فهرست مطالب

جامعه شناسی فرهنگ و هنر - سال سوم شماره 4 (زمستان 1400)
  • سال سوم شماره 4 (زمستان 1400)
  • تاریخ انتشار: 1400/11/26
  • تعداد عناوین: 6
|
  • پریسا گلیاری، رضا برزویی*، بدریه قوامی، جمال ادهمی صفحات 1-20
    رمان، درمقام مهم ترین شکل ادبی دوران مدرن، به روایت سرگذشت انسان مسئله دار و توصیف جریان های اجتماعی می پردازد. تحلیل شخصیت و وضعیت قهرمان مسئله دار در رمان را نخست جرج لوکاچ و سپس لوسین گلدمن مطرح کرد. از منظر این رویکرد، کارکرد اصلی رمان، جستجو و ورایت تباهی انسان در جامعه مدرن است، چراکه این تباهی پیوندهی ناگسستنی با ساختارهای اجتماعی مدرنیته دارد. رمان به مثابه گونه ادبی همزاد مدرنیته پابه پای تحولات جامعه مدرن تحول می یابد و قهرمان آن همان فرد معمولی است که در متن زندگی روزمره مدرن با مسایل و معضلات این عصر دست و پنجه نرم می کند. جمال میرصادقی نویسنده ای است واقع گرا که آثارش بازتابی از حوادث و وقایع تاریخی است و می توان شاخصه های شخصیت پروبلماتیک را به طور خاص در دو رمان او، درازنای شب و کلاغ ها و آدم ها، مشاهده کرد. این پژوهش به شیوه ای تحلیلی-توصیفی و با بهره گیری از نظریه گلدمن به بررسی مهم ترین ویژگی های شخصیت پروبلماتیک در این دو رمان می پردازد. نتایج تحقیق نشان می دهد که قهرمان، در هر دو رمان ، شخصیت پروبلماتیکی است که بنا به ویژگی هایی چون فردیت، پیروی از ارزش های راستین، مخالفت با اجتماع و درحاشیه بودن شاهد تباهی ارزش های راستین در جامعه است و در نهایت تداوم همین مسیر مرگ او را درمقام انسانی مسئله دار رقم می زند.
    کلیدواژگان: قهرمان مسئله دار، گونه ادبی، زندگی روزمره، تباهی، انسان معمولی
  • بتول محمودمولائی کرمانی، حسین میرزایی*، مهدی کلاهی، مهدی کرمانی صفحات 21-40
    امروزه یکی از عوامل آلودگی محیط زیست چگونگی مصرف انرژی در بخش خانگی است. آمار جهانی نیز حاکی از افزایش مصرف انرژی می باشد. البته مصرف انرژی در بین افراد و خانواده ها به شیوه ها و سبک های گوناگونی صورت می گیرد که از آن تعبیر به فرهنگ های مختلف مصرف انرژی می شود و این فرهنگ یا فرهنگ ها تحت تاثیر عوامل مختلفی شکل می گیرند. هدف اساسی تحقیق حاضر شناخت فرهنگ های مختلف مصرف انرژی (گاز و برق) در بین خانوارهای مشهدی در سال 1398 است. برای رسیدن به این هدف از روش کیفی (مصاحبه نیمه ساختاریافته با 27 نفر) و کمی (از طریق توزیع پرسشنامه در بین 599 نفر) به طور همزمان در بین خانوار های مشهدی اقدام گردید. براساس نتایج بخش کیفی به طور کلی دو فرهنگ عمده «مسرف» و «صرفه جو» با هشت خرده فرهنگ متفاوت؛ صرفه جوی متعهد، صرفه جوی منفعل، صرفه جوی ناگزیر، مصرف گرای مناسکی، مصرف گرای نامتوازن، مصرف گرای تقلیدی، مصرف گرای خاصگرایانه و مصرف گرای نمایشی ملاحظه شد. نتایج بخش کمی نشان داد که 33/59 درصد نمونه جزو فرهنگ مسرف و 67/40 درصد جزو فرهنگ صرفه جو هستند. 2/21 درصد نمونه اطلاعات زیست محیطی اندکی دارند. تحلیل ها همچنین نشان داد که در خرده فرهنگ مصرفگرایی خاصگرایانه افراد مسرف این سبک، عموما در محلات توسعه یافته تمرکز بیشتری دارند.
    کلیدواژگان: فرهنگ مصرف انرژی، مسرف، صرفه جو، مشهد
  • احمد موتاب، وجیهه جوانی، ابوعلی وداد هیر* صفحات 41-60
    زورخانه در رهبری فکری نهضت های آزادی بخش و ترویج آداب و آیین فتوت و کردار جوانمردانه در دوران پرفراز و نشیب تاریخ ایران زمین نقش مهمی ایفاء کرده است. بنابراین، این مطالعه در پی تبیین فرایند اجتماعی- فرهنگی عیاری و شکل گیری ورزش یا در واقع مکتب زورخانه ای در ایران است. از حیث روش شناسی، رویکرد این مطالعه کیفی است و از روش نظریه داده بنیاد هم ساخت گرایانه (رویکرد چارمز) استفاده شده است. مشارکت کنندگان این مطالعه (مطلعین کلیدی)، پهلوانان صاحب نظر و باسابقه که هم از نظر عملی و هم نظری آشنا به فرهنگ، تاریخ، آداب و رسوم زورخانه و همچنین پژوهشگران دارای سابقه پژوهش در این حوزه بودند که به شیوه گلوله برفی انتخاب شدند و در مجموع نوزده مطلع کلیدی و صاحب تجربه در ورزش زورخانه ای از طریق نمونه گیری کیفی یا هدفمند جذب شدند. برای گردآوری داده ها از یک مصاحبه نامه نیمه ساختمند استفاده شده و مصاحبه ها تا حصول به اشباع نظری ادامه یافت. یافته های این پژوهش نشان می دهد که می توان فرایند اجتماعی-فرهنگی عیاری و شکل گیری مکتب زورخانه در ایران را می توان در سه خوشه معنایی تبیین و تلخیص کرد: الف) پدیده محوری: کنش ها، واکنش ها و برهم کنش های جاری در فضای زورخانه؛ ب) عوامل زمینه ای یا شرایط اثرگذار بر کنش ها، واکنش ها و برهم کنش های عیاری که بخشی از آنها تسهیل کننده و بخشی دیگر بازدارنده آن هستند و ج) مولفه-های مربوط به پی آیندها و آثار کنش ها، واکنش ها و برهم کنش ها در فضای زورخانه که شامل فضای حاکم بر زورخانه، فضای حاکم بر محیط ورزش به عنوان یک محیط بینابین و جامعه به عنوان محیط کلان.
    کلیدواژگان: عیاری، آیین فوت، ورزش زورخانه ای و باستانی، مکتب، فرهنگ
  • آزاده پشوتنی زاده* صفحات 61-87

    هنر، محمل مناسبی برای فرهنگ است. زرتشتیان، همواره زندگی مسالمت آمیزی با هموطنان خویش داشته اند. اما به واسطه آنکه در ساختار و قشر خاص خویش، قواعد و نحوه زیستی متفاوتی را تجربه می کرده اند؛ لذا خرده فرهنگ ویژه ای را رقم زده اند که در ضرب المثل هایشان رخ نمایی می کند. چرایی به وجود آمدن زرتشتی دوزی در راستای ضرب المثل های دری بهدینی پرسش اصلی این پژوهش می باشد. تاثیر و تاثرات ضرب المثل های دری بهدینی به همراه قوانین حاکمه عصر قاجار، یکی از دلایل شکل گیری این نحوه ی خاص سوزن دوزی سنتی گردید که به هنر «زرتشتی دوزی» شهرت دارد. هدف اصلی مقاله، پیگیری همانندی ها و تکرار نقشمایه های هنر زرتشتی دوزی با واژه های پراستعمال ضرب المثل های دری بهدینیست که بر نام حیوانات اهلی، آب (ماهی) و گیاهان دلالت دارد. از آنجا که ضرب المثل ها، شامل بخش شفاهی فرهنگند و گویش دری بهدینی هرگز نوشتار نشده است، به ناچار بخشی از گردآوری اطلاعات بر پایه مصاحبه های میدانی و کتابخانه ای نهاده شد. زرتشتی دوزی مسبب شکل گیری اولین نمونه هنر تکه دوزی ایرانی، به نام «تیر و سیخ» گردید. پارچه های «تیر و سیخ» مزین به زرتشتی دوزی می شد، اغلب در مراسم و مجالس سنتی یا آیینی کاربرد داشت. در واقع زرتشتی دوزی، هنر زنانه ایست که توسط بانوان زرتشتی یزد به ثبت و ضبط فرهنگ خویش پرداخت؛ فرهنگ زرتشتیان نیز که به نوبه خود با نحوه زیست و معاش ایشان ارتباط تنگاتنگ داشت منجر به شکل گیری ضرب المثل های دری بهدینی شد. این ضرب المثل ها نیز به ترسیم واژگانی زیست کشاورزی و شبانی زرتشتیان پرداخته اند. چنانکه کمیت تکرار اسامی مرتبط با شیوه زیستی ایشان مشابه با مقدار استعمال و اقبال در انتخاب نقشمایه های موجود در زرتشتی دوزیست.

    کلیدواژگان: ضرب المثل های دری، زرتشتی دوزی، فرهنگ و معاش زرتشتیان، زیست کشاورزی و شبانی، انسان شناسی فرهنگی و هنری
  • حلیمه عنایت*، فاطمه گراوند، رقیه فتوح آبادی صفحات 88-109

    مطالعه پیش رو عوامل اجتماعی روانی مرتبط با کیفیت زندگی زنان سرپرست خانوار شهر شیراز را بررسی می کند. داده های تحقیق حاضر حاصل یک مطالعه پیمایشی است. حجم نمونه مورد بررسی 400 نفر است که با روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. روش گردآوری داده ها از طریق پرسشنامه بوده است. پرسشنامه مورد استفاده در این پژوهش، ترکیبی از اطلاعات جمعیت شناختی، پرسشنامه سرمایه اجتماعی، مقیاس عزت نفس روزنبرگ و پرسشنامه کیفیت زندگی است. این پرسشنامه توسط زنان سرپرست خانوار ساکن شهر شیراز پر شده است. داده ها با استفاده از نسخه 21 نرم افزار SPSS در دو بخش توصیفی و استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. برای تجزیه و تحلیل داده ها در بخش استنباطی از آزمون های تفاوت میانگین (آزمون T)، تحلیل واریانس (آزمون F) آزمون همبستگی و رگرسیون چند متغیره استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داد که بین متغیرهای تعداد افراد تحت سرپرستی، درآمد، تعداد سالهای تحت پوشش در موسسه حمایتی خاص، عزت نفس، انسجام اجتماعی، اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی، شبکه اجتماعی و سرمایه اقتصادی با کیفیت زندگی زنان سرپرست خانوار رابطه معنادار وجود دارد. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیونی نشان داد که متغیرهای عزت نفس، اعتماد اجتماعی، انسجام اجتماعی و درآمد، متغیرهای تعداد افراد تحت سرپرستی و تعداد سال های تحت پوشش در موسسه خاص تعیین کننده های اصلی کیفیت زندگی زنان سرپرست خانوار هستند. در مجموع، این متغیرها 53 درصد از واریانس متغیر کیفیت زندگی زنان سرپرست خانوار را تبیین کردند.

    کلیدواژگان: زنان سرپرست خانوار، کیفیت زندگی، عوامل اجتماعی، عوامل روانی، شیراز
  • زهرا عزیزپوران*، علیرضا مرادی صفحات 110-136

    این پژوهش، با هدف بررسی رابطه هویت فرهنگی با مصرف کالای فرهنگی در زنان جوان شهر شاهین شهر انجام شد. چارچوب نظری پژوهش بر اساس هویت فرهنگی و مصرف کالای فرهنگی جامعه ایران تنظیم شده است. این مطالعه با روش تحقیق کمی و پیمایشی و با استفاده از ابزار پرسشنامه صورت گرفته و از حیث هدف کاربردی و ماهیت همبستگی می باشد. جامعه آماری این تحقیق زنان جوان شهر شاهین شهر بوده است. حجم نمونه با توجه به فرمول نمونه گیری کوکران 377 نفر برآوردگردید. داده های این تحقیق، بر اساس نمونه گیری طبقه بندی انجام گرفت. رواییی پرسشنامه به صورت محتوایی و صوری توسط متخصصین تایید و احتساب پایایی پرسشنامه با ضریب آلفای کرنباخ محاسبه شد. تجزیه و تحلیل داده ها با روش های آماری در محیط نرم افزار23 Spss و Amos انجام شد. در سطح آمار استنباطی، آزمون کالموگروف - اسمیرنف، ضریب همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری مورد استفاده قرار گرفت. نتایج همبستگی نشان داد که بین هویت فرهنگی با مصرف کالای فرهنگی همبستگی معناداری وجود دارد. تجزیه و تحلیل معادلات ساختاری نشان داد که ابعاد متغیر هویت فرهنگی یعنی زبان، دیانت، جغرافیای فرهنگی، تاریخ و حافظه تاریخی، نظام اجتماعی به ترتیب 190/ ، 185/ ، 308/ ، 218/ ، 182/ با مصرف کالای فرهنگی در سطح معنی دار 001/ ر ابطه معنا دار وجود دارد. بر اساس نتایج پژوهش با توجه به بستر جامعه می توان گفت ابعاد هویت فرهنگی بر مصرف کالای فرهنگی تاثیرگذار هستند.

    کلیدواژگان: فرهنگ، هویت، مصرف فرهنگی، هویت فرهنگی، کالای فرهنگی
|
  • Parisa Golyari, Reza Borzooie *, Badrieh Qavami, Jamal Adhami Pages 1-20
    The sociology of the novel deals with the relationship between society and the individual. The novel is the most important modern literary form. Becuase in the novel description of social surrents in created. Its hero is also on in fluential hero. It was first developed by George Lukcs and then developed by Goldman.According to Goldmam the main function of the novel the search for corruption is in a corrupts society that is strongly linked to social sturctresand there is   and inseparable link between this type of literature thise type of literature and the developments of modern society.   and considering the position and important of the novel horo in society it is necessary to the sociological analysis of the novel hero in the filed of sociology. And concidrering that Mirsadeghi is a realist writer hreo works are a reflection of historical events.and can be the characteristic of problematic personality in novels the length of the night and crows and men according to Lucien Goldmn’s theory, the contract under study. This research examines the most important characteristics of problematic personality in an analytical-descriptive manner. The most important research findings are the problematic personality in each of the novels, which according to characteristics such as individuality, following true and opposite values, and marginalization and destruction of true values ​​lead to the death of the hero and are known as problematic people.
    Keywords: problematic hero, contemporary fiction literature, the length of the night, crows, men
  • Batoul Mahmoud Molaei Kermani, Hossein Mirzaei *, Mahdi Kolahi, Mahdi Kermani Pages 21-40
    Today, one of the causes of environmental pollution is how to consume home energy. Global statistics also show an increase in energy consumption. Of course, energy consumption among individuals and families is done in various ways and styles, which is interpreted as the culture of energy consumption. And this culture of consumption depends on various factors.The main purpose of this study is to identify different cultures of energy consumption (gas and electricity) among Mashhad families in 1398.To achieve this goal, a combination of methods was used, first in a qualitative method (semi-structured interview with 27 people) and in the second stage through a quantitative method (by distributing a questionnaire among 599 people) from Mashhad households.According to the results of the qualitative section, in general, the two main cultures "consuming" and "saving" with eight different subcultures; Committed frugality, passive frugality, inevitable frugality, ritual consumerism, unbalanced consumerism, imitation consumerism, pragmatic consumers, and Conspicuous consumers. The results of the quantitative section showed that 59.33% of the sample is in the consumer culture and 40.67% is in the saving culture. 21.2% of the sample have alittle environmental knowldege. The analyses also showed that in the subculture of particularist consumerism, people consuming this style are generally more focused in developed areas.
    Keywords: Cultures Energy Consumption, Spendthrift, Thrift, Mashhad
  • Ahmad Moutab, Vajiheh Javani, Abouali Vedadhir * Pages 41-60
    Zurkhaneh has played an important role in teaching heroic temperament and human character during the ups and downs of Iran's history in leading liberation movements and promoting the ritual of beauty and chivalry. Therefore, the purpose of this study was to design and explain the Zurkhaneh sports model with a school-building approach. In this study, the constructivist grounded theory methodedology (developed by Kathy Charmaz) was used. Statistical sample for semi-structured interviews; Experienced and experienced wrestlers who were fully acquainted with the culture, history, and customs of Zurkhaneh both practically and theoretically, as well as researchers with a history of research were selected by snowball method and sampling ended with 19 interviews and reached theoretical saturation. In the interview analysis method, three coding stages included; Axial phenomenon, contextual factors, and consequences. Finally, in the theoretical coding stage, it can be said that the Zurkhaneh school can be divided into three clusters: a) Axial phenomenon: (actions, reactions and current interactions in the Zurkhaneh space), b) contextual factors or conditions affecting the actions, reactions and interactions, some of which are facilitators and others are deterrents, and also from the perspective of c) components of the consequences and effects of actions, reactions and interactions in the Zurkhaneh space, which include; Analyzed and explained the atmosphere of Zurkhaneh, the atmosphere of sports as an intermediate environment and society as a macro environment.
    Keywords: Zurkhaneht, ritual of generosity, chivalry, hero, school, culture
  • Azadeh Pashootanizadeh * Pages 61-87

    Art is always the embodiment of the culture. Zoroastrians have always had a friendly life with other compatriots. Because of their particular livelihoods, they have shaped their subculture. The Zoroastrian subculture has resulted in the formation of the proverbs of the Dari language. The main question of this research is the reasons for inventing this art under the influence of Dari Behdini proverbs.Zartošti dūzi is the old and traditional name of Zoroastrian needlework. Existence of proverbs in the Qajar period is one of the main reasons for the formation of this art. The main purpose of this article is to find similarities in the repetition of the names of domestic animals, water (fish) and plants (cypress tree and flower) between Zoroastrian proverbs and needlework. Because Dari's proverbs and dialects are part of oral culture and literature, information is gathered in the form of field interviews and library practices. Sewing was done on silk fabrics and when the fabrics are matched together, they are called them "Tir O Sikh".Tiro Sikh fabrics were made for women's clothing and these were adorned with Zartošti dūzi, which were often worn in traditional or ritual ceremonies. The interrelationship of proverbs with the motifs of this art is evident even in the repetition of symbols of domestic animals. Repetition of the names of domestic animals that helped humans in the lives of farmers and ranchers can also be seen in this art (Zoroastrian needlework). Zoroastrian art of embroidery is very similar to the Dari- Behdini proverbs.

    Keywords: Dari's proverbs, Zartošti dūzi, Culture, Livelihoods of Zoroastrians, Life of agriculture, animal husbandry, anthropology of Art
  • Halima Enayat *, Fatemeh Geravand, Roghayyeh Fotohabadi Pages 88-109

    The present Study examines the socio-psychological factors related to the quality of life (QoL) of female-headed households (FHHs) in Shiraz. Research data derived from a survey study. The sample consisted of 400 FHHs who were selected through multi-stage cluster sampling. Data has been collected through Questionnaire. Using questionnaire consisted of demographic information, social capital questionnaire, The Rosenberg self-esteem scale and QoL questionnaire. The questionnaire was completed by FHHs attending support agencies in Shiraz. Then, data were analyzed using SPSS Version 21.0. The data were analyzed using both descriptive and inferential statistics. Mean difference test (T test), analysis of variance (F test), correlation test and multivariate regression were used to analyze the data in the inferential statistics section. The results indicated that QoL of FHHs was significantly associated with the number of individuals under guardianship, number of years being covered by special support agencies, self-esteem, social cohesion, social trust, social participation, social network and economic capital. Regression analysis results, also, showed that self-esteem, social trust, social cohesion, income, number of individuals under guardianship and number of years being covered by special support agencies have determinative effects on QoL of FHHs. Overall, the variables accounted for 53% of the variance in QoL of FHHs.

    Keywords: Female-headed households, Quality of life, Social factors, Psychological factors, Shiraz
  • Zahra Azizpouran *, Alireza Moradi Pages 110-136

    The aim of this study was to investigate the relationship between cultural identity and the consumption of cultural goods in young women in Shahinshahr. The theoretical framework of the research is based on the cultural identity and consumption of cultural goods of Iranian society. This study was conducted by quantitative and survey research method and using a questionnaire and in terms of practical purpose and nature of correlation. The statistical population of this study was young women in Shahinshahr. The sample size was estimated to be 377 according to Cochran's sampling formula. The data of this study were based on classification sampling. The content validity of the questionnaire was calculated by the experts and the reliability of the questionnaire was calculated by Cronbach's alpha coefficient. Data analysis was performed by statistical methods in 23 Spss and Amos software. At the level of inferential statistics, Kalmogorov-Smirnov test, Pearson correlation coefficient and structural equations were used. The correlation results showed that there is a significant correlation between cultural identity and consumption of cultural goods. Analysis of structural equations showed that the model variables namely language, religion, cultural geography, history and historical memory, social system, respectively 190 /, 185 /, 308 /, 218, / 182 with the consumption of cultural goods at a significant level 001 There is a meaningful relationship. Based on the research results, according to the context of society, it can be said that the dimensions of cultural identity affect the consumption of cultural goods.

    Keywords: culture, Identity, Cultural Identity, Cultural Commodity, Cultural Consumption