فهرست مطالب

قرآن و علم - پیاپی 29 (پاییز و زمستان 1400)
  • پیاپی 29 (پاییز و زمستان 1400)
  • تاریخ انتشار: 1400/12/18
  • تعداد عناوین: 12
|
  • محمدعلی رضایی اصفهانی*، مهدی رستم نژاد صفحات 9-42
    این نوشتار در پی آن است که به این پرسش پاسخ دهد که جهاد علمی در قرآن به چه معناست و لوازم آن چیست و رابطه آن با بیانیه گام دوم چیست؟ در این نوشتار از روش تحلیلی و تفسیری استفاده شده است. یکی از محورهای بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی مقام معظم رهبری دامت برکاته، توصیه به جهاد علمی است، در این نوشتار نخست به مفهوم شناسی جهاد علمی پرداخته شده و آن را زیرمجموعه جهاد کبیر (فرقان/ 52)؛ یعنی بخشی از جهاد فرهنگی مبتنی بر قرآن معرفی کرده است و در بخش دوم نوشتار اهداف جهاد علمی تبیین شده که همان هدف آفرینش یعنی معرفت افزایی سپس رسیدن به عزت و قدرت (سلطان) جامعه اسلامی است و در بخش سوم نوشتار مبانی و اصول این جهاد علمی بیان شده، مثل توجه به مراتب علم، دانش آفزایی، لزوم مراجعه به متخصصین، علم جامع نگر، علم مفید (نه علم نماها)؛ سپس در بخش پایانی نوشتار، لوازم و پیامدهای جهاد علمی همچون حرکت بسیجی پرتلاش و مخلصانه برای تولید علم، جهش علمی به طرف قله های دانش و تلاش برای تولید دانش های قرآن بنیان (جهادی به مبانی و اهداف علوم بر اساس آموزه های قرآنی) بیان شده است.
    کلیدواژگان: قرآن، علم، جهاد علمی، اهداف جهاد علمی، مبانی جهاد علمی، پیامدهای جهاد علمی
  • علی آقا صفری، میرعزیز امینی* صفحات 43-74

    استکبارستیزی یکی از مهم ترین اهداف انقلاب اسلامی است که مقام معظم رهبری (دامت برکاته) در حوزه نظر و عمل به تیوریزه کردن استکبار و بیان شاخصه های آن پرداخته و راهکارهایی را جهت مقابله با مستکبران ارایه نموده اند. با توجه به اینکه مقابله با ظلم، در نهاد انسان ها بوده و امروزه نیز به عنوان یکی از مهم ترین مسایل چالش برانگیز جهان مطرح است، ضروری است که مستندات قرآنی دیدگاه مقام معظم رهبری (دامت برکاته) مورد تجزیه وتحلیل قرار گیرد. نگارندگان با مراجعه به آثار رهبری و آیات قرآن و اقوال مفسران و با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به بررسی و مستندسازی مسئله یادشده پرداخته اند. یافته ها نشان می دهد که مبارزه با استکبار از مسلمات قرآن کریم بوده و آیات زیادی به آن اشاره دارند که اهمیت شناخت دشمن و راه های مقابله با آن را نشان می دهد. در آیات متعدد به مسلمانان دستور می دهد که بر توانمندی های خویش بیفزایند، چون تنها راه موفقیت ملت ها، مبارزه همه جانبه با استکبار است و موفقیت این مبارزه منوط به اتحاد و انسجام و خودکفایی مسلمانان در حوزه های استقلال فرهنگی، بنیان های علمی، اقتصادی، نظامی و صبر و استقامت است که مقام معظم رهبری (دامت برکاته) در بیانات و سخنرانی های مختلف خود طی سالیان متمادی و در بیانیه ی گام دوم بیان کرده و الگویی عملی از مبارزه با استکبار را نیز به نمایش گذاشته اند

    کلیدواژگان: قرآن، مقام معظم رهبری، مستندسازی، مقابله، استکبار، بیانیه گام دوم انقلاب
  • حسین علوی مهر* صفحات 75-104
    حقوق شهروندی ازجمله حقوق نوظهور و مختص روزگار معاصر است، درنتیجه سازوکارهای خاص خود را می طلبد. عدالت اقتصادی، محتوای اصلی حقوق شهروندی و زمینه ساز تحدید قدرت حاکمیت است. حکومت های اقتدارگرا، اولویت را به برقراری نظم می دهند، درحالی که حکومت های دموکراتیک، اولویت را به عدالت اقتصادی تخصیص می دهند. از دیدگاه قرآن کریم، شهروندان در امور اقتصادی حقوقی دارند که دولت موظف به رعایت آن حقوق است. این حقوق بسیار متنوع اند؛ یکی از وظایف دولت ها حمایت از تولید و فراهم آوردن زمینه های تولید است. شهروندان در حوزه تولید حقوقی دارند که برای تحقق عدالت اقتصادی آنان راهکارهایی ارایه می شود. برخی از راهکارها عام است، مانند تعاون عمومی، قانون گذاری عادلانه و نظام اجرایی عادلانه؛ و برخی از راهکارها خاص هستند، از مهمترین راهکارهای خاص: کار و اشتغال، شایسته سالاری، پیشگیری از انحصار در تولید، تصحیح قیمت و دستمزدها و پیشگیری از درآمدهای نامشروع است. این مقاله درصدد است تا راهکارهای حقوق شهروندی تولید در قرآن را موردبررسی قرار دهد.
    کلیدواژگان: قرآن، اقتصاد، حقوق شهروندی، عدالت اقتصادی، تولید، راهکارها
  • ابوذر رجبی* صفحات 105-134
    در بیانیه گام دوم انقلاب، دانش آشکارترین وسیله ی عزت و قدرت یک کشور دانسته شده و نیاز کشور به جوشاندن چشمه دانش اعلام شده است. علوم انسانی در میان این دانش ها از جایگاه ممتازی برخوردار است.  علوم انسانی موجود محصول غرب و مبانی فکری آن سرزمین است و تفکرات دوران مدرن و مبانی و مولفه های آن خواه ناخواه علوم انسانی را متناسب با اومانیسم و لیبرالیسم سامان داده است؛ اما جهان بینی الهی، علوم انسانی متفاوتی در اختیار بشر می گذارد. تحول در علوم انسانی از ضرورت های اساسی انقلاب اسلامی بوده و هست؛ اما تحول مبتنی بر باورهای قرآنی چگونه باید شکل گیرد؟ آسیب های علوم انسانی غیر مبتنی بر جهان بینی اسلامی کدام اند؟ بایسته های تحول در این عرصه چیست ؟ در این تحقیق با رویکرد توصیفی تحلیلی و مبتنی بر کشف دیدگاه مقام معظم رهبری و با تاکید بر بیانیه گام دوم انقلاب به انتظارات معظم له در این تحول اشاره خواهیم کرد. یافته تحقیق آن است که مبتنی بر منظومه  فکری رهبر انقلاب، مهم ترین و عمیق ترین نیاز نظام اسلامی، تحول بنیادین در علوم انسانی موجود است.
    کلیدواژگان: تحول علوم انسانی، علوم انسانی اسلامی، علوم انسانی موجود، رهبر معظم انقلاب، بیانیه گام دوم
  • مریم اخباری قمی*، محمدصادق شجاعی، ابراهیم مزاری، هادی حاجی حسن دنیادیده صفحات 135-159
    ناامیدی یکی از مشکلات رایج انسان در برخورد با وقایع زندگی است که علوم اسلامی-روانشناختی خواهد توانست در پاسخ به این چالش، راهبردهایی موثر فراهم نماید. پژوهش حاضر با هدف ارایه الگوی مفهومی عوامل شکل گیری ناامیدی با رویکرد اسلامی - روان شناختی انجام شده است. روش به کاررفته در این پژوهش، فراترکیب بود. برای این منظور حدود 200 مقاله و پایان نامه بررسی و سرانجام 25 اثر پژوهشی که بر اساس استانداردهای تعیین شده، بیشترین امتیاز را گرفته بودند به عنوان نمونه مورد تحلیل قرار گرفتند. تحلیل ها، تا به اشباع رسیدن یافته ها، ادامه پیدا کرد و برای جمع آوری داده ها از فیش فراترکیب به روش کدگذاری باز و محوری و به صورت استقرایی استفاده گردیده است؛ نتایج نشان داد، الگوی شکل گیری ناامیدی دارای 7 بعد نگرشی، روان شناختی، هیجانی، فردی، اجتماعی، اعتقادی و مادی است که بعد نگرشی از 6 مولفه (خطای شناختی، خودکم بینی، عدم آگاهی به خویشتن، ادراک نادرست، عدم بینش به خدا، افکار نادرست)، بعد مادی 3 مولفه (دنیاگرایی، مشکلات اقتصادی، آرزوهای دست نیافتنی)، بعد اجتماعی 3 مولفه (تضییع حقوق افراد، افزایش سطح انتظارات، کتمان وقایع صحیح)، بعد اعتقادی 2 مولفه (عدم معرفت نسبت به خدا، ضعف ایمان)، بعد فردی از 6 مولفه (خودکم بینی، ایستایی حرکت، ناتوانی در مدیریت خود، عدم تامین معنوی و روانی، بی هدفی و سردرگمی، عوامل جسمانی)، بعد روانی از 10 مولفه (افسردگی، ویژگی شخصیتی، کم ظرفیتی روح، آستانه عمل پایین در برابر موانع و ناکامی ها، بدگمانی، بی کفایتی، حسادت آمیزی، رویدادهای استرس زا، بلندپروازی، تعیین کننده های محیطی)، بعد عوامل هیجانی از 5 مولفه (هیجان خواهی، نقص انگیزشی، هیجان نارضایتی، هیجانات آزاردهنده، هیجانات منفی) مهم تشکیل شده اند. درنتیجه الگوی مفهومی عوامل شکل گیری ناامیدی بر اساس این ابعاد و عوامل ترسیم و ارایه شد که نشان دهنده تنوع عوامل ناامیدی ازنظر کمیت و کیفیت است.
    کلیدواژگان: ناامیدی، الگوی مفهومی، روان شناسی اسلامی، رویکرد اسلامی - روان شناختی، یاس، عوامل ناامیدی
  • عبدالله جبرائیلی جلودار* صفحات 160-185

    عزت مندی جامعه اسلامی یکی از شاخصه های جامعه اسلامی و گام دوم انقلاب است که این اصل بر اساس «قاعده نفی سبیل» که ازجمله قواعد فقه است و در روابط حقوقی مسلمانان با غیرمسلمانان نقش تعیین کننده ای دارد و به عنوان شاخصی مطمین برای تعدیل و تنظیم روابط یادشده به کار می رود. در جهان امروز کشورهای استعمارگر به دنبال نفوذ و سلطه هرچه بیشتر بر ممالک اسلامی هستند، قاعده نفی سبیل، سنگری مهم در برابر هجمه ها محسوب می شود؛ اما مهمترین ادله این قاعده مستندات قرآنی و روایی است و برای حجیت این قاعده به آیات متعددی از قرآن می توان استناد کرد؛ اما مهمترین آن ها آیه 141 سوره نساء است که در ادبیات فقه، به «قاعده نفی سبیل» مشهور است با دقت در نظرات مفسرین شاهد اختلافات زیادی هستیم برخی گفتند مراد آیه شریفه، نفی سبیل و سلطه کافران است بر مومنان در آخرت نه در دنیا؛ برخی دیگر «سبیل» را در آیه شریفه به معنای حجت دانسته اند؛ برخی دیگر گفته اند کفار ازاین جهت که کافر هستند سلطه ای بر مومنان ازاین جهت که مومن هستند نداند؛ برخی هم مانند علامه طباطبایی سبیل را اعم از دنیا و آخرت گرفته است و آورده است، مومنان مادامی که ملتزم به ایمان باشند، بر کافران در دنیا غالب هستند. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و انتقادی به اهم مباحث اختلافی بین آن ها پرداخته است. حاصل پژوهش نشان می دهد این قاعده هم آخرت وهم دنیا را شامل می شود و منظور از جعل برای دنیا جعل تشریعی بر ای آخرت اراده تکوینی است؛ چراکه در آخرت جعل حکم معنا ندارد و برای دنیا تا زمان مسبوق به شرایط توحید مداری و وحدت مداری.

    کلیدواژگان: قاعده نفی سبیل، عزتمندی جامعه اسلامی، رابطه بین اسلام و کفر، تسلط و غلبه، بیانیه گام دوم انقلاب
  • سید عیسی مسترحمی* صفحات 186-211
    شادی و نشاط از جمله نیازهای فطری انسان در زندگی است که در بیانات مقام معظم رهبری موردتوجه ویژه ای قرار گرفته است. بیانیه گام دوم انقلاب نیز که می توان آن را منشور چهل ساله انقلاب اسلامی ایران دانست بر لزوم تدوین سبک زندگی اسلامی تاکید دارد (بیانیه گام دوم: بند هفتم) که یکی از ساحت های ویژه آن مسئله سبک شادی و نشاط است. ایشان با ظرافت خاصی به بیان معیارها و بایسته های این حالت روانی انسانی پرداخته اند و زمینه ها و عوامل تحقق آن را بیان کرده و معتقدند عوامل مادی و معنوی می تواند در تحقق شادی دخیل باشد. استنطاق از قرآن کریم و عرضه بیانات رهبر معظم انقلاب به این کتاب آسمانی نشان می دهد، ایشان با الهام از آیاتی که نیت الهی را برای کمال اعمال انسان لازم می داند، قصد قربت و عبادت در شادی را توصیه می نمایند. این آموزه قرآنی که رخدادهای حیات بشری ازجمله شادی و غم، مایه ابتلا و امتحان انسان و وسیله عبرت آموزی هستند، به صراحت در کلام مقام رهبری در ضمن برخی فلسفه های شادی منعکس شده است. دوری از گناه و فساد، از مهمترین نواهی قرآن کریم است که در ضمن نهی از برخی گونه های شادی در قرآن مصداق یافته است. امام خامنه ای که در بیانیه گام دوم به برخی کارکردهای رفتار با رویکرد دینی و اسلامی پرداخته و در دیگر بیاناتشان با نهی از برخی گونه های شادی که منجر به گناه می شود، مخاطبان را به این مهم توجه می دهند. رهبر معظم انقلاب برنامه ریزی و رعایت اقتصاد در شادی را مورد تاکید قرار می دهند که درواقع، توجه دادن به دستورات و فرامین فراگیر قرآن در حوزه اقتصاد و مدیریت است. تعظیم شعایر الهی و همراهی و همگرایی مومنان ازجمله فرامین الهی در قرآن کریم است که امام خامنه ای رعایت آن را در جشن ها و شادی ها بایسته می دانند.
    کلیدواژگان: مستندات قرآنی، مقام معظم رهبری، بایسته های شادی
  • حسین کمالی زاده*، رحمان عشریه، محمدحسین ملک زاده صفحات 212-240
    از عرفی ترین روش ها در نظام معرفتی انسان، استقرا است. استقراء با نگره بررسی جزییات و رسیدن به حکم کلی که در جزییات یافت شده است؛ یعنی از سیر جزیی به کلی، به عنوان روشی علمی و تجربی در علوم طبیعی و تجربی به کار گرفته شده است. قرآن کریم در تبیین معارف توحیدی در کنار استدلال های برهانی و جدلی از روش استقراء در اثبات توحید ربوبی، معاد و الهی بودن قرآن کریم، استفاده نموده است. خدای متعال نیز از این روش آسان فهم در کنار دیگر روش ها برای ایجاد معرفت در مخاطب استفاده کرده است. شهید صدر از برجسته ترین متفکران اسلامی است که توانست با طرح نظریه جدیدی به نام «دیدگاه ذاتی»، یقینی بودن استقرا و صحت نتیجه در آن را به اثبات برساند. ایشان با استمداد از علم اجمالی در اصول فقه و حساب احتمالات، توانست روش استقرایی را تحلیل کند. نوشتار پیش رو با روش توصیفی تحلیلی به بررسی این روش نوپدید در حوزه مبانی استقراهای قرآنی پرداخته است و با استفاده از مدل استقرایی شهید صدر توانست، استقرای مورد استفاده در هستی الهی را موجه و یقین آور ارزیابی نماید.
    کلیدواژگان: نظریه احتمال ریاضی، استقرای ناقص، یقین موضوعی، یقین ذاتی، شهید صدر
  • عنایت شریفی*، محسن فلاح صفحات 241-262
    یکی از مهم ترین مبانی نظام تغذیه در قرآن کریم، انسان شناختی است. این پژوهش درصدد است با روش توصیفی و تحلیلی به این سوال اساسی پاسخ دهد که مبانی انسان شناختی نظام تغذیه کدام اند؟ و چه نقشی در سلامت جسم و روح انسان دارند؟ مبانی انسان شناسی نظام تغذیه قرآنی، به سه دسته بینشی، گرایشی و ارزشی تقسیم می شوند. دو ساحتی بودن وجود انسان از جسم و روح، اراده و اختیار انسان، از مبانی بینشی انسان شناسی هستند بر اساس مبنای دو ساحتی قرآن کریم برای سلامتی جسم و رو ح انسان دستور به پاکیزه خواری و حلال خواری داده است و نهی از حرام خواری و پرخواری و اسراف کرده است و مهم ترین غذاهای حرام، مرده خواری، خون، گوشت خوک و شراب خواری است. بر اساس اراده و اختیار، انسان مختار در انتخاب غذای حلال یا حرام است که انتخاب هریک از دو نوع در سلامت و بیماری جسم و روح انسان تاثیرگذارند. مهمترین مبنای گرایش انسان توجه به سرشت و فطرت انسان است که انسان های بر اساس فطرت خویش به غذاهای پاک گرایش دارند و از غذاهای ناپاک و حرام دوری می کنند و امانت داری، کرامت از مبانی ارزشی هستند. انسان به حسب کرامتی که دارد، به برخورداری از غذاهای پاک و حلال گرایش و از غذاهای ناپاک و حرام دوری می کند و امانت داری انسان به اطاعت از دستورات و فرامین الهی در باب تغذیه سوق می دهد.
    کلیدواژگان: مبانی انسان شناختی، تغذیه، نظام تغذیه قرآنی، سلامت، انسان، قرآن
  • محمدمهدی صفورایی پاریزی، مسعود جانبزرگی، سلمان نعمتی* صفحات 263-285

    آرامش بخشی از مهمترین کارکردهای خانواده است و قرآن، به عنوان دستورالعمل جامع و جاودانه زندگی بشر، در زمینه آرامش بخشی نظام خانواده آموزه هایی دارد. پژوهش حاضر با هدف طراحی تبیین عوامل آرامش زا و آرامش زدای خانواده براساس قرآن با روش توصیفی تحلیلی انجام شد. بدین منظور همه آیات قرآن و واژگان و آموزه های مرتبط با عوامل آرامش خانواده در آیات و روایات، طی چند مرحله مورد مطالعه قرار گرفت. پس از تجزیه و تحلیل داده ها، 242 کد باز 45 زیرعامل و 13 عامل اصلی (لباس بودن همسران برای یکدیگر، انس، مودت، رحمت، حسن معاشرت، مدیریت مرزها، تامین نیازهای اولیه، گشایش اقتصادی، تمایز نقش های جنسیتی، مراجعه به مشاور متخصص و متعهد، رشد عقلی و عاطفی، سلامت روانی و ایمان) شناسایی شد که برخی از عوامل به عنوان عوامل زمینه ساز و دسته ای دیگر به عنوان عوامل آشکارساز آرامش خانواده هستند. خلقت زوجی و تمایز جنسیتی با واسطه رشد عقلی و عاطفی و سلامت روانی موجب می شود که همسران به درستی در نقش خود قرار گیرند، اقتصاد و مرزهای خانواده مدیریت شود و با تامین نیازهای اولیه خانواده آرامش حداقلی فراهم گردد. در سطحی بالاتر وقتی همسران لباس یکدیگر باشند و نیازهای جنسی و عاطفی یکدیگر را پوشش می دهند، آرامش سطح بالاتری را تجربه می کنند و به هم انس می گیرند و با حسن معاشرت روابطی مبتنی بر مودت و رحمت و همراه با آرامش را تجربه می کنند. در سطحی بالاتر ایمان به خدا، آرامش عمیق تری را برای خانواده فراهم خواهد کرد.

    کلیدواژگان: الگو، خانواده، عوامل آرامش زای خانواده، عوامل آرامش زدای خانواده، قرآن
  • رضا شاه منصوری*، بهروز محمدی منفرد صفحات 286-316

    مقام معظم رهبری در بیانیه گام دوم انقلاب یکی از وظایف جامعه اسلامی را درزمینه اخلاق و معنویت بیان فرموده اند. قرآن کریم به عنوان متقن ترین منبع معرفت دینی، تاثیرات مختلفی در بعد اخلاقی و معنوی انسان دارد که یکی از آن ها تاثیر انگیزشی است. رشد اخلاق و معنویت در انسان و جامعه تنها در چهارچوب بندگی و عبودیت و عمل به وظایف دینی حاصل می شود؛ بنابراین بررسی عوامل تاثیرگذار در بندگی و عبودیت اهمیت ویژه ای در رسیدن به نقطه مطلوب در اخلاق و معنویت دارد. هدف از این تحقیق بررسی نقش انگیزشی قرآن کریم در بندگی برای تعالی اخلاق و معنویت است. روش تحقیق نقلی وحیانی است. نتیجه تحقیق نشان می دهد، معرفت دهی قرآن کریم کاملا هدفمند بوده و در آن مبادی فعل همچون تصور، تصدیق به فایده و شوق مدنظر قرارگرفته و در جهت ایجاد انگیزه در انسان برای حرکت به سوی بندگی و عبودیت است. همچنین قرآن کریم تاثیر ویژه ای در جهت تقویت گرایش ها و امیال باطنی دارد که موافق با عبودیت هستند؛ همین تاثیر در تضعیف امیال و گرایش های باطنی مخالف با بندگی نیز در معرفت دهی قرآن کریم وجود دارد.

    کلیدواژگان: انگیزش، مبادی افعال، معرفت دهی هدفمند، گرایش های باطنی، بیانیه گام دوم انقلاب
  • حمید رفیعی هنر*، عباسعلی شاملی، محمدمهدی صفورایی پاریزی، علی محمد صالحی صفحات 317-347

    آگاهی یافتن از عوامل تعارض زوجین، می‏تواند اولین و موثرترین قدم برای شناسایی سازوکارهای کاهش تعارضات‏ همسران باشد. براین اساس هدف پژوهش حاضر اکتشاف «مدل عوامل تعارض زوجین در قرآن کریم با تاکید بر تفسیر المیزان» می‏باشد. برای دست‏یابی به این هدف، آیات قرآن کریم به روش تحلیلی - توصیفی و از طریق استنباط دینی- روان شناختی گردآوری، دسته بندی و تجزیه و تحلیل گردید. بر اساس یافته‏های پژوهش، عوامل تعارض زوجین، در سه دسته قرار داده شدند. دسته اول «عوامل زمینه‏ساز» که عبارت‏ اند از: ضعف خودمهارگری، تاثیرگذاری شیطان بر روابط زوجین، و بی‏توجهی به زمینه طبیعی تعارض همسران. دسته دوم «عوامل آشکارساز» که عبارت اند از: خیانت زناشویی، عدم رضایت جنسی، مسایل اقتصادی، مواجهه ناکارآمد با فرزندان، ابتلا به رفتارها و عادات آسیب‏زا همچون مصرف شراب و انجام قمار، ضعف مهارت‏های ارتباطی و بی‏توجهی به حقوق یک‏دیگر. دسته سوم «عوامل تداوم‏بخش» تعارض زوجین است که عبارت اند از: ضعف نظام بینشی و ارزشی، عدم بهره بردن از مهارت‏ها همچون تکنیک صلح، ضعف بخشودگی، ضعف اراده و انگیزه، ضعف تاب‏آوری، و محرومیت از حمایت بیرونی.

    کلیدواژگان: تعارض زوجین، مدل مفهومی، قرآن، خودمهارگری، تفسیر المیزان
|
  • Mohammadali Rezaeeesfahani *, Mehdi Rostamnejad Pages 9-42
    One of the axes of the declaration of the second step of the Islamic Revolution of the Supreme Leader is the recommendation to scientific struggle [jihad]. In this article, first, the concept of scientific struggle [jihad] is discussed and it is a subset of Great Jihad (Furqan / 52); that is, it has been introduced as the part of cultural struggle [jihad] based on the Quran. In the second part of the article, the goals of scientific struggle [jihad] are explained, which is the same goal of creation; that is, knowledge then reaching the honor and power (sultan) of Islamic society. In the third part of the article, the principles of scientific struggle [jihad] are stated, such as paying attention to the levels of science, increasing knowledge, the need to refer to specialists, holistic science, useful science (not pretending and pseud science); Then in the final part of the article, the tools and consequences of scientific struggle [jihad] such as hard-working and sincere volunteer movement to produce knowledge, scientific leap to the peaks of science and efforts to produce Quranic knowledge (struggle [jihad] according to the principles and goals of science based on Quranic teachings) are stated.
    Keywords: Quran, Science, Scientific Struggle [Jihad], Goals of Scientific Struggle [Jihad], Principles of Scientific Struggle [Jihad], Consequences of Scientific Struggle [Jihad]
  • Ali Aqa Safari, Mir Aziz Amini * Pages 43-74

    Anti-arrogance is one of the most important goals of the Islamic Revolution that the Supreme Leader in the field of thought and action has theorized arrogance and expressed its characteristics and presented solutions to deal with the arrogant ones. Given that the fight against oppression is in the human innate and is still one of the most challenging issues in the world today, it is necessary to analyze the Quranic documents of the view of the Supreme Leader. The authors have studied and documented the mentioned issue by referring to the works of the Leader and verses of the Quran and the sayings of the commentators and using a descriptive-analytical method. The findings indicate that the fight against arrogance is one of the axioms of the Holy Quran and many verses refer to it which show the importance of recognizing the enemy and the ways to deal with it. Numerous verses instruct Muslims to increase their capabilities, because the only way for nations to succeed is to fight against arrogance comprehensively, and the success of this struggle depends on the unity, cohesion and self-sufficiency of Muslims in the areas of cultural independence, scientific, economic, and military and patience. The Supreme Leader has stated in his various speeches and sayings over the years and in the declaration of the second step and has also shown a practical model of fighting against arrogance.

    Keywords: Quran, the Supreme Leader, documentation, Confrontation, Arrogance, The Declaration of the Second Step of the Revolution
  • Hossein Alavi Mehr * Pages 75-104
    Civil rights are among the new-emerging and specific rights of contemporary times. So they require their own mechanisms. Economic justice is the main content of civil rights and the basis for limiting the power of sovereignty. Authoritarian governments prioritize the establishment of order, while democratic governments prioritize economic justice. According to the Holy Quran, citizens have rights in economic affairs that the government is obliged to respect. These rights are very diverse; one of the duties of governments is to support production and to provide opportunities for production. Citizens have rights in the field of production, which provide solutions for their economic justice. Some solutions are common, such as public cooperation, fair legislation, and a fair executive system; and some solutions are specific; one of the most important specific solutions is work and employment, meritocracy, prevention of monopoly in production, correction of prices and wages and prevention of illicit income. This article seeks to examine the solutions of civil rights of production in the Quran
    Keywords: Quran, economics, civil rights, economic justice, Production, Solutions
  • Abuzar Rajabi * Pages 105-134
    In the declaration of the second step of the revolution, science is considered the most obvious means of honor and power of a country and the country needs to be the source of science. The humanities have a special place among these sciences. The existing humanities are the product of the West and the intellectual foundations of that land, and the ideas of the modern age and its foundations and components have arbitrarily arranged the humanities per humanism and liberalism, but the divine worldview offers different humanities to human beings. Transformation in the humanities has been and is one of the basic necessities of the Islamic Revolution; but how should a transformation based on Quranic beliefs take shape? What are the harms of non-Islamic humanities based on Islamic worldview? What are the requirements for change in this field? In this research, with a descriptive-analytical approach and based on discovering the views of the Supreme Leader, and emphasizing the declaration of the second step of the revolution, we will refer to His Majesty’s expectations in this development. The research finding is based on the intellectual system of the Supreme Leader of the Revolution, the most important and deepest need of the Islamic system is a fundamental change in the existing humanities
    Keywords: Transformation of Humanities, Islamic Humanities, Existing Humanities, The Supreme Leader of the Revolution, The Declaration of the Second Step
  • Maryam Akhbari Qomi *, Mohammad Sadiq Shojaei, Ebrahim Mazari, Hadi Haji Hassan Donya Dideh Pages 135-159
    Despair is one of the common problems of human beings in dealing with life events that Islamic-psychological sciences can provide effective strategies in response to this challenge. This study aims to present a conceptual model of the factors that create despair with an Islamic-psychological approach. The method used in this study was meta-synthetic. For this purpose, about 200 articles and theses were reviewed and finally, 25 research works received the highest score according to the standards were analyzed as a sample. The analyzes continued until the findings were achieved, and to collect the data, a meta-synthetic file using open and axial coding method and inductively were used; The results indicated that the pattern of despair formation has 7 dimensions: cognitive, psychological, emotional, personal, social, belief and material, which has a cognitive dimension of 6 components (cognitive error, self-underestimation, lack of self-awareness, false perception, lack of insight into God, false thoughts), material dimension with 3 components (secularism, economic problems, unattainable aspirations), social dimension with 3 components (loss of people’s rights, raising expectations, concealment of correct events), doctrinal dimension with 2 components (lack of knowledge about God, weakness of faith), individual dimension with 6 components (low self-esteem, stagnation of movement, inability to manage oneself, lack of spiritual and psychological support, aimlessness and confusion, physical factors), psychological dimension with 10 components (depression, personality traits, soul low-capacity, low action threshold against obstacles and failures, suspicion, incompetence, jealousy, stressful events, ambition, environmental determinants), the emotional dimension with 5 components (excitement, motivational deficiency, dissatisfaction emotion, annoying emotions, negative emotions) are important. As a result, a conceptual model of disappointment formation factors was drawn and presented based on these dimensions and factors, which shows the diversity of disappointment factors in terms of quantity and quality.
    Keywords: Despair, Conceptual Model, Islamic psychology, Islamic-Psychological Approach, Disappointment, Factors of Frustration
  • Abdullah Jabraili Jolodar * Pages 160-185

    The dignity of the Islamic society is one of the characteristics of the Islamic society and the second step of the revolution that this principle is on the base of “the rule of denying domination” as the one of jurisprudential rules and has decisive role in the relationship of Muslims with non-Muslims and it is used as the convincing indicator for regulate and manage the mentioned relationships. In nowadays world, the colonial powers seek more and more influence and domination over the Islamic countries. The rule of denying the domination is an important bulwark against attacks. But the most important evidence of this rule is the Quranic and narrative documents, and for the authority of this rule, several verses of the Quran can be cited; but the most important of them is verse 141 of Surah An-Nisa’, which is known in jurisprudential literature as the “rule of denying the domination”. We observe a lot of disputes in the opinions of the commentators. Some think that it relates to another world and hereafter not this world. Others have considered “domination” in the verse to mean proof; Others have said that the infidels as being infidels do not have dominion over the believers as being believers; Some, like Allamah Tabatabai, have taken domination both in this world and the hereafter, and the believers dominate the disbelievers in this world as long as they are committed to faith. This article deals with the most important issues between them through descriptive-analytical and critical methods. The result of research indicates that this rule includes both the Hereafter and this world, and the meaning of legislate for the world is the legal legislative while it is ontological one in he Hereafter, because it does not mean any kind of legislation in the Hereafter and in this world it works until the time before the conditions of monotheism and unity.

    Keywords: The Rule of Denying the Domination, The Dignity of the Islamic Society, The Relationship between Islam, Infidelity, Domination, The Declaration of the Second Step of the Revolution
  • Seyed Eesa Mostarhami * Pages 186-211
    Happiness and cheerfulness is one of the natural needs of human beings in life, which has been paid special attention in the statements of the Supreme Leader. The declaration of the second step of the revolution, which can be considered as the 40th anniversary of the Islamic Revolution of Iran, emphasizes the need to develop an Islamic lifestyle, one of the special areas of which is the issue of the style of happiness and cheerfulness. He expressed the criteria and requirements of this human mental state with special delicacy and stated the backgrounds and factors for its realization and believes that material and spiritual factors can be involved in the realization of happiness. Interrogating [istintaq] the Holy Quran and presenting the statements of the Supreme Leader of the Revolution to this divine book shows that he, inspired by verses that consider the divine intention necessary for the perfection of human deeds, recommends the intention of closeness to God and worship in happiness. This Quranic teaching that the events of human life, including joy and sorrow, are the causes of human suffering and trial, and the means of learning, is explicitly reflected in the words of the Leader along with some philosophies of happiness. Avoidance of sin is one of the most important prohibitions of the Holy Quran, which is also mentioned in the Quran while forbidding some forms of happiness. Imam Khamenei, who in the declaration of the second step deals with some functions of behavior with a religious and Islamic approach, and in his other statements, by forbidding some forms of happiness that lead to sin, draws the audience to this important issue. The Supreme Leader of the Revolution emphasizes planning and being moderate in happiness, which is, in fact, paying attention to the comprehensive commands and decrees of the Quran in the field of economics and management. Respecting the divine rites and the companionship and convergence of the believers are among the divine commands in the Holy Quran that Imam Khamenei considers necessary to observe in celebrations and joys.
    Keywords: Quranic Documents, Supreme Leader, Essentials, Requirements of Happiness
  • Hossein Kamalizadeh Ardakani *, Rahman Oshryeh, Mohamadhosein Malekzadeh Pages 212-240
    One of the most popular methods in the human epistemology is induction. Induction means a view to examining the particulars and reaching the general judgment found in the particulars; that is, it has been used from particulars to general, as a scientific and experimental method in natural and experimental sciences. The Holy Quran has used the method of induction in explaining the monotheistic teachings along with the argumentative and polemical arguments in proving the rububi (providing) monotheism of God, the resurrection and the divinity of the source of the Holy Quran. The Almighty God has used this easy-to-understand method along with other methods to create knowledge in the audience. Shahid Sadr is one of the most prominent Islamic thinkers who could prove the certainty of induction and the correctness of the result by proposing a new theory called “intrinsic view”. He could analyze the inductive method with the help of ijmali (summary-fashioned) knowledge in the science of the principles of jurisprudence and probability calculation. The present article studies this new method in the field of principles of Quranic inductions with a descriptive-analytical method and by using the inductive model of Shahid Sadr, evaluates the induction used in the divine existence as justified and certain argument
    Keywords: Mathematical Probability Theory, Incomplete Induction, Thematic Certainty, Intrinsic Certainty, Shahid Sadr
  • Enayat. Sharifi *, Mhasn Fallah Pages 241-262
    One of the most important foundations of the nutrition system in the Holy Quran is anthropology. This research seeks to answer the basic question with descriptive and analytical method that what are the anthropological foundations of the nutrition system? And what role do they play in the health of the human body and soul? The anthropological foundations of the Quranic nutrition system are divided into three categories: insight, orientation and value. The duality of human existence from body and soul, human intention and free will, are the foundations of anthropological insight. And the most important forbidden foods are the dead, blood, pork and wine. Based on the will and authority, human beings are free to choose halal or haram food, and the choice of either of the two types affects the health and disease of the human body and soul. The most important basis of human tendency is to pay attention to human nature that human beings tend to clean foods based on their nature and avoid unclean and forbidden foods, and fidelity and dignity are the principles of value. Due to the dignity, human-being tends to enjoy clean and lawful foods and avoids impure and forbidden foods, and human fidelity leads him to obey the divine commands and decrees regarding nutrition
    Keywords: Anthropological Foundations, nutrition, Quranic Nutrition System, health, human, Quran
  • Muhammad Mehdi Safouraei, Massoud Janbzorgi, Salman Nemati * Pages 263-285

    Relaxation is one of the most important functions of the family and the Quran, as a comprehensive and eternal instruction of human life, has teachings on the relaxation of the family system. The aim of the present study was to design an explanation of the factors that calm and relax the family based on the Quran by descriptive-analytical method. For this purpose, all verses of the Quran and words and teachings related to the factors of family relaxation in verses and hadiths were studied in several stages. After analyzing the data, 242open source 45sub-factors and 13main factors (being cloth of spouses for each other, kindness, friendliness, mercy, good company, border management, providing basic needs, economic openness, gender’s differentiation in roles, referral to a professional and committed consultant, mental and emotional development, mental health and faith) were identified as some of which are the underlying and grounding factors and others as the factors that reveal family relaxation. Couple creation and gender distinction through mental and emotional development and mental health cause spouses to be properly in their role, manage the family economy and boundaries, and provide minimal comfort by providing the basic needs of the family. At a higher level, when spouses are clothing for each other and cover each other’s sexual and emotional needs, they experience a higher level of peace and love for each other, and with good fellowship, they build relationships based on kindness and mercy and with peace. At a higher level, the faith in God will provide deeper peace for the family .

    Keywords: model, Family, Family Comfort Providing Factors, Family Comfort Eliminating Factors, Quran
  • Reza Shahmansoori *, Behrooz Mohammdimonfared Pages 286-316

    In the declaration of the second step of the revolution, the Supreme Leader has stated that one of the duties of the Islamic society in the field of ethics and spirituality. The Holy Quran, as the most authentic source of religious knowledge, has various effects on the moral and spiritual dimension of human-being that one of which is the motivational effect. The growth of morality and spirituality in human-being and society is achieved only in the framework of servitude and worship and the performance of religious duties; therefore, the study of the influential factors in servitude is of special importance in reaching the desired point in morality and spirituality. The purpose of this study is to investigate the motivational role of the Holy Quran in servitude for the transcendence of morality and spirituality. The research method is narrative-revelatory. The result of the research indicates that the bestowing knowledge by the Holy Quran is completely purposeful and in it the principles of action such as conception, acknowledgment of usefulness and enthusiasm are considered and in order to motivate human beings to move towards servitude. The Holy Quran also has a special effect on strengthening the esoteric tendencies and desires that agree with worship; the same effect is in weakening the desires and esoteric tendencies opposed to servitude in the bestowing knowledge by the Holy Quran.

    Keywords: motivation, Principles of Actions, Purposeful Bestowing Knowledge, Esoteric Tendencies, Declaration of the Second Step of the Revolution
  • Hamid Rafii Honar *, Abbas Ali Shameli, Muhammad Mehdi Safouraei Parizi, Ali Mohamad Pages 317-347

    Knowing the reasons of couple’s conflict can be the first and most effective step to identify mechanisms to reduce couple’s conflict. Accordingly, the purpose of this study is to explore the “model of couple’s conflict factors in the Holy Quran with emphasis on the “Tafsir al-Mizan”. To achieve this goal, the verses of the Holy Quran were collected, categorized and analyzed analytically-descriptively and through religious-psychological inference. Based on the research findings, the factors of couple’s conflict were divided into three categories. The first category of “underlying and grounding factors” are: the weakness of self-control, the influence of the devil on marital relationships, and disregard for the natural context of marital conflict. The second category of “detective factors” which are: marital infidelity, sexual dissatisfaction, economic problems, dysfunctional exposure to children, developing harmful behaviors and habits such as drinking and gambling, poor communication skills and inattention toward each other’s rights. The third category of “perpetuating factors” of couple conflict includes: weak insight and value system, lack of use of skills such as peace techniques, weak forgiveness, weak will and motivation, weak resilience, and deprivation of external support

    Keywords: Couple’s Conflict, Conceptual Model, Quran, Self-Control, Tafsir al-Mizan