فهرست مطالب

پژوهش های مالی و رفتاری در حسابداری - پیاپی 2 (پاییز 1400)

نشریه پژوهش های مالی و رفتاری در حسابداری
پیاپی 2 (پاییز 1400)

  • تاریخ انتشار: 1400/11/04
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمد سلیمی، مرضیه ابراهیمی شقاقی*، سعید مشایخی فرد صفحات 1-20
    یکی از چالش برانگیزترین مشاهدات در بازارهای مالی در سال های اخیر، رفتارهای توده وار و عکس العمل بیش از اندازه سرمایه گذاران و در نتیجه تصمیم گیری غیر عقلایی است. در حوزه مالی رفتاری ویژگیهای روانشناختی سرمایه گذاران یکی ازمهمترین عوامل موثر بر تصمیم گیری سرمایه گذاران و رفتار توده وار آنان شناخته شده است. در این پژوهش به بررسی تاثیر ویژگی های شخصیتی و انگیزه فردی بر تمایل رفتار تودهوار سرمایهگذاران با نقش تعدیلی تجربه و دانش مالی در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته شده است. قلمرو زمانی مطالعه حاضر شش ماه اول سال 1400 می باشد. جامعه آماری تحقیق حاضر، کلیه ی سرمایهگذاران در بورس اوراق بهادار تهران در نظر گرفته شد و بر اساس روش نمونه گیری دردسترس و طبق جدول مورگان، حجم نمونه آماری برابر با 322 نفر انتخاب شد و پرسشنامه بین آن ها توزیع گردید. متغیر تیپ های شخصیتی براساس نظریه هورنای، سازگار، پرخاشگر و جدی و متغیر انگیزه فردی، عوامل احساسی، قابلیت شناختی و عوامل اجتماعی در نظر گرفته شدند. داده ها با استفاده از شاخص های آمار توصیفی و تحلیل استنباطی در قالب فرضیه های پژوهش تجزیه و تحلیل شد. نتایج پژوهش حاکی از وجود ارتباط معنیدار میان تمامی متغیرهای ویژگیهای شخصیتی با رفتار تودهوار بوده است. همچنین سرمایهگذاران با تیپ شخصیتی سازگار یا مطیع بیشتر تحت تاثیر رفتار توده وار قرار می گیرند.نتایج نشان داد دو متغیر تجربه و دانش مالی نیز بر ارتباط بین تیپ های شخصیتی و عوامل انگیزشی با رفتار تودهوار تاثیر معناداری دارند.
    کلیدواژگان: ویژگیهای شخصیتی، رفتارتوده وار، انگیزه فردی
  • رضا نعمتی کشتلی* صفحات 21-40
    هدف این پژوهش، بررسی ت‍اث‍‍‍‍‍‍‍‍ی‍‍‍‍‍‍ر راه‍‍‍‍ب‍‍‍‍‍ردهای یادگی‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ری خودکنترلی وینش‍‍‍‍تاین و هیوم بر ارزیابی ریسک تقل‍‍‍‍‍ب مالی می باشد. راه‍‍‍‍‍بردهای یادگی‍‍‍‍‍‍ری خودکنترلی به هرگ‍‍‍‍‍ونه تلاش های روانی در کنترل فرایندها، کارکردها و وضعیت درونی فرد گفته می شود که یادگیرنده در هنگام یادگیری مورد است‍‍‍‍فاده قرار می دهد و هدف آن یاری رساندن در فراگیری، سازمان ده‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ی، ذخی‍‍‍‍‍ره دانش ها و مه‍‍‍‍‍‍‍ارت ها و همچنین سهولت به‍‍‍‍‍‍ره برداری از آن ها در آین‍‍‍‍‍‍ده است. راه‍‍‍‍‍‍بردهای یادگیری خودکنترلی وین‍‍‍‍‍شتاین و هیوم شامل راهب‍‍‍‍‍‍‍ردهای خودکنترلی تمرین ذهنی، توسعه معن‍‍‍‍‍ایی و سازم‍‍‍‍‍ان دهی است. نم‍‍‍‍‍‍ونه آماری پژوهش شامل 519 نفرحس‍‍‍‍‍‍‍‍‍ابرس‍‍ان ش‍اغل در موس‍‍‍‍‍‍‍‍‍سات حس‍ابرسی عض‍و ج‍ام‍‍‍‍‍عه ح‍س‍ابداران رس‍‍‍‍‍‍می ایران و س‍‍‍ازمان ح‍سابرسی در سال 1400 اس‍‍‍‍‍ت که با روش ن‍م‍‍‍‍‍ونه گیری در دسترس انتخاب شدند. روش پژوه‍‍‍‍ش توص‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍یفی- پی‍مایش‍‍‍‍‍‍ی و ابزار مورد استفاده در پژوهش، پرس‍‍ش نامه اس‍‍‍تان‍‍‍‍دارد می باشد. به منظور تجزیه و تحلیل آم‍‍‍‍اری داده ها و آزمون فرض‍‍‍‍‍‍‍یه ها، از مدل سازی مع‍ادلات ساخ‍تاری با استفاده از نرم افزار لی‍‍‍‍زرل بهره گیری شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که بین راه‍‍‍‍بردهای یادگ‍‍‍یری خودکنترلی ح‍‍‍‍سابرسان به روش وینش‍‍‍تاین و هیوم و ارزیابی ریسک تقلب مالی رابطه معنی داری وج‍‍ود دارد. همچنین راه‍‍‍‍بردهای یادگیری خودکنترلی تمرین ذهنی، توسعه مع‍‍‍‍نایی و س‍‍‍‍‍ازمان دهی به ترتیب بی‍‍‍‍‍‍شترین تاثیر را بر ارزیابی ریسک تقل‍‍‍‍‍‍‍ب مالی دارند.
    کلیدواژگان: راهبردهای یادگیری خودکنترلی، ارزیابی ریسک تقلب مالی، نظریه وینشتاین و هیوم، حسابرسان
  • سید علی حسینی*، سارا رازانی صفحات 41-59

    مسئولیت اجتماعی شرکت ها، عامل اساسی بقای هر سازمان است. شرکت ها مسئولیت پذیری اجتماعی را نوعی استراتژی تجاری می بینند، که باعث افزایش اعتبار آنها در بازارهای رقابتی می شود و همچنین سهم آن ها را در بازار فزونی می بخشد. ریسک نقدشوندگی و شیوه مدیریت آن به یکی از مهمترین مباحث موجود در سازمان ها تبدیل شده است. تاثیرات بالقوه ای که این شاخه از ریسک می تواند بر عملکرد شرکتها داشته باشد، گاه به حدی گسترده است که به ورشکستگی واحدهای مزبور می انجامد. پژوهش حاضر به بررسی رابطه ی بین مسئولیت اجتماعی شرکت ها، ریسک نقدشوندگی سهام و نوسانات بازده سهام در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زمانی 1394 تا 1398 پرداخته است. نمونه گیری با استفاده از روش حذفی نظام مند انجام گرفته است ونمونه انتخابی شامل 140 شرکت می باشد و مدل مورد استفاده در تحقیق به پیروی از مطالعه بچتی و همکاران (2015) است. نتایج تحقیق نشان می دهد متغیر ریسک نقد شوندگی بر نوسانات بازده سهام دارای تاثیر مثبت و معنا دار می باشد.بدین معنا که با افزایش ریسک نقد شوندگی میزان نوسانات بازده سهام نیز افزایش می یابد.تاثیر متغیر مسئولیت اجتماعی بر نوسانات بازده سهام منفی ومعنادار می باشد. رشد سالانه فروش ، اندازه شرکت ودارایی ثابت مشهود بر نوسانات بازده سهام دارای تاثیر منفی و معنا دار می باشند. با توجه به نتایج هر دو فرضیه تحقیق در سطح اطمینان 95 درصد تایید می شود.

    کلیدواژگان: مسئولیت اجتماعی، ریسک نقدشوندگی سهام، نوسانات بازده سهام
  • سلیمان شهریارپور، بهاره بنی طالبی دهکردی* صفحات 60-80
    تیپ شناسی شخصیتی از موضوعات بحث برانگیز روانشناسی است که بر اساس آن می توان نقشی فرد در محیط کار را شناسایی و افراد را منطبق با ویژگی های شخصیتی شان به کار گماشت. امروزه، عدم توجه به این مسیله، چالش هایی در سازمانها ایجاد نموده است. در این پژوهش، به کمک مدل تیپ شناسی فریدمن و روزنمن تلاش گردید تاثیر 4 نوع تیپ های شخصیتی A، B، C و D ماموران مالیاتی بر شناسایی و وصول مالیات در سال 1399 مورد بررسی قرار گیرد. برای این منظور داده های مورد نیاز از طریق 5 دسته پرسشنامه تکمیل شده به وسیله کلیه ماموران مالیاتی اداره کل امور مالیاتی استان چهارمحال و بختیاری که 250 نفر بودند، جمع آوری و در نهایت داده های مربوط به نمونه 115 نفری با استفاده از مدل لنیس و ریچاردسون (2011) و استیجورس و نیسکانن (2011)، تجزیه و تحلیل شده است. نتایج پژوهش نشان داد که بین نوع تیپ شخصیتی ماموران مالیاتی و تشخیص و وصول مالیات ارتباط معنادار وجود دارد. بر اساس یافته های پژوهش، با توجه به اینکه تصمیم گیری درباره انتخاب شغل و حرفه، یکی از مهمترین و سرنوشت سازترین موضوعات در زندگی هر فرد به حساب می آید و از آنجا که هر فرد تیپ شخصیتی منحصر بفرد دارد، لذا برای آشنایی با ابعاد مختلف وجود آدمی و حفظ و تامین بهداشت روانی در افراد و در نهایت تحقق بهینه اهداف سازمانی، در نظر گرفتن تیپ شخصیتی پرسنل امری لا زم و ضروری است که باید توسط مدیران مورد توجه ویژه قرار گیرد.
    کلیدواژگان: تیپ های شخصیتی، ماموران مالیاتی، تشخیص مالیات، وصول مالیات
  • نازنین بشیری منش*، نیر اورج اوغلی صفحات 81-99
    بیان توصیفی صورتهای مالی بدلیل توانایی در بیان مثبت یا منفی اخبار و اطلاعات و نهایتا اثرگذاری بر استفاده کنندگان، می تواند بسیار با اهمیت باشد. مدیران می توانند با استفاده از مدیریت لحن نوشتار، ادراک استفاده کنندگان از گزارش های توضیحی را منحرف نمایند. براین اساس هدف این پژوهش بررسی تاثیر بیش اطمینانی مدیران بر لحن گزارشگری مالی است. بدین منظور، نمونه ای متشکل از 129 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال های 1392 تا 1398 بررسی شدند. دراین پژوهش، بیش اطمینانی مدیران برحسب سه روش مخارج سرمایه ای، سرمایه گذاری بیش از حد و نسبت بدهی سنجیده شده و فرضیه های پژوهش با استفاده از داده های ترکیبی و به کارگیری رگرسیون چندگانه در نرم افزارهای استتا و ایویوز آزمون شدند. یافته های حاصل از آزمون فرضیه های پژوهش نشان می دهد، بیش اطمینانی مدیران وقتی بصورت سرمایه گذاری بیش از حد و افزایش مخارج سرمایه ای باشد، رابطه مثبت و معناداری با بکارگیری واژگان مثبت در صورتهای مالی دارد. لذا در این حالت با توجه به بیش اطمینانی و خوش بینی مدیر، لحن ساده و غیر منتظره گزارشگری مالی از واژگان مثبت بیشتری برخودار بوده و خوشبینانه می شود. اما در صورتی که رفتار بیش اطمینانی مدیر بصورت افزایش میزان بدهی ها و دریافت تسهیلات بانکی بروز کند، رابطه منفی و معناداری با لحن ساده و غیرمنتظره گزارشگری مالی دارد. لذا در این حالت با توجه به افزایش ریسک مالی شرکت، بکارگیری واژگان مثبت در گزارشگری مالی کمتر می شود.
    کلیدواژگان: بیش اطمینانی مدیران، لحن گزارشگری مالی، لحن غیرمنتظره گزارشگری مالی
  • امید پورحیدری، علی کیانی*، فرید براتی صفحات 100-122
    چکیدهلازمه موفقیت و عملکرد مناسب شرکت ها، وجود ساختار حاکمیت شرکتی قوی برای نظارت بهتر بر مدیریت و استفاده از محافظه کاری جهت بهبود عملکرد مالی است. هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر حاکمیت شرکتی و ارتباطات سیاسی بر محافظه کاری حسابداری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. نمونه آماری پژوهش به روش حذف سیستماتیک، از میان شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازده زمانی 1390 تا 1398 که حجم آن 140 شرکت می باشد، انتخاب شده است. همچنین، برای آزمون فرضیه های پژوهش از روش رگرسیون داده های ترکیبی بهره گرفته شده است. نتایج حاصل از آزمون فرضیه های پژوهش حاکی از آن بود که اندازه هییت مدیره تاثیر مثبت و معناداری بر محافظه کاری حسابداری ندارد.استقلال هییت مدیره، کیفیت حسابرسی و مالکیت مدیریتی تاثیر مثبت و معناداری بر محافظه کاری حسابداری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران دارند. همچنین، نتایج نشان داد مالکیت دولتی و روابط سیاسی تاثیر منفی و معناداری بر محافظه کاری حسابداری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران دارند.واژه های کلیدی: محافظه کاری حسابداری، حاکمیت شرکتی، ارتباطات سیاسی.
    کلیدواژگان: محافظه کاری حسابداری، حاکمیت شرکتی، ارتباطات سیاسی
  • راحله مرادی*، فائق احمدی، حمید رضا کردلوئی، جهانبخش اسدنیا صفحات 123-127
    تورش های رفتاری می توانند در فرایند تصمیم گیری مدیران اختلال ایجاد کرده و به نتایجی پایین تر از سطح بهینه منجر شوند لذا در این مطالعه به بررسی تاثیر ویژگی های فردی مدیران مالی و مشخصات شرکت ها بر عملکرد مالی شرکت-های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران از طریق نقش تعدیل گر تورش های رفتاری پرداخته شد. برای این منظور، جامعه آماری مشتمل بر مدیران مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بوده و جهت تعیین حجم نمونه و روش نمونه گیری به ترتیب از فرمول کوکران (421 نفر) و روش در دسترس استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها نیز از مدل معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزیی (PLS) استفاده شد. نتایج نشان داد که: الف) «ویژگی های فردی مدیران مالی» از تاثیر معنادار مثبتی بر عملکرد مالی شرکت های مورد بررسی برخوردار می باشد. ب) «مشخصات شرکت ها» از تاثیر معنادار مثبتی بر عملکرد مالی شرکت های مورد بررسی برخوردار می باشد. ج) با وارد کردن «تورش های رفتاری» به عنوان متغیر تعدیل گر از شدت تاثیر مثبت ویژگی های فردی مدیران و مشخصات شرکت ها بر عملکرد مالی شرکت های مورد بررسی کاسته می شود. در نهایت، باتوجه به تاثیر معنادار و معکوس تورش های رفتاری مدیران مالی بر عملکرد مالی شرکت ها، به مدیران مالی پیشنهاد شد تورش های رفتاری خود را از طریق مشاوره با خبرگان و همچنین، شرکت در دوره های آموزشی کوتاه و بلندمدت تعدیل کنند.
    کلیدواژگان: تورش های رفتاری، ویژگی های فردی، مشخصات شرکت ها، عملکرد مالی، مدل یابی معادلات ساختاری
|
  • Mohammad Salimi, Marzieh Ebrahimi Shaghaghi *, Saeed Mashayekhi Fard Pages 1-20
    The purpose of this study was to investigate the effect of personality traits and individual motivation on the tendency of investors' herd behavior with the moderating role of experience and financial knowledge in the Tehran Stock Exchange. The scope of the present study is April to September 2021. The statistical population of the present study was all investors in the Tehran Stock Exchange and based on a simple random sampling method and according to Morgan table, the statistical sample size of 322 people was selected. A questionnaire was distributed among them. The variable of Personality types were considered as consistent, aggressive and serious, and individual motivation variable, emotional factors, cognitive capability and social factors were considered based on Horney's theory. Data were analyzed using descriptive statistics indices and inferential analysis in the form of research hypotheses. The results showed that there was a significant relationship between all variables of personality traits and herd behavior. Also, investors with adaptive or consistent personality types are more affected by herd behavior. The two variables of experience and financial knowledge have a significant effect on the relationship between personality types and motivational factors with herd behavior.
    Keywords: Personality traits, herd behavior, individual motivation
  • Reza Nematikoshteli * Pages 21-40
    The purpose of this study was to investigate the effect of Weinstein and Hume's self-control learning strategies on financial fraud risk assessment. Self-control learning strategies are all psychological efforts to control a person's processes, functions, and inner state that the learner uses during learning. Therefore, its purpose is to help learn, organize, store knowledge and skills, as well as facilitate their use in the future. Weinstein and Hume's self-control learning strategies include self-control strategies for mental training, semantic development, and organization. The statistical sample of the research includes 519 auditors working in auditing firms, members of the Society of Certified Public Accountants of Iran, and the Auditing Organization in 2021, who were selected by an available sampling method. The research method is a descriptive survey and the instrument used in the research is a standard questionnaire. to statistically analyze the data and test the hypotheses, structural equation modeling was used using LISREL software. The results show that there is a significant relationship between auditors' self-control learning strategies by Weinstein and Hume method and financial fraud risk assessment. Also, self-control learning strategies, mental training, semantic development, and organization have the greatest impact on financial fraud risk assessment, respectively.
    Keywords: Self-Control Learning Strategies, Financial Fraud Risk Assessment, Weinstein, Hume Theory, Auditors
  • Seyed Ali Hosseini *, Sara Razani Pages 41-59

    Corporate social responsibility is a key factor in the survival of any organization. Companies see social responsibility as a kind of business strategy, which increases their credibility in competitive markets and also increases their market share. . Liquidity risk and its management method has become one of the most important issues in organizations. The potential effects that this branch of risk can have on the performance of companies are sometimes so wide that they lead to the bankruptcy of these units. The present study investigates the relationship between corporate social responsibility, liquidity risk and stock return fluctuations of the Tehran Stock Exchange in the period 2015 to 2019. Sampling was performed using a systematic elimination method and The selected sample includes 140 companies. The model used in the research follows the study of Bechti et al. (2015) The results show that the liquidity risk variable has a positive and significant effect on stock return fluctuations. This means that with increasing liquidity risk, the amount of stock return fluctuations also increases. The effect of social responsibility variable on stock return fluctuations is negative and significant. Annual sales growth, company size and fixed assets have a negative and significant effect on stock return fluctuations. According to the results of both research hypotheses, the 95% confidence level is confirmed.

    Keywords: Corporate Social Responsibility, Liquidity Risk, stock returns fluctuations
  • Soleiman, Shahriarpoor, Bahareh Banitalebi Dehkordi * Pages 60-80
    Personality typology is one of the most controversial topics in psychology, according to which the role that a person plays in the workplace can be identified and evaluated, and people can be employed according to their moods and personality traits. In this article, with the help of Friedman and Rosenman typology model, an attempt was made to investigate the effect of 4 types of personality types A, B, C and D of tax officials on tax identification and collection. For this purpose, the required data have been collected and analyzed through 5 categories of questionnaires completed by all tax officials of the General Department of Tax Affairs of Chaharmahal and Bakhtiari Province. The results showed that there is a significant relationship between the type of personality type of tax officials and tax recognition and collection. According to the research findings, considering that the decision to choose a job and profession is one of the most important and crucial issues in the life of each person and since each person has a unique personality type, so to get acquainted with different dimensions of human existence. And creating motivation, better communication, maintaining and providing mental health in individuals and ultimately the optimal realization of organizational goals, considering the personality type of staff is a necessary thing that should be paid special attention by managers.
    Keywords: personality types, tax officials, tax assessment, tax collection
  • Nazanin Bashirimanesh *, Nayyer Ourojoghli Pages 81-99
    Descriptive expression of financial statements can be very important because of the ability to express positive or negative of news and information and ultimately affect users. Managers can distract users' perceptions of explanatory reports using text tone management. Therefore, the purpose of this study is to investigate the effect of managers' overconfidence on the financial reporting tone. For this purpose, a sample of 129 companies listed on the Tehran Stock Exchange during the years 2014 to 2020 were reviewed. In this study, managers' overconfidence was measured in terms of three methods of capital expenditure, over investment and debt ratio, and research hypotheses were tested using combined data and multiple regression in SATA and EVIEWS software. Findings from the test of research hypotheses show, that when managers' overconfidence is in the form of over-investment and increase in capital expenditures, has a positive and significant relationship with using of positive words in financial statements. Therefore, in this case, due to the overconfidence and optimism of the manager, the simple and unexpected tone of financial reporting has more positive words and becomes optimistic. But if the overconfidence behavior of manager occurs in the form of increasing the amount of debt and receiving bank facilities, it has a negative and significant relationship with the simple and unexpected tone of financial reporting. Therefore, in this case, due to the increase in financial risk of the company, the use of positive words in financial reporting is less.
    Keywords: Managers' Overconfidence, Tone, Unexpected Tone
  • Omid Pourheidari, Ali Kiani *, Farid Barati Pages 100-122
    The necessity of success and sound performance of companies is the existence of a strong corporate governance structure to better monitor management and use conservatism to improve financial performance. Present study investigates the effect of corporate governance and political connections on accounting conservatism of companies of listed companies in Tehran Stock Exchange. The statistical sample of the study is collected by systematic deletion from the companies listed in Tehran Stock Exchange during the period of 2013 to 2020, the size of which is 140 firms. To test the research hypothesis pooled data regression method is used. The results of the research hypothesis test indicate that the board size does not have a significant positive effect on accounting conservatism. Board independence, audit quality and management ownership have a positive and significant effect on accounting conservatism of companies listed companies in Tehran Stock Exchange. Also the results show that government ownership and political connections have a negative and significant effect on accounting conservatism in firms listed in Tehran Stock Exchange
    Keywords: Accounting Conservatism, Corporate Governance, political connections
  • Raheleh Moradi *, Faegh Ahmadi, Hamidreza Kordlouei, Jahanbakhsh Asadnia Pages 123-127
    Behavioral biases can disturb the process of managers’ decision making and cause to the under estimate results. Therefore, in this research the effect of financial manager's individual properties and companies circumstances on financial performance of accepted companies in Tehran stock exchange was studied trough the moderating role of financial biases. For this purpose statistical population included of financial managers of accepted companies in Tehran stock exchange. Also, for determining sample volume and sampling method, the Cochran's formula (421 persons) and available method were used. For data analyzing the structural equation modeling with partial least squares (PLS) method was applied. Results indicated that: a) “Financial manager's individual properties” has positive significant effect on companies' financial performance. b) “Companies circumstances” has positive significant effect on companies' financial performance. c) Entering financial biases as the moderating variable reduces the positive effect of financial manager's individual properties and companies' circumstances on companies' financial performance. Finally according to the inverse significant effect of behavioral biases of financial managers on financial performance of companies, adjusting the behavioral biases by consult with experts and participate in short run and long run training programs, suggested to financial managers.
    Keywords: Financial biases, individual properties, companies', circumstances, Financial Performance, structural equation modeling