فهرست مطالب

  • پیاپی 56 (زمستان 1400)
  • تاریخ انتشار: 1401/02/25
  • تعداد عناوین: 6
|
  • مسعود آلگونه جونقانی* صفحه 1

    پژوهش حاضر بر آن است تا با طرح جهان ادبی به مثابه جهان ممکن، ضمن قول به خودبسندگی اثر ادبی، بدیلی در برابر آن دسته از نظریاتی به دست دهد که اثر ادبی را بازتاب وضع امور در جهان واقع تلقی می کنند. به همین سبب، پس از طرح بحثی در باب خودبسندگی اثر ادبی که به واسطه نیروهای درون سو شکل می گیرد، موضوع بافت گرایی را از موضع کلان فرهنگی، پدیدارشناختی و زبان شناختی می کاود. این پژوهش، به لحاظ روشی، تلفیقی از رویکردهای پدیدارشناختی و زبان شناختی را در بررسی بافت ادبی به کار می بندد تا اصول موضوعه جهان ممکن ادبی را در پرتو موضوعاتی مانند صورت های سمبلیک، تمامیت، ناهمسانی معناشناختی، ناممکن محتمل، منطق درونی اثر و خوانش نشانه شناختی تبیین کند. در این بررسی مشخص می شود که در معناشناسی جهان ممکن ادبی، نظریه هماهنگی صدق در قیاس با نظریه تطابق صدق کارایی بیشتری دارد و جهان ادبی، ضمن تعلیق کارکرد ارجاعی متن، شکل گیری معنا را نه از طریق ارجاع به وضعیت امور در جهان خارج که از طریق انتظام درونی اثر ممکن می سازد.

    کلیدواژگان: جهان ممکن، خودبسندگی، بافت گرایی، نظریه هماهنگی و تطابق صدق، کارکرد ارجاعی
  • فرزاد بالو*، آقای رضاپور صفحات 53-87

    مفهوم «خاموشی و سکوت» در آثار و اشعار مولانا،از جمله مفاهیمی بوده است که ذهن و زبان پژوهشگران را سخت به خود معطوف داشته است. چنان که با تاملی درکارنامه ی مولوی پژوهی ،کتاب ها و مقالاتی را می یابیم که از نظرگاه های مختلف عرفانی، کلامی، زبان شناختی ، و... کوشیده اند تا به شرح و توضیح این مفهوم مبادرت ورزند. ما در این پژوهش، با دیدگاه انتقادی - تحلیلی، ضمن طبقه بندی و شرح رویکردهای گوناگونی که پژوهشگران با محوریت موضوع خاموشی و سکوت در آثار و اشعار مولانا داشته اند، این پرسش بنیادین را مطرح کرده ایم که حلقه ی مفقوده این پژوهش ها کجاست؟ این حلقه مفقوده عدم توجه پژوهش ها به سکوت از منظر هرمنوتیکی و آشکارکنندگی آن است. سکوتی هرمنوتیکی که به وسیله ی آن کلام حق بر زبان عارف بازتاب می یابد. به تعبیر دیگر، ما در این پژوهش، تبدیل شدن عارف به زبان حق را به وسیله ی ساحت هرمنوتیکی سکوت میسر دانسته ایم؛ نه فقط از طریق سکوت صرف مولانا در مقام یک عارف.

    کلیدواژگان: :اشعار و آثار مولانا، بررسی انتقادی، سکوت و خاموشی، هرمنوتیک
  • نگین بی نظیر* صفحات 89-130

    پرسه زنی، پدیده زیست و تجربه مدرن، نیاز و امکانی برای بودن در شهر/ خیابان است؛ بودنی به درنگ و تجربه ای به شتاب، زیستی پارادوکسیکال از ناظر و منظور بودن، از میل به گم شدن و پیداشدن، از ادراک در حال عدم تمرکز. شهر و سوژه پرسه زن در تعامل، پیوند تنگاتنگ و این همانی با یکدیگر معنا و هویت می گیرند. شهر در قدم زدن های سوژه، مکان مند می گردد و به مثابه متن یا بدن/ کالبد انسانی، خوانش و قرایت می شود. جستار حاضر از منظر «سوژه پرسه زن» به خوانش و تحلیل دو رمان «احتمالا گم شده ام» از سارا سالار و «یوسف آباد خیابان سی و سوم» از سینا دادخواه پرداخته است و نشان می دهد که چگونه اجزاء و پدیده های شهر چون پاساژها، مجسمه های پارک، خیابان ها و... توسط کارکترهای داستان به مثابه متن خوانش و روایت می شوند و هم چنین به نسبت منظر، حسرت ها، دغدغه ها و خاطره های کارکترها به مثابه امر بدنی تجربه می شوند. شهر/ تهران کارکتر محوری هر دو رمان است که در خیال پردازی ها و قدرت رویاپردازانه پرسه زن، موازی با زیست اکنون و خاطره های دیروز، به یک لنداسکیپ سورریال تبدیل می شود. پرسه زنی کارکترها چه در پرسه زنی های پیاده سامان، ندا و لیلاجاهد و چه در پرسه زنی های با اتومبیل حامدنجات و گندم که سبک نوینی از پرسه زنی است تجربه ای غریب و متفاوت و رابطه ای ویژه از تعلق پذیری سوژه ها به شهر/ خیابان را روایت می کند.

    کلیدواژگان: مدرنیته، قرائت پذیری شهر، پرسه زنی، اتومبیل، رمان
  • اسماعیل گلرخ ماسوله*، ابراهیم خدایار، سید علی قاسم زاده صفحات 131-176

    در این مقاله، آثار نقدی پورنامداریان با رویکرد هرمنوتیک فلسفی تحلیل و بازخوانی می شود. مساله این است که آیا فلسفه هرمنوتیکی در آثار نقدی نویسنده مورد نظر مبنای تفسیر آثار ادبی قرار گرفته است؟ و اگر چنین است، چه مفاهیم و موضوعات هرمنوتیکی مبانی کار او را تشکیل می دهد؟ فلسفه هرمنوتیکی با  بسیاری از موضوعات و مفاهیم خود در نقد ادبی نفوذ کرده است. به نظر می رسد پورنامداریان نیز در آثار خود از بسیاری از این مفاهیم بهره برده است و بسیاری از جلوه ها و اندیشه های برآمده از این فلسفه مبنای کار وی در نقد و تحلیل آثار ادبی قرار گرفته است. عنوان ها و لایه های این مقاله که متاثر از این مفاهیم است عبارتند از: تاویل، تکثر معنایی، رمز و تمثیل، اسطوره زدایی در متن های رمزی، ساخت شکنی، گراماتولوژی، نظریه مرگ مولف، بینامتنیت، ابهام و بی معنایی (چندمعنایی)، التفات و چندمعنایی، ارتباط ساخت شکنی و چندمعنایی با شعر تعلیمی و حکمی، چندمعنایی و تعهد اجتماعی در شعر و ادب. وی در آثار نقدی خود گاه این موضوعات را به طور مستقیم مورد تحلیل و بررسی قرار داده است و گاهی نیز در مقام رویکردی مخصوص چنان در آثارش حل و هضم و جذب نموده که آن ها را چون گفتمانی از آن خود کرده است.

    کلیدواژگان: پورنامداریان، دریدا، ساخت شکنی، گادامر، هایدگر، هرمنوتیک فلسفی
  • محمد محمدی* صفحات 177-200

    علی صادقی حسن آبادی و عبدالله رادمرد در مقاله «بررسی گونه شناسی تفسیر صفی» (1398) تفسیر صفی را با رویکرد ژانری از سه منظر فرامتن، متن و بینامتن تحلیل و بررسی کرده اند. از آنجاکه مهمترین تفاسیر منظوم قرآن از جمله کامل ترین آن یعنی تفسیر صفی در عصر قاجار پدید آمده اند؛ تحلیل موقعیت سیاسی و اجتماعی مفسران به ویژه صفی علی شاه در روند شکل گیری و گسترش متون تفسیری منظوم مهم و قابل بررسی است. این تحلیل ضمن مقاله «بررسی گونه شناسی تفسیر صفی» صورت گرفته است. به باور نگارنده تحلیل های مندرج در مقاله مذکور با کژخوانی هایی همراه است که در جستار پیش رو به تبیین آن پرداخته خواهد شد.

    کلیدواژگان: نقد و بررسی، مواضع سیاسی صفی علی شاه، تفسیر صفی، عصر ناصری
  • علیرضا محمدی کله سر* صفحات 201-236

    اگرچه مضمون یابی، جایگاهی مهم در نقد و پژوهش ادبی و هنری دارد، کمتر به عنوان فرایندی روش مند مورد بحث قرار گرفته است. پژوهش های زبان فارسی بیشتر متوجه شرح و معرفی مضمون آثار هستند تا بررسی فرایندها، روش ها و راهبردهای کشف و فهم مضمون. مقاله حاضر، با تکیه بر نمونه هایی از نقد آثار ادبی و سینمایی، دو فرایند مستقیم و غیرمستقیم در مضمون یابی را معرفی می کند. اولین و رایج ترین فرایند، مضمون را با تکیه بر نشانه های آشکار و معانی صریح متن به دست می آورد. سه مورد از این نشانه های آشکار عبارتند از: گفته های مستقیم متن، عناصر فابیولا و قراردادهای ادبی. این فرایند معمولا مضمون هایی آشنا و بی نیاز از توجیه و تبیین ارایه می دهد. در مقابل، فرایند غیرمستقیم، با تکیه بر معانی ضمنی و برساخته به مضمون اثر دست می یابد. مهم ترین راهبردهای مورد استفاده در فرایند غیرمستقیم عبارتند از: مفاهیم نهفته در نظریه های ادبی، توجه به شگردهای فرمی، استخراج موتیف های غیرعینی، یا ترکیب این موارد. مضمون های به دست آمده از فرایند دوم به دلیل غرابت، به توجیه دقیق از سوی منتقد نیازمندند؛ توجیهاتی که نشانه آگاهی منتقد از راهبردهای مورد استفاده خود هستند.

    کلیدواژگان: مضمون، فرایند مضمون یابی، فرم، موتیف، تفسیر، نقد ادبی
|
  • Masoud Algooneh Juneghani* Page 1

    Introducing the literary world as a possible world, while emphasizing its self-sufficiency, the present study aims to provide an alternative to those theories that consider the literary work as a reflection of the state of the affairs in the real world. Accordingly, having discussied the self-sufficiency of a literary work configured through its internal forces, the research explores the subject of contextualism from a macro-cultural, phenomenological, and linguistic point of view. This research methodologically uses a combination of phenomenological and linguistic approaches in the study of literary context to apply the principles of the possible literary world in the light of topics such as symbolic forms, wholeness, semantic heterogeneity, probable impossibility, internal logic of the work and semiotic reading. In this study, it is found that in the semantics of the possible literary world, the theory of coherence of truth is more effective than the theory of conformity of truth, and the literary world, while suspending the referential function of the text, is better understood based on its internal ordering.

    Keywords: possible world, self-sufficiency, contexturalism, correspondence, consistency theory of truth, referential function
  • FARZAD BALOO* Pages 53-87

    The concept of "silence" in Rumichr('39')s works and poems has been one of the concepts that has attracted the attention of scholars . As we find books and articles with reflection in Rumichr('39')s research record Who have tried to explain this concept from different mystical, theological, linguistic, etc. points of view.In this research, with a critical-analytical perspective, while classifying and describing the various approaches that researchers have focused on the subject of silence and silence in the works and poems of Rumi. We will deal with the missing link of this research, that is, the lack of hermeneutic reading of silence in the works and poems of Rumi. It  of view. The hermeneutic silence by which the word of truth is reflected in the language of the mystic.

    Keywords: : Rumi's poems, works, Critical study, Silence, silence, Hermeneutics
  • Negin Binazir* Pages 89-130

    Roaming is a phenomenon of modern life and experience and also a possibility to be in the city/ street. An existence in halt and an experience in hurry, a paradoxical life of being viewer and viewed, of desire to be lost and found, of perception without concentration. City and roaming subject find meaning and identity in interaction, intertwined link and exactness with each other. City gets spatial in subject’s strolls and it is studied and read as text or human body. The present article has dealt with reading and analysis of two novels; Sara Salar’s “I’m probably Lost” and Sina Dadkhah’s “Yousefabad, Thirty Third Avenue” from “roaming subject” viewpoint. It shows how city’s components and phenomena such as passages, park statues, streets, etc. are read and narrated by story characters as text and also experienced as the physical in relation to characters’ perspective, regrets, concerns, and memories. City/ Tehran is the pivotal character in both novels which turns into a surreal landscape in daydreaming and imaginative power of stroller parallel to present life and yesterday’s memories.  Characters’ roaming whether in afoot roaming case of Saman, Neda and Leila Jahed or in automobile roaming of Hamed Nejat and Gandom, which is a new style of roaming, narrates an unusual and different and a special relation of subjects’ attachment to city/ street. 
     
     

    Keywords: : Modernity, City’s Readability, Roaming, Automobile, Novel
  • Esmaeel Golrokh Masuleh*, Ebrahim Khodayar, Seyyed Ali Ghasemzadeh Pages 131-176

    In this article, the critical works of Poornamdarian are analyzed and read with a philosophical hermeneutics approach. The question is whether hermeneutic philosophy has been the basis for the interpretation of literary works in this author's critical works. And if so, what hermeneutic concepts and themes form the basis of his work? Hermeneutic philosophy has penetrated in literary criticism with many of its themes and concepts. It seems that Poornamdarian has also used many of these concepts in his works, and many of the manifestations and ideas derived from this philosophy have been the basis of his works in the critique and analysis of literary works. The titles and layers of this article that are influenced by these concepts are: interpretation, semantic pluralism, symbol and allegory, demythologization in symbolic texts, deconstruction, grammatology, author death theory, intertextuality, ambiguity and Meaninglessness (ambiguity), apostrophe and Multifaceted, deconstructive and Multifaceted connection with didactic and theological poetry, Multifaceted and social commitment in poetry and literature. In his critical works, he has sometimes directly analyzed and studied these issues, and sometimes, as a special approach, he has so absorbed and digested and absorbed them in his works that he has appropriated them as a discourse.

    Keywords: Deconstruction, Derrida, Gadamer, Heidegger, Philosophical Hermeneutics, Poornamdarian
  • Mohammad Mohammadi* Pages 177-200

    Ali Sadeghi Hassanabadi and Abdullah Radmard in the paper " Investigating the Typology of Safi Interpretation " (1398) have analyzed Safi interpretation with a genre approach from three perspectives: metatextual, textual, and intertextual perspectives. The most important Poetic interpretations of the Qur'an, including the most complete one, the Safi interpretation, have emerged in the Qajar era. Therefore, the analysis of the political and social situation of the commentators, especially Safi Ali Shah, seems necessary. This issue is effective on the studies about the process of formation and expansion of poetic interpretive texts. These have been done in the paper " Investigating the Typology of Safi Interpretation ". From the author's point of view, the analyzes in this paper are accompanied by some misunderstandings. The present paper seeks to explain these misunderstandings.

    Keywords: Criticism, Safi Ali Shah's political views, Safi interpretation, Nasiri era
  • Alireza Mohammadi Kalesar* Pages 201-236

    Although the theme of a work has an important role in literary and art criticism, it has been less discussed as a methodological process. Persian Researches concern more explication and introduction of the theme of literary works than discussing the processes, methods and strategies of discovering and understanding the theme. This paper, relying on examples of literary and art criticism, introduces two thematizing processes: direct and indirect. The first and prevailing process obtains themes through the evident signs and explicit meanings of a text. Three of these evident signs include the direct utterances of the text, elements of fabula, and literary conventions. This process usually displays familiar themes and without justification. In contrast, the indirect process achieves the theme of a work by relying on implicit and constructed meanings, using strategies such as the concepts of literary theories, formal devices, extracting non-objective motifs, or combining these. The second type of themes, due to their strangeness, must be justified by a critic precisely and for this reason, they display that the critic is aware of his strategies.

    Keywords: theme, thematizing, form, motif, interpretation, literary criticism