فهرست مطالب

اقتصاد باثبات - سال دوم شماره 3 (پاییز 1400)

نشریه اقتصاد باثبات
سال دوم شماره 3 (پاییز 1400)

  • تاریخ انتشار: 1400/10/04
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سید امین منصوری*، حسن فرازمند، سید مرتضی افقه صفحات 1-30

    یکی از مقوله های تاثیرگذار بر وضعیت اقتصادی در کشورها در حال حاضر وضعیت همه گیری کرونا است. این مسئله اگرچه در ظاهر خود را با مقوله های بهداشتی نشان می دهد، اما با افزایش همه گیری تاثیر خود را بر مقوله های اقتصادی نشان خواهد داد. استان خوزستان به دلیل تنوع قومیتی و نژادی در سطح مناطق مختلف، آسیب پذیری بالاتری در زمینه ی رعایت اصول بهداشتی دارد و به دلیل ماهیت ملی آن وابستگی شدیدتری به بخش اقتصادی از خود نشان می دهد. هر دوی این موارد سطح شیوع را در آن در مرحله ی بالا نگهداری خواهد کرد. بنابراین، در این تحقیق هدف اصلی محاسبه ی سطح تاب آوری اقتصادی در صنایع کوچک و متوسط استان خوزستان به تفکیک صنعت و شهرستان در دوره ی اول تعطیلی در کشور ناشی از همه گیری ویروس کرونا یعنی دوره ی زمانی اسفند 98 تا خرداد 99 با استفاده از روش توصیفی تحلیلی تاب آوری اقتصادی بریگویگلو و همکاران (2008)، است. یافته های تحقیق نشان می دهد که صنایع تولیدی نساجی، فلزی، غذایی، برق و الکترونیک، شیمیایی، کانی غیرفلزی و سلولزی به ترتیب دارای بالاترین تا کمترین تاب آوری در استان خوزستان هستند. همچنین تاب آوری اقتصادی در تمام شهرستان های استان خوزستان در وضعیت «بی ثبات و همگرا» قرار دارند و شهرستان های آبادان، اهواز، ایذه و باغملک، شوشتر و گتوند، بالاترین تاب آوری و شهرستان های امیدیه و بندر ماهشهر و بندر امام خمینی کمترین تاب آوری در استان ارزیابی شده اند.

    کلیدواژگان: تاب آوری، صنایع کوچک و متوسط، کرونا، خوزستان
  • علی اکبر قلی زاده*، شهلا صمدی پور صفحات 31-59

    مطالعات مختلفی اثر شوک تولید ناخالص داخلی بر قیمت مسکن را مورد بررسی قرار داه اند اما بررسی اثر شوک سرمایه انسانی بر قیمت مسکن موضوع جدیدی است که در این مقاله برگرفته از مطالعه یانگ و پان (2020) تلاش می کند این موضوع را بررسی و نتایج را تحلیل نماید. جامعه آماری پژوهش استان های کشور ایران است و از بین اطلاعات اقتصادی موجود، سال های 1391 تا 1397 به عنوان نمونه، انتخاب شده است. به منظور تحلیل داده ها از تکنیک خودرگرسیون برداری پانل استفاده شد. نتایج به دست آمده از مدل سازی رگرسیونی نشان می دهد؛ سرمایه انسانی از طریق کانال هایی اثر تکانه ای بر قیمت مسکن دارد از جمله اینکه؛ ارتقاء سرمایه انسانی منجر به افزایش تقاضا برای مسکن و بالا رفتن قیمت می شود. نتایج تابع عکس العمل آنی نشان می دهد واکنش سرمایه انسانی (قیمت مسکن) به نوسانات قیمت مسکن (سرمایه انسانی) و واکنش تولید به نوسانات سرمایه انسانی بیشتر از متغیرهای دیگر است. نتایج آنالیز واریانس نشان دهنده میزان توضیح دهی قیمت مسکن برای تولید ناخالص داخلی (18%) و سرمایه انسانی (1%) نسبت به سایر متغیرها بالاتر است. لذا، رونق بازار مسکن می تواند تاثیر مثبتی بر اقتصاد داشته باشد. تاثیری که روتق بازار مسکن (تولید) بر تولید (رونق بازار مسکن) می گذارد، به مراتب بیشتر از تاثیر سرمایه انسانی است.

    کلیدواژگان: سرمایه انسانی، رشد اقتصادی، قیمت مسکن، الگوی خودرگرسیونی برداری پانل
  • علی مفتخری، محمد جعفری*، اسمعیل ابونوری، یونس نادمی صفحات 60-84

    علی رغم اهمیتی که نیروی انسانی متخصص در پیشرو بودن اقتصاد یک کشور دارد، آمار نشان دهنده خروج حجم وسیعی از اندیشمندان حوزه های مختلف علوم می باشد که به دلایلی اقامت در کشورهای توسعه یافته را بر ماندن در کشور خود ترجیح می دهند. در واقع، فرار مغزها معرف جریان سرمایه انسانی است که در آن انتقال مهارت ها صورت می گیرد. در این پژوهش کشورهای در حال توسعه به عنوان کشورهای مهاجرفرست و کشور آمریکا نیز به عنوان کشور مهاجرپذیر انتخاب شده و آمار مهاجرت بر اساس ملیت از بانک اطلاعات بین المللی مهاجرت (OECD .Stat)، طی سال های 2018-2002 بدست آمده است. روش اقتصادسنجی مورد استفاده روش گشتاورهای تعمیم یافته (GMM) است. لگاریتم وقفه اول فرار مغزها، اثر بخشی دولت و آزادی بیان اثری مثبت بر فرار مغزها از کشورهای در حال توسعه به ایالات متحده آمریکا داشته و حاکمیت قانون، کنترل فساد و کیفیت قانون اثری منفی بر فرار مغزها و مهاجرت نخبگان داشته است. با توجه به تاثیر حاکمیت قانون، کنترل فساد و کیفیت قوانین بر کاهش مهاجرت نخبگان، اصلاحات نهادی لازم برای بهبود تضمین حقوق مالکیت، الزام به قراردادها، امنیت اجتماعی، تضمین رقابت، ارتقای شفافیت و تقویت کیفیت قوانین در حوزه فعالیت-های اقتصادی پیشنهاد می شود. بنابراین، کشورها باید برنامه هایی جامع را جهت ایجاد محیطی پویا و فعال برای نیروی انسانی تهیه و زمینه را به منظور ایجاد خلاقیت و نوآوری برای نخبگان فراهم کنند تا از خروج آنها از کشورشان جلوگیری شود.

    کلیدواژگان: فرار مغزها، متغیرهای حکمرانی، کشورهای در حال توسعه، مدل پانل دیتا
  • شیوا علیزاده*، حسین امیری، حمید کاکایی، ستاره گوهردهی صفحات 86-109

    در طی سال های اخیر با توجه به افزایش تحریم های بین المللی و کاهش درآمدهای نفتی، درآمدهای مالیاتی از اهمیت ویژه ای برخوردار شده است. درآمدهای مالیاتی به عنوان مهمترین منابع درآمدی دولت ها بر رشد اقتصادی تاثیر دارد. تعیین نحوه اثرگذاری مالیات های مختلف بر رشد اقتصادی در دوره های رکود و رونق می تواند در بکارگیری سیاست های مالیاتی کارآمد , موثر باشد .. بنابراین در پژوهش حاضر هدف ما بررسی تاثیر درآمدهای مالیاتی بر رشد اقتصادی به تفکیک نوع مالیات ها در ادوار تجاری کشور با استفاده از داده های فصلی در بازه زمانی 1397:2-1384:1 در قالب الگوی چرخشی مارکوف می باشد. نتایج نشان می دهد مالیات بردرآمد در شرایط رکودی تاثیر معنادار و در شرایط رونق تاثیر معنادار ندارد. مالیات بر شرکت ها و مالیات بر کالاها و خدمات فارغ از ادوار تجاری حاکم بر اقتصاد کشور تاثیر گذارند . همچنین مالیات بر واردات در دوره رونق تاثیر معناداری ندارد و در دوره رکودی تاثیر داشته است. تاثیر رشد مجموع درآمدهای مالیاتی کشور نشان می دهد چنانچه کشور در شرایط رکودی باشد تاثیر منفی و معنادار و چنانچه در شرایط رونق باشد تاثیر مثبت و معنادار خواهد داشت. رشد نرخ ارز و رشد قیمت نفت در تمامی ادوار تاثیر معنادار خواهد داشت. در شرایط رکودی بایستی هدف افزایش صرف درآمدهای مالیاتی نباشد بلکه رشد مالیات ها بایستی بر اساس دوره تجاری و همچنین نوع مالیات صورت پذیرد و همچنین بر اساس نتایج رشد مالیات های غیرمستقیم در شرایط حاکم بر اقتصاد کشور می تواند مثمرثمر واقع شود.

    کلیدواژگان: مالیات های مستقیم، مالیات های غیرمستقیم، ادوار تجاری، الگوی مارکوف سویچینگ
  • شهریار زروکی*، مستانه یدالهی اطاقسرا صفحات 110-131

    تامین اجتماعی با توزیع مجدد درآمد و ارایه خدماتی نظیر تامین درآمد جایگزین برای شاغلین ازکارافتاده یا بازنشسته و خدمات درمانی، سعی در پاسخگویی به نیاز انسان ها در دستیابی به شرایط مناسب زندگی دارد. اهداف طرح های تامین اجتماعی زمانی به درستی محقق می شود که این سازمان منابع کافی جهت انجام امور را در اختیار داشته باشد. بر این اساس، شناخت عوامل موثر بر منابع ازدست رفته سازمان تامین اجتماعی و چگونگی اثرگذاری این عوامل، به جلوگیری از ایجاد کسری در منابع این سازمان کمک خواهد نمود. بنابراین هدف این مقاله تحلیل عوامل موثر بر منابع ازدست رفته سازمان تامین اجتماعی در ایران طی دوره 1392 تا 1398 است. بدین منظور در ابتدا با بهره گیری از ریز داده های طرح هزینه و درآمد خانوارها و به کارگیری شاخص های مرتبط، میزان منابع ازدست رفته به روش توصیفی و با استفاده از مفهوم اشتغال غیررسمی محاسبه شد. پردازش اولیه داده ها نشان می دهد، سازمان تامین اجتماعی در بازه زمانی مذکور به طور متوسط سالانه 5/14 درصد منابع مالی ازدست داده است. در ادامه به برآورد الگوی پژوهش به روش داده های تابلویی پویا و تخمین زن گشتاورهای تعمیم یافته سیستمی در 31 استان کشور پرداخته شد. نتایج حاکی از آن است که اشتغال غیررسمی، ساختار اقتصادی (نسبت ارزش افزوده بخش صنعت به کشاورزی)، نرخ بیکاری و تورم تاثیر مستقیم بر منابع ازدست رفته تامین اجتماعی دارند. همچنین نتایج این مطالعه نشان می دهد اثر تعاملی ساختار اقتصادی در استان های مرزی بر منابع ازدست رفته معکوس است. بدین توضیح که با افزایش ارزش افزوده بخش صنعت نسبت به ارزش افزوده ی بخش کشاورزی در استان های مرزی، منابع ازدست رفته ی تامین اجتماعی کاهش می یابد.

    کلیدواژگان: تامین اجتماعی، منابع ازدست رفته، اشتغال غیررسمی، ایران
  • اکبر خدابخشی*، کبری قاسمی صفحات 132-152

    گسترش بیمه عمر از شکاف طبقاتی و فقر جلو گیری می کند. گسترش بیمه های عمر ارتباط نزدیکی با میزان رفاه اقتصادی و اجتماعی در هر کشوری دارد. این پژوهش بدنبال بررسی میزان اثرگذاری شاخص های رفاه اجتماعی بر تقاضای بیمه عمرو در شرکت بیمه پارسیان است. برای همین منظور در انجام این پژوهش از روش ترکیبی پنل دیتا استفاده گردید. روش برآورد مدل براساس داده های تلفیقی از اطلاعات سری زمانی  (از سال 1393 تا 1397) و داده های مقطعی همه استانهای کشور ایران میباشد. از آنجا که تمرکز مطالعه حاضر در پیدا کردن روابط بین متغیرهای رفاهی و تقاضای بیمه است، لذا متغیرهای رفاه آموزشی جهت سنجش رفاه آموزشی و از متغیر درآمد سرانه افراد به عنوان متغیر رفاه فیزیکی و از متغیر نابرابری درآمدی به عنوان متغیر رفاه اجتماعی استفاده شده است. یافته ها نشان داد که ضرایب متغیرهای سطح فیزیکی و سطح آموزشی رفاه هر دو مثبت و معنادار ولی ضریب متغیر سطح اجتماعی رفاه به شکل منفی و غیرمعنادار بودند. همچنین بین نرخ بیمه و تقاضا برای بیمه عمر و سرمایه گذاری رابطه ی معنی دار و منفی وجود دارد. بین متغیر بار تکفل و تقاضا برای بیمه ی عمر رابطه ی مثبت و معنادار وجود دارد. بین نرخ بهره واقعی و تقاضا برای بیمه ی عمر و سرمایه گذاری نیز رابطه ی معنی دار و منفی وجود دارد. بین متغیر سطح تحصیلات و تقاضا برای بیمه ی عمر رابطه ی مثبت و معنادار وجود دارد. توصیه سیاستگذاری و مدیریتی این پژوهش بر کنترل نرخهای بهره و بیمه بدلیل وجود رابطه موثر آنها با تقاضای بیمه عمر تاکید دارد. از آنجا که نتایج تحقیق وجود رابطه موثر نرخهای بهره و بیمه با تقاضای بیمه عمر را تایید می کند لذا کنترل این نرخها در شرایطی که اثرات مطلوب آنها حفظ شود میتواند منجر به حمایت از بیمه عمر و در نتیجه افزایش رفاه عمومی در جامعه بشود. همچنین دولت می تواند با حمایت از بخشهای آموزش عمومی و دانشگاهی موجبات افزایش سطح تحصیلات و آموزش افراد جامعه را بالا ببرد و این اقدام با توجه به نتیجه تحقیق منجر به افزایش تقاضای بیمه عمر شده و موجبات افزایش رفاه و امنیت اجتماعی را فراهم می نماید. بنابراین توجه به آموزش و سیاستهای کنترل نرخ بهره و نرخ بیمه های عمر می تواند منجر به ارتقای کلی رفاه جامعه شود.

    کلیدواژگان: تقاضای بیمه عمر، شاخص های رفاه، رفاه اجتماعی، روش پانل
|
  • Sayed Amin Mansouri *, Hassan Farazmand, Morteza Afghah Pages 1-30

    One of the factors affecting the economic situation in countries at the moment is the state of the corona epidemic. Although this issue manifest itself in health categories, it will gradually show its impact on economic categories as the epidemic increases. Khuzestan province due to ethnic and racial diversity in different regions, has a higher vulnerability in the field of health and due to its national nature is more strongly dependent on the economic sector. Both of these will keep the prevalence level high. Therefore, in this study, the main purpose is to calculate the level of economic resilience in small and medium industries in Khuzestan province by industry and city in the first period of closure in the country, ie the period from February 2020 to May 2020 caused by the Corona virus epidemic using the method of calculating the economic resilience of Briguglio et al. (2008). The results show that the textile, metal, food, electricity and electronics, chemical, non-metallic mineral and cellulose industries have the highest to the lowest resilience in Khuzestan province, respectively. Also, economic resilience in all cities of Khuzestan province is in a state of "instability and convergence" and the cities of Abadan, Ahvaz, Izeh and Baghmalek, Shushtar and Gotvand, Khorramshahr, Dezful and Shoush, Andimeshk, Behbahan and Omidieh and the port of Mahshahr and Bandar Imam Khomeini, respectively; They have been evaluated as having the highest to the lowest resilience in the province.

    Keywords: Resilience, Small, Medium Industries, Corona, Khuzestan
  • Aliakbar Gholizadeh *, Shahla Samadipour Pages 31-59

    The influence of gross domestic product (GPD) on housing prices has been investigated in numerous studies but the influence of human capital shock on housing prices is a new subject. This article, which is an adoption of Young & Pan (2020) work), tried to investigate this subject and analyze the findings. The statistical population of this research includes the provinces of Iran and a period of 2012 to 2017 has been chosen as the research sample, retrieved from existing economic data. Panel vector autoregressive models were employed in order to analyze data. Obtained results from regression models depict that human capital has impulse effects on housing prices through channels. In other words, boosting/promoting human capital will increase the demand for housing and prices. The results of impulse response function (IRF) depicted that response of human capital (housing price) to fluctuations in housing prices (human capital) and the response of production to fluctuations in human capital is higher than other variables responses. The results of variance analysis illustrate that the housing prices can be explained better by gross domestic product (18%) and human capital (1%), better than other variables. Hence, the growth of the housing market can have a positive influence on the economy. It should be noted that the influence of housing market growth (production) on production (housing market growth) is significantly greater than human capital.

    Keywords: human capital, Economic Growth, Housing Price, Panel Vector Autoregressive Model
  • Ali Moftakhari, Mohammad Jafari *, Esmaiel Abounoori, Younes Nademi Pages 60-84

    Despite the importance of specialized manpower in leading a country's economy, statistics show the departure of a large number of thinkers in various fields of science who for some reason prefer to stay in developed countries to stay in their own country. In fact, brain drain represents the flow of human capital in which skills are transferred. The econometric method used is the generalized method of moment (GMM). In this study, developing countries have been selected as emmigrant countries and the United States as an immigrant country, and immigration statistics by nationality have been obtained from the International Organization for Migration (OECD. Stat) during the years 2002-2018. The first lag of brain drain, government effectiveness and freedom of expression have a positive effect on brain drain from developing countries to the U.S and the rule of law, corruption control and the quality of law have a negative effect on brain drain and elite migration. considering the impact of the rule of law, control of corruption and the quality of laws on reducing elite immigration, the necessary institutional reforms to improve property rights, contractualization, social security, competition, transparency and quality of law in the field of economic activities is suggested. Therefore, countries should prepare comprehensive programs to create a dynamic and active environment for human resources and provide the ground for creativity and innovation for the elites to prevent them from leaving their country.

    Keywords: Brain drain, Governance variables, Developing Countries, Panel data model
  • Shiva Alizadeh *, Hossein Amiri, Hamid Kakaei, Eetare Gohardehi Pages 86-109

    In recent years, tax revenues have become particularly important due to the increase in international sanctions and the decline in oil revenues; as the most important source of income, tax revenues have an impact on economic growth. Determining the impact of different taxes on economic growth in business cycles can be effective in the use of efficient tax policies. Therefore, in the present study, our aim is to investigate the effect of tax revenues by type of taxes in the country's business cycles in the period 2005: 1-2018: 2 quarterly in the form of Markov rotational model.. The results show that income tax has no significant effect in recession and no significant effect in boom. Taxes on companies and taxes on goods and services, regardless of the business cycles that affect the country's economy. Also, import tax has no significant effect during the boom period and has had an effect during the recession. The effect of growth of the country's total tax revenues shows that if the country is in a recession, it will have a negative and significant effect, and if it is in a state of prosperity, it will have a positive and significant effect. The growth of the exchange rate and the growth of oil prices will have a significant impact in all periods. In times of recession, the goal should not be to increase tax revenues alone, but the growth of taxes should be based on the business period and the type of tax, and also based on the results of indirect tax growth in the conditions of the country's economy can be fruitful.

    Keywords: Direct Taxes, Indirect Taxes, Business Cycles, Markov Switching Models
  • Shahryar Zaroki *, Mastaneh Yadollahi Otaghsara Pages 110-131

    Social security seeks to meet the needs of people in achieving adequate living conditions by redistributing income and providing services such as providing alternative income for disabled or retired employees and medical services. The goals of social security plans are achieved when the organization has sufficient resources to carry out its tasks. Accordingly, recognizing the factors affecting the lost resources of the Social Security Organization and how these factors affect, will help prevent a deficit in the resources of this organization. Therefore, the purpose of this paper is to analyze the factors affecting the lost resources of the Social Security Organization in Iran during the period 2013 to 2019. For this purpose, initially, using the micro data of household expenditure and income plan and using related indicators, the amount of resources lost was calculated descriptively and using the concept of informal employment. Preliminary processing of the data shows that the Social Security Organization has lost an average of 14.5% of its annual financial resources during this period. Then, the research model was estimated by dynamic panel data method and the estimation of generalized of Moments system in 31 provinces of the country. The results show that informal employment, economic structure (Value added ratio of industry to agriculture), unemployment rate and inflation have a direct impact on lost social security resources. The results of this study also show that the interactive effect of economic structure in border provinces on lost resources is inverse. Explaining that with the increase in the added value of the industrial sector compared to the added value of the agricultural sector in the border provinces, the lost resources of social security are reduced.

    Keywords: Social security, Lost Resources, Informal Employment, Iran
  • Akbar Khodabakhshi *, Kobra Ghasemi Pages 132-152

    Expanding life insurance prevents class gaps and poverty. The expansion of life insurance is closely related to the level of economic and social well-being in each country. For the purpose, in this study, the combined method of data panel was used. The method of estimating the model is based on a combination of time series data (from 1397 to 1393) and cross-sectional data of all provinces of Iran. Since our focus is on finding the relationship between welfare variables and insurance demand, educational welfare variables have been used to measure educational welfare and the per capita income variable as a physical welfare variable and the income inequality variable as a social welfare variable. Findings showed that the coefficients of variables of physical level and educational level of welfare were both positive and significant, but the coefficients of social level of welfare were negative and non-significant. There is also a significant and negative relationship between insurance rates and demand for life insurance. Management and policy recommendations of this research emphasize on controlling interest and insurance rates due to their effective relationship with life insurance demand. Since the results of the research confirm the existence of an effective relationship between interest and insurance rates with the life insurance demand, so controlling these rates while maintaining their favorable effects can lead to supporting life insurance and thus increase social welfare in society. The government can also increase the level of education and training of people in the community by supporting the public and university education sectors. This measure, according to the results of the research will increase the life insurance demand and increase social welfare. Therefore, paying attention to education and policies to control interest and life insurance rates can lead to an overall improvement in the welfare of society.

    Keywords: Life Insurance Demand, Welfare Indices, Social welfare, Panel method