فهرست مطالب

علوم گیاهان زراعی ایران - سال پنجاه و دوم شماره 1 (بهار 1400)
  • سال پنجاه و دوم شماره 1 (بهار 1400)
  • تاریخ انتشار: 1400/03/27
  • تعداد عناوین: 17
|
  • مریم چاله کائی، علیرضا عباسی*، صدیقه یوسفی، داوود داداشی صفحات 1-11

    اسیدی شدن دیواره سلولی معتبرترین علت توسعه پذیری سریع سلول ها است. اکسپنسین ها نوعی پروتئین سست کننده دیواره سلولی هستند که به واسطه تغییرات pH، قادربه انبساط دیواره سلولی می باشند. در این تحقیق ژن AtEXPB2 با استفاده از روش تراریختی برگی توتون، به این گیاه منتقل شد. گیاهان حاصل از باززایی روی محیط انتخابی (دارای کانامایسین) گزینش و به گلخانه منتقل شدند. برای اثبات تراریختی گیاهان، استخراج DNA انجام و با استفاده از آغازگرهای اختصاصی طراحی شده ژن AtEXPB2 آزمایش PCR انجام شد. سپس از گیاهان کشت شده در گلخانه بذرگیری شد و از سه لاین تراریخت در ادامه کار استفاده شد. این بذور در روی محیط کشت انتخابی حاوی کانامایسین کشت شدند و تنها گیاهچه های تراریخت قادر به ادامه رشد در این محیط بودند. سپس گروهی از این گیاهان تراریخت به گلخانه و گروهی به منظور بررسی صفات مورفولوژیکی ریشه به گلدان های حاوی محلول غذایی هوگلند منقل شدند. بررسی ها نشان داد که در اکثر صفات موردمطالعه، گیاهان تراریخت دارای اندام های بزرگ تری هستند. برای نمونه افزایش تعداد کپسول، وزن کل بذرها، وزن تر ریشه و غیره مشاهده شد که نقش این ژن را به عنوان تنظیم کننده رشد عمومی برای حصول گیاهان تراریخت با اندام بزرگ تر و همچنین متحمل به تنش هایی از قبیل شوری و خشکی پیشنهاد می کند

    کلیدواژگان: اکسپنسین، بسط دیواره سلولی، توتون، گیاهان تراریخت، AtEXPB2
  • اثر تنش شوری بر توزیع یونی و برخی ویژگی های فیزیولوژیک و بیوشیمیایی ارقام گندم
    کاظم پوستینی*، زهره دیانت مهارلویی، علیرضا عباسی صفحه 4

    مطالعه حاضر با هدف بررسی واکنش ارقام گندم به تنش شوری از نظر صفات فیزیولوژیک و بیوشیمیایی و درک بهتر ساز و کارهای تحمل به تنش شوری و دستیابی به منابع ژنتیکی مطلوب انجام گرفت. آزمایش بر روی 5 رقم گندم و دو سطح شوری (شاهد و 16 دسی زیمنس بر متر) به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به اجرا درآمد. نتایج نشان داد تنش شوری سبب کاهش معنی دار وزن اندام هوایی و ریشه گیاه، غلظت پتاسیم و نسبت پتاسیم به سدیم ارقام مختلف گندم گردید و این کاهش در سطوح بالاتر تنش شوری، شدیدتر بود. میزان سدیم گیاه در نتیجه تنش شوری افزایش یافت به طوریکه همبستگی منفی و معنی داری بین ماده خشک شاخساره و غلظت یون سدیم بخش هوایی (886/0-) وجود داشت. علاوه بر این ارقام متحمل در مقایسه با ارقام حساس با بالا نگه داشتن نسبت پتاسیم به سدیم در شاخساره و ریشه عملکرد مناسب تری را در شرایط تنش شوری از خود نشان دادند، چنانچه نسبت پتاسیم به سدیم همبستگی مثبت و معنی داری (798/0) را با ماده خشک شاخساره ارقام نشان داد. ارقام متحمل شامل شعله و اروند سدیم کم تری را به بافت های بالایی خود انتقال دادند و ارقام حساس اترک و گلستان میزان سدیم بیشتری در بافت های خود داشتند. غلظت یون پتاسیم اندام های هوایی همبستگی مثبت و معنی داری (842/0) با ماده خشک شاخساره داشت. با توجه به همبستگی منفی و معنی دار بین غلظت سدیم و کلروفیل (927/0-) می توان گفت متابولیسم گیاه تحت تاثیر تنش شوری قرار می گیرد.

    کلیدواژگان: گندم، تنش اسمزی، توزیع یونی
  • علیرضا خداشناس* صفحات 13-23
    منابع محدود آب زیرزمینی، تامین کننده قسمت عمده ای از آب مورد نیاز بخش کشاورزی استان خراسان رضوی است و تراز منفی در بهره برداری از این منابع، تداوم فعالیت این بخش را به مخاطره انداخته است. به منظور دستیابی به رویکردی برای کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی استان، آزمایش هایی طی چهار سال (سال های زراعی 1393-1389) روی محصول جو در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی انجام شد. آزمایش های تکراردار به صورت کرت های یک بار خردشده و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به اجرا درآمد؛ به گونه ای که  تاریخ های کشت به عنوان کرت های اصلی و تنوعی از ارقام جو بهاره و زمستانه شامل ارقام یوسف، نیک، گوهران، کویر، ریحان003، لوت، بهمن و لاین شماره17، کرت های فرعی بودند. میانگین عملکرد دانه در تاریخ کشت نخست سال دوم (7/12/1390) و کشت انتظار در سال های سوم (20/9/1391) و چهارم (25/10/1392) آزمایش به ترتیب 4734، 3199 و 4018 کیلوگرم در هکتار بود که در مقایسه با میانگین عملکرد دانه کشت پاییزه (شاهد) سال سوم (4735 کیلوگرم در هکتار) به ترتیب صفر، 4/32 و 1/15 درصد کاهش یافت، در حالی که سه نوبت آبیاری پاییزه (معادل 50 درصد کاهش در آبیاری) از چرخه تولید حذف شد. نتایج نشان داد که با کوتاه شدن طول دوره رشد، عملکرد و اجزای عملکرد جو تحت تاثیر قرار گرفت و به طور نسبی کاهش یافت اما برای برخی از تاریخ های کشت و ارقام بهاره جو، پتانسیل تولید دانه قابل قبول بود و بر این مبنا، امکان کاهش فصل رشد جو و حذف آبیاری های پاییزه وجود دارد و توصیه می شود. بر مبنای نتایج آزمایش ها، انتخاب مطلوب برای زمان کشت جو با حذف آبیاری های پاییزه، کشت انتظاری است اما این دامنه می تواند تا اول اسفندماه نیز ادامه یابد؛ گرچه توصیه همان تاریخ کشت انتظاری است. در این رابطه، انتخاب ارقام مناسب جو (ارقام سازگار بهاره نظیر گوهران، نیک و یوسف)، اولویت بعدی برای تضمین موفقیت تولید خواهد بود.
    کلیدواژگان: آب، پایداری تولید، جو، فصل رشد، کشت انتظاری
  • آذر محمدی، علیرضا طالعی*، محمد خانجانی، رضا معالی امیری صفحات 25-36

    به منظور بررسی دفاع مستقیم گیاهچه ای نسبت به حمله کنه دو لکه ای با استفاده از آزمون های مقاومت (آنتی زنوز، آنتی بیوز، تحمل پذیری و شاخص PRI)، خصوصیات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی ده رقم لوبیا، در سال 1396 مورد ارزیابی قرار گرفت. سازوکار آنتی زنوز و تحمل پذیری، به عنوان دقیق ترین آزمون ها در ارزیابی مقاومت لوبیا در مقابل حمله TSSM  شناخته شدند. از طرفی، صفات دیر جوانه زنی، رشد و نمو سریع، زودرسی، تیپ رشدی ایستاده بوته، سطح کم کوتیلدون و ضخامت برگ همراه با رنگ تیره آن، به عنوان راهکارهای سازوکار فرار در ارقام مقاوم لوبیا علیه حمله کنهشناخته شدند. برخی صفات اپیدرمی مانند کرک قلابی شکل و تراکم و فراوانی بالای کرک، به ویژه در ناحیه اپیدرم زیرین برگ، با داشتن رفتار به تله انداختن کنه، به عنوان اولین سد دفاعی با ارقام متحمل لوبیا ارتباط بالایی داشتند. در حقیقت، صفت قلابی شکل کرک در برگ، ضمن درگیرشدن با قسمت های مختلف بدنمانند پنجه پا، قطعات دهانی و تخم ریز، مانع حرکت، تغذیه و تولیدمثل TSSM می شوند. این ویژگی ها باعث کاهش سطح آسیب برگ و در نتیجه افزایش تحمل لوبیا شدند. لاین های 98-071-65، 107-062-56 ورقم ناز،به عنوان متحمل ترین ارقام و ژنوتیپ های اختر و 400-071-65 به عنوان حساس ترین ارقام ارزیابی شدند.

    کلیدواژگان: دام اندازی کنه، دفاع مرتبط با کرک، سازوکارهای مقاومت، کنه دو لکه ای، لوبیا
  • مهدیه ارشدی بیدگلی، محمدحسین فتوکیان*، حسن امیری اوغان، بهرام علیزاده صفحات 37-46

    با توجه به اهمیت برآورد ترکیب پذیری، وراثت پذیری، اجزای واریانس ژنتیکی و نحوه عمل ژن در طراحی برنامه های به نژادی کلزا، آزمایشی بر اساس روش لاین در تستر با 15 دورگ حاصل از تلاقی پنج لاین کلزای بهاره با عملکرد متوسط شامل SPN3، SPN9، SPN36، SPN30 و DH4، با سه ژنوتیپ کلزای بهاره پرمحصول شامل SPN34، RGS003 و SPN1 به عنوان تستر، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با دو تکرار اجرا شد. تفاوت بین دورگ ها برای تمامی صفات مورد مطالعه بجز طول دوره گل دهی، معنی دار شد. در کنترل ژنتیکی صفات، اهمیت اثر افزایشی ژن ها برای تمامی صفات مورد مطالعه بجز قطر ساقه و عملکرد دانه بالاتر برآورد شد. وراثت پذیری عمومی صفات از 03/86 % برای قطر ساقه تا 53/98 % برای تعداد روز تا خاتمه گلدهی متغیر بود. حداقل و حداکثر وراثت پذیری خصوصی، به ترتیب در قطرساقه (83/56 %) و تعداد شاخه فرعی (63/91 %) مشاهده شد. در بین ژنوتیپ های مورد مطالعه، تستر SPN1 و لاین های DH4 و SPN30، بیشترین ترکیب پذیری عمومی را دارا بودند. با توجه به برتر بودن دورگ های DH4×RGS003 ، RGS003× SPN36و SPN30×RGS003 می توان آن ها را برای تولید ارقام دورگ در برنامه های اصلاحی آینده توصیه نمود.

    کلیدواژگان: اجزای واریانس ژنتیکی، قابلیت ترکیب، کلزا، نحوه عمل ژن، وراثت پذیری
  • رضا عطایی*، مجید غلامحسینی صفحات 47-59
    ارزن مرواریدی (Pennisetum glaucum L.) گیاهی متعلق به خانواده غلات است و از لحاظ اهمیت اقتصادی در بین غلات بعد از گندم، برنج، ذرت، جو و سورگوم، در رتبه ششم قرار دارد. به منظور بررسی پایداریلاین های امیدبخش ارزن مرواریدی، پنج لاین امیدبخش در شش منطقه (کرج، بیرجند، ورامین، یزد، گنبد و ساری) طی دو سال (1395-1394) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و در سه تکرار کشت و مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس مرکب برای صفات تعداد پنجه، تعداد برگ، تعداد روز تا گل‏دهی، ارتفاع، عملکرد علوفه‏تر و خشک و عملکرد دانه نشان داد که ارقام و محیط های مورد آزمایش، اختلاف معنی داری با یکدیگر دارند و اثرات متقابل ژنوتیپ و محیط معنی دار بود. میانگین عملکرد علوفه تر کل آزمایش، 19/40 تن در هکتار بود و میانگین عملکرد کلیه ارقام به جز دو رقم KPM1 و KPM4 کمتر از میانگین کل بود. بررسی پایداری ژنوتیپ ها با استفاده از GGE بای پلات، کلیه محیط ها را به دو محیط بزرگ با برتری ژنوتیپ های KPM4 در محیط اول و KPM5 در محیط دوم تقسیم کرد. بررسی روابط بین محیط های آزمایش نشان داد که محیط های دو و چهار از قدرت تمایز بیشتری نسبت به دیگر محیط ها برخوردار بودند و معرف خوبی برای کلیه محیط های مورد بررسی می باشند. به طوربه طور کلی نتایج این بررسی، حاکی از برتری عملکرد و پایداری خوب ژنوتیپ KPM4 در کلیه محیط های آزمایش بود.
    کلیدواژگان: ارزن مرواریدی، بای پلات، تجزیه پایداری، عملکرد علوفه
  • حمید عباس دخت*، علیرضا شفقی، منوچهر قلی پور صفحات 61-73

    به منظور بررسی عملکرد کمی و کیفی علوفه کشت مخلوط با کشت های خالص ذرت و شنبلیله، تحت تاثیر انواع کودهای نیتروژن (شیمیایی، زیستی و تلفیقی)، آزمایشی در سال زراعی 96-1395 در سربیشه استان خراسان جنوبی، به صورت کرت های خرد شده و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار اجرا شد. سطوح کودی شامل بدون کوددهی نیتروژن (شاهد)، 50 درصد کود شیمیایی نیتروژن به صورت اوره (75 کیلوگرم نیتروژن در هکتار)، 100 درصد کود شیمیایی نیتروژن به صورت اوره (150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار)، کود زیستی نیتروکسین (آزوسپوریلیوم- ازتوباکتر)، کود تلفیقی شامل نیتروکسین و 50 درصد کود شیمیایی نیتروژن به عنوان عامل اصلی و الگوی کشت در شش سطح شامل خالص شنبلیله، خالص ذرت، مخلوط افزایشی ذرت و شنبلیله در چهار ترکیب (ذرت 100 درصد و شنبلیله با نسبت 25 درصد،50 درصد، 75 درصد و 100 درصد) به عنوان عامل فرعی بودند. صفات کمی تحت تاثیر الگوی کشت، نوع کوددهی و اثر متقابل تیمارها قرار گرفت. بیشترین تاثیرات روی عملکرد ماده خشک در کشت های خالص همراه کوددهی مشاهده شد. تمام صفات کیفی تحت تاثیر معنی دار اثر متقابل تیمارها قرار گرفتند. صفات مختلف کیفی در کشت های خالص، بیشترین و کمترین مقادیر را نشان دادند و کشت های مخلوط، گروه های حد واسط را تشکیل دادند. بیشترین ماده خشک قابل هضم (DMD) در کشت خالص شنبلیله با مصرف100 درصد کود شیمیایی (47/83 درصد)، بیشترین پروتئین خام (CP) در کشت خالص شنبلیله با کاربرد 100 درصد کود شیمیایی (01/19 درصد)، بیشترین خاکستر (ASH) در کشت خالص شنبلیله با کاربرد کود زیستی (64/6 درصد) و بیشترین فیبر خام (CF) و کربو هیدرات محلول در آب (WSC) در کشت خالص ذرت و مصرف 100 درصد کود شیمیایی (41/34 و 58/33 درصد) مشاهده شد.نتایج نشان داد که غالبا شاخص نسبت برابری زمین در کشت های مخلوط، بیش از یک است و بالاترین نسبت برابری زمین (557/1) به کشت مخلوط ذرت + 100 درصد شنبلیله با کاربرد کوددهی تلفیقی تعلق داشت. در مجموع، الگوی کشت مخلوط با تراکم بالاتر شنبلیله، علاوه بر افزایش نسبت برابری زمین، باعث بهبود کیفی علوفه مخلوط می شود.

    کلیدواژگان: پروتئین خام، کربوهیدرات محلول در آب، ماده خشک قابل هضم، نسبت برابری زمین، نسبت رقابت
  • حسین شاهسوند حسنی*، زهرا رودباری، قاسم محمدی نژاد، محسن اسماعیل زاده مقدم صفحات 75-86

    پاسخ مرفوفیزیولوژیکی لاین های امیدبخش غله جدید تراریخت کرومووزمی تریتی پایرم ثانویه ایرانی  (AABBDEb, 2n=6x=42) بعد از تریتی کاله و تریتوردیوم، با رقم گندم ایرانی روشن (AABBDD: والد پدری) و لاین امیدبخش تراریخت کروموزومی تریتی پایرم (AABBEbEb, 2n=6x=42) اولیه غیرایرانی (Ka/b) (Cr/b) والد مادری)، در شرایط خاک نرمال (EC=1ds/m) با آب نرمال (EC=0.8ds/m) و آب شور (EC=15ds/m)، به صورت دو طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج اندازه گیری صفات مورفولوژی (ارتفاع بوته، طول سنبله، تعداد پنجه کل و بارور، عملکرد دانه تک بوته، وزن هزار دانه و شاخص برداشت) و فیزیولوژی (محتوای نسبی آب، میزان سدیم، پتاسیم برگ و میزان کلروفیل) نشان داد که برای صفات مذکور، تفاوت معنی داری بین لاین ها وجود داشت. اثر متقابل شوری در ژنوتیپ نیز برای صفات مرفوفیزلوژیک لاین های تریتی پایرم ثانویه ایرانی معنی دار بود. کمترین کاهش در عملکرد، محتوای نسبی آب و کلروفیل تحت تنش شوری مربوط به لاین تراریخت کروموزومی تریتی پایرم اولیه غیرایرانی (Ka/b) (Cr/b) و لاین امیدبخش تراریخت کروموزومی تریتی پایرم ثانویه ایرانی حاصل از تلاقی امید ×(Ka/b) (Cr/b) و بیشترین کاهش در صفات مذکور متعلق به گندم ایرانی روشن بود. سه لاین امیدبخش تراریخت کروموزومی تریتی پایرم ثانویه حاصل از تلاقی های امید×  (Ka/b) (Cr/b)، نیک نژاد ×  (Ka/b) (Cr/b) و روشن × (Az/b) و همچنین لاین امیدبخش تراریخت کروموزومی تریتی پایرم اولیه غیر ایرانی (Ka/b) (Cr/b) بیشترین تحمل به شوری برای صفات فیزیولوژیک را از خود نشان دادند. بنابراین لاین تراریخت کروموزومی تریتی پایرم ثانویه ایرانی حاصل از تلاقی امید × (Ka/b) (Cr/b) و والد مادری آن، دو کاندید مناسب برای تولید دانه و علوفه در مطالعات به زارعی در اراضی و آب های متاثر از شوری ds/m15 می باشند.

    کلیدواژگان: تنش شوری، صفات فیزیولوژیک، صفات مرفولوژیک، گندم، لاین تراریخت کروموزومی تریتی پایرم ثانویه ایرانی، لاین تراریخت کروموزومی تریتی پایرم اولیه غیرایرانی
  • غلامرضا قدرتی، ولی الله محمدی*، حسن زینالی خانقاه، علیرضا شافعی نیا صفحات 87-99

    وجود لاین بازگردان باروری کارآمد، یکی از اجزای ضروری تولید بذر هیبرید در کلزا است. هدف از این مطالعه، ارزیابی قدرت بازگردانندگی باروری در تعدادی از ژنوتیپ های بارور کلزا با استفاده از روش آمیزش آزمون بود. مواد گیاهی حامل ژن بازگردان باروری شامل چهار لاین (دو پولیما و دو اوگورا)، هفت هیبرید کلزا، 14 ژنوتیپ امید بخش بارور و 40 تک بوته انتخابی بارور از نسل F 2 دو هیبرید تجاری هایولا 401 و50 کلزا بودند. مواد گیاهی نر عقیم شامل سه لاین (دو پولیما و یک اوگورا) و بوته های نرعقیم مشاهده شده در نسل F2 هیبرید هایولا 401 بودند. تمام مواد گیاهی در شرایط گلخانه کشت شدند و تلاقی، بین ژنوتیپ های بارور با ژنوتیپ های نرعقیم انجام گرفت. نتاج حاصل از نظر تعداد بوته های بارور و عقیم، تراکم، شکل و طول خورجین و تعداد دانه در خورجین در مزرعه مورد ارزیابی قرار گرفتند. مقایسه نسبت تعداد بوته های بارور به عقیم، توارث تک ژنی صفت نرباروری و همچنین وابستگی شدید بین ماهیت سیتوپلاسم والد مادری نرعقیم و ژن مسیول باروری در والد پدری را نشان داد. گل ها در ژنوتیپ های حامل ژن بازگردان باروری، علاوه بر کیسه های گرده توسعه یافته، دارای پایه های پرچم بلند و گلبرگ های صاف و بزرگ بودند. بر اساس خلوص ژن باروری و میانگین خصوصیات ثبت شده، ژنوتیپ های امید بخش R'1/1, R'4/2 و R'2/1 به عنوان لاین های بازگردان باروری مطلوب در سامانه پولیما انتخاب شدند. نتایج نشان داد که هیبریدهای هایولا 401 و 308 در سامانه پولیما و هایولاهای 4815، 50،60 و 76 در سامانه اوگورا برای استخراج لاین بازگردان باروری از نسل F2 مناسب هستند. از میان ژنوتیپ های بارور انتخابی نسل F2، شماره های دو، سه و 19 از هیبرید هایولا 401 (سامانه پولیما) و شماره های چهار، شش، هشت، 11، 12، 13 و 15 از هیبرید هایولا 50 (سامانه اوگورا) برای ادامه خودگشنی و تهیه لاین بازگردان باروری خالص مناسب تشخیص داده شدند.

    کلیدواژگان: باروری، سیتوپلاسمی، کلزا، لاین، نرعقیمی، هیبرید
  • ترانه ثمرزاده وژده فر، مصطفی اویسی*، امیرحسین شیرانی راد، محمدحسین نعیمی صفحات 101-108

    این مطالعه با هدف پیش بینی شاخص های جوانه زنی پنج رقم کلزا شامل هایولا 401، دلگان، RGS003، هایولا 4815 و زابل10 انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملا تصادفی، شامل تیمارهای دما در شش سطح پنج، 10، 15، 20، 25 و 30 درجه سلسیوس و پتانسیل آب در پنج سطح صفر، 3/0-، 6/0-، 9/0- و 2/1- مگاپاسکال در سه تکرار انجام شد. کاربرد این مدل در پیش بینی جوانه زنی دو رقم RGS003 و هایولا4815 با ضرایب تبیین 904/0 و 900/0 و مجذور میانگین مربعات خطا 084/0 و 081/0، دارای بالاترین عملکرد بود. دمای پایه رقم هایولا401 برابر با 37/2 درجه سلسیوس و در سایر ارقام برابر با صفر به دست آمد. دمای بهینه از 36/23 درجه سلسیوس در رقم زابل10 تا 76/29 درجه سلسیوس در رقم هایولا401 متغیر بود. میانگین پتانسیل آب پایه جمعیت از 3/0- مگاپاسکال در رقم زابل10 تا 134/0-مگاپاسکال در رقم هایولا4815 در بین ارقام کلزا تفاوت داشت. مدل بردفورد، برازش مناسبی به داده های ارقام مختلف کلزا داشت. پیش بینی مدل از شاخص های جوانه زنی، حاکی از تفاوت مقادیر شاخص ها بین ارقام بود. برازش مدل نشان داد که شاخص هایی مثل ضریب زمان رطوبت دمایی در جمعیت از توزیع نرمال تبعیت می کند. با توجه به واریانس دماهای کاردینال و نیز پاسخ رطوبتی مشاهده شده در درون رقمها، تحقیقات اصلاحی جهت کاهش واریانس مذکور و ایجاد یکنواختی جوانه زنی در ارقام توصیه می شود.

    کلیدواژگان: پتانسیل آب، پیش بینی جوانه زنی، شاخص های جوانه زنی، ضریب هیدروتایم، مدل بردفورد
  • اخلاص امینی، علی اشرف مهرابی*، علی حاتمی، خلیل فصیحی، یاسر علیزاده صفحات 109-121

    به منظور بررسی جذب و کارایی مصرف نور و عملکرد ارقام ذرت دانه ای در سطوح مختلف آبیاری، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار، در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه ایلام اجرا شد. آبیاری در سه سطح به کرت های اصلی (آبیاری پس از 70، 105 و 140 میلی متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A) اختصاص یافت و کرت های فرعی شامل چهار رقم هیبرید سینگل کراس ذرت (524، 666، 677 و 704) بود. سطوح آبیاری از نظر عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت، اختلاف معنی دار داشتند. عملکرد دانه در سطح آبیاری 105I، حدود 19 درصد و در سطح آبیاری 140I، حدود 42 درصد کاهش یافت. شاخص برداشت در سطح آبیاری 140I، 8/0 درصد کاهش نشان داد. نتایج نشان داد که حداکثر عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک، به ترتیب در ارقام SC704 SC677 مشاهده شد. تاثیر سطوح آبیاری بر کارایی مصرف نور معنی دار بود. بالاترین کارایی مصرف نور در ارقام مورد مطالعه در سطح آبیاری 70I (با میانگین 43/2 گرم بر مگاژول) مشاهده شد. کمبود آب در سطح آبیاری 140I باعث شد کارایی مصرف نور نسبت به شرایط مطلوب رطوبتی، 11/25 درصد کاهش یابد. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد گرچه کارایی مصرف نور در شرایط تنش خشکی در تمامی ارقام ذرت کاهش یافت، ولی رقم 677SC چه در شرایط تنش و چه در شرایط آبیاری مطلوب، بالاترین کارایی مصرف نور را نسبت به ارقام دیگر داشت.

    کلیدواژگان: تابش فعال فتوسنتزی، سطح آبیاری، شاخص سطح برگ
  • بهمن پاسبان اسلام*، امیررضا صادقی بختوری، حمید جباری، احمد بای بوردی صفحات 123-130

    با هدف شناسایی اثرات خشکی آخر فصل روی اجزای عملکرد، عملکرد دانه و روغن و برخی شاخص های فیزیولوژیک مرتبط با تحمل به خشکی در ژنوتیپ های امید بخش گلرنگ، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده بر پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار، در اراضی شور مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، طی سال زراعی 98-1397 اجرا شد. فاکتور اصلی، خشکی با دو سطح بدون تنش و تنش از گل دهی تا رسیدگی دانه و فاکتور فرعی، شش ژنوتیپ گلرنگ (پدیده، قزاقی، لاین های92، 68، 97 و 132) بودند. در اثر تنش خشکی، اجزای عملکرد، عملکرد دانه و روغن، شاخص کلروفیل برگ، هدایت روزنه ای و مقدار نسبی آب برگ (RWC) به طور معنی داری کاهش و دمای برگ افزایش یافت و مقادیر این صفاتآن ها بین ژنوتیپ ها متفاوت بود. همبستگی بین این شاخص ها و اجزای عملکرد و عملکرد دانه و روغن معنی دار شد. بنابراین نقش همه اجزای عملکرد و درصد روغن دانه روی محصول دهی معنی دار بود. رقم پدیده و لاین امید بخش 68، با کسب مقادیر بالاتر این شاخص ها، همواره بیشترین عملکرد دانه و روغن را نشان دادند. شاخص های کلروفیل برگ، هدایت روزنه، مقدار نسبی آب برگ و دمای برگ، به اثرات خشکی روی ژنوتیپ های گلرنگ را نشان دادند و توان لازم برای گزینش ژنوتیپ های متحمل به خشکی را داشتند.

    کلیدواژگان: شاخص برداشت، عملکرد زیست توده، غلاف دهی، گلدهی، وزن صد دانه
  • احمد زارع*، حمید رحیمیان مشهدی، مصطفی اویسی، رضا حمیدی صفحات 131-143
    به منظور بررسی تاثیر تراکم های یولاف وحشی، زمان کاربرد و نوع علف کش بر میزان کنترل یولاف وحشی، عملکرد و اجزای عملکرد گندم، آزمایشی مزرعه ای به صورت کرت های دوبار خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به منظوردر سال زراعی 1393-1392 در استان فارس شهرستان مرودشت انجام گرفت. تراکم های مختلف یولاف وحشی (صفر، 20، 40، 80، 160 و 320 بوته در مترمربع) به عنوان کرت اصلی، دو علف کش یدوسولفورون+ مزوسولفورون+ مفن پایر دی اتیل (آتلانتیس، 18 گرم ماده موثره در هکتار) و کلودینافوپ پروپارژیل (تاپیک، 64 گرم ماده موثره در هکتار) به عنوان کرت فرعی و زمان کاربرد مرحله 18 زادوکس (هشت برگی) و 23 زادوکس (مرحله پنجه زنی) به عنوان کرت فرعی فرعی درنظر گرفته شدند. کاهش 50 درصد وزن خشک یولاف وحشی (پارامترDen50) توسط علف کش کلودینافوپ پروپارژیل در دو زمان کاربرد هشت برگی و پنجه زنی، به ترتیب در تراکم 127 و 95 بوته در مترمربع یولاف وحشی و برای علف کش یدوسولفورون+مزوسولفورون در دو زمان هشت برگی و پنجه زنی در تراکم های141 و 149 بوته در مترمربع مشاهده شد. رشد مجدد یولاف وحشی در علف کش کلودینافوپ پروپارژیل نسبت به علف کش یدوسولفورون+ مزوسولفورون در تمامی تراکم ها در مرحله پنجه زنی نسبت به هشت برگی بیشتر بود. برآورد مدل هایپربولیک برای عملکرد دانه نشان داد که در علف کش کلودینافوپ پروپارژیل در دو زمان کاربرد هشت برگی و پنجه زنی، کاهش 50 درصدی عملکرد دانه در تراکم های 118و 83 بوته در متر مربع یولاف وحشی و در علف کش یدوسولفورون+ مزوسولفورون برای دو زمان کاربرد در تراکم های 423و 221 بوته در مترمربع رخ داد. در تراکم های بالاتر یولاف وحشی، کاربرد علف کش یدوسولفورون + مزوسولفورون در مرحله 18 زادوکس پیشنهاد می شود.
    کلیدواژگان: رشد مجدد، علف کش، عملکرد دانه، کلودینافوپ پروپارژیل، یدوسولفورون+ مزوسولفورون
  • محسن رحیمی شعرباف مقدس، محمدرضا نقوی*، منیژه سبکدست، الهه معتمدی، جابر نصیری صفحات 133-141

    خصوصیات دارویی گیاهان خانواده خشخاش مربوط به قابلیت تولید آلکالوییدهای بنزیل ایزوکویینولین (BIAs) است. آلکالوییدهای BIA گروه متنوعی از ترکیبات نیتروژن دار هستند که پراکنش محدودی در بین گیاهان دارند. این آلکالوییدها علاوه بر خاصیت دارویی در مکانیسم دفاعی گیاه نقش بسیار مهمی ایفا می کنند. در این پژوهش اثر محرک (الیسیتور) های نانوذره نقره سبز، نانوذره نقره شیمیایی، نانولوله های کربنی، گرافن با پوشش نانوذره نقره شیمیایی و همچنین اثر ترکیبی گرافن و نانوذره نقره سبز بر میزان بیان نسبی ژن های مسیر زیست ساخت (بیوسنتز) بنزیل-ایزوکویینولین آلکالوییدها (DBOX ،COR وT6ODM) در دروایه ی (سوسپانسیون) یاخته ای Papaver orientale L. با غلظت 50 میلی گرم در لیتر در دو زمان 48 و 72 ساعت پس از اعمال محرک (الیسیتور) مورد بررسی قرار گرفت. بیان نسبی ژن ها تحت تاثیر این محرک ها به شدت تغییر کرد، بطوری که در هر دو ژن COR و DBOX بیشترین میزان بیان نسبی در 48 ساعت پس از تیمار گرافن با پوشش نانوذره نقره شیمیایی به ترتیب به میزان 96/57 و 34/8 به دست آمد. در ژنT6ODM بیشترین بیان نسبی مربوط به تیمار محرک ترکیبی گرافن به همراه نانوذره نقره سبز و به میزان 77/45 برابر می باشد. نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از آن است که محرک های مختلف تاثیرات متفاوتی بر میزان ژن های دخیل در زیست ساخت آلکالوییدهای این گیاه دارند. این محرک ها بسته به میزان سمیت و مسیرهای سیگنالینگی که در سلول فعال می کنند بیان ژن های دخیل در زیست ساخت آلکالوییدها را تحت تاثیر خود قرار دادند.

    کلیدواژگان: آلکالوئیدهای بنزیل ایزوکوئینولین، کشت دروایه یاخته ای، نانومحرک ها، شقایق شرقی، qRT-PCR
  • اکبر لطیفی، هاشم امین پناه*، بیژن یعقوبی صفحات 143-154

    تغییر نظام کشت برنج از کشت نشایی به کشت مستقیم سبب کاهش قابل توجه نیروی کارگری و هزینه های تولید می گردد. به منظور بررسی اثر تاریخ بذرپاشی و روش کاشت بر رشد و عملکرد رقم هاشمی در کشت مستقیم، آزمایشی در سال 1397 به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در موسسه تحقیقات برنج کشور-رشت انجام شد. عامل اصلی شامل تاریخ بذرپاشی (11، 18 و 25 اردیبهشت و 1، 8، 15 و 22 خرداد) و عامل فرعی شامل روش کاشت (دست پاش، کاشت خطی و کاشت کپه ای) بودند. همچنین، تیمار شاهد کشت نشایی نیز به تیمارهای آزمایشی اضافه شد. تجزیه واریانس نشان داد که اثر تاریخ بذرپاشی بر عملکرد شلتوک معنی دار بود، ولی اثر روش کاشت و اثر متقابل بین آنها بر عملکرد شلتوک معنی دار نبود. حداکثر عملکرد شلتوک به میزان 4414 و 4325 کیلوگرم در هکتار به ترتیب در تاریخ بذرپاشی 11 و 25 اردیبهشت به دست آمد و تاخیر در بذرپاشی منجر به کاهش معنی دار عملکرد گردید. به طوری که عملکرد شلتوک در تاریخ بذرپاشی 1، 8 و 15 خرداد در مقایسه با تاریخ بذرپاشی 11 اردیبهشت به ترتیب به میزان 41، 43 و 70 درصد کاهش یافت. همچنین، بین عملکرد شلتوک در کشت مستقیم (184±4414 کیلوگرم در هکتار) و کشت نشایی (215±4295 کیلوگرم در هکتار) اختلاف معنی داری وجود نداشت. در ضمن، وزن خشک علف های هرز تحت تاثیر تاریخ بذرپاشی و روش کاشت قرار نگرفت. به طورکلی، براساس نتایج این تحقیق عملکرد مطلوب برنج در کشت مستقیم با بذرپاشی از تاریخ 11 تا 25 اردیبهشت حاصل شد.

    کلیدواژگان: دست پاش، زمان کاشت، کاشت خطی، کاشت کپه ای، کشت مستقیم برنج
  • یدالله فرایدی، حسین عبدی*، فرهاد آهکپز، همایون کانونی، علی اکبر محمودی صفحات 155-166

    در پژوهش حاضر 18 لاین و رقم نخود سفید در سه ایستگاه سردسیری دیم شامل مراغه، کردستان و شیروان به مدت سه سال (1392-95) ارزیابی شدند. نتایج تحلیل واریانس نشان داد که اثرهای محیط، ژنوتیپ و تعامل ژنوتیپ و محیط معنی دار بودند. تحلیل تغییرات اثر متقابل ژنوتیپ و محیط با استفاده از مدل AMMI حاکی از معنی دار بودن تغییرات ناشی از دو مولفه اصلی تعامل با توجیه 9/67 درصدی بود، درحالی که این دو مولفه در روش بای پلات GGE حدود 65 درصد از تغییرات را توجیه نمودند. نتایج ارزیابی پایداری ارقام با استفاده از آماره های AMMI بسیار مشابه با بای پلات AMMI2 بود. این تشابه تا حدودی میان روش بای پلات GGE و AMMI نیز مشاهده گردید. در هر دو روش محیط ها به گروه هایی با ژنوتیپ های برتر جداگانه تقسیم شدند و رفتار برخی مکان ها در گزینش ژنوتیپ ها در همه سال ها مشابه و در برخی دیگر متفاوت از هم بود، لذا نتیجه گیری شد که الگوی تکرارپذیری ژنوتیپ های برتر در هر مکان تحت شرایط دیم با چالش همراه است. ارقام شاهد ثمین، قزوین و جم عملکرد دانه و پایداری عملکرد مطلوبی از خود نشان دادند. با وجود این که امکان انتخاب ژنوتیپ های پرمحصول و پایدار در بین لاین ها نسبت به ارقام شاهد ضعیف بود اما ژنوتیپ های شماره 1، 3، 6، 12 و 14 با توجه به عملکرد بالا می توانند در سازگاری خصوصی مورد استفاده قرار گیرند و منابع ژنتیکی مطلوبی برای معرفی ارقام متحمل به تنش خشکی و سرما در دیم زارهای مورد مطالعه باشند.

    کلیدواژگان: آماره های چندمتغیره، بای پلات، پایداری، تری پلات، سازگاری
  • نصرت الله حیدرپور*، امین نامداری، ابوالفضل باغبانی آرانی صفحات 167-176

    با در نظر گرفتن سازگاری مناسب ماشک به کشت دیم در مناطق نیمه گرمسیری و اهمیت بهره برداری مناسب از پتانسیل زمین های دیم جهت افزایش تولید علوفه در عین حفظ منابع تولید اعم از اب و خاک، ضرورت انجام پژوهش هایی در زمینه جنبه های زراعی تولید ماشک در سیستم کشاورزی حفاظتی در این مناطق احساس می شود. به منظور بررسی اثر تراکم کاشت و مقادیر نیتروژن پیش کاشت بر طول دوره های رشد و عملکرد زراعی ماشک علوفه ای رقم طلوع در شرایط کشت حفاظتی و مرسوم، پژوهشی سه ساله (1396-1392) در قالب استریپ اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار، در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم گچساران انجام شد. تیمارها شامل بقایای کلش گندم در دو سطح (عدم وجود بقایا و با بقایای گیاهی) به عنوان عامل اصلی، تراکم کاشت در سه سطح (100، 150 و 200 بوته در مترمربع) به عنوان عامل فرعی و کود نیتروژن در سه سطح (صفر، 15 و 30 کیلوگرم در هکتار) به عنوان عامل فرعی فرعی انتخاب شدند. تجزیه مرکب داده ها نشان داد که اثر تیمارهای آزمایشی بر مراحل سبزشدن، گلدهی و رسیدگی و ارتفاع ماشک معنی دار نشد. اثر سال و تراکم کاشت بر عملکرد علوفه تر و خشک، دانه و زیست توده معنی دار بود. بهترین تراکم کاشت ماشک جهت تولید علوفه تر و خشک 150 بوته در متر مربع و برای تولید دانه 100 بوته در مربع برای منطقه گچساران تشخیص داده شد. نتایج نشانگر تاثیر بیش از هفت درصدی بقایای گندم بر افزایش عملکرد علوفه تر در سال های اجرای آزمایش بود.

    کلیدواژگان: بقایای گندم، علوفه تر، علوفه خشک، عملکرد دانه، کشت دیم
|
  • Maryam Chalrkaei, Alireza Abbasi *, Sedigheh Yusefi, Davood Dadashi Pages 1-11

    Acidification of cell wall is the most valid cause of fast cell expansion. Expansins are a kind of wall loosening protein that can expand wall through pH changes. In this study AtEXPB2 genewas transferred to tobacco plant. Regenerated plants were cultured in selective medium (contained kanamycin) then transgenic plants were selected and afterward transmitted to greenhouse. To confirm transgenic plant DNA was extracted from them and PCR was down via specific primer of AtEXPB2. Seed was collected from transgenic plants and seed of three transgenic lines were cultured in MS selective medium. Transgenic seedlings tolerate medium which contain kanamycin. Subsequently some of these seedlings were grown in greenhouse and others were grown in Hoagland nutrient solution for evaluating root morphology. The results indicated that transgenic lines had bigger organs in most of the measured traits. For example capsule number, total seed weight, root length, root fresh weight and so on were increased in transgenic lines in comparison to wild type plant. These results suggested a specific role for this gene as a common growth regulator that could be used to produce transgenic plants with larger organs as well as tolerant to stresses like drought and salinity.

    Keywords: AtEXPB2, Expansin, Cell wall extension, Tobacco, Transgenic plant
  • Effect of Salt Stress on Some Physiological and Biochemical Characteristics of Wheat Cultivars
    Kazem Poustini *, Zohreh Dianat Maharlouei, AliReza Abbasi Page 4

    The aim of this study to evaluate the response of wheat cultivars to salt stress on some physiological and biochemical characteristics and more understand about the mechanisms of resistance to salinity and access to tolerance genetic resources. To evaluate the effects of different concentrations of salinity (control and 16 dS m-1) on morphological and physiological aspects of 5 wheat cultivars, an experiment was conducted using a randomized complete block design with factorial treatments in three replications. The results showed that salt stress causes a significant reduction in shoot and root dry matter, the concentration of K+ and K+/Na+ ratio of different varieties of wheat and this reduction was more severe in higher levels of salinity. The sodium content of the plant increased in high salinity. so that the negative correlation (-.828) between the concentration of sodium ions shoot and shoot and root dry matter. In addition, salt tolerant cultivars compared with the susceptible cultivars showed high K+/Na+ ratio in shoot and root keep better performance in salinity stress. So K+/Na+ showed significant positive correlation (0.747) with the shoot dry matter. salt tolerant cultivars transfer Less sodium in their shoot. shoot K+ ion concentration was positively correlated (.747) with shoot dry matter. The observed negative correlation between sodium concentration and the chlorophyll content (-0.946) indicate that the plant metabolism has been adversely affected by salinity stress.

    Keywords: Wheat, Osmotic stress, Ion distribution
  • Alireza Khodashenas * Pages 13-23
    Limited ground water resources provide the large portion of required water for agriculture in Khorasan Razavi province and negative balance in the exploitation of these resources has threatened the continuity of agricultural activity. To reduce water consumption in the agricultural, 4-year study (2011-2014) was conducted in Agriculture and Natural Resources Research and Education Center of Khorasan Razavi on barley. Replicated trials was carried out as split plots in a randomized complete blocks design with three replications, so that planting dates were main plots and barley varieties include Yousof, Nik, Goharan, Kavir, Reihan003, Loot, Bahman and line No. 17 were subplots. Grain yield of the first dating in second year and pending culture in third and fourth years of experiment was 4734, 3199 and 4018 kg/ha, respectively compared to grain yield of autumn culture (check) in third year (4735 kg/ha), decreased 0, 26.2 and 27.4% respectively, whereas 3 times of autumn irrigation (equal to 50% decline in irrigation) was deleted from production cycle. Results showed that by shortening the growing season, yield and yield components of barley were affected and proportionally reduced but in some planting dates and spring cultivars of barley, grain production potential was acceptable and reduction of the growing season of barley and elimination of the autumn irrigations is possible and recommended. On this base, optimal barley planting date with autumn irrigation elimination is pending culture but this date could expanded to 20 of February; although the recommended planting date is the same. In this relation, selection of suitable varieties of barley (adapted spring cultivars such as Goharan, Nik and Yousof) is the next priority to ensure the success of production.
    Keywords: Barley, growth season, sustainability, pending culture, Water
  • Azar Mohammadi, Alireza Taleei *, Mohammad Khanjani, Reza Maali Amiri Pages 25-36

    To find the direct defense of seedling resistance of common beans, by resistant mechanisms, morphological and physiological attributes of ten cultivars (Naz, Dorsa, Akhtar,KS41128, 65-062-107, 65-071-98, 65-071-306, 65-071-410, 65-071-400, and 65-071-405) were evaluated against two-spotted spider mite in 2017 at Bu-Ali Sina university, Hamedan, Iran. Among four kinds of resistant mechanisms such as antixenosis, antibiosis, tolerant tests and PRI index, both antixenosis and tolerance mechanisms determined to be the most accurate tests in the evaluating of common bean resistance against TSSM attack. Germination delay, development and fast growth, early maturity, erected posture, small cotyledon area, the more leaf thickness along with the dark-colored demonstrated were the escape mechanisms of common beans tolerant genotypes against TSSM attack. Some epidermal traits such as the first defense barrier on common bean like hook-shaped and high density of trichome especially on abaxial epidermis by having trapping behavior showed high relation with tolerant genotypes. In fact, in tolerant beans, related-traits to trichome on leaves entrapped the body parts of TSSM such as leg tarsi, mouthpart and ovipositor and prevented to move, feed and reproduction of mites and therefore, these features decreased damage to leaf area of Phaseolus vulgaris as well. The 65-071-98, 65-062-107 genotypes and NAZ, were certainly categorized as the most tolerant cultivars while Akhtar and 65-071-400 were introduced as the most susceptible accessions of common beans, respectively.

    Keywords: Bean, Resistance mechanisms, Trapping Behavior, Trichome-based Defense, two-spotted spider mite
  • Mahdieh Arshadi Bidgoli, MohammadHossein Fotokian *, Hassan Amiri Oghan, Bahram Alizadeh Pages 37-46

    Given the importance of estimating combinability, heritability, genetic variance components and gene performance in designing breeding programs, an experiment based on the line×tester method with fifteen hybrids of oilseed rape derived from crosses of five average yielding cultivars includes SPN3, SPN9, SPN36, SPN30, DH4, with three spring and high yielding testers (SPN34, RGS003, SPN1) was performed using a randomized complete blocks design with two replications. The differences between hybrids for all traits, except flowering time, were significant. In the genetic control of traits, the importance of addictive effect of genes for all studied traits were estimated except for stem diameter and grain yield. The general heritability of the traits was very high and was estimate from 86.03% for stem diameter to 98.53% for the days to end of flowering. Minimum and maximum of the private heritability were also moderately high for the studied traits were56.83% and 91.63% for stem diameter and number of branches, respectively. Among the studied genotypes, SPN1 as a tester and DH4 and SPN30 as lines had the most combinability. Due to the superiority of DH4×RGS003، RGS003×SPN36 and SPN30×RGS003 hybrids, they can be recommended for hybrid cultivars production in the future breeding programs.

    Keywords: combining ability, Genetic variance components, gene action, heritability, oilseed rape
  • Reza Ataei *, Majid Gholamhosseini Pages 47-59
    Pearl millet (Pennisetum glaucum L.) belongs to Poaceae family and is also the sixth most important cereal in the world after wheat, rice, maize, barley, and sorghum. In order to stablity analysis of pearl millet, five new pearl millet cultivars were cultivated in six locations (Karaj, Birjand, Varamin, Yazd, Gonbad and Sari) across two years in a randomized complete block design with three replications. the results of combined analysis for number of tillers, number of leaves, days to flowering, height, fresh and dry forage yields and seed yield showed that the cultivars and the environments main effect  and their intractions were significant. The total mean  offresh forage yield was 40.19 t/ha and the average of all cultivars except KPM1 and KPM4 was lower than total mean. Results of the stability analysis by GGE biplot partitioned the testing environments into two mega-environments with KPM4 and KPM5 as winning genotypes. According to discriminate ability and representativeness, the E2 and E4 environments were perfect. Overall, the results showed the superior performance and good stability of KPM4 genotype in all experimental environments.
    Keywords: Biplot, Forage yield, Pearl millet, Stabilty analysis
  • Hamid Abbasdokht *, Alireza Shafaghi, Manouchehr Gholipoor Pages 61-73

    To investigate the quantitative and qualitative traits of forage in row cropping with pure corn and fenugreek and the effects of various nitrogen fertilizers (chemical, biological and combined), an experiment was carried out based on a randomized complete block design with four replications in the Southern Khorasan province during 2016-2017 cropping year. Different levels of fertilizers including without nitrogen fertilizer (control), 50% nitrogen chemical fertilizer by urea (75 Kg/h), 100% nitrogen fertilizer by urea (150Kg/h), biofertilizer by nitroxin (Azosporium-Azotobacter), combined fertilizer including nitroxin and 50% of chemical fertilizer as main factor and different composition of cultivation in six levels including pure fenugreek, pure maize, additive intercropping of corn and fenugreek in four components (100% maize + fenugreek with 25%, 50%, 75%, 100% ratio) as sub factor were the treatments. Quantitative traits were affected by crop and fertilizer types and their interactions. The greatest effects on quantitative traits were observed in pure cultivation with fertilization. All of the qualitative traits were significantly affected by the interactions of the treatments. Pure cultures showed the highest and lowest values ​​in different qualitative traits and row crops were formed intermediate groups. The highest DMD was in pure culture of fenugreek with chemical fertilizer 100% (83.47%), the highest CP was in pure culture of fenugreek with 100% chemical fertilizer (19.01%), the highest ash was in the pure culture of fenugreek with biofertilizer (64.6%) and CF and WSC were observed in pure crop cultivation of maize with100% chemical fertilizer (34.41% and 33.58%). The results showed that the land equivalence ratio in row crops was more than one and the highest land equivalence ratio (1.557) was observed in 100% maize and 100% fenugreek row cropping. In general, the combination of higher densities of fenugreek resulted in improved forage quality in additive intercropping.

    Keywords: Competitive ratio‚ crude protein‚ dry matter digestibility‚ land equivalent ratio‚ water soluble carbohydrates
  • Hossein Shahsavand Hassani *, Zahra Roudbari, Ghasem Mohammadi Nejad, Mohsen Esmaeilzadeh Moghaddam Pages 75-86

    The response of  Iranian new promising  transchromosomal secondary tritipyrum lines with one Iranian  wheat cultivar (Roshan) and a promising transchromosomal non-Iranian primary tritipyrum line{(Ka/b)(Cr/b)} were evaluated in normal soil (EC=1ds/m2) with normal (EC=0.8 ds/m2) and saline water (EC=15ds/m2) at field condition in  completely randomized block design with three replications. The analysis of morphological/physiological traits showed that there was significant differences between all Iranian new promising transchromosomal secondary tritipyrum lines for all traits. Interaction between salinity and genotypes was significant in all physiological and morphological traits, too. Although the lowest reduction in plant yield, relative water content and chlorophyll a under 15ds/m2 salinity belonged to the non-Iranian promising transchromosomal primary tritipyrum line (Ka/b)(Cr/b) and Iranian promising transchromosomal secondary tritipyrum line derived from the Omid × (Cr/b)(Ka/b) cross but the highest ratio of reduction in these traits was belonged to Iranian wheat cultivar (Roshan) as male parent. Three Iranian promising trans chromosomal secondary tritipyrum lines derived from  Omid × (Cr/b)(Ka/b), Nikenejad ×(Cr/b)(Ka/b) and Az/b x Roshan  crosses with one non-Iranian promising trans chromosomal primary tritipyrum line (Ka/b)(Cr/b) showed the highest tolerance for all physiological traits at EC=15ds/m2, too. Therefore based on this research results, it could be storngly recommeded that the Iranian promising trans chromosomal secondary tritipyrum line derived from Omid × (Cr/b)(Ka/b) and non-Iranian promising trans chromosomal primary tritipyrum line (Ka/b)(Cr/b) as its female parent, are the appropriate candidates for grain and forage production, respectively, in the salt effected soils and brackish water with 15ds/m2 salinity.

    Keywords: bread wheat, Iranian trans chromosomal secondary tritipyrum line, morphological traits, non-Iranian trans chromosomal primary tritipyrum line, Physiological traits, salt stress
  • Gholamreza Ghodrati, Valiollah Mohammadi *, Hasan Zeinali Khanghah, AliReza Shafeinia Pages 87-99

    Effective fertility restorer line is one of the essential components of hybrid seed production in rapeseed. The aim of this study was to evaluate the fertility restoring ability in a number of genotypes of rapeseed via test cross. Plant material carrying the fertility restorer gene (Rf) consisted of four lines (two Polima and two Ogura), seven rapeseed hybrids, 14 candidate promising fertile lines and 40 fertile plants selected from F2 populations of two rapeseed hybrids. Cytoplasmic male sterile (CMS) plant material consisted of three lines (two Polima and one Ogura) and sterile plants observed in F2 generation of a hybrid with Polima system. Crosses between fertile and male sterile genotypes were made. The progenies were planted in the field and number of fertile and sterile plants, pod density, shape andlength and number of seeds per pod were evaluated. Number of fertile to infertile plants ratio confirmed monogenic inheritance of fertility restoration and a strong relation between the male sterility system and Rf gene in parent. Genotypes carrying Rf gene had larger anthers, longer filament and bigger petals than sterile plants flowers. Based on homozygosity of fertility gene and the traits studied, promising genotypes of R'1.1, R'4.2 and R'2.1 were selected as effective restorer lines in Polima system.

    Keywords: Canola, hybrid, Line, Male sterility, Restorer
  • Taraneh Samarzadeh Vajdefar, Mostafa Oveisi *, AmirHossein Shirani Rad, MohammadHossein Naeimi Pages 101-108

    The objective of this study was to predict the hydrothermal time parameters of five rapeseed cultivars germination using Bradford’s approach. The experiment was a completely randomized in a factorial arrangement of treatments with three replications. The factors were temperature at 6 levels (5, 10, 15, 20, 25 and 30°C) and 5 levels of water potentials (0, -0.3, -0.6, -0.9 and -1.2 Mpa). Application of this model had the highest performance in germination predicting of two cultivars RGS003 and Hayola 4815 with 0.904 and 0.900 coefficients of determinations and the 0.084 and 0.081 mean squared errors, of  respectively. Base temperature was 2.37°C for Hyola401 and in other cultivars was 0°C. Optimum temperature was variable from 23.36°C in Zabol10 to 29.76°C in Hyola401. The mean base water potential varied from -0.3 in Zabol10 to -0.134 MPa in Hyola4815 between cultivars. The Bradford model fit well with data from different rapeseed cultivars. Model prediction of germination indices indicated Fitting of the model showed that indicators such as temperature-humidity coefficient in the population followed the normal distribution. While a large percentage of the population is around the average, large variances in cardinal temperatures and hydrotime parameters within cultivars necessitate further reaserches to improve the germination uniformity of rapeseed cultivars.

    Keywords: Bradford, germination parameters, Water potential
  • Ekhlas Amini, ALI ASHRAF MEHRABI *, Ali Hatami, Khalil Fasihi, Yaser Alizadeh Pages 109-121

    In order to investigate the light absorption and radiation use efficiency and grain yield of maize varieties in irrigation different levels, split plots experiment in randomized complete block design were conducted with three replications at Ilam University Research Field. Irrigation at three levels was assigned to the main plots (irrigation after 70, 105 and 140 mm evaporation from evaporation pan Class A) and four single cross corn hybrid varieties (524, 666, 677 and 704) were sub plots. Irrigation levels were significantly different in grain and biologic yields and harvest index. Grain yield decreased by 19% and 42% at I105 and I140 irrigation levels, respectively. Harvest index decreased by 0.8% at I140 Irrigation level. Results showed that maximum grain and biologic yields were observed in SC704, SC677 varieties, respectively. The effect of irrigation levels was significant on radiation use efficiency. The highest radiation use efficiency was observed in the studied varieties at I70 irrigation level (with an average of 2.43 g/mJ). Water deficit at I140 Irrigation level, radiation use efficiency was reduced by 25.11% relative to optimum moisture conditions. Based on the results, although all maize varieties showed reduced radiation use efficiency under drought stress, SC677 variety had the highest radiation use efficiency under stress and optimum irrigation conditions, compared to other varieties and cultivation of this variety is recommended, especially under stress conditions.

    Keywords: Irrigation level, leaf area index, Photosynthesis active radiation
  • Bahman Pasban Eslam *, AmirReza Sadeghi Bakhtevari, Hamid Jabbari, Ahmad Bybordi Pages 123-130

    To investigate the effects of late season drought on yield components, seed and oil yields and some physiological indices related to drought tolerance in promise genotypes of safflower, an experiment was conducted as split plot based on a randomized complete blocks design with three replications in saline areas of the East Azarbaijan Agriculture and Natural Resources Research and Education Center during the cropping season of 2018-19. The experimental factors included drought stress (non-stressed and stressed from flowering to maturity) and six safflower genotypes (Padideh, Gazagi, 59, 68, 97 and 132 lines). Drought stress decreased yield components, seed and oil yields, leaf chlorophyll index, stomatal conductance and RWC and increased leaf temperature significantly. Amounts of these traits were significantly different among genotypes. Correlations among these indices and with seed and oil yields were significant. Also all yield components had important role in productivity. In all water conditions, Padideh variety and promise line 68 had higher amounts of physiological indices and indicated higher seed and oil yields. Therefore, Leaf chlorophyll index, stomatal conductance, RWC and leaf temperature are able to reflect the effects of water deficit on safflower genotypes and could be used in the drought tolerant genotypes selection.

    Keywords: Leaf chlorophyll index, Leaf temperatures, relative water content, Seed yield, Stomatal conductance
  • Ahmad Zare *, Hamid Rahimian Mashhadi, Mostafa Oveisi, Reza Hamidi Pages 131-143
    To investigate the effrct of various densities of wild oat, application time and type of herbicide on wild oat control and yield and yield components of wheat, a split spilt plot experiment was carried out base on randomized complete block design (RCBD) with 3 replications in a field in Fars Province )Marvdasht city) in the cropping year of 2014-2015. The different densities of wild oat (0, 20, 40, 80, 160 and 320 plants m2) as the main plot, two herbicides including mesosulfuron + iodosulfuron + mefenpyr-diethyl (Atlantis18 g a.i. /ha) and clodinafop-propargyl (Topik, 64 g a.i. /ha) as sub-plot and application time (18 (8 leaves) and 23 Zadoks (tillering) stages) as sub-sub plot were considered. According to logistic model (parameter Den50), 127 and 95 wild oats per m2 was required to reach a 50% reduction in dry weight of wild oat in clodinafop-propargyl herbicide treatment at 8 and 23 Zadoks stages, respectively, whereas, for 50% reduction in dry weight of wild oat in mesosulfuron + iodosulfuron herbicide treatment were 141 and 149 wild oats/m2, respectively. The regrowth of wild oat in clodinafop-propargyl compared to mesosulfuron + iodosulfuron herbicides was higher in tillering compared to 8 leaves in all densities. Hyperbolic model for grain yield showed that in Topik herbicide treatment at both application times, 50% reduction in the yield was observed in 118 and 83 wild oats/m2 and in mesosulfuron + iodosulfuron herbicide treatment at both application times, 50% reduction in the yield was observed in 423 and 221 wild oats/m2.At higher wild oat densities, of mesosulfuron + iodosulfuron application is recommended at 18 Zadoks stage.
    Keywords: Clodinafop-propargyl, Grain yield, herbicide, Mesosulfuron + Iodosulfuron, Regrowth
  • Mohsen Rahimi Sherbaf Moghadas, Mohammadreza Naghavi *, Monighe Sabokdast, Elahe Motemadi, Jaber Nasiri Pages 133-141

    Pharmacological properties of Papaver family plants referred to Benzylisoquinoline alkaloid (BIAs) production. The BIAs alkaloid are a diverse group of nitrogenous compounds which have a limited distribution among various plant species. In addition to their medicinal property, they have a crucial role in the plant defense mechanisms. In the current study, the effects of elicitors including Green silver nanoparticles, chemical silver nanoparticles, carbon nanotubes, graphene coated by chemical silver nanoparticles, and combination of graphene and green silver nanoparticles investigated on the relative expression of BIAs biosynthesis pathway genes (DBOX, COR, and T6ODM) in the cell suspension of Papaver orientale L. with the concentration of 50 mg/L at 48 and 72 h after the elicitor applications were evaluated. There were significant changes in the relative expression of these genes due to the use of elicitor. However, the highest transcriptional activity of DBOX and COR genes observed at 48 h after utilization of graphene coated by chemical silver nanoparticles with the values of 57.96 and 8.34 fold, respectively. While, there was an up-regulation of T6ODM gene in the application of graphene and Green silver nanoparticles combined with the value of 45.77 fold. These results suggest that application of various elicitors in this plant can accompany by diverse changes in the expression of alkaloids biosynthesis pathway genes, which depends on the toxicity level of elicitors and elicitors’ mediated-activation of signaling paths.

    Keywords: Benzylisoquinoline alkaloid, Green nanoparticles synthesis, Cell suspension, Papaver orientale L, gene expression
  • Akbar Latifi, Hashem Aminpanah *, Bijan Yaghoubi Pages 143-154

    Changing rice cultivation system from puddled-transplanted rice production to direct seeded rice greatly reduces labor and crop production cost. A field experiment was conducted at Rice Research Institute of Iran-Rasht in 2018 as split plot based on a randomized complete block design to evaluate the effect of seeding date and planting method on growth and grain yield, cv. Hashemi, in direct seeded rice. Main plots included seeding date (1, 8, 15, 22, 29 May, 5 and 12 June) and sub plots were planting method (broadcast seeding, row seeding and hill seeding). Moreover, transplanting plots were included to the experiment as control treatment. Analysis of variance showed that seeding date had significant effect on paddy yield, but planting method and the interaction effect between them had no significant effect on paddy yield. Maximum paddy yield were recorded at the dates of 1 and 15 May (4414 and 4325 kg ha-1, respectively). Paddy yield was significantly reduced when seeding date delayed, as grain yield reduce by 41, 43, and 70% at the seeding dates of 22, 29 May, and 5 June compared to the seeding date of 1 May. There was no significant difference in paddy yield between direct-seeded (4295±215 kg ha-1) and transplanting (4414±184 kg ha-1) production systems. Moreover, seeding date and planting method had no significant effect on weed biomass. In general, results revealed that optimum paddy yield in direct seeding was recorded at the seeding date of 1–15 May.

    Keywords: Broadcasting, Sowing date, Line seeding, Hill seeding, Direct seeded rice
  • Yadollah Farayedi, Hossein Abdi *, Farhad Ahakpaz, Homayoun Kanouni, AliAkbar Mahmoodi Pages 155-166

    In the present study, 18 lines and cultivars of chickpea were evaluated in three cold dryland stations including Maragheh, Kurdestan and Shirvan for three years (2014-2016). Results showed that the environments, genotypes and genotype × environment interaction effects were significant. Interaction analysis using the AMMI model indicated that the two principal components (IPCAs) significantly accounted for 67.9% of the total variation. However, these two components accounted for about 65% of the changes in the GGE biplot method. Evaluation of genotype yield stability using AMMI statistics were very similar to AMMI2 biplot. This similarity was also partially observed between the AMMI and GGE biplot methods. In both models the environments were subdivided into groups with separate superior genotypes and the behavior of some sites in the selection of genotypes was similar across years, while in some other sites it was different. Therefore, it is concluded that the reproducibility pattern of superior genotypes in each site is challenging under dryland conditions. Control cultivars of Samin, Gazvin and Jam showed good grain yield and stability. Although, the ability to select high yielding and stable genotypes among the lines was poor compared to control cultivars. However, genotypes 1, 3, 6, 12 and 14, due to their high yield, can be used in specific adaptation and suitable genetic sources for introducing drought and cold tolerant cultivars in the studied fields.

    Keywords: multivariate statistics, Biplot, Stability, Triplot, Adaptability
  • Nosratollah Heidarpour *, Amin Namdari, Abolfazl Baghbani Arani Pages 167-176

    Considering the ecological adaptation of vetch (Vicia sativa) to dryland cultivation in subtropical regions and the importance of dry land regions for increasing forage production while preserving water and soil resources, it is necessary to conduct agronomic researches regarding vetch production under conservation system in these regions. The current study was conducted to investigate the influence of planting density, starter nitrogen level and tillage practices (conventional and conservation) on vetch (vicia sativa) growth and yield under rain fed semi tropical conditions (Gachsaran dryland research station). The experiment was laid out as a strip split plot in three replicates for three years. The treatments included residues of preceding wheat (with or without), planting density (100, 150 and 200 per m2) and applied nitrogen as starter fertilizer (0, 15 and 30 kg ha-1 N). Based on the results of analysis of variance, none of treatments had significant effect on early growth, days to flowering and ripening and plant height. The results showed that retaining preceding wheat residues caused significant increase in fresh forage and grain yield. For the most studied traits, adding starter nitrogen fertilizer didn’t cause any significant effect especially when the residues were retained upon the soil. If producing forage is the main purpose of seeding vetch, 150 seed per m2 planting density is recommendable while for seed production 100 seed per m2 seeding rate leads to better seed yield.

    Keywords: dry forage, fresh forage, Grain yield, rain fed agriculture, wheat residues