فهرست مطالب

دولت پژوهی ایران معاصر - سال ششم شماره 4 (زمستان 1399)

نشریه دولت پژوهی ایران معاصر
سال ششم شماره 4 (زمستان 1399)

  • تاریخ انتشار: 1400/05/20
  • تعداد عناوین: 6
|
  • ریحانه عالم*، مرجان بدیعی صفحات 11-39
    سیاست فرهنگی منابع و سنتهایی دارد که در فرهنگ و تاریخ گذشته ریشه دارد؛ اما سیاست فرهنگی به معنای ورود دولت و سازمانهای عمومی و رسمی برای سیاستگذاری در فرهنگ و برنامه ریزی کردن، مفهومی مدرن است. عواملی چون ایجاد هویت ملی و ملت سازی دلیل اولیه روی آوردن به سیاستگذاری برای فرهنگ بوده است. این پژوهش که با روش توصیفی تحلیلی انجام گرفته، واکاوی دلایل عدم موفقیت حیطه سیاستگذاری فرهنگی جمهوری اسلامی را مد نظر قرار داده و به دنبال رصد و آسیب شناسی سیاست فرهنگی کشور است.علاوه بر این به سبب رتبه ویژه مقوله هویت ملی بین موضوعات مختلف سیاست فرهنگی جامعه و اعتقاد متخصصان بر اهمیت آن در مانایی حکومت، این پژوهش شناسایی جایگاه هویت ملی در سیاست فرهنگی را نیز در دستور کار خود قرار داده است. واقعیتهای تاریخی نشان می دهد که هویت‎سازی ملی، فرایندی همیشگی و ناتمام است و نباید تصور شود که وقتی ملتی شکل گرفت به خودی خود تداوم می‎یابد و به هیچ تلاش و سازوکار پشتیبانی کننده‎ای نیاز ندارد؛ بلکه برعکس ملت و روح ملت بودگی در معرض فراز و فرود و چالشهای جدی قرار دارد و لازم است هویت ملی با کاربست سیاستهای فرهنگی، همیشه مراقبت و بازتولید شود.
    کلیدواژگان: فرهنگ، سیاست فرهنگی، آسیب شناسی، هویت ملی، جمهوری اسلامی
  • علیرضا زرگر*، حدیث اقبال، همت الله شمولی صفحات 41-55
    در این پژوهش به بررسی موضوع نفوذ فرهنگی در آرای مقام معظم رهبری و راهکارهای ایشان پرداخته شده است. این تحقیق از انواع تحقیقات کیفی است. روش جمع آوری داده ها اسنادی است و برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل محتوای کیفی و مراجعه به خبرگان استفاده شده است. پس از طرح چارچوب نظری، جمع آوری و تحلیل بیانات مقام معظم رهبری در موضوع نفوذ فرهنگی، مولفه های مربوط به اهداف نفوذ، شیوه های نفوذ، ابزارهای نفوذ و نتایج نفوذ امشخص شد. سپس متن بیانات و «مولفه های» مربوط به راهکارهای ایشان، که پس از تحلیل محتوا و شناسه گذاری مشخص شده بود در اختیار خبرگان قرار گرفت تا موافقت یا عدم موافقت خود را با آن مولفه ها و هم چنین ترتیب اولویت آن اعلام کنند. در زمینه راهکارها نیز نتایج شامل تعمیق مبانی فکری و بازدارندگی اعتقادی، حضور فعال در فضای مجازی، تقویت فرهنگ ملی و تدوین نقشه پیشرفت ایرانی اسلامی، احساس مسئولیت برای ایجاد تمدن نوین اسلامی، شناخت لوازم و موانع فعالیتهای فرهنگی در کشور و تقویت بصیرت خواص است.
    کلیدواژگان: نفوذ فرهنگی، چالشها، راهکارها، مقابله، رهبری
  • صادق پناهی نسب*، منصور طبیعی، محمدناصر پاکنژاد، سید مصیب سعیدی صفحات 57-77

    تسخیر سفارت امریکا که بعد از انقلاب 57 از آن به عنوان انقلاب دوم یاد شده در تاریخ انقلاب اسلامی ایران رویدادی مهم و قابل تامل است. هرچند مقالات و کتابهای متعددی در این زمینه نوشته شده اند اما این حرکت خودجوش دانشجویی به ندرت از دیدگاه نظریه های جنبش اجتماعی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. از این رو در این مقاله کوشیده ایم تا با استفاده از نظریه رفتار جمعی اسملسر به تحلیلی جامعه شناختی از تسخیر سفارت امریکا در ایران دست یابیم. برای ارزیابی نظریه مذکور از وقایع تاریخی ، چگونگی رویارویی و نفوذ امریکا در ایران استفاده کردیم. و از این طریق به تحلیل و بررسی جنبش دانشجویان به منظور تسخیر سفارت بر مبنای نظریه اسملسر پرداختیم. بر این اساس می توان گفت که زمینه های ساختاری (کودتای 28 مرداد، تاسیس ساواک و انقلاب اسلامی ایران)، فشارهای ساختاری (حمایت از تجزیه طلبان)، گسترش باورهای تعمیم یافته (پیام امام خمینی(ره) به مناسبت 13 آبان 56 و 43 و اشاره به خیانت ها و باورهای بعد از انقلاب از سوی امریکا)، عوامل شتاب دهنده (دیدار رییس دولت موقت با نماینده امریکا و پذیرفتن شاه توسط امریکا) و بسیج مشارکت کنندگان (حمایت از موضع گیری امام خمینی(ره)) به بروز جنبش دانشجویی و تسخیر سفارت توسط دانشجویان منجر شد. روش مورد استفاده در این پژوهش، کیفی و از نوع پژوهش بندی و تاریخی است.

    کلیدواژگان: جنبش دانشجویی، امام خمینی(ره)، رفتارجمعی، تسخیر سفارت امریکا
  • محمود حدادیان*، حبیب الله عباسی صفحات 79-99
    خاطره نویسی یکی از انواع ادبی و شکلی از نوشتار است که در آن نویسنده، خاطرات خود یعنی صحنه ها یا وقایعی را که در زندگی اش روی داده و در آنها نقش داشته یا شاهدشان بوده، بازگو می کند. با توجه اینکه اتکای خاطره، به ذهن نویسنده آن است، نویسنده با زاویه دید خود با حوادث روبه رو شده و با گذشت زمان، آنها را در ذهن انباشته است و هنگام نوشتن نیز با تکیه بر توانایی نوشتاری و هنری خود آنها را بازآفرینی می کند. همین متغیرها است که می تواند خاطره را در فرایند دگردیسی، از روایت ساده یک حادثه تاریخی به اثر ادبی خواندنی و ماندگار تبدیل کند. با شروع جنگ هشت ساله رژیم صدام علیه ایران، بسیاری از رزمندگان ایرانی به نوشتن خاطرات و یادداشتهای روزانه اقدام کردند. وسعت و عظمت جنگ تحمیلی باعث شد این خاطرات و یادداشتها، ضمن بیان احساسات و افکار آنان در حکم مستندات تاریخی، برای تبیین واقعیتهای جنگ و نیز خلق داستان مورد استفاده قرار گیرد. رمزگشایی از فرایند دگردیسی خاطره به داستان در ادبیات پایداری، مسئله ای است که تحقیق و پژوهش در آن، ضمن تدوین و تعریف اصول و قواعد دگردیسی خاطره به داستان، زمینه ساز موفقیت هرچه بیشتر نویسندگان برای خلق اینگونه آثار خواهد بود؛ لذا در این پژوهش دگردیسی خاطره به رمان را با تکیه بر رمان «آتش به اختیار» نوشته محمدرضا بایرامی مورد واکاوی قرار داده ایم. نتایج پژوهش نشان می دهد آتش به اختیار دارای شاخصه هایی  همچون گفتگو، صحنه آرایی، حرکت در زمان، جریان سیال ذهن و... است که توانسته این اثر برخاسته از خاطره را به متنی ادبی تبدیل کند و به آن ماهیت ادبی داستانی ببخشد.
    کلیدواژگان: رمان، خاطره، دگردیسی، ادبیات دفاع مقدس، گونه
  • سهراب مقدمی شهیدانی* صفحات 101-113
    در مقام تزاحم مصالح و منافع سیاسی با مسئله پایبندی به صداقت، مبانی سیاسی مختلف می تواند نسخه های متفاوت ارایه کند؛ در برخی مبانی فکری، در صورت تزاحم صداقت با منافع ملی و مصالح عمومی، تجویز دروغ، عادی و بلکه ضروری تلقی می شود؛ اما در برخی مبانی، دروغ و خدعه و نیرنگ منافی با سعادت اخروی و سیاست الهی تصویر می شود؛ حتی در صورت تزاحم ممنوع شمرده می شود. طبعا کاربست تقیه، توریه و خدعه، در مقام رویارویی با دشمن را، که در برخی متون دینی نیز شواهدی بر جواز کاربست آن به چشم می خورد، نمی توان نقطه نقض این دیدگاه برشمرد و باید آن را جزو استثنایات خلاف قاعده بشماریم یا تخصصا از موضوع بحث خارج کنیم. مطالعه سیره سیاسی و اظهار نظرهای امام در در برهه های مختلف نهضت نشان می دهد که مراعات صداقت و حرکت بر مدار امانت و درستی، اصل ثابت در زندگی و شخصیت ایشان بوده و در هیچ یک از مقاطع خطیر به دلیل منافع و مصالح از این اصل دست بر نداشته است.
    کلیدواژگان: امام خمینی، انقلاب اسلامی، سیره سیاسی، صداقت سیاسی، اخلاق کاربردی
  • صادق رحیمی کیا*، سید جواد موسوی صفحات 115-137
    در آغاز انقلاب اسلامی، نیاز مهم و اساسی این بود که حکومت برای حفظ استقلال انقلاب و حفاظت از آن باید از  پشتوانه های قوی انقلابی و اسلامی برخوردار شود؛ چرا که هر زمانی که انقلابی رخ می دهد امکان شکست و یا منحرف شدن آن از اصل واقعی و حقیقی خود وجود دارد؛ بنابراین انقلاب اسلامی برای بهره مندی از این پشتوانه ها، باید درصدد جلب حمایت گروه های مردمی بر می آمد و این زمانی اتفاق می افتاد که مردم با ماهیت و اهداف اصلی انقلاب آشنا شوند، تا از این طریق بتوانند در مسیر اسلامی خود حرکت کنند و آنچه را که لازمه حکومت بود در جامعه ایفا کنند. مقاله ضمن بررسی تکیه گاه های انقلاب و پیروزی انقلاب، مدعی است برای پی بردن دقیق و منطقی به آن عوامل باید به گذشته هر کدام از آنها رجوع کرد و آنها را مورد بررسی و واکاوی قرار داد تا از این طریق استدلال منطقی ارایه کرد.
    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی ایران، پهلوی، روحانیت، قوای نظامی، نیروی مردمی
|
  • Reihaneh Alam *, Marjan Badie Pages 11-39
    Cultural policy contains resources and traditions rooted in the past culture and history. However, modern cultural policy refers to the contribution of the government and the public and official organizations into cultural policy making. Primarily the emergence of national identity and nationalization made policymakers to make policies for culture. This descriptive-analytical study is intended to identify the causes of the failure of the cultural policy of the Islamic Republic of Iran and aims at monitoring and studying the deficiencies of the country's cultural policy. Moreover, due to the special rank of national identity, among various concerns of cultural policy, and the experts’ emphasis on its important role in the survival of the governments, this study also considers the identification of the position of national identity in cultural policy. Historical studies reveal that creating national identity is a continuous and incomplete process, and that it should never be assumed that when a nation is formed, it can remain on its own without the need to any supportive efforts or mechanisms. On the contrary, the identity of a nation and the spirit of nationality are exposed to serious ups and downs and challenges, and it is necessary that the national identity of a nation be always cared for and reproduced by applying cultural policies.
    Keywords: culture, cultural policy, pathology, national identity, Islamic republic of Iran
  • Ali Reza Zargar *, Hadis Eghbal, Hematollah Shamouli Pages 41-55
    This research is intended to investigate the issue of cultural influence in the view of the Supreme Leader and his solutions for it. This is a qualitative research whose data collection contains documentary method, and whose data analysis is carried out by qualitative content analysis and experts’ views. Having designed the theoretical framework, the researchers collected and analyzed the Supreme Leader's statements on the issue of cultural influence. The components encompassed the goals of influence, methods of influence, means of influence and the outcomes of influence. Then, the text of the statements as well as the components relating to their solutions, which had already been identified by content analysis, were offered to the experts to declare their agreement or disagreement and their order of priority. The solutions included enrichment of the intellectual bases, ideological protection, active presence in cyberspace, promoting national culture, compiling a map of Iranian-Islamic progress, feeling responsibility for creating a new Islamic civilization, identifying the instruments and obstacles of cultural activities in the country.
    Keywords: cultural influence, Challenges, solutions, encountering, Leadership
  • Sadegh Panahinasab *, Mansor Tabiei, Mohammadnaser Paknejad, Mosaeib Saeedi Pages 57-77

    Capturing the US embassy, known as the Second Revolution, after the 1957 Revolution of Iran is an important and remarkable event in the history of the Islamic Revolution of Iran. Although a great number of essays and books have been written regarding the issue, this self-reliant student movement has rarely been dealt with from a social movement perspective. Hence, this research is intended to perform a sociological analysis of the capture of the US Embassy in Iran using Smelser's theory of collective behavior. For the evaluation of this theory using historical events, the ways of the United States confrontation with Iran and its influence are investigated. In this way, the researchers analyzed the student movement in capturing the embassy based on Smelser's theory. Accordingly, it can be concluded that the structural contexts (coup d’état of 28 August, (establishment of SAVAK and confrontation with the Islamic Revolution of Iran), structural pressures (supporting separatists), extension of popular beliefs (Imam Khomeini's message on 4 November, 1977 and 1964, and America’s betrayals against Post-revolutionary beliefs), accelerating factors (meeting of the temporary prime minister with the US representative and the admitting Shah by the US), and mobilization of participants (supporting Imam Khomeini's stance) led to the student movement and capturing of the embassy by the students. This is a qualitative research following historical method.

    Keywords: Student movement, Imam Khomeini, Social behaviorism, capturing the US embassy, America
  • Mahmood Haddadian *, Habiboallah Abbaci Pages 79-99
    Diary is a literary genre including the memories of the scenes or events of the writer’s life experiences where he/she has been present and has played a role or has just witnessed them. Given the fact that memories depend on writers’ mind, and they encounter events from their own perspective and, over time, they are accumulated in their minds, the writers recreate them while writing, relying on their writing skills and artistic talent. Employing these variables, the writers transform their memories from simple anecdotes of historical events into a pleasing and everlasting literary work. With the outbreak of Saddam's eight-year war against Iran, many Iranian combatants began writing diaries and notes. While expressing the feelings and thoughts of the combatants, these memoirs and notes were regarded as historical documents of the vast dimensions and greatness of the imposed war, to be applied to explain the realities of the war and also to create stories. Decoding the process of memory-to-story transformation in resistance literature contains the issue by which researches, while formulating and defining the principles and rules of memory-to-story transformation, can pave the way for more writers to create such works. Hence, this research is aimed at analyzing the metamorphosis of memory into a novel focusing on the novel "Atash be Ekhtiar" (Fire at Will) written by Mohammad Reza Bayrami. The results showed that this novel contains features such as dialogue, staging, movement in time, fluent flow of the mind, etc. which has turned this work of memory into a literary text and has given it a literary-fictional nature.
    Keywords: Novel, memory, transformation, the Holy Defense literature, genre
  • Sohrab Moghadami * Pages 101-113
    Different political schools can offer various remarks regarding the position of conflict between political interests and adherence to honesty. If honesty conflicts with national interests and public welfares, lying is considered normal, and even necessary according to some ideologies. However, in some schools, lying, deceptions and playing tricks are contrary to the prosperity in the hereafter and in the divine strategy, and are forbidden even in cases of conflict. Naturally, resorting to “Taghiyyeh”, “Toorieh”, and playing tricks in the time of confrontation with the enemy, which are recommended in some religious texts as permissible deeds, cannot be considered as a violation of this decree; rather, it should be considered as an exception to the rule or must be withdrawn from the subject. The study of Imam Khomeini’s political life and his views in different circumstances of the movement shows that commitment to honesty and moving on the path of trustworthiness and righteousness were permanent principles in his life and personality. He never neglected these principles in any of the critical cases because of his interest or expedience.
    Keywords: Imam Khomeini, Islamic Revolution, political life, political honesty, Applied Ethics
  • Sadegh Rahami *, Seed Javad Mousavi Pages 115-137
    With the beginning of the Islamic Revolution, the important and basic need of the government was to have strong revolutionary and Islamic support to maintain the independence of the revolution and to protect it, because whenever a revolution takes place, it may be defeated or deviated from its principles. Hence, for the Islamic revolution of Iran to take advantage from this support, it had to acquire an adequate level of support from popular groups, and it was possible only when people were introduced to the nature and the main the goals of the revolution. In this way, it could move in its Islamic path and acquire what the government needed in the society. Investigating the role of the elements of the victory of the revolution, this research hypothesizes that for understanding the factors accurately and logically, one should review the history of each of them, and analyze them in order to provide a logical argument.
    Keywords: The Islamic Revolution of Iran, Pahlavi, Rouhaniat (clergy), Military forces, people’s forces