فهرست مطالب

جغرافیایی سرزمین - پیاپی 72 (زمستان 1400)
  • پیاپی 72 (زمستان 1400)
  • تاریخ انتشار: 1401/02/17
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سعید خانپور، حسین ذبیحی *، سید علی نوری صفحات 1-17

    یکی از مفاهیمی که انتظار می رود با هوشمند شدن شهرها، دچار تحول شود، مفهوم مشارکت شهروندان در امور شهرسازی و مدیریت شهری است. بویژه در شهری چون تهران که میزان مشارکت تا نقطه مطلوب، فاصله زیادی دارد. مساله آن است که اگر پیدایش شهرهای دیجیتالی و هوشمندسازی شهرها از ابعاد و جنبه های مختلف بر شهر و شهرنشینی، مدیریت شهر و زندگی در شهرها اثر می گذارد، بر روی مشارکت –که مفهومی با اهمیت بسیار بالا بوده و درای آورده‌های بالقوه بی‌شمار در مدیریت شهری است-چه تاثیری دارد و آینده مشارکت شهروندان در بستر شهرهای هوشمند و پویا، چه تحولاتی به خود خواهد دید؟ پژوهش به شیوه توصیفی-تحلیلی، ضمن استفاده از روش‌ها و ابزارهای مطالعاات اسنادی در بخش مبانی نظری و پیشنه‌های پژوهشی و سپس بر پایه راهبرد پیمایش (پرسشنامه شهروندان و پرسشنامه خبرگان و متخصان)، سعی نمود نسبت به گردآوری داده‌ها و سپس تجزیه و تحلیل آنها اقدام نماید. نتایج نشان‌دهنده تایید فرضیه پژوهش است، زیرا نمره گزاره‌ها از حداقل قابل قبول (3.1) بالاتر و انحراف معیار نیز تقریبا در همه موارد، زیر 1 بوده است. همچنین آزمون تی تک نمونه‌ای نشان از تایید گزاره‌ها داشت. نتیجه پژوهش، شامل ارایه ابعاد، مولفه‌ها و شاخص‌های مشارکت در شهر هوشمند و پویا در تهران به عنوان الگوی تمام نمای شهر ایرانی است.

    کلیدواژگان: مشارکت، شهرهای هوشمند، شهر تهران
  • عبدالله شادمان، یوسفعلی زیاری صفحات 19-40

    شهرهای جدید، اجتماع و شهرهای برنامه ریزی شده اند که تمام جنبه های توسعه پیش از ساخت وساز آن ها آغاز می شود. افزایش جمعیت کلان شهرهای کشور به خصوص تهران، توسعه کالبدی این شهرها را در مسیری غیرمعقول قرار داده است و زندگی شهروندان و اقشار تازه شهرنشین شده را با معضلات تازه مواجه ساخته است. بر این اساس هدف این تحقیق ارزیابی شاخص های اثر گذار در شهرهای جدید پردیس و هشتگرد می باشد. تحقیق حاضر با توجه به ماهیت موضوع و هدف کلی آن، از نوع توصیفی و تحلیلی بوده و با ابزار پرسشنامه به تعداد 100 نفر انجام گرفته است. متغیر ها در 4 بخش اجتماعی، فرهنگی، زیرساختی و اوقات فراغت مورد ارزیابی قرار گرفته اند. در سنجش میزان کیفیت زندگی از تحلیل مسیر و رگرسیون استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد یک واحد تغییر در انحراف معیار متغیر اختلاط عملکرد و فعالیت و سازگاری فعالیت ها ، باعث می شود تا انحراف معیار متغیر وابسته (عرصه عمومی بافت فرسوده) به اندازه 83 و 77 درصد تغییر کند. نتایج پژوهش نشان می دهد متغیر اوقات فراغت تنها متغیری بوده است که توانسته است تنها به صورت مستقیم بر کیفیت زندگی تاثیر بگذارد. البته چون این متغیر بلافاصله بعد از متغیر کیفیت زندگی وارد معادله شده و به عنوان متغیر وابسته میانی (درونی) در نظر گرفته شده است، بنابراین تاثیر غیرمستقیم بر روی کیفیت زندگی نداشته است.

    کلیدواژگان: شهر جدید، هشتگرد، پردیس، تحلیل مسیر
  • مسعود صفایی پور، محمدرضا امیری فهلیانی*، کاظم دنان صفحات 41-64

    در نیم قرن اخیر، در ایران توسعه سرمایه داری در چارچوب اقتصاد متکی به نفت، سبب رکود بخش کشاورزی و رشد سریع شهرها گردید. این رشد سریع شهرنشینی به صورت متعادل صورت نگرفت، بلکه سبب رشد شهرهای بزرگ و مانع رشد شهرهای کوچک و روستاها گردید. و به رغم دگرگونی ها در نظام شهری ایران، سیمای اسکان و استقرار جمعیت و شهرها تصویر مناسبی را به دست نمی دهد. به طور واضح روشن است که گسترش سریع شهرنشینی در ایران به نوبه خود امید به آینده ای بهتر را برای میلیون ها انسان شهرنشین از لحاظ داشتن وضعیت اقتصادی و اجتماعی به یک کابوس بدل کرده است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی سعی بر آن دارد با دیدی علمی و استدلالی به بررسی بازتاب های شهرنشینی نامتعادل در مناطق شهری ایران و تاثیرات این فرایند در بعد فضایی و در نهایت به تاثیرات این روند در شبکه شهری ایران پرداخته شود.نتایج بدست آمده از واکاوی علمی شهرنشینی نامتعادل حاکی از آن است در صورت ادامه این روند در شهرنشینی ایران شاهد توسعه اجتماعی و اقتصادی ناپایدار، از جمله افزایش درآمد نابرابر، ایتلاف منابع، تخریب محیط زیست، ورود آسیب به میراث طبیعی و فرهنگی ایران خواهیم بود.

    کلیدواژگان: تخریب محیط زیست، عدالت اجتماع، ی توسعه پایدار، اسکان غیر رسمی، اکوسیستم چندسطحی
  • سعید امانپور *، خاطره رمضان پور اسعدیه، سیده معصومه رضوی، زهرا محقق صفحات 65-82

    توسعه شهر اهواز متاثر از رشد جمعیت و مهاجرت به این شهرمی باشدشیوه مدیریت شهری را دچار مشکلات فراوانی کرده است.این پژوهش به ارزیابی عملکرد مدیریت شهری در پایداری شهری شهر اهواز پرداخته است. روش پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت، توصیفی-تحلیلی می باشد. جامعه آماری شهروندان مناطق شهر اهواز است. حجم نمونه از فرمول کوکران برابر با 322 نفر می باشد. پرسشنامه ای در قالب 5 شاخص: اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، کالبدی- فیزیکی، سیاسی و زیست محیطی طراحی گردید. تجزیه و تحلیل داده ها در فضای نرم افزار SPSS استفاده شده است. مجموع میانگین نشان می دهدکه وضعیت پایداری مدیریت شهری اهواز نامطلوب می باشد و پایداری اجتماعی - فرهنگی و اقتصادی نسبت به دیگر شاخص ها وضعیت بدتری دارند. نتایج آزمون Tتک نمونه ای نشان داد که همه شاخص ها با میانگین فرضی (3) فاصله دارند. این عامل گویای عدم پایداری شاخص ها در مناطق شهر را می رساند. در مجموع، منطقه1، به لحاظ پایداری اقتصادی و سیاسی، منطقه8 به لحاظ پایداری اجتماعی، منطقه3 از لحاظ کالبدی و منطقه4 از لحاظ زیست محیطی وضعیت مناسبتری را داشته اند. نتایج تحلیل تناظر، از مجموع ابعادگویای آن است که منطقه1، رو به پایداری متوسط و مناطق6، 7 و 8 در طیف خیلی کم و مناطق 2، 3 و 4 در همجواری طیف کم قرار گرفته اند. در نهایت باتوجه با نتایج، نماگرهای پایداری مدیریت شهری در سطح شهر اهواز براساس 5 سطح تقسیم شده اند. میانگین سطح اول10/24، سطح دوم 49/23، سطح سوم 42/22، سطح چهارم 37/21 و میانگین سطح پنجم 79/19 می باشد.

    کلیدواژگان: مدیریت شهری، پایداری، تحلیل تناظر، مناطق شهر اهواز
  • محمد چگینی، تهمینه دانیالی، علی اصغر اسماعیل پورروشن صفحات 83-100

    استان سیستان و بلوچستان به عنوان یکی از راهبردی ترین استان های شرقی کشور، همواره باعث بروز رخدادهای امنیتی فراوانی در گوشه و کنار این استان شده است در این میان قوم بلوچ، از اقوام دیرینه ایرانی است که عمدتا دارای مذهب سنی هستند، از طرفی حاکمیت، بر مذهب شیعه به عنوان مذهب رسمی کشور تاکید دارد، ازاین رو یکی از راهکارهای دستیابی به شاخص های همگرایی، دین اسلام است. هدف از این تحقیق " تبین نقش دین اسلام در همگرایی قوم بلوچ و تاثیر آن بر امنیت اجتماعی استان سیستان و بلوچستان" بوده است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و ازنظر روش تحلیلی توصیفی و جامعه آماری به صورت تمام شمار بوده و نتایج به دست آمده عبارت است از"دین اسلام به عنوان مهم ترین مولفه همگرایی قوم بلوچ از طریق، اصول دین مشترک بین شیعه و سن- اعتقاد به پیامبر مشترک- اعتقاد به قاعده نفی سبیل - اعیاد مشترک دینی و... در همگرایی قوم بلوچ تاثیر دارد.

    کلیدواژگان: دین اسلام، قوم بلوچ، امنیت اجتماعی، استان سیستان و بلوچستان
  • حسن رضایی *، غلام عباس فلاخ قالهری صفحات 101-102
    زمینه و هدف

    پهنه بندی کشت محصولات کشاورزی یکی از انواع ارزیابی است که می تواند به عنوان الگویی برای ارزیابی اراضی، برنامه ریزی و مدیریت بهتر از منابع اراضی مورد استفاده قرار گیرد.

    روش بررسی

    در این پژوهش برای تعیین مکان‌های مناسب جهت کشت زرشک در کشور ایران، معیارها و زیر معیارهای مختلفی مد نظر قرار گرفت و با توجه به اهمیت تلفیق اطلاعات، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی برای وزن‌دهی به لایه‌ها انتخاب و به کمک نرم‌افزار Expert choice پیاده‌سازی گردید. از نرم‌افزار Arc GIS، به منظور تحلیل فضایی و همپوشانی لایه‌ها استفاده شد.

    یافته ها

    نتایج حاصل از عوامل اقلیمی، توپوگرافی و خاکی نشان داد که ستان‌های خراسان جنوبی(قاین، بیرجند)، فارس(شیراز و آباده) ، همدان، اراک، اصفهان، شهرکرد و کرمان بهترین مکان برای کشت این محصول می‌باشند. برای بیان میزان مناطق مناسب یا مناسب برای کشت زرشک بصورت مساحت می‌توان مناطق مختلف کشور را براساس مساحت اراضی قابل کشت کشور که بالغ بر 356858.1 کیلومتر مربع (35685810 هکتار) می‌باشد.

    بحث و نتیجه گیری

    نتایج حاصل می‌تواند، طراحان را در انتخاب مکان مناسب جهت کشت زرشک یاری کند.

    کلیدواژگان: مکان یابی، سیستم اطلاعات جغرافیایی، کشت زرشک، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی، ایران
  • رضا فتحی پور، شهاب کریمی نیا *، الهام ناظمی، امیرحسین شبانی صفحات 119-142

    نور روز در طول موج های کوتاه، غنی است و در زمان های روشنایی روز، به نظر می رسد مهم ترین نقش را برتنظیمات بیولوژیکی انسان دارد. پیشرفت علم درطول چند سال اخیر با بررسی های اساسی در مورد جایگاه معماری و اثرات سلامت نور روز و پنجره ها، باعث شده است که تحقیقات در زمینه نور روز، به سرعت در حال تغییر باشد. با این رویکرد نوشتار حاضر می کوشد عوامل موثر بر ادراک، آسایش بصری و سلامت درفضاهای مسکونی در ارتباط با نور روز را در شهر تبریز مورد وارسی قرار دهد. پژوهش حاضر به لحاظ حاضر هدف کاربردی، و به لحظ روش توصیفی- تحلیلی است. برای دستیابی به این هدف، پارامترهای محیطی ، با هر دو روش ذهنی و عینی، برای تجزیه و تحلیل عاملی مولفه های اصلی ارایه شدند. تجزیه و تحلیل با استفاده از آمار توصیفیSPSS انجام شد. نتایج پژوهش نشان می دهد میزان درخشش نور روز می تواند بر کیفیت ادراک ما اثر بگذارد. علاوه بر آن، دسترسی روزانه به نور روز، جز آسمان، شکل، اندازه و موقعیت پنجره نیز می تواند تاثیر گذار باشد. نور روز به عنوان یک موضوع پژوهشی، خود را رابط بین عوامل روانشناختی و عوامل محیطی قرار می دهد.

    کلیدواژگان: نور روز، ادراک آسایش بصری، تندرستی، سلامت
|
  • saed khanpor, hossein zabihi *, ali nori Pages 1-17

    One of the concepts that is expected to change as cities become smarter is the concept of citizen participation in urban planning and urban management. Especially in a city like Tehran where the level of participation is far from the desired point. The problem is that if the emergence of digital cities and the smartening of cities in different dimensions and aspects affect the city and urbanization, city management and life in cities, it is a participation - which is a very important concept and potentially useless. ‌Counting is in urban management - what effect does it have and what changes will the future of citizen participation in the context of smart and dynamic cities see? Descriptive-analytical research, while using the methods and tools of documentary studies in the field of theoretical foundations and research suggestions and then based on the survey strategy (Citizens' Questionnaire and Experts' and Experts' Questionnaire), tried to collect data. And then analyze them. The results indicate the confirmation of the research hypothesis, because the score of the propositions is higher than the acceptable minimum (3.1) and the standard deviation is below 1 in almost all cases. The one-sample t-test also showed that the propositions were confirmed. The result of the research includes the presentation of dimensions, components and indicators of participation in a smart and dynamic city in Tehran as a panoramic model of the Iranian city.

    Keywords: participation, smart cities, Tehran
  • Abdollah Shadman *, Yosefali ziare Pages 19-40

    New towns are communities and planned cities where all aspects of development begin before construction. The increase in the population of the country's metropolises, especially Tehran, has put the physical development of these cities in an unreasonable direction and has faced new problems for the lives of citizens and newly urbanized groups. Accordingly, the purpose of this study is to evaluate the effective indicators in the new towns of Pardis and Hashtgerd. The present study, according to the nature of the subject and its general purpose, is descriptive and analytical and was conducted with a questionnaire of 100 people. The variables were evaluated in 4 sections: social, cultural, infrastructure and leisure. Path analysis and regression were used to measure the quality of life. Findings show that a unit change in the standard deviation of the variable of mixing performance and activity and compatibility of activities, causes the standard deviation of the dependent variable (general area of worn tissue) to change by 83 and 77%. The results show that the leisure variable was the only variable that could only directly affect the quality of life. Of course, because this variable enters the equation immediately after the quality of life variable and is considered as an intermediate (internal) dependent variable, so it has no indirect effect on quality of life. Key words: New town, Hashtgerd, Pardis, path analysis..

    Keywords: new town, Hashtgerd, pardis, Path analysis
  • MASOOD Safaepour, mohammadreza Amiiri*, kazem denan Pages 41-64

    Clearly it is clear that rapid urbanization in Iran, in turn, hope for a better future for millions of people in urban areas in terms of economic and social situation has turned into a nightmare. Accelerated destruction of the environment, insecurity and poverty, scarcity and lack of services and amenities, air pollution in cities, the growth of the informal economy in cities such problems is that with the expansion of cities or will be facing rapid urbanization.This study with analytical descriptive way tries With scientific and reasoning insight to consider the repercussions of unbalanced urbanization in urban areas of Iran and effects of the process geographical and spatial dimension and finally the impact of these trends in Iran's urban network.The results of the study of the unbalanced urbanization indicate that if you continue to see this trend in urbanization of unstable social and economic development Including increased income inequality, a coalition of resources, environmental degradation, damage to natural and cultural heritage of Iran. To solve these problems, the government should pursue economic strategy to balance urban and rural development as well as sustainable economic and social development.

    Keywords: Environmental degradation, Social Justice, Sustainable development, Informal settlements, ecosystems multilevel
  • Saeed Amanpour *, Khatereh Ramezanpour Asadieh, seydeh masomeh razavi, Zahra Mohaghegh Pages 65-82

    This study has evaluated the performance of urban management in urban sustainability of Ahvaz cityThe research method is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of nature. The statistical population is the citizens of Ahvaz city. The sample size of Cochran's formula is equal to 322 people. A questionnaire was designed in the form of 5 indicators: socio-cultural, economic, physical-physical, political, and environmental. Data analysis was used in the SPSS software space.The total average shows that the situation of urban management in Ahvaz is unfavorable and socio-cultural and economic stability is worse than other indicators. The results of the one-sample t-test showed that all indicators are far from the hypothetical mean (3). This factor indicates the instability of indicators in urban areas. Overall, Region 1 was better off in terms of economic and political sustainability, Region 8 in terms of social sustainability, Region 3 in terms of physical, and Region 4 in terms of the environment. The results of the correlation analysis show that region 1 is moderately stable and the regions 6, 7, and 8 are in the very low range, and regions 2, 3, and 4 are in the vicinity of the low spectrum. Finally, according to the results, indicators of urban management sustainability in the city of Ahvaz are divided into 5 levels. The average of the first level is 24.10, the second level is 23.49, the third level is 22.42, the fourth level is 21.37 and the average of the fifth level is 19.79.

    Keywords: Urban Management, Stability, correlation analysis, city of Ahvaz
  • mohammad chegini, tahmineh daniali *, aliasghar Ismail Porroshan Pages 83-100

    Sistan and Baluchestan province, as one of the most strategic provinces in the east of the country, has always caused many security incidents in different parts of the province. It emphasizes the Shiite religion as the official religion of the country, so one of the ways to achieve the indicators of convergence is the religion of Islam. The purpose of this study was to "explain the role of Islam in the integration of the Baluch people and its impact on social security in Sistan and Baluchestan province."The present study is of applied type and in terms of descriptive analytical method and statistical population as a whole and the obtained results are "Islam as the most important component of the convergence of Baluch people through the principles of common religion between Shiites and Sunnah - belief in a common prophet - belief The rule of denying the mustache - common religious holidays, etc., has an effect on the convergence of the Baloch people.

    Keywords: Religion of Islam, Baloch people, Social security, Sistan, Baluchestan province
  • hasan rezaei *, Gholamabas Falah ghalhari Pages 101-102
    Background and Aim

    Agricultural crop zoning is one of the types of evaluation that can be used as a model for land evaluation, better planning and management of land resources.

    Methods

    In this study, to determine suitable places for barberry cultivation in Iran, different criteria and sub-criteria were considered. Implemented with the help of Expert choice software. Arc GIS software was used for spatial analysis and layer overlap and after data analysis.

    Results

    The results of climatic, topographic and soil factors showed that the provinces of South Khorasan (Ghaen, Birjand), Fars (Shiraz and Abadeh), Hamedan, Arak, Isfahan, Shahrekord and Kerman are the best places to cultivate this crop. To express the amount of suitable or suitable areas for barberry cultivation in terms of area, different regions of the country can be divided based on the area of arable land of the country, which is 356858.1 square kilometers (35685810 hectares).
    Discussion and

    Conclusion

    Finally, the results indicate designers in choosing a suitable place for growing barberry.

    Keywords: location, GIS, barberry cultivation, hierarchical analysis process, Iran
  • Reza Fathipour, Shahab Kariminia *, Elham Nazemi, Amir Hossein Shabani Pages 119-142

    Daylight is rich in short wavelengths, and during daylight hours, it seems to play the most important role in human biological regulation. Advances in science over the past few years, with fundamental studies on the status of architecture and the health effects of daylight and windows, have led to rapidly changing research in daylight. With this approach, the present article tries to investigate the factors affecting perception, visual comfort and health in residential spaces in relation to daylight in the city of Tabriz. The present study is currently an applied goal, and currently a descriptive-analytical method. To achieve this goal, environmental parameters, both mentally and objectively, were presented for factor analysis of the main components. Analysis was performed using SPSS descriptive statistics. The results show that the amount of brightness of daylight can affect the quality of our perception. In addition, daily access to daylight, in addition to the sky, can also affect the shape, size and position of the window. Daylight as a research topic, establishes itself as a link between psychological and environmental factors.

    Keywords: Daylight, perception of visual comfort, well-being, health