فهرست مطالب

یافته های نوین زمین شناسی کاربردی - پیاپی 29 (بهار و تابستان 1400)
  • پیاپی 29 (بهار و تابستان 1400)
  • تاریخ انتشار: 1400/07/22
  • تعداد عناوین: 12
|
  • ریحانه علیمحمدی، فریدون قدیمی* صفحات 1-14
    در اکتشاف کانسارهای پنهان، عناصر ردیاب نقش مهمی ایفا می کنند. اطلاعات حاصل از عناصرکمیاب در توصیف کیفی کانسارها قابل توجه بوده و از این نظر، عناصر جیوه، آرسنیک و آنتیموان مهم ترین عناصر ردیاب در اکتشاف طلای اپی ترمال هستند. با توجه به اندازه گیری غلظت 35 عنصر و 108 نمونه از کانسار اپی ترمال طلای زرشوران، اهمیت عناصر ردیاب در تخمین طلا به خوبی مشخص شد. انتخاب عناصر ردیاب با توجه به روش های آماری چندمتغیره (تحلیل عاملی و تحلیل خوشه ای) جهت پیش بینی عیار عنصر طلا صورت گرفت. این تحلیل ها نشان داد عناصر نقره، آرسنیک، کادمیوم، سرب، طلا، آنتیموان و روی همبستگی مثبت قوی نسبت به هم دارند. براساس مدل های رگرسیون خطی و غیرخطی چند متغیره، معادلات و عناصر برای پیش بینی عیار طلا و نقره مورد تحلیل و آزمون آماری قرارگرفتند. ضریب همبستگی، آزمون فیشر، آزمون t استیودنت و سطح احتمال نشان دادند که عناصرکادمیوم، آرسنیک و آنتیموان برای پیش بینی طلا و عناصر آرسنیک، کادمیوم، سرب و آنتیموان برای پیش بینی نقره مناسب اند. علاوه بر این، مدل رگرسیون غیرخطی نمایی برای پیش بینی، مناسب تر تشخیص داده شد. اگر چه مدل های رگرسیونی پیشنهادی برای منطقه کوچکی مورد استفاده قرار گرفت ولی می تواند در مقیاس ناحیه ای و هم چنین در تمام مراحل اکتشاف و در ترکیب با سایر روش ها در اکتشاف کانسارها مفید واقع شوند.
    کلیدواژگان: عناصر ردیاب، تحلیل عاملی، تحلیل خوشه ای، تحلیل رگرسیونی، طلای زرشوران
  • اسفندیار عباس نوین پور*، فریبا صادقی اقدم، مهری کاکی صفحات 15-27
    آب یک منبع آسیب پذیر، محدود و حیاتی است. افزایش روزافزون جمعیت جهانی و کاهش منابع آبی، از مهم ترین چالش های پیش روی بشر امروزی است. منابع آب مستقیما می تواند رشد و توسعه اجتماعی و اقتصادی را تحت تاثیر قرار دهد و به عنوان زیربنای فعالیت های عمرانی محسوب می شود. یکی از مهم ترین مسایل قرن حاضر، مسئله گرمایش جهانی است، که به دلیل اثر گلخانه ای تشدید شده و انتظار می رود که موجب تغییراتی در متغیرهای اقلیمی گردد. هدف از این پژوهش بررسی تغییرات جریان آب سطحی و تراز آب زیرزمینی دشت روضه چای استان آذربایجان غربی بوده بنابراین در این راستا از مدل بارش- رواناب IHACRES و شبکه عصبی مصنوعی استفاده شد. بدین منظور از داده های بارش، متوسط دما، جریان آب سطحی رودخانه روضه چای و تراز آب زیرزمینی منطقه استفاده گردید. در پژوهش حاضر از سناریوهای اقلیمی 4.5 و 8.5 مدل ACCESS1-0 از مدل های گزارش پنجم برای داده های بارش و دما در دو دوره ی (2020-2052) و (2053-2085) برای بررسی تغییر اقلیم استفاده شد. نتایج نشان داد که در منطقه تغییرات دما تحت سناریوی RCP8.5 بیش تر از سناریوی  RCP4.5بوده و بارش در ماه های قابل انتظار کاهش می یابد. مدل بارش- رواناب در پیش بینی جریان رودخانه روضه چای در دوره ی پایه نسبت به دوره ی آتی بهتر جواب داد و ضریب همبستگی بیش تر از 5/0 را نشان داد. در پیش بینی تراز سطح آب زیرزمینی با شبکه عصبی مصنوعی نیز مدل در دوره ی پایه از عملکرد بهتری برخوردار بود. در نهایت در دوره های آینده دور، اثر گازهای گلخانه ای دارای سیگنال قوی تر بوده و باعث افزایش دما و کاهش بارش بیش تری می شوند.
    کلیدواژگان: گازهای گلخانه ای، تراز سطح آب زیرزمینی، سناریو RCP، جریان آب سطحی
  • امین جمشیدی*، مصطفی صداقت نیا، کبری میر بیک سبزواری صفحات 28-38
    تونل انتقال آب نوسود با طولی بالغ بر 45 کیلومتر به منظور هدایت و انتقال آب در شمال باختر کرمانشاه احداث شده است. این تونل از میان تاقدیس ها و ناودیس های متعددی عبور کرده و به محض وارد شدن محور آن به سازندهای گرو و گورپی گازهایی با حجم بیش از 400 پی پی ام به داخل تونل زهکشی می شوند که عمدتا مربوط به تاقدیس های ازگله و کردی قاسمان می باشند. در حوضه ی زاگرس سازندهای گرو و گورپی به عنوان سنگ منشا نفت با پتانسیل بالا شناخته می شوند و در منطقه مورد مطالعه با وجود کروژن غالب تیپ III که عمدتا دارای منشا خشکی می باشد حجم زیادی از گازها که عمدتا گازهای متان و دی اکسیدکربن می باشند، تولید می کنند. با توجه به گسترش سازندهای گرو و گورپی در منطقه، زون های مستعد گازخیزی در محور تونل به چهار بخش A,B,C,D تقسیم می شوند که بیش ترین حجم گاز تولید شده در تاقدیس کردی قاسمان و مربوط به زون D می باشد. گازهای تولید شده از این مناطق همراه حجم زیادی از آب از طریق شکستگی های تکتونیکی که عمدتا درزه ها و گسل ها می باشند به داخل تونل هدایت می شوند که از بین آن ها گسل ها در تاقدیس کردی قاسمان و تاقدیس ازگله نقش بسیار مهمی دارند.
    کلیدواژگان: سازند گرو، ساختارهای تکتونیکی، تولید گاز، تونل آبرسانی نوسود، کرمانشاه
  • محمد یزدی*، میلاد نجفی، خالق خشنودی، مهرداد بهزادی صفحات 39-54
    افق فسفات زایی معدن جیرود در بخش مرکزی سازند جیرود در مجاورت ارتفاعات دیزین در شمال تهران قرار دارد. رسوبات این سازند با سن دونین پسین اغلب از سنگ های آواری نظیر ماسه سنگ، شیل ماسه ای و آهک های ماسه ای تشکیل شده است. کانی سازی فسفریت اغلب در بخش شیلی آن متمرکز است. مطالعات میکروسکوپ نوری و طیف سنج پراش پرتو ایکس (XRD) بر روی نمونه های فسفریتی معدن جیرود نشان داد که فلویور آپاتیت کانی اصلی فسفاته و کانی های باطله همراه آن شامل کوارتز، کلسیت، پیریت، اکسیدهای آهن (اغلب گوتیت) و کانی های رسی هستند. نتایج تجزیه کمی دقیق نقطه ای (XPMA) نشان داد که کانی فلویور آپاتیت، میزبان اصلی عناصر نادر خاکی در نمونه های فسفریتی معدن جیرود است. مونازیت و در مقادیر خیلی کم زیرکن میزبان دیگر عناصر نادر خاکی در این فسفریت ها به هستند. مقدار Ce (به عنوان نماینده عناصر نادر خاکی) در دانه های آپاتیتی تجزیه شده از 05/0 تا 08/0 درصد وزنی متغیر است. مقدار حضور Ce و سایر عناصر نادر خاکی در آپاتیت های رسوبی با عواملی نظیر 1) منشاء اولیه عناصر نادر خاکی؛ 2) میزان ورود این عناصر به محیط رسوب گذاری؛ 3) مدت زمان تماس آپاتیت ها با آب دریا در حین و بعد از تشکیل؛ 3) ترکیب شیمی آب های بین منفذی بعد از تشکیل؛ 4) همراهی مواد آلی به عنوان یک منشا محلی؛ 5) شبکه بلوری آپاتیت ها و تاثیر رخداد دگرجایی در فسفریت ها مرتبط است.
    کلیدواژگان: عناصر نادر خاکی، فسفریت، سازند جیرود، شمال ایران
  • محمدحسین قبادی، مهرداد امیری*، محمدرضا رسولی فرح صفحات 55-70

    رخنمون های ماسه سنگی سازند قم در بخش زیادی از شمال شهر همدان گسترش دارند. در این پژوهش، به منظور شناخت خصوصیات و رفتار مهندسی این سنگ ها، 15 بلوک از ماسه سنگ های لتگاه در شمال همدان انتخاب شدند. خصوصیات سنگ شناسی، ویژگی های فیزیکی و مکانیکی این دسته از ماسه سنگ ها تعیین شده است. نمونه ها تحت آزمایش های سختی واجهشی اشمیت، دوام وارفتگی، شاخص بارنقطه ای، مقاومت فشاری تک محوری، مقاومت کشش برزیلی، سرعت موج  و  درصد سایش سنگدانه (لس آنجلس) قرار گرفته اند. نتایج این تحقیق نشان داد که تفاوت در خصوصیات سنگ شناسی و فیزیکی ماسه سنگ ها منجر به تغییر در خصوصیات مکانیکی آن ها شده است. به منظور بررسی ارتباط بین خصوصیات فیزیکی و مکانیکی ماسه سنگ ها، آنالیز رگرسیون انجام شده است. بر اساس نتایج به دست آمده، سنگ های مذکور برای استفاده به عنوان سنگ مالون و سنگ ساختمانی مناسب می باشند. نتایج نشان داد که بیش ترین انطباق بین نتایج آزمایش مقاومت فشاری تک محوری (UCS) با سرعت موج طولی در حالت خشک و اشباع است که میزان ضریب تعیین (r2) به ترتیب برابر 93 /0 و 91 /0 است.

    کلیدواژگان: سازند قم، خصوصیات فیزیکی و مکانیکی، ماسه سنگ، منابع قرضه، همدان
  • کمال کریمی، مسیح افقه*، سید حسین قطمیری، محمد بهرامی صفحات 71-92

    برای بررسی پالیواکولوژی نهشته های سازند ساچون در زون فارس داخلی، برش های داریان و کوهنجان در شرق شهر شیراز و در اطراف دریاچه مهارلو انتخاب گردید. سازند ساچون در این ناحیه عموما از سنگ آهک و سنگ آهک ماسه ای تشکیل شده است. این سازند به صورت تدریجی و هم شیب بر روی سازند پابده و در زیر سازند جهرم قرار می گیرد. داده های ریز زیست چینه نگاری بر پایه مجموعه های روزنبران کف زی و پلانکتونی و جلبک های آهکی  بیانگر سن پالیوسن پیشین تا ایوسن پیشین برای توالی مورد مطالعه است. فراوانی و افزایش در اندازه برخی از انواع روزنبران همچون Miliolids و Rotalids در شرایط نامساعد و نبود برخی جنس های دیگر از جلبک های آهکی  Lithophyllum sp. و روزنبران همچون Orbitolitessp.  در این منطقه را می توان به بالا رفتن سطح مواد غذایی و ورود رسوبات آواری ناشی از جریانات ساحلی در بخش قربان و به دنبال آن ایجاد شرایط یوتروفیک در بخش میانی و انتهایی سازند ساچون در مناطق مورد مطالعه نسبت داد. شواهد رخساره ای و ریز زیست چینه نگاری حاکی از آن است که سازند ساچون در منطقه مورد مطالعه دارای عمق بیش تری نسبت به برش الگو در جنوب زون فارس داخلی بوده است.

    کلیدواژگان: سازند ساچون، زیست چینه نگاری، پالئوسن-ائوسن، پالئواکولوژی، زون فارس داخلی
  • حسنیه نظری*، مژگان دهقانی، فرنوش حاجی زاده، احمد عباس نژاد صفحات 93-107
    در نزدیکی معادن گچ در اثر انحلال املاح نمکی موجود در آب های زیرزمینی، مقدار EC افزایش پیدا می کند و نشانگر مفیدی جهت اکتشاف معادن گچ است اما به تنهایی در تشخیص این امر کافی نیست و باید عناصر دارای غلظت بالا و دخیل در افزایش EC مشخص گردند. هدف از این مطالعه بررسی کارآمدی روش  ANFIS-FCMدر اکتشاف معادن گچ شوره با استفاده از تغییرات هیدروژیوشیمیایی آب زیرزمینی است که به صورت موردی بر روی معدن گچ شوره انار آزموده شد. بدین منظور، 21 نمونه آب از چاه های دشت برداشته و آنالیز شیمیایی نمونه ها در آزمایشگاه صورت گرفت. سپس داده های حاصل مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند و آماره های توصیفی داده ها و ماتریس همبستگی پارامترهای مورد مطالعه با استفاده از نرم افزار SPSS بدست آمد. با تشکیل ماتریس همبستگی داده ها، مشخص گردید که در نمونه های نزدیک معدن گچ شوره، سدیم، منیزیم، کلسیم، منگنز، سلنیوم و سرب نسبت به سایر عناصر موجود، بیش ترین همبستگی را با هدایت الکتریکی (EC) داشته و همین طور بیش ترین همبستگی بین پارامترهای ذکر شده به چشم می خورد. ورودی های مدل شامل 6 عنصر مزبور و خروجی با توجه به هدف تحقیق، هدایت الکتریکی انتخاب شد. داده ها پس از استاندارد سازی، وارد متلب شده و هدایت الکتریکی با استفاده از روش ANFIS-FCM پیش بینی گردید. هدایت الکتریکی اندازه گیری شده مستقیما برای مقایسه با هدایت الکتریکی حاصل از روش هوشمند به کار رفت. بر اساس نتایج حاصل از این مدل، هدایت الکتریکی نمونه های آب زیرزمینی تخمین زده شده در محدوده مورد بررسی از دقت بسیار خوب و همبستگی بالایی نسبت به مقادیر اندازه گیری شده برخوردار بوده است. در نتیجه روش هوشمند ANFIS-FCM روشی موثر در تشخیص معدن گچ شوره است. در صورت کاربرد این روش در آب های زیرزمینی اطراف معادن گچ شوره دیگر در ایران و مشاهده وضعیت مشابه، کارآمدی آن در تشخیص معادن گچ شوره تایید می شود.
    کلیدواژگان: هدایت الکتریکی، روش ANFIS-FCM، آب زیرزمینی، دشت انار
  • حامد عبدلی سرشگی*، افشین اشجع اردلان، علیرضا گنجی، حبیب الله ترشیزیان، جعفر طاهری صفحات 108-121
    منطقه زوزن در 80 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان تربت حیدریه و  در قسمت شمالی بلوک لوت واقع شده است؛ قدیمی ترین سنگ های منطقه شامل استارولیت شیست، گارنت مسکویت شیستو سنگ آهک های دگرگون شده به سن پالیوزوییک می باشند هم چنین توده های نفوذی عمیق و نیمه عمیق مربوط به پالیوسن سیمای عمده محدوده را تشکیل می دهند. توده های نفوذی به شدت دگرسان شده اند و زون های دگرسانی مختلف در آن ها دیده می شود. زون بندی دگرسانی ها در منطقه شامل دگرسانی های پروپلیتیک، آرژیلیک، کوارتزسرسیت، پیریت و اسکارنی شدن و ترکیبی از این موارد می باشد. براساس ترکیب کانی شناختی و پذیرفتاری مغناطیسی زیاد (به طور متوسط حدود  SI 5-10×500)، توده های نفوذی منطقه مربوط به سری مگنتیت (نوع اکسیدان) و از گرانیت های نوع I هستند. به نظر می آید وجود سیستم دگرسانی گسترده و مناسب، حضور توده های نیمه عمیق همچون توده های مونزونیتی، کوارتز مونزونیتی، دیوریتی و کوارتز دیوریتی، الگوی کلی تکتونیکی و زمین شناختی و سری ماگمایی در غرب زوزن موید وجود یک سیستم اپی ترمال در این محدوده می باشد، هم چنین نتایج مطالعات ژیوشیمیایی بر روی داده های این محدوده، برای عناصر طلا، مس، نقره، سرب و روی ناهنجاری های متعددی را شناسایی و معرفی نموده اند. هدف از این پژوهش بررسی ژنز و خاستگاه کانی زایی و مطالعات سیالات درگیر در منطقه زوزن می باشدکه برای انجام آن تعداد سه نمونه از رگه های کلسیتی موجود در واحدهای ولکانیکی محدوده تهیه گردید که بعد از تهیه مقاطع دو بر صیقل در آزمایشگاه کانی شناسی مرکز تحقیقات فرآوری مواد معدنی ایران مورد مطالعه قرار گرفتند. با توجه به نتایج این مطالعات می توان عنوان نمود که سیالات در محیط هایی با فشار پایین و با میزان شوری کم به وجود آمده اند و دارای چگالی پایینی نیز می باشند، هم چنین برای تعیین منشا میان بارهای سیال از نمودار دمای همگن شدن در برابر شوری استفاده گردید، این مطالعات منشا این میان بارها را سیالاتی با منشا دگرگونی و جوی مشخص کرده است که این امر با توجه به شرایط کانسار و هم چنین میزان شوری پایین و دمای همگن شدگی متوسط این میان بارها قابلت توجیه می باشد. با توجه به تمامی مطالب گفته شده در مورد کانسار زوزن می توان این کانسار را بخشی از حاشیه یک توده پورفیری دانست که در اثر نفوذ آپوفیز هایی از توده اصلی باعث ایجاد کانه زایی و هم چنین پدیده اسکارن در مجاورت سنگ های آهکی موجود در منطقه مورد مطالعه گشته است.
    کلیدواژگان: سیال درگیر، ژنز، رگه کلسیت، زوزن، خواف
  • مهدی حسینی*، امیرمحمد احمری صفحات 122-134

    سنگ ها در محیط های سرد معمولا در معرض شرایط انجماد و ذوب قرار می گیرند. فرایند انجماد- ذوب یکی از مهم ترین و قدرتمندترین عامل هوازدگی از نوع فیزیکی می باشد که خواص فیزیکی و مکانیکی سنگ ها را تحت تاثیر قرار می دهد و باعث کاهش دوام و پایداری سنگ می شود .در این تحقیق تاثیر دمای انجماد در یک سیکل انجماد - ذوب با سه دمای انجماد 20- ، 40- ، 60-  بر روی نفوذپذیری، مقاومت کششی، مقاومت تراکم تک محوری، مدول الاستیسیته، مقاومت تراکم سه محوری در فشارهای محصور کننده 3 ، 5 و 7 مگاپاسکال، چسبندگی و زاویه اصطکاک داخلی نمونه های ماسه سنگ سازند لالون منطقه لوشان، بررسی و تاثیرات دمای انجماد بر روی خواص ذکر شده مطالعه  شده و با خواص نمونه هایی که سیکل انجماد- ذوب را تحمل نکرده اند  مقایسه شد. نتایج بدست آمده حاکی از این بود که باکاهش دما در یک سیکل انجماد- ذوب، مقاومت کششی، مقاومت تراکم تک محوری، مقاومت تراکم سه محوری، چسبندگی و مدول الاستیسیته کاهش و نفوذپذیری افزایش می یابد.

    کلیدواژگان: دمای انجماد، انجماد - ذوب، خواص فیزیکی، خواص مکانیکی، ماسه سنگ
  • حمیده طاهری نیا، شاهرخ پوربیرانوند* صفحات 135-148
    بی هنجاری های مغناطیسی پیش از زمین لرزه، از دیرباز به عنوان پیش نشانگر زمین لرزه مورد بحث و بررسی بوده است. در این بررسی از روش منحنی های سرشتی، با رسم چندین باره داده های مغناطیسی هر شبانه روز (24 ساعت) بر روی هم، برای سه ایستگاه ژیومغناطیس ژاپن (MMB, KAK, KNY) و در هر سه مولفه (Z, Y, X) یا (Z, D, H) در بازه ی زمانی یک ساله برای پردازش داده ها استفاده شد. منظور از اعمال این روش سعی در کاهش اثر تغییرات روزانه ی میدان مغناطیسی از برداشت های ژیومغناطیسی نموده و استفاده از آن منجر به تمایز بیش تر بی هنجاری مشاهده شده پیش از زمین لرزه در مقایسه با داده های اصلی گردید. اگرچه، با نگاهی به بررسی های پیشین می توان دریافت که داده های ژیومغناطیسی می توانند به عنوان پیش نشانگر زمین لرزه مورد استفاده قرار گیرند، وجود طوفان مغناطیسی در بازه زمانی مورد مطالعه، باعث گردید که اظهار نظر در مورد وابستگی بی هنجاری مشاهده شده با زمین لرزه بررسی شده نیازمند داده ها و مطالعات بیش تر باشد.
    کلیدواژگان: تغییرات روزانه، زمین لرزه، ژاپن، طوفان مغناطیسی، بی هنجاری
  • پیمان رجبی* صفحات 149-161

    در پژوهش حاضر به جهت  مطالعه سنگ  چینه  شناسی و ریززیست دیرینه شناسی رسوبات کرتاسه  در محدوده جنوب غرب خرم آباد، یک برش چینه شناسی   بر روی تاقدیس پشت جنگل انتخاب شد. این برش   با  190 متر ضخامت عمدتا از تناوب یکنواخت سنگ آهک که در طی یک رسوب گذاری پیوسته زمان تورونین میانی تا  سانتونین  پایانی تشکیل شده است. سازند ایلام در  برش مورد  مطالعه با مرزی تدریجی بر روی نهشته های پلاژیک سازند سورگاه قرار گرفته و توسط سازند گورپی  نیز با  مرزی تدریجی و پیوسته پوشیده شده است. در  مطالعات حاضر  تعداد 12  جنس، 40  گونه و 4 زیست زون از روزن بران پلانکتون  تشخیص داده شد. بر  اساس نحوه پراکندگی  فسیلی  گونه های شاخص  در این برش چینه شناسی مشاهده  و  تشخیص داده شد که معرف  سن تورونین میانی- سانتونین پایانی  برای  سازند ایلام در پژوهش اخیر  می باشد.

    کلیدواژگان: سازند ایلام، بیواستراتیگرافی، تورونین، سانتونین، لرستان
  • رضا احمدی*، کامیار حسن پور صفحات 162-173

    فتوگرامتری با پهپاد یک رویکرد سریع، دقیق و مقرون به صرفه برای بدست آوردن اطلاعات مکانی با تفکیک پذیری بالاست. مراحل اصلی فرآیند، اخذ تصاویر دارای همپوشانی از هدف، تولید ابرنقطه سه بعدی متراکم، مدل رقومی ارتفاعی و ارتوموزاییک از سطح محدوده و ارزیابی دقت آن ها با استفاده از تعداد مشخصی نقطه کنترل زمینی می باشد. در پژوهش حاضر به منظور پایش، مدلسازی سه بعدی و تعیین میزان ذخیره برداشت شده و باقیمانده معدن شن و ماسه قدس واقع در ناحیه لنجان اصفهان از فتوگرامتری با پهپاد استفاده شد. بر اساس وسعت و شکل محدوده، تعداد 9 خط پرواز با فاصله حدودی 37 متر از یکدیگر با ارتفاع پرواز 114 متر طراحی و پیمایش شد. با پوشش طولی 75 درصد و عرضی 65 درصد برای تصاویر، تعداد کل عکس های برداشت شده نیز 225 عدد می باشد. هم چنین تعداد 6 نقطه کنترلی (5 نقطه کنترلی و 1 نقطه چک) بطور پراکنده در سطح محدوده انتخاب شد که دامنه تغییرات خطا در این نقاط از 5/1- تا 5/1 میلی متر و خطای کلی نقاط کنترل نیز حدود 8/6 میلی متر، دقت مناسبی می باشد. دقت کلی عملیات پیمایش محدوده بوسیله پهپاد از طریق مقایسه با نقطه چک زمینی توسط سامانه موقعیت یاب مکانی سه فرکانسه دقیق، مورد ارزیابی قرار گرفت که میزان خطای برداشت محدوده در سه راستای مختصاتی، بسیار ناچیز و کمتر از 5 سانتی متر است. در نهایت حجم ناحیه استخراج شده و ماده معدنی باقیمانده، تعیین گردید و از ضرب حجم در جرم مخصوص متوسط (gr/cm34/1)، میزان ماده معدنی برداشت شده 43/3657 تن و ذخیره باقیمانده کانسار، 55/82942 تن محاسبه شد.

    کلیدواژگان: پایش، مدلسازی سه بعدی و تعیین تغییرات ذخیره معادن، فتوگرامتری، پهپاد، معدن شن و ماسه قدس لنجان اصفهان
|
  • R. Alimohamadi, F. Ghadimi * Pages 1-14
    This paper show the importance of trace elements in the estimation of Au and Ag. To predict Au and Ag, the selection of finder elements was performed using multivariate statistical analysis of factor analysis and cluster analysis and linear and nonlinear regression models. In this research, it were studied 35 elements in 108 samples using statistical software Statistica 10, for forecasting and estimating the best finder elements for Au and Ag. Data were controlled based on statistical methods including identifying out-of-order elements, normalization and data standardized. Based on factor analysis and cluster analysis, the elements of the same group with Au and Ag include, Pb, Sb, As, Cd, and Zn, which can act as a finder element of Au and Ag. The purpose of the multiple regression method is to find the logical relationship between Au, Ag and finder elements. In this study, it is considered Au and Ag as dependent variables and Zn, As, Cd, Pb and Sb as independent variables. The correlation matrix shows that the correlation of Au with Zn, As, Cd and Sb is higher than 0.70 and Pb is less than 0.70. Therefore, based on linear and nonlinear regression models, Fisher test, Student t test and probability level showed that the elements of Cd, As and Sb are suitable for prediction of Au and As, Cd, Pb and Sb for prediction of Ag. In addition, non-linear regression model was found to be more suitable for prediction.
    Keywords: Finder elements, Factor analysis, Cluster analysis, Regression models, Zarshuran gold
  • E. Abbas Novinpour *, F. Sadeghi Ghdam, M. Kaki Pages 15-27
    Freshwater is a vulnerable, limited, and vital resource. Today, the increasing global population and declining water resources are one of the most important challenges facing mankind. Water resources can directly affect socio-economic growth and development, they can serve as the foundation for development activities.One of the most important issues of the current century is the issue of global warming, which is exacerbated by the impact of greenhouse gases and is expected to cause changes in climate variables. The purpose of this study was to investigate the changes in surface water flow and groundwater level in the Razavachai plain of West Azarbaijan province. Accordingly, IHACRES runoff rainfall model and artificial neural network were used. For this purpose, precipitation data, mean temperature, surface water flow of Rozhay-Chai River and groundwater level of the region were used. In the present study, using the ACCESS1_0 model, the fifth report under climate scenarios 4.5 and 8.5, temperature and precipitation variations in two periods (2020–2052), (2053–2085) were investigated. The results showed that in the region the temperature changes under RCP8.5 scenario were higher than the RCP4.5 scenario and the precipitation decreased in the expected months. The rainfall-runoff model performed better in predicting the flow of the Rozhachai River in the base period than in the next period and showed a correlation coefficient greater than 0.5. The model performed better in baseline prediction of groundwater level with artificial neural network. Finally, in the distant future, the effects of greenhouse gases have a stronger signal and increase temperatures and reduce precipitation.
    Keywords: Greenhouse gas, Groundwater level, RCP scenario, Surface water flow
  • A. Jamshidi *, M. Sedaghatnia, K. Mirbiyk Sabzevari Pages 28-38
    Nosud water transfer tunnel with a length of 45 km has been constructed to guide and transfer water in the northwest of Kermanshah. The tunnel passes through several anticlines and synclines and as soon as its axis enters the Garo and Gurpi formations, gases with a volume of more than 400 ppm are drained into the tunnel, which is mainly related to the Azgleh and Kurdish Qasman anticlines. In the Zagros Basin, the Garou and Gurpi Formations are known as high potential oil source rocks. In the study area, despite the predominant type III kerogen, which is mainly of dry origin, a large volume of gases, mainly methane and carbon dioxide, are found. Due to the expansion of Garo and Gurpi formations in the region, gas-prone zones in the tunnel axis are divided into four parts A, B, C, D, which is the largest volume of gas produced in the Kurdish anticline of Qasman and is related to zone D. The gases produced from these areas along with a large volume of water are led into the tunnel through tectonic fractures, which are mainly joints and faults, among which faults play a very important role in the Kurdish anticline of Qasman and the anticline of the herd.
    Keywords: Garou formation, Tectonic Structures, Gas production, Nosud Water Supply Tunnel, Kermanshah
  • M. Yazdi *, M. Najafi, Kh. Khoshnoudi, M. Behzadi Pages 39-54
    The phosphorites horizon related to the Jeirud area is located in the central part of the Jeirud Formation, in the northern Tehran. The Late Devonian sediments of this formation is composed mainly of detrital rocks such as sandstone, sandy shale and sandy limestones. Phosphorite mineralization is mainly concentrated in the sandy shale horizon. Optical microscopy and X-ray diffraction (XRD) results showed that fluoroapatite is the main phosphate mineral and other gangues minerals composed of quartz, calcite, pyrite, iron oxides (mostly goethite) and clay minerals. The X-Ray Probe Micro Analysis (XPMA) results showed that fluoroapatite is the main host mineral for REEs. Other REE-bearing minerals include monazite and very rarely zircon. The Ce concentration (as representative of REEs) is highly variable in the decomposed apatite grains and the amount of Ce and other REEs in sedimentary apatite originating from primary rare earth elements. The concentration of REE in this phosphorites are related to the deposition environment, duration of seawater interaction during and after apatite formation, chemical composition of pore-water, organic source, apatite crystal network and the effect of the allogenic events.
    Keywords: Rare Earth Elements, Phosphorite, Jeirud Formation, Northern Iran
  • M. H. Ghobadi, M. Amiri *, M.R. Rasoli Farah Pages 55-70

    Sandstone outcrops of the Qom formation extend to a large part of northern Hamedan. This rocks are used as construction materials in Hamedan city. In this research, in order to identify the characteristics and engineering behavior of the sandstones, 15 rock blocks from Latgah (northern Hamedan) were selected. Lithological characteristics, physical and mechanical properties of these sandstones are determined. The samples were tested under the Schmidt hammer hardness test, durability, point load strength index, uniaxial compressive strength, Brazilian tensile strength and longitudinal wave velocity. The results of this study showed that the differences in the lithological and physical properties of sandstones have led to change in their mechanical properties. The relationship between physical and mechanical properties of sandstone has determined by regression analysis. Based on the obtained results, the mentioned rocks are suitable for use as Malone stone and building stone. The highest correlation between the uniaxial compressive strength (UCS) test with longitudinal wave velocity in dry and saturated state, were obtained that the determination coefficient (R2) are 0.93 and 0.91, respectively.

    Keywords: Qom Formation, Physical, Mechanical Properties, Sandstone, Borrow Material, Hamedan
  • K. Karimi, M. Afgha *, S. H. Ghetmiri, M. Bahrami Pages 71-92

    For investigating the paleoecology of the Sachun Formation in the Interior Fars Zone, Dariyan and Kuhenjan sections in the east of Shiraz and around Maharlu Lake have been selected. The deposits of the Sachun Formation in this area are generally composed of limestones and sandy limestones. The Sachun Formation overlies Pabdeh Formation in both sections and is overlain by deposits of Jahrum Formation conformably. Biostratigraphic data based on benthic and planktic foraminfera and calcareous algae indicate Lower Paleocene to Lower Eocene age for the respected sequence. The abundance have a specific range size of different of foraminifers species using Miliolids and Rotalids on these unstable conditions and lack of calcareous algae and foraminifers such as Orbitolites sp. Lithophyllum sp. is used in this area to raise shore in the Qorban Member, followed by the study of eutrophic conditions in the middle and lower Sachun Formation. Facies and biostratigraphic evidence indicate that depositional environments of the Sachun Formation was deeper in the study area than the type section in southern Fars zone.

    Keywords: Sachun Formation, Biostratigraphy, Paleocene-Eocene, paleoecology, Interior Fars Zone
  • H. Nazari *, M. Dehghani, F. Hajizadeh, A. Abbas Nejhad Pages 93-107
    Electrical conductivity increases in groundwater around the gypsum mines because of ions dissolution. this is a useful indicator in gypsum mines exploration, but not enough to that aim, so the elements with high concentrations involved in increasing EC should be identified. This study aims to investigate the efficiency of ANFIS-FCM method to exploration of salty gypsum mines using hydrogeochemical changes of groundwater, which was tested on a case: Anar salty gypsum mine. to this aim, 21 water samples were taken from wells across the plain and chemical analysis of samples was performed in the laboratory. Then, the resulted data were statistically analyzed and descriptive statistics of the data and correlation matrix of the studied parameters were obtained using SPSS software. Forming a data correlation matrix, it was found that in samples near the salty gypsum mine, some ions had the highest correlation with electrical conductivity (EC) including sodium, magnesium, calcium, manganese, selenium and lead, while the mentioned parameters had the highest correlation. The 6 mentioned elements selected as the model inputs and the electrical conductivity was the output according to purpose of the current research. After standardization, the data were entered into MATLAB and the electrical conductivity was predicted using ANFIS-FCM method. The measured electrical conductivity was used directly to compare with the electrical conductivity of the intelligent method. Based on the model results, the estimated electrical conductivity in the study area had very good accuracy and high correlation with the measured values. As a result, ANFIS-FCM intelligent method is an effective method to diagnose the salty gypsum mine. If this method is used in groundwater around other salty gypsum mines in Iran and a similar result be observed, its efficiency in diagnosing the salty gypsum mines is confirmed.
    Keywords: Electrical Conductivity, ANFIS-FCM Method, Groundwater, Anar Plain
  • H. Abdoli Sereshgi *, A. Ashja Ardalan, A. R. Ganji, H. Torshizian, J. Taheri Pages 108-121
    Zuzan region is located 80 km southeast of Torbat Heydariyeh city (northeast of Iran). This area is located in the northern part of the Lut block and the oldest rocks in the area include Staurolite schist’s, Garant Muscovite Shist and Transformed Limestones belonging to the Paleozoic, the main rocks of the region, deep and semi-deep penetrating masses in Diorite, Andesite, Andesite Porphyritic, Monzonite, granodiorite, belongs to the Paleocene. In the penetrating masses of the area, large and different alteration zones can be seen. Ultrasonic zoning in the area includes porphyry alteration, argillic, quartz seresite, pyrite and getting Skarn and a combination of these. Based on the combination of mineral cognition and high magnetic acceptability (on average about SI 5-10 × 500), the permeable masses of the region belong to the magnetite series (oxidant type) and are of type I granites. The presence of extensive and suitable alteration systems, the presence of semi-deep masses such as Monzonite masses, Monzonite quartz, Diorite and Diorite quartz, the general tectonic and geological pattern and the Magma series west of Zouzan confirm the exploratory potential for the porphyry system in the area, also study used fractal-grade methods - number in the range for the elements gold, copper, silver, lead and zinc to identify and identify multiple statistical communities for each of these elements in the Zouzan range. The aim of this study was to investigate the genesis and origin of mineralization and fluid studies involved in Zouzen region, to do this, three samples of calcite particles were found in volcanics in the area. After preparing two-polished sections in the Mining Laboratory of Iran's Mineral Processing Research Center, Were studied. Based on the results of these studies, it can be stated that the fluids are formed in low pressure environments (50-100 bar and low salinity (0-5% wt.) and have a low density of (0.7 to 1 gr / Cm3), also to determine the origin of fluid intermediates, the diagram of the homogenization temperature against salinity was used, These studies have determined the origin of these intermediates as fluids with a source of metamorphosis and atmosphericity. It is possible to pay attention to the conditions of the deposit as well as the low salinity rate and the average homogeneity temperature of these mediums. According to all the above information about the Zouzan deposit, considered the deposit to be part of the margins of a porphyry mass, Due to the infiltration of apophyses from the main mass, it has caused mineralization and also the phenomenon of Skarn in the vicinity of limestone in the study area.
    Keywords: fluids inclusion, mineralization type, Fractal modeling, Zouzan, Khaf
  • M. Hosseini *, A. M. Ahmari Pages 122-134

    Rocks in cold environments are usually exposed to freezing and thawing conditions. The freeze–thaw process is one of the most important and intense physical weathering processes that affects the physical and mechanical properties of rocks by reducing the durability and stability of rocks. In this study, the effect of freezing temperature in a freeze–thaw cycle with three freezing temperatures of -20, -40, -60 on permeability, tensile strength, uniaxial compressive strength, modulus of elasticity, triaxial compressive strength at confining pressures 3, 5 and 7 MPa, cohesive and internal friction angle of sandstone samples of Lalon formation in Lushan region was investigated and the effects of freezing temperature on the mentioned properties were studied and compared with the properties of samples that did not undergo the freeze–thaw cycle. The results showed that with decreasing freezing temperature in a freeze–thaw cycle, tensile strength, uniaxial compressive strength, triaxial compressive strength, cohesive and modulus of elasticity decrease and permeability increases.

    Keywords: freezing temperature, freeze–thaw, physical properties, mechanical properties, Sandstone
  • H. Taherinia, Sh. Pourbeyranvand * Pages 135-148
    Magnetic anomalies before an earthquake occurrence have long been discussed as precursors to seismic activity. In this study, by repeatedly over-plotting magnetic data related to each day (24 hours) in the same frame, for different components (Z, Y, X) or (Z, D, H) of three geomagnetic stations in Japan (MMB, KAK, KNY) over a period of one year, the characteristic curve of the geomagnetic stations are extracted. The purpose of this method is to try to reduce the effect of diurnal variations in the magnetic field from geomagnetic records and its use led to a more significant differentiation of the anomalies observed before the earthquake compared to the original data. Although previous studies have shown that geomagnetic data can be used as a precursor of earthquakes, the presence of magnetic storms in the study period led to the conclusion that commenting on the relationship between the observed anomalies and the earthquake requires more data and investigations.
    Keywords: anomaly, diurnal variation, Earthquake, Japan, magnetic storm
  • P. Rajabi * Pages 149-161

    In the present study, a stratigraphic section was selected on the Poshte-Jangal anticline in the southwestern part of Khorramabad to study the microbiostratigraphy of the Cretaceous sediments. This Section with a thickness 190 meters consists of invariable thin to Medium bedded limestones with Middle Turonian to Late Santonian age which were deposited in a continues sedimentation process. Both lower and the upper boundaries of this formation with The Surgah and Gurpi formations are conformable, respectively. In the present study of the Ilam Formation, 12 genera, 40 species and 4 biozones of the planktonic foraminifera were recognized. Based on the stratigraphic distribution of the introduced species and identified biozones the Middle Turonian to Late Santonian age is suggested for deposits of the Ilam Formation in this stratigraphic section.

    Keywords: Ilam Formation, Biostratigraphy, Turonian, Santonian, Lorestan
  • R. Ahmadi *, K. Hassanpour Pages 162-173

    Photogrametry with UAV (unmanned aerial vehicle) is a fast, accurate and cost-effective approach to obtain high-resolution spatial information. Taking overlapped photos of the target, production of 3-D dense point cloud, digital elevation model and orthomosaic from the region surface as well as verifying their accuracy using a definite number of ground control points, are main stages of the process. In the present research, photogrametry through UAV was used for monitoring, modeling and evaluation of exploited and residual ore reserve of Qods sand and gravel mine in Lanjan district of Isfahan. Based on dimensions and form of the region, nine flight lines with approximately 37m interspacing and 114m flight altitude were designed and traversed. The total number of photos taken from the region is 225 with 75% and 65% longitudinal and transverse coverage for the images, respectively. The number of six control points (five control points and one check point) were also scattered at the region so that the error range from -1.5 to 1.5mm with the total error of about 6.8mm is the appropriate precision. Total accuracy of the survey operation using the UAV was validated through comparing with ground check point via accurate three frequency GPS. The survey errors in the three coordinate directions are negligible, less than 5cm. At the end, the volume of exploited part and residual deposit was determined and with multiplying by average density (1.4 gr/cm3), the amount of extracted and residual ore reserve was calculated 3657.43 and 82942.55 tones, respectively.

    Keywords: Monitoring, 3D modeling, determination of mines reserve changes, Photogrametry, UAV, Sand, gravel mine of Ghods, Lanjan, Isfahan