فهرست مطالب

  • پیاپی 3 (پاییز 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/12/28
  • تعداد عناوین: 6
|
  • علیرضا صحرایی * صفحات 1-34

    موضوع تحول در شکل گیری نهاد دولت یا دولت سازی در دهه های اخیر در بحث توسعه به یکی از چالش برانگیزترین مسایل در علوم سیاسی بوده است. براساس نظریات نونهادگرایان، دولت به عنوان یک کارگزار مستقل مجددا به متن مطالعات علوم اجتماعی و سیاسی بازگشته و توانسته است به عنوان یک کارگزار فعال و مستقل در تحولات اقتصادی و اجتماعی نقش مستقل و فعال ایفا نماید. بنابراین نهاد دولت در پروسه توسعه یافتگی از اهمیت بالایی برخوردار است. این مقاله تلاش دارد تا با روش نهادگرایی و با استفاده از منابع اسنادی-کتابخانه ای به این سوال محوری پاسخ دهد که علیرغم گذشت بیش از یکصدسال از عمر دولت در ایران، چرا هنوز دولت مدرن به عنوان یک «نهاد» در ایران (خصوصا در دوره مورد بحث ما یعنی جمهوری اسلامی) شکل نگرفته و در نتیجه نهاد دولت از کارایی لازم در امر توسعه برخوردار نیست. در پاسخ به سوال فوق می توان این فرضیه را مطرح نمود: انقلاب اسلامی ایران شروعی انعطاف پذیر با پدیده دولت ملی داشت، همچنین قالب دولت ملی به معنای سازوکارها و ساختارهای دولتی شکل گرفته در زمان پهلوی در دوره جمهوری اسلامی نیز حفظ شد. اگرچه ماهیت رژیم در جمهوری اسلامی هویتی اسلامی داشت و حکومت ها هم از نظر نهادینگی حقوقی و قانونی برخوردار هستند، اما به علت اولویت اهداف و آرمانهای کلان(نظیر تاسیس امت واحده جهانی) و بقای نقش متغیر درآمد نفت در نظام اقتصادی-سیاسی ایران ، پدیده دولت-ملت تکمیل نشده و نهاد دولت از کارآمدی ضعیفی در امر توسعه برخوردار بوده است.

    کلیدواژگان: دولت، توسعه، نهادگرایی، جمهوری اسلامی، نهاد
  • علی جان مرادی جو * صفحات 35-69

    پرداختن به مسئله طبقه متوسط جدید به منزله یکی از گروه های اصلی تاثیرگذار در دوران معاصر تاریخ ایران به ویژه در چهار دهه اخیر، از ابعاد گوناگونی اهمیت دارد. یکی از این ابعاد که تاثیر به سزایی در شناخت انقلاب اسلامی داشته و خواهد داشت، تحولات، ویژگی ها و چالش های سیاسی طبقه متوسط جدید در جمهوری اسلامی است. این که ظهور و وجود طبقه متوسط جدید در جمهوری اسلامی ایران چه تحولات سیاسی را پشت سر گذاشته و چه چالش هایی را فرا روی نظام جمهوری اسلامی ایران قرار می دهد؟ سوال اصلی مقاله حاضر را تشکیل می دهد. به لحاظ روش شناسی از نوع مطالعه توصیفی تحلیلی می باشد که برای جمع آوری اطلاعات از روش کتابخانه ای استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که ظهور طبقه متوسط جدید در ایران و تحولات آن، نظام جمهوری اسلامی را با چالش هایی از قبیل سیال بودن مطالبات و تمایلات سیاسی، منازعه گفتمانی با طبقه متوسط سنتی، خواسته های سیاسی متکثر و حکمرانی خوب مواجه ساخته است.

    کلیدواژگان: طبقه متوسط جدید، جمهوری اسلامی ایران، چالش های سیاسی، منازعه گفتمانی
  • علی زارعی * صفحات 71-100

    نخبگان مفهوم محوری در جامعه شناسی و علوم سیاسی است و علیرغم مفهوم پردازی های مختلف انتقادات زیادی بر آن وارد است. نخبگان به خصوص نخبگان سیاسی از دیرباز تاکنون نقش مهمی در تحولات جوامع در ابعاد مختلف داشته و دارند. انقلاب اسلامی ایران، نقطه عطفی در تاریخ تحولات سیاسی- اجتماعی دنیای معاصر محسوب گشته که تغییرات زیادی را به همراه داشته است. پیروزی انقلاب اسلامی در سال 57 نماد پیروزی یک حکومت مبتنی بر ارزش ها و اعتقادات بود که فصل تازه ای در جنبش های مردمی گشود و جایگاه باورهای ایدیولوژیک را ارتقا داد. در این نظام نخبگان سیاسی از موقعیت برجسته ای برخوردار هستند و نقش مهم و بسزایی را در تصمیم گیری های اساسی در ابعاد مختلف ایفا می کنند. بررسی رفتار نخبگان سیاسی در ایران پس از انقلاب اسلامی بویژه در دو دهه اخیر حکایت از تداوم ویژگی رفتاری و فرهنگی نخبگان سیاسی در جمهوری اسلامی ایران دارد. پرورش و گزینش نخبگان سیاسی در ایران بعد انقلاب یک الگوی سامان مند و از پیش طراحی شده ندارد. در کنار تداوم این ویژگی ها در نخبگان عوامل دیگری مانند ناکارآمدی نهاد های سیاسی که خود ریشه در رفتار نخبگان دارد منجر به بروز تحولات بسیاری در عرصه سیاسی و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران به ویژه در دهه اخیر شده است. در این مقاله به چرخش نخبگان سیاسی پس از انقلاب اسلامی در ایران تاکید داریم. پژوهش حاضر از نوع کیفی و گردآوری داده ها از طریق کتاب ها و مقاله ها انجام شده است.

    کلیدواژگان: نخبگان سیاسی، جمهوری اسلامی، دولت، جامعه شناسی سیاسی، چرخش نخبگان
  • مهدی ابراهیمی * صفحات 101-137

    مقام معظم رهبری اقتصاد مقاومتی را یکی از الزامات سیاست گذاری اقتصادی کشور برشمرده و فرمودند: یکی از شرایط اقتصاد مقاومتی، استفاده از همه ی ظرفیتهای دولتی و مردمی است؛ هم از فکرها و اندیشه ها و راهکارهایی که صاحبنظران میدهند، استفاده کنید، هم از سرمایه ها استفاده شود. لذا در این زمینه بسیج ملی آحاد مردم و مسیولین نقش بسزایی دارد. برای بسیج ملی در اقتصاد مقاومتی علاوه بر پیش نیازها و ابعاد اقتصادی، نیازمند در نظر داشتن ابعاد غیر اقتصادی دیگری نیز هستیم. از جمله: مدیریت جهادی، انسجام ملی، مبارزه با رانت خواری و فساد، توجه به سندچشم انداز و اسناد بالادستی، توجه به شرکتهای داده بنیان، چابک سازی دولت و... بسیج ملی در این میان نقشی اساسی دارد. وجهه مشترک دو مقوله اقتصاد مقاومتی و بسیج ملی، مردم هستند. در این تحقیق ضمن بهره گیری از پژوهش آمیخته با روش توصیفی استنباطی در پی پاسخ به این سوال هستیم که چه راهبردهایی می تواند ملت ایران را در اقتصاد مقاومتی بسیج نماید؟

    کلیدواژگان: نخبگان بسیج ملی، اقتصاد مقاومتی، مردم
  • دیان جانباز، محسن رحمانی*، کاظم عالی بیگی صفحات 139-153

    ژیوپلیتیکی شدن تشیع پس از انقلاب اسلامی و در پی آن، گسترش نقش و عملکرد ایران در روابط بین الملل خاورمیانه، تشیع به یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار دنیای ژیوپلیتیک تبدیل شد. تشکیل یک حکومت شیعی با رهبری علمای دینی در کشوری بزرگ و با اکثریت شیعه، هرگز درگذشته روی نداده بود. به این ترتیب، انقلاب ایران کانون توجه ای برای زنده کردن و رواج هویت دینی شیعیان و حتی در نگاهی کلی تر، هویت دینی مسلمانان پدید آورد و موجب ظهور دولت ها و جنبش های شیعی در منطقه خاورمیانه گردید که در پی آن موازنه قدرت در این منطقه را دگرگون یا به عبارتی متحول ساخت که نتیجه آن افزایش قدرت و نفوذ شیعیان در تحولات منطقه است. براین اساس تبیین این تحولات در چارچوب ژیوپلیتیک شیعه، موضوع مورد بحث این مقاله است.

    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، تشیع، ژئوپلیتیک، موازنه قدرت
  • میرابراهیم صدیق * صفحات 155-182

    شکل گیری انقلاب 1357 در ایران دارای ویژگی های منحصر به فردی است که از جمله آنها می توان به اسلامی و مبتنی بر مذهب تشیع بودن آن اشاره کرد. وجود عنصر دین به عنوان اصلی ترین عنصر انقلاب اسلامی، این انقلاب را از سایر انقلاب ها متمایز نموده است. پس از آن، در بسیاری از کشورهای اسلامی، نفوذ موفقیت های انقلاب اسلامی و ایدیولوژی امام خمینی (ره)، با پافشاری موفقیت آمیز بر «اسلام مردمی»، قویا احساس می شد. آراء و افکار امام خمینی (ره) نقش بسزایی در صدور ارزش های انقلاب اسلامی به خارج از مرزهای ایران داشته است. مقاله حاضر ضمن امعان نظر به تاثیر انقلاب اسلامی ایران بر جنبش های اسلامی، به کندوکاو تاثیرگذاری اندیشه های امام خمینی (ره) بر عراق می پردازد. این در حالی است که ترس و هراس غربیان از بازگشت به اسلام رادیکال و آموزه های آن و تاثیر بر جنبش های اسلامی، توجه به انقلاب اسلامی ایران را مهمتر می نماید.

    کلیدواژگان: امام خمینی(ره)، انقلاب اسلامی، جنبش های اسلامی، عراق، صدور انقلاب
|
  • Alireza Sahraie * Pages 1-34

    The issue of change in the formation of the institution of government or state-building in recent decades in the discussion of development has been one of the most challenging issues in political science. According to neoconservatives, the government, as an independent agent, has returned to the text of social and political science studies and has been able to play an independent and active role as an active and independent agent in economic and social developments. Therefore, the government institution is of great importance in the development process. This article tries to answer the central question by the method of institutionalization and using documentary-library resources that despite the fact that more than one hundred years have passed since the government in Iran, why is the modern government still a "institution" in Iran (especially in The period we are discussing, the Islamic Republic, has not been formed, and as a result, the institution of government does not have the necessary efficiency in development. In answer to the above question, the following hypothesis can be made: The Islamic Revolution of Iran had a flexible beginning with the phenomenon of the national state, and the format of the national state, meaning the mechanisms and structures of government formed during the Pahlavi era in the Islamic Republic. Although the nature of the regime in the Islamic Republic was Islamic and governments were legally and institutionally institutionalized, it was due to the priority of major goals and aspirations (such as the establishment of a single nation) and the survival of the changing role of oil revenues in Iran's economic and political system. The nation-state has not been completed, and the state institution has been poorly developed.

    Keywords: Government, Development, Institutionalism, Islamic Republic, Institution
  • Ali Jan Moradi Jou * Pages 35-69

    Addressing the issue of the new middle class as one of the main influential groups in the contemporary period of Iranian history, especially in the last four decades, is of various dimensions. One of these dimensions, which has had and will have a great impact on the recognition of the Islamic Revolution, is the developments, characteristics and political challenges of the new middle class in the Islamic Republic. What are the political developments and challenges facing the emergence and existence of a new middle class in the Islamic Republic of Iran and what challenges does it pose to the system of the Islamic Republic of Iran? The main question is the present article. Methodologically, it is a descriptive-analytical study that uses library methods to gather information. The results show that the emergence of a new middle class in Iran and its developments have challenged the Islamic Republic's system with challenges such as the fluidity of political demands, a discourse conflict with the traditional middle class, multiple political demands, and good governance.

    Keywords: The new middle class, the Islamic Republic of Iran, political challenges, discourse conflict
  • ali zarei * Pages 71-100

    Elite is a central concept in sociology and political science, and despite various conceptualizations, it has been widely criticized. Elites, especially political elites, have long played an important role in the evolution of societies in various dimensions. The Islamic Revolution of Iran has been a turning point in the history of socio-political developments in the contemporary world, which has brought about many changes. The victory of the Islamic Revolution in 1957 was a symbol of the victory of a government based on values ​​and beliefs that opened a new chapter in popular movements and promoted the status of ideological beliefs. In this system, political elites have a prominent position and play an important and significant role in fundamental decisions in various dimensions. The study of the behavior of political elites in Iran after the Islamic Revolution, especially in the last two decades, indicates the continuation of the behavioral and cultural characteristics of political elites in the Islamic Republic of Iran. Raising and selecting political elites in Iran after the revolution does not have a well-organized and pre-designed model. In addition to the persistence of these characteristics in the elite, other factors such as the inefficiency of political institutions that are rooted in the behavior of the elite have led to many developments in the political and social arena of the Islamic Republic of Iran, especially in recent decades. In this article, we emphasize the rotation of political elites in Iran after the Islamic Revolution. The present study is of qualitative type and data collection has been done through books and articles.

    Keywords: Political elites, Islamic Republic, government, political sociology, elite rotation
  • mahdi ebrahimi * Pages 101-137

    onomy as one of the requirements of the country's economic policy and said: "One of the conditions of the resistance economy is the use of all state and people's capacities; use the ideas and ideas and solutions provided by experts, and use capital." . Therefore, the national mobilization of individuals and officials plays an important role in this regard. In order to mobilize the nation in a resistance economy, in addition to economic needs and dimensions, we need to consider other non-economic dimensions. These include: jihadi management, national cohesion, the fight against rent-seeking and corruption, attention to documenting and documentary documents, attention to database companies, government agility, etc. National mobilization has a key role in this. The common denominator between the two categories of resistance economy and national mobilization is the people. In this study, while using the research mixed with the descriptive inferential method, we seek to answer the question of what strategies can mobilize the Iranian nation in the resistance economy?

    Keywords: National mobilization, resistance economy, people
  • Dayan janbaz, Mohsen rahmani *, kazem alibeyghi Pages 139-153

    Shi'ism's Geopoliticalization After the Islamic Revolution, and the subsequent expansion of Iran's role and function in international relations in the Middle East, Shi'ism became one of the most important and influential factors in the geopolitical world. The formation of a Shiite government led by religious scholars in a large, Shiite-majority country has never happened in the past. Thus, the Iranian revolution created a focus on reviving and popularizing the Shiite religious identity, and even more generally, the Muslim religious identity, and led to the emergence of Shiite governments and movements in the Middle East that changed or changed the balance of power in the region. The phrase has evolved to increase the power and influence of Shiites in the region. Therefore, explaining these developments in the context of Shiite geopolitics is the subject of this article.

    Keywords: Islamic Revolution, Shiism, Geopolitics, Balance of Power
  • mirebrahim seddigh * Pages 155-182

    The formation of the 1979 revolution in Iran has unique characteristics, among which we can mention that it is Islamic and based on the Shiite religion. The existence of the element of religion as the main element of the Islamic Revolution has distinguished this revolution from other revolutions. After that, in many Islamic countries, the influence of the successes of the Islamic Revolution and the ideology of Imam Khomeini, with the successful insistence on "People's Islam", was strongly felt. Imam Khomeini's views and ideas have played a significant role in exporting the values ​​of the Islamic Revolution beyond Iran's borders. The present article, while denying the influence of the Islamic Revolution of Iran on Islamic movements, explores the impact of Imam Khomeini's ideas on Iraq. At the same time, Western fears of a return to radical Islam and its teachings, as well as its influence on Islamic movements, make it more important to pay attention to the Islamic Revolution in Iran.

    Keywords: Imam Khomeini, Islamic Revolution, Islamic Movements, Iraq, Revolution