فهرست مطالب

حقوق بشر و شهروندی - سال دوم شماره 2 (پیاپی 4، پاییز و زمستان 1396)

نشریه حقوق بشر و شهروندی
سال دوم شماره 2 (پیاپی 4، پاییز و زمستان 1396)

  • تاریخ انتشار: 1396/11/24
  • تعداد عناوین: 5
|
  • فاطمه جنگجوی خلجان*، حسینعلی کلهر صفحات 107-130

    یکی از ارزنده ترین آزادی های قرن بیستم آزادی اجتماعات است. خداوند عزوجل «آزادی» را در انسان به ودیعه گذاشت تا بتواند با اختیار خود، در هر زمان و مکانی به انسان های دیگر بپیوندد. آزادی اجتماع یا حق آزادی اجتماع، که به طور گسترده ای در سطح بین المللی، منطقه ای و ملی در اسناد مختلف حقوق بشری در زمره حقوق مدنی و سیاسی به رسمیت شناخته شده است، افراد را قادر می سازد به طور جمعی مصالح و منافع مشترکشان را بیان نموده یا ارتقاء ببخشند و از آنها دفاع نمایند. قانون گذار اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز این حق را برای ایرانیان به رسمیت شناخت تا بتوانند برای تبادل دیدگاه ها و بیان مطالباتشان، اجتماعات قانونی موقتی تشکیل دهند. بر اساس اصل 27 قانون اساسی ایران، برای تشکیل اجتماعات موقتی یا عمومی، دو شرط «عدم حمل سلاح» و «عدم اخلال به مبانی اسلام» ضروری است. همچنین اطلاع دادن جهت برگزاری اجتماعات یا اخذ مجوز از دیگر چالش ها و موانعی است که در این آزادی برای افراد متصور است. از این رو در این مقاله، ضمن واکاوی آزادی اجتماعات در حقوق ایران، به طور ویژه به چالش های تحقق این آزادی از جمله: مسالمت آمیز بودن، مخل نبودن به مبانی اسلام و اخذ مجوز با توجه به اسناد بین المللی پرداخته خواهد شد.

    کلیدواژگان: تجمعات، تظاهرات، آزادی، مسالمت آمیز، محدودیت آزادی تجمعات
  • رضا خسروی اسفزار* صفحات 131-154

    حقوق شهروندی، از حقوق ذاتی و طبیعی بشریت است که در طول تاریخ بین دانشمندان کشورهای مختلف جهان مورد توجه خاص بوده است. قواعد حقوقی در جامعه بدون ضمانت اجرا، کارکرد موردنظر خود را از دست می دهد و نزد مردم آن کشور از جایگاه احترام برخوردار نخواهد بود. پس از انقلاب اسلامی ایران و تدوین قانون اساسی، حقوق شهروندی در ایران بازتعریفی دینی و اجتماعی پیدا کرد. همچنین باید گفت که اصول مختلفی از قانون اساسی در دفاع و صیانت از حقوق شهروندی به آن توجه شده است در جهان امروزی رعایت حریم حقوق عامه در عرصه های مختلف به عنوان یک پدیده اجتماعی، یکی از ضروریات زندگی مردم آن جامعه محسوب می شود. شهروندان عموما با سلایق و انگیزه های مختلفی در جامعه مشغول کار هستند. از این رو، زندگی اجتماعی مستلزم وجود روابط حقوقی بین افراد و گروه های مختلف جامعه می باشد که باید تحت نظم و قاعده های قانونی درآید، در صورت عدم وجود نظم و ضوابط قانون مند در جامعه، زور، اجحاف، تزویر بر مردم حاکم شده و سبب ایجاد هرج ومرج و بی نظمی و نابسامانی در جامعه خواهد شد. فلذا، حکومت ها در سده های اخیر با تعیین و تدوین قواعد و مقررات مربوطه، در جهت ضمانت اجرایی حقوق شهروندی، سیاست خاصی را در جهت تنظیم این مقررات در روابط بین مردم جامعه در پیش گرفته اند.

    کلیدواژگان: حقوق شهروندی، انقلاب اسلامی، قانون اساسی، ضمانت اجرا، حقوق عامه
  • سودا امیری زرگ آباد*، زهرا پیراسته فر صفحات 155-182

    زندگی بشر از بدو پیدایش بر این کره خاکی، به شیوه های مختلفی صورت پذیرفته است. در حقیقت به اقتضای شرایط حاکم، انسان ها پدیده هایی همانند غارنشینی و روستانشینی را تجربه کرده اند. در حال حاضر اغلب انسان ها به صورت شهرنشینی زندگی می کنند و حقوق شهروندی قواعد حاکم بر تنظیم روابط افراد در جوامع شهری است. در حقیقت تمامی افرادی که تابعیت کشوری را دارند، از این حقوق برخوردار می باشند و نباید تبعیضی در این رابطه روا داشت. در طول حیات بشر، به خصوص از زمان پیدایش تمدن های بشری، در کشورهایی که صاحب تمدن بوده اند، ریشه هایی از حقوق شهروندی ولو به صورت ابتدایی را می توان مشاهده کرد. امروزه نیز که جوامع در سطح سیاسی خویش به بلوغ کافی رسیده اند و به عبارتی می توان گفت هر کشوری نظام سیاسی مخصوص به خود را داراست نقش حقوق شهروندی از اهمیت والاتری برخوردار گشته است. بنابراین کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست لذا آنچه در این مقاله مدنظر است، بررسی تاثیر حقوق شهروندی بر نظام حقوقی ایران می باشد. زیرا نظام حقوقی کشورهای جهان علی الخصوص ایران، فقط در قانون اساسی خلاصه نمی شود و حقوق شهروندی به عنوان یک حقوق فطری تاثیر بسزایی را می تواند ایفا نماید.

    کلیدواژگان: شهروند، نظام حقوقی، سیر تحول تاریخی، منشور حقوق شهروندی، حقوق شهروندی
  • سعید نصرالله زاده*، سید محمدجواد حیدری منش صفحات 183-206

    اراده قدرت موسس انقلابیون در تاسیس نظام جمهوری اسلامی بر استواری قوانین اسلامی در جامعه بود به همین جهت جمهوری اسلامی تایید شد. در تحقق انقلاب نقش اقلیت های دینی و مذهبی پابه پای سایر مردم پررنگ بود. آنها در جهت تحقق حقوق و آزادی های اساسی خود نقش آفرینی فعال داشتند. به همین جهت پس از پیروزی انقلاب قواعدی به منظور تضمین و تامین حقوق آنها وضع شد. این پژوهش درصدد اثبات تحقق حقوق شهروندی اقلیت های دینی و مذهبی ایران در حوزه حقوق فرهنگی و معنوی با تاکید بر حق آموزش اقلیت هاست. در این پژوهش ضمن تاکید بر روش کتابخانه ای، با مطالعه قوانین، مقررات و اسناد الزام آور به بررسی رویکرد نظام حقوقی جمهوری اسلامی می پردازیم و به این سوال جواب می دهیم که آیا حقوق فرهنگی و معنوی اقلیت ها به ویژه حق آموزش آنها در نظام جمهوری اسلامی تحقق یافته است؟ معنای اقلیت به همان معنای مقرر در قانون اساسی مفروض است. در نهایت پس از بررسی ها و با تحلیل مواد قانونی تحقق این حقوق از سوی دولت تایید شده و به این نتیجه می رسیم که اقلیت ها در نظام حقوقی جمهوری اسلامی از لحاظ تضمین حقوق فرهنگی و معنوی به ویژه حق بر آموزش از جایگاه ممتاز و رفیعی برخوردار هستند.

    کلیدواژگان: اقلیت های دینی، اقلیت های مذهبی، حق آموزش، قانون اساسی، حق فرهنگ، حق معنوی
  • سید علی میرلوحی، طاها عشایری*، طاهره جهان پرور صفحات 207-238
    زمینه و هدف

    حقوق شهروندی مجموعه ای از قواعد حاکم در اجتماع در ارتباط با سیاست، نهادها، دولت ها، جامعه مدنی و غیره است. هدف اصلی این پژوهش عوامل موثر بر آگاهی ایرانیان از حقوق شهروندی با استفاده از فراتحلیل (تحقیقات صورت گرفته 1383-1400) است. مکانیسم اجرای پژوهش فراتحلیل کمی (cm2) است. هدف این روش کمی، انسجام بخشی، مرور نظام مند و یکدست سازی مطالعات صورت گرفته در یک حوزه معین پژوهشی است. جامعه آماری آن 32 پژوهش که 28 نمونه سند پژوهشی با هدف ترکیب و شناسایی میزان تاثیر آن انتخاب شدند. نتایج نشان می دهد که 14.28 درصد تحقیقات در شهر تهران و روش خوشه ای چندمرحله ای 50 درصد روش اجرا بوده است. بیشتر پاسخ گویان (58 درصد) متاهل و مابقی (35 و 7 درصد) به ترتیب مجرد و مطلقه بودند. 46 درصد پاسخ گویان در گروه سنی 33-26 سال، 29 درصد در گروه سنی 25-18 سال و 21 درصد در گروه سنی 40-34 سال قرار داشتند. همچنین سطح تحصیلات 62 درصد از پاسخ گویان دانشگاهی و 38 درصد دیپلم و کمتر است. شغل 33 درصد پاسخ گویان آزاد، 23 درصد خانه دار، 20 درصد کارمند و 24 درصد بیکار و سایر بود. بر این اساس بین عوامل سیاسی (مشارکت سیاسی، گرایش سیاسی، آگاهی سیاسی، اعتماد سیاسی)، فرهنگی (آگاهی اجتماعی از حقوق، آموزش حقوق شهروندی، مصرف رسانه ای، سرمایه فرهنگی)، اجتماعی (اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی، انسجام اجتماعی) و متغیر زمینه ای (سطح تحصیلات، سن، پایگاه اقتصادی اجتماعی) با میزان آگاهی از حقوق شهروندی رابطه معنی داری وجود دارد.

    کلیدواژگان: اعتماد سیاسی، حقوق شهروندی، سرمایه اجتماعی، فراتحلیل، آگاهی عمومی
|
  • Fatemeh Janghjoee Khaljan *, Hoseinali Kalhour Pages 107-130

    One of the most valuable freedoms of the twentieth century is the freedom of communities. God Almighty has pledged "freedom" in human beings so that human beings can join other human beings at any time and place of their own free will. Freedom of association, or the right to freedom of association, which is widely recognized internationally, regionally and nationally in various human rights instruments in the field of civil and political rights: Express or promote and defend them, the Constitution of the Islamic Republic of Iran also recognized this right for Iranians to form temporary legal communities to exchange views and express their demands. According to Article 27 of the Iranian Constitution, in order to form temporary or public gatherings, the two conditions of "non-carrying of weapons" and "not violating the principles of Islam" are necessary. Also, informing about holding meetings or obtaining a permit is another challenge and obstacle that can be imagined in this freedom for individuals. Therefore, in this article, while examining the freedom of association in Iranian law, the challenges of achieving this freedom, such as: being peaceful, not violating the principles of Islam and obtaining a license according to international documents, will be discussed.

    Keywords: assembly, Demonstration, Freedom, peaceful, restriction of freedom of assembly
  • Reza Khosravi Esfezar * Pages 131-154

    Citizenship is an inherent and natural human right. Throughout history, they have been of special interest to scientists around the world. Legal rules in society without the guarantee of implementation, lose their intended function and will not be respected by the people of that country. After the Islamic Revolution of Iran and the drafting of the Constitution, civil rights in Iran were redefined religiously and socially. It should also be said that various principles of the constitution have been considered in the defense and protection of civil rights. In today's world, respect for the privacy of public rights in various fields as a social phenomenon is one of the necessities of life of the people of that society. Citizens generally work in different communities with different tastes and motivations. Therefore, social life requires the existence of legal relations between individuals and different groups of society, which must be subject to legal rules and regulations. It will cause chaos and disorder in the society. Therefore, in recent centuries, governments have adopted a special policy to regulate the implementation of these rules in the relations between the people of the society by determining and formulating the relevant rules and regulations in order to guarantee the sanction of civil rights.

    Keywords: Citizenship rights, Islamic revolution, Constitution, sanction, public rights
  • Sevda Amiri Zarghabad *, Zahra Pirastehfar Pages 155-182

    Human life on this planet has been done in different ways since its inception. In fact, due to the prevailing conditions, humans have experienced phenomena such as cave-dwelling and rural-dwelling. Most people now live in urban areas, and citizenship rights are the rules governing the regulation of individuals' relationships in urban communities. In fact, all people who are citizens of a country have these rights and there should be no discrimination in this regard. Throughout human life, especially since the emergence of human civilizations, in countries that have had civilizations, the roots of citizenship rights can be traced, even in their infancy.Even today, when societies have reached sufficient maturity at their political attitude, in other words, it can be said that each country has its own political system, the role of citizenship rights has become more important. Therefore, our country is no exception to this rule, so what is considered in this article is to study the impact of citizenship rights on the Iranian legal system. Because the legal system of the countries of the world, especially Iran, is not limited to the constitution and citizenship rights as a natural right can have a great impact.

    Keywords: Citizen, legal system, Historical Development, Charter of Citizenship Rights, Citizenship rights
  • Saeed Nasrollahzadeh *, Seyed Mohamad Javad Heydarimanesh Pages 183-206

    The will of the founding power of the revolutionaries in establishing the Islamic Republic was based on the stability of Islamic laws in society, so the Islamic Republic was approved. In the realization of the revolution, the role of religious minorities along with other peoples was colorful. They played an active role in realizing their fundamental rights and freedoms. Therefore, after the victory of the revolution, rules were enacted to guarantee and secure their rights. This study seeks to prove the realization of citizenship rights of religious and religious minorities in Iran in the field of cultural and spiritual rights by emphasizing the right of minorities to education. In this study, while emphasizing the library method, by studying the laws, regulations and binding documents, we examine the approach of the legal system of the Islamic Republic and answer the question whether the cultural and spiritual rights of minorities, especially their right to education. Has it been realized in the system of the Islamic Republic? The meaning of minority is assumed in the same sense as prescribed in the constitution. Finally, after reviewing and analyzing the legal materials, the realization of these rights has been confirmed by the government and we conclude that minorities in the legal system of the Islamic Republic in terms of guaranteeing cultural and spiritual rights, especially the right to education from a privileged position And have a high.

    Keywords: : religious minorities, religious minorities, Right to Education, Constitution, right to culture, spiritual right
  • Seyed Ali Mirlohi, TAHA ASHAYERI *, Tahere Jahanparvar Pages 207-238
    Background and Aim

    Citizenship rights are a set of rules governing society in relation to politics, institutions, governments, civil society, and so on. The main purpose of this study is the factors affecting Iranians' awareness of citizenship rights using meta-analysis (research conducted in 2004-2005).

    Method

    The mechanism of research is meta-analysis-quantitative (cm2). The purpose of this quantitative method is to integrate, systematically review and standardize studies conducted in a specific field of research. The statistical population was 32 studies in which 28 samples of research documents were selected in order to combine and identify its impact.

    Results

    The results show that 14.28% of the research in Tehran and multi-stage clustering method was 50% of the implementation method. Most of the respondents (58%) were married and the rest (35% and 7%) were single and divorced, respectively. 46% of the respondents were in the age group of 26-33 years, 29% were in the age group of 18-25 years and 21% were in the age group of 34-40 years. Also, the level of education of 62% of university respondents and 38% of diplomas and less. 33% of the respondents were self-employed, 23% were housewives, 20% were employees and 24% were unemployed and others. Accordingly, between political factors (political participation, political orientation, political awareness, political trust), cultural (social awareness of rights, citizenship education, media consumption, cultural capital), social (social trust, social participation, social cohesion) and There is a significant relationship between contextual variables (level of education, age, socio-economic status) and the level of awareness of citizenship rights.

    Keywords: political trust, Citizenship rights, social capital, meta-analysis, Public Awareness