، به چه دلیل بستری برگرفته از تخیل را برای بازنمایی آن برمی‏گزیند؟ آیا مساله‌ی حقیقتی دست‏کاری‏ یا بازسازی ‏شده یا حتی فراتر از آن بحث کتمان حقیقت در میان است؟ کتمانی که نویسنده کم‏وبیش به آن اذعان ‏دارد.  به ‏طورکلی، در حوزه‏ی آثار راجع به من نویسنده، حقیقت یکی از مشغله‏‌‏‏های ذهنی در خوانش انتقادی است که از قرن‏ها پیش آغازشده و بحث میان ولتر و روسو یکی از مثال‏های شناخته‏شده در این زمینه است. در پژوهش حاضر، قصد داریم فراتخیل و تخیل را از دید فدرمن بررسی کنیم و برای مطالعه‏ی بهتر فراتخیل و مفاهیمی چون واقعیت و تخیل نزد این نویسنده به دو اثرش با عناوین «هیس» و «بازی ورق» با تکیه بر جامعه‏شناسی متن از دیدگاه پی‌یر زیما خواهیم‏پرداخت.

    کلیدواژگان: سورفیکسیون (فراتخیل)، فیکسیون، ریمون فدرمن، حقیقت، واقعیت
  • ژیلبر ویلی تیو بابنا * صفحات 261-293

    این مقاله تعاملاتی را که در موقعیت مجادله آمیز قرار دارند در جایگاه پارازیت (سربار و وابسته) قرار داده، زیرا فاقد ویژگی های قراردادی و مرسوم هستند، با این همه از عباراتی جهت مقاصد راهبردی استفاده می کنند. به طور کلی، مقدمات شروع گفتگو از طریق اعتبارسنجی متقابل در همکاری فعالیت اجتماعی انجام می گیرد و برای خاتمه تعاملات داستانی روایت می شود. جملات آغازین و پایانی تعاملات را اگر تنها از بعد ساختاری بررسی کنیم لزوما به شناخت رفتار زبانی طرفین تعامل نمی انجامد. این مقاله نشان می دهد که چگونه شرکت‌کنندگان از عباراتی که پیشتر در زبان ساخته شده اند برای اهداف خود بهره می برند. در پایان این مقاله تعاملات مجادله آمیز در فیلم را بررسی می کند.

    کلیدواژگان: تعامل، فساد، شروع، پایان، استراتژی
  • گیلیو مرلن وکنگ انگنینتدم * صفحات 295-323

    پاراتوپی ادبی ما را به سوی جایگاه  اثر ادبی و رابطه‌ی نویسنده آن با ادبیات سوق می دهد. پاراتوپی بخشی از یک فرایند خلاق است. در نتیجه، خالق به‌صورت شخصی ظاهر می شود که جایی ندارد و باید از طریق این عدم امکان انتساب خود به یک مکان واقعی، قلمرو کار خود را بسازد. در این مقاله، ما به چستر هایمس و پیروان آفریقایی او،  به ویژه مونگو بتی، سیمون نجامی و بولیا بانگا خواهیم پرداخت. هایمس یک داستان‌نویس جنایی آمریکایی است. نویسندگان آفریقایی از او پیروی و رمان‌هایی در این ژانر تولید می‌کنند. پاراتوپی دوگانه‌ی مکانی و هویتی محرک واقعی در خلق ادبیات آنها بود. این مقاله نشان می‌دهد پاراتوپی تعلقی متناقض است که فرآیند آفرینش را امکان‌پذیر می‌کند. ما به این نتیجه می‌رسیم که آن را به‌مثابه‌ی اهرم آفرینش ادبی یا اصل محرک تولیدات ادبی از نظر Maingueneau  باید مطرح کرد.

    کلیدواژگان: آفرینش، سرگردانی، فضا، تبعید، هویت، مکان، پاراتوپی، سفر
  • طاهره زاهدی * صفحات 325-351

    از دیرباز، سفر یک واقعیت فرهنگی است که از طریق آن انسان به یک دانش نسبی درباره‌ی دیگران و خود دست می‌یابد. مسافر به مناظر، آداب و رسوم و معماری بیش از خود بومی‌ها علاقه نشان می‌دهد. ثمره‌ی سفر بین میل به بیان صحت و سقم واقعیت و جذابیت های تخیل که آن را تغییر می دهند در نوسان است زیرا می خواهد بازتابی از جهان باشد. مطالعات تصاویر یا ایماگولوژی، تلفیقی از تاریخ ادبی، سیاسی و روانشناختی مردم است. این مساله ما را به تحقیق درباره‌ی اثر پیر لوتی به نام مادام کریسانتم واداشت. هدف ما، ابتدا، دورنمای کلی از تصویرشناسی است. سپس، خواهیم دید که چگونه وی به راز و رمز ریشه‌های تاریخی ژاپنی‌ها و جنبه‌های روانشناختی از خلال رنگی  عاشقانه و شرح حال نفوذ می‌کند و در پایان بررسی می‌کنیم که آیا بین تصویری که این مسافر در سر می‌پرورانده و واقعیتی که با آن روبه‌رو شده فاصله‌ای وجود دارد.

    کلیدواژگان: پیر لوتی، مادام کریسانتم، ایماگولوژی، ژاپن، ازدواج
|
  • Yves GAMBIER* Pages 5-44

    Le monde globalisé et technologisé modifie les modes de communication et aussi le rôle et l’impact des traductions. Deux changements majeurs sont déjà à noter : la multimodalité des documents qui circulent et la traduction de ces documents qui exige de dépasser une vision uniquement linguistique des transferts. Nous nous proposons donc d’interroger :- l’évolution du texte qu’on pourrait dénommer verbal vers le texte multimodal et multimédial dans lequel oral et écrit interagissent (plutôt que d’être exclusifs l’un de l’autre) et dans lequel ces codes créent du sens avec d’autres signes sémiotiques ; - la traduction intersémiotique ou comment de multiples formes de matériau hybride défient aujourd’hui la traduction et les traducteurs, s’appuyant depuis si longtemps seulement sur des données verbales.La traduction audiovisuelle (TAV) est un exemple significatif de cette traduction intersémiotique, à la fois en termes de multiplicité des signes qui concourent au sens et en termes de fréquence d’usage dans notre quotidien. Après avoir donné un aperçu des différents types de TAV, nous esquisserons les tactiques en sous-titrage et les challenges actuels que ces types rencontrent, en particulier avec la digitalisation, ainsi que les interrogations qu’ils soulèvent vis-à-vis de certains concepts en traductologie. D’une manière générale, les médias au sens large reflètent et suscitent en même temps les changements en cours.

    Keywords: digitalisation, médias, multimodalité, tactiques en sous-titrage, texte, traduction audiovisuelle, traduction intersémiotique
  • Federico GUARIGLIA* Pages 45-74

    La contribution se concentre sur l'analyse de la survivance du matériel mythologique dans la littérature française des treizième et quatorzième siècles. Pour cette analyse, trois textes ont été choisis pour représenter autant de manières de comprendre la mythologie au Moyen Âge, en France et en Italie.   La première œuvre, le roman d'Hector et Herculés, met en évidence la modernisation des matériaux épiques, qui se déclinent selon les canons du roman et de la chanson de geste. Le roman d'Hector et Herculés présente in nuce le contact entre mythologie et religion chrétienne qui est bien explicité dans le second texte, le Huon d'Auvergne. La chanson de geste raconte les aventures du héros éponyme, qui est envoyé en enfer par Charles Martel. Son pèlerinage rappelle étroitement les aventures d'Ulysse et les héros des romans courtois. En outre, le Huon d'Auvergne associe étroitement la conception chrétienne à la survie du matériel mythologique. Un exemple en est donné par l'épisode des femmes diaboliques, qui ressemblent de près au règne de la Sibylle des Apennins.   Le dernier texte est l'Histoire Ancienne jusqu'à César, un récit historique qui part de la Genèse et raconte l'histoire de l'humanité jusqu'à l'époque romaine. Déjà dans sa structure, l'Histoire combine le texte sacré avec l'histoire, la mythologie avec les chroniques. De cette façon, les héros de la guerre de Troie peuvent à la fois invoquer leurs dieux pour la victoire de la guerre et se dire chrétiens.   À travers les trois exemples présentés, il sera montré comment le Moyen Âge a préservé la mythologie, en essayant à chaque fois de la proposer dans une perspective chrétienne.

    Keywords: Huon d’Auvergne, Herculés, Hector, mythologie, histoire ancienne, Religion, littérature française, Moyen Âge
  • Massoumeh AHMADI*, Safoura AJDARI Pages 75-93

    La grande richesse de l’imagination de ‘Attār et sa vision profondément mystique sur le monde, rend assez difficile la traduction de son œuvre Mantiq at-Tayr. Selon nous, dans le genre de la traduction des œuvres mystiques, l’essentiel est la transmission adéquate de « l’image-sens» de l’original dans la version traduite, pour que le lecteur de L2 (français) reçoive le même effet que le lecteur de L1 (persan). Pour ce faire, il faut bien connaître le monde imaginaire du poète et vivre avec lui l’esprit et la vision de son monde. Par la catégorisation traductologique d’Efim Etkind, présentée dans son ouvrage Un art en crise, nous avons révisé une traduction française de la poésie de ‘Attār pour aborder encore la question de la nécessité d’une «traduction-recréation» ou d’une «traduction-interprétation», lorsqu’il s’agit d’un domaine poético-mystique. La traduction versifiée et la manière traductive de Leili Anvar, traductrice de cette œuvre, nous paraît à revaloriser.

    Keywords: ‘Attār, Etkind, recréation, interprétation, mystique, poésie
  • Sharareh CHAVOSHIAN* Pages 95-117

    Tahar Djaout, auteur, poète et journaliste algérien, aborde dans ses écrits la violence qui persiste dans son pays dans la période allant de l’arrivée du Colonisateur à l’époque postcoloniale. Chez Djaout, la question qui se pose c'est que l'œuvre qui est naturellement polyphonique, à la croisée du fictif et factuel, d'une diversité de domaines, de langues et d'expressions (orale/écrite), à quel point pourrait éclaircir les problèmes de violence, d'identité, d'interculturel et de linguistique et à la fois attirer son interlocuteur. Pour pouvoir arriver à une synthèse de la mise en scène de la violence dans son œuvre, nous nous sommes essentiellement penchée sur trois de ses écrits : Les Vigiles, L'Exproprié et Le Dernier été de la raison qui se situent plutôt dans le cadre du roman, chevauchant entre le factuel et le fictif. En analysant les discours dans les romans précités, nous allons déduire qu’en associant le fond à la forme, Djaout parvient à montrer la violence qui secoue son pays.

    Keywords: Djaout, Le Dernier été de la raison, l'exproprié, Les Vigiles, violence
  • Pouya OSTADPOUR*, Nahid SHAHVERDIANI Pages 119-140

    Les recherches récentes en sémiotique proposent des analyses d’après le contexte plutôt que celles basées sur le texte. Ainsi, La sémiotique outrepasse le domaine du langage et de la psychologie pour s’appuyer sur les fondements épistémologiques afin d’analyser les signes narratifs. C’est en nous référant à ceci que nous examinons le sujet-actant qui agit sur les états des expressions narratives de façon à les modifier à élargir leur champ d’interprétation. Notre objectif est d’expliquer, dans les textes narratifs, le traitement de la souffrance et du traumatisme en contexte de guerre, par le biais de la sémiotique des passions. À cet effet, nous citons quatre passages narratifs, extraits d'Écoutez nos défaites de Laurent Gaudé et de Check-pointde Jean-Christophe Rufin, qui nous permettent de saisir en profondeur les sentiments des personnages victimes des événements, en ayant recours, en tant que cadre théorique de notre recherche, aux travaux de Greimas, de Fontanille et d'Eco.

    Keywords: sémiotique des passions, souffrance, guerre, trauma, Narration
  • Nadia REDJDAL*, Amar AMMOUDEN Pages 141-167

    Cette contribution porte sur l’enseignement/apprentissage du français langue étrangère (FLE) défini en termes de « compétences » et s’inscrivant dans une logique actionnelle. L’absence d’une méthodologie d’enseignement particulière dans le Cadre Européen Commun de Référence pour les Langues (CECRL) nous laisse mettre en avant que la compétence à communiquer langagièrement est inhérente à la maîtrise de genres de discours. Nous allons d’abord démontrer comment les genres de discours peuvent servir d’orientation pratique pour la mise en œuvre de la perspective actionnelle en classe de FLE pour ensuite aborder la manière de transposer les genres de discours en classe de langue. Enfin, nous allons proposer une séquence didactique portant sur le genre du reportage.

    Keywords: perspective actionnelle, genres de discours, reportage, modèle didactique, séquence didactique
  • Moulay Youssef SOUSSOU* Pages 169-199

    Dans cet article nous analysons les procédés stylistiques et les artifices romanesques employés par Flaubert dans Madame Bovary afin de résoudre le problème de l’inadéquation du langage et du réel. Nous étudions ces techniques d’écriture dans la parole d’Homais. L’apport de cette étude réside dans l’application de la méthode génétique qui permet de suivre l’évolution de l’écriture de Flaubert à travers les différents états rédactionnels des manuscrits. En étudiant le style de cet écrivain à l’état naissant, nous essayons de puiser dans les brouillons comment il représente cette parole et avec quels procédés stylistiques. Homais est un personnage très important dans le roman car il incarne la parole défectueuse, celle qui trouble l’écrivain dans sa quête du style parfait et dans sa lutte contre le problème du « chaudron fêlé ». C’est un homme qui parle non pour communiquer mais pour émouvoir et quoique redondante et incomplète, sa parole cherche à tout dire. A travers le personnage d’Homais et employant ses mots, le romancier vise à subvertir le langage incrusté dans la Bêtise humaine.

    Keywords: bêtise, Flaubert, Homais, parole, Style, langage
  • Sara TABATABAEI *, Andia ABAI Pages 201-236

    L’œuvre d’Antonin Artaud est imprégnée d’une défiance à l’égard de la culture occidentale. Il a besoin de se distancier de la société de son temps et de puiser sa propre vérité dans un mythe fondateur qui pourrait récupérer le défaut de son mythe individuel et lui permettrait d’accéder à une nouvelle forme d’expression artistique. Ainsi est-il amené à s’intéresser au Mythe du Graal et à rechercher dans un passé lointain, les traces d’une spiritualité éclipsée. Il a été visiblement intéressé par les thèses de René Guénon, une des figures incontestables de l’histoire intellectuelle du XXe siècle dont les livres ont trait à la métaphysique, au symbolisme, à l'ésotérisme et à la critique du monde moderne, chez qui il a trouvé une explicitation métaphysique de la doctrine du Graal et une explication cosmologique des symboles de primordialité qui l’intéressaient. Des éléments qui ont jalonné le cheminement de sa quête et qui vont nous servir de fil conducteur pour étudier la question de la quête du Graal chez Artaud, en la mettant en écho avec les idées de Guénon, mais surtout pour comprendre comment il a contribué à son tour à l’ordre de l’évolution de ce mythe fondateur de l’histoire de l’Occident.

    Keywords: mythe, graal, ésotérisme, Antonin Artaud, René Guénon
  • Elham TAVANA*, Esfandiar ESFANDI Pages 237-260

    Dans la surfiction, genre littéraire inventé par Raymond Federman, ce qui au premier abord attire l’attention est la place qu’y occupe la vérité. Si l’on considère qu’un « surfictionneur » raconte les événements réels de sa vie, qu’en est-il alors du statut de la fiction dans son texte, de la place consacrée à la fiction dans ce projet à caractères autobiographiques ? S’il dit la vérité de son vécu, pourquoi le surfictionneur choisit-il un cadre fictionnel pour la raconter ? Ou plutôt, s’agira-t-il alors d’une vérité manipulée, reformulée voire d’un mensonge plus ou moins assumé ? En général, dans le domaine de l’écriture du moi, la question de la vérité est l’une des préoccupations de la lecture critique. Et cela a commencé depuis bien des siècles. Le débat entre Voltaire et Rousseau est l’un des exemples connus à ce propos. Ici, c’est la surfiction qui sera abordée et partant, la fiction federmanienne. Afin de mieux étudier la surfiction et les notions comme fiction et réalité chez cet auteur, nous nous référerons à deux de ses œuvres, Chut et Quitte ou double, en nous appuyant également sur la sociologie du texte de Pierre V. Zima.

    Keywords: surfiction, Fiction, Raymond Federman, vérité, réalité
  • Recherche originale* Pages 261-293

    < p>Cette contribution accorde un statut « parasite » aux interactions en situation de corruption (ISC) étant donné qu’elles n’ont pas un caractère conventionnel. Toutefois, elle postule que celles-ci utilisent les séquences encadrantes à des fins stratégiques. D’une manière générale, les rituels conversationnels d’ouverture instituent, par le truchement de la validation interlocutoire, la collaboration dans les activités sociales. Ceux qui renvoient à la clôture favorisent l’établissement d’une histoire conversationnelle entre les participants. Or, envisager l’étude des séquences d’ouverture et de clôture dans une perspective strictement structurelle n’avancera pas nécessairement la connaissance du comportement langagier des participants engagés dans les ISC. Partant de ce constat, l’article se donne pour tâche de mettre en exergue la façon dont les participants utilisent les formules figées de la langue pour servir leur but corruptif. Pour finir, il se focalise sur les enjeux de la ritualisation dans les représentations filmiques des interactions en situation de corruption.

    Keywords: Interaction, Corruption, ouverture, clôture, stratégie
  • Guilioh Merlain VOKENG NGNINTEDEM* Pages 295-323

    La paratopie littéraire conduit à s’interroger sur le statut même de l’œuvre littéraire et sur la relation de son auteur à la littérature. La paratopie s’intègre à un processus créateur. De ce fait, le créateur apparaît comme quelqu’un qui n’a pas de lieu et qui doit construire le territoire de son œuvre à travers cette impossibilité de s’assigner une véritable place. Nous nous intéresserons, dans la présente réflexion, à Chester Himes et à ses continuateurs africains notamment Mongo Beti, Simon Njami et Bolya Baenga. Himes est un écrivain américain de romans policiers. Il a inspiré ces écrivains africains qui l’ont suivi pour produire à leur tour des romans dans ce genre. Leur double paratopie spatiale et identitaire a été un véritable stimulus dans leur création littéraire. Cet article vise à montrer que la paratopie est une appartenance paradoxale qui rend possible tout processus de création. Nous arrivons à la conclusion qu’elle est posée comme le levier même de la création littéraire ou si l’on veut comme le principe moteur des productions littéraires selon Maingueneau.

    Keywords: Création, errance, espace, Exil, Identité, Lieu, Paratopie, voyage
  • Tahere ZAHEDI* Pages 325-351

    Traditionnellement, le voyage est un fait culturel par lequel l’homme acquiert une certaine connaissance d’autrui et celle de lui-même. Le voyageur s’intéresse aux paysages, aux coutumes et aux architectures plus que le peuple autochtone lui-même. Le fruit du voyage est tiraillé entre le désir d’authenticité, parce qu’il veut être reflet du monde, et les séductions de la fiction qui le changent.   Les études des images ou l’imagologie, sont un amalgame de l’histoire littéraire, politique et psychologique des peuples. Cette préoccupation nous a amenés à travailler sur Madame Chrysanthème de Pierre Loti. Concernant notre objectif, d’abord, on donnera un panorama général sur l’imagologie. Ensuite, on va voir comment Loti va percer le mystère des origines de l’histoire des Japonais et l’exotisme psychologique à travers une couleur amoureuse et autobiographique. Finalement, nous essayerons de démontrer s’il y a une distance entre l’image pressentie dans la tête du voyageur et la réalité ressentie par celui-ci.

    Keywords: Pierre Loti, Madame Chrysanthème, imagologie, Japon, mariage