فهرست مطالب

مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی - سال ششم شماره 21 (زمستان 1400)
  • سال ششم شماره 21 (زمستان 1400)
  • تاریخ انتشار: 1401/02/25
  • تعداد عناوین: 6
|
  • زهرا سادات پورسید اقایی* صفحات 7-30

    هدف از تحقیق حاضر تعیین اثربخشی آموزش راهبرد مقابله مذهبی صبر به شیوه ی گروهی بر مهارت حل مساله دبیران است. جامعه اماری کلیه دبیران خانم شاغل در منطقه 18 اموزش وپرورش شهر تهران است. برای نمونه گیری در ابتدا به صورت خوشه ای تصادفی یک مدرسه به عنوان نمونه انتخاب شد و سپس از بین 70 نفر دبیران  این مدرسه،  50 نفر  به صورت در دسترس و داوطلبانه  انتخاب شدند. 30 نفر که پایین ترین نمره را در مقیاس حل مساله کسیدی و لانگ کسب کردند به طور تصادفی در دو گروه ازمایش و کنترل قرار گرفتند. اموزش صبر به عنوان مداخله در طی 10 جلسه بر گروه آزمایشی اجرا شد. روش تحقیق شبه آزمایشی از نوع پیش آزمون- پس آزمون با گروه گواه است.  ابزار اندازه گیری ، مقیاس سبک های حل مساله کسیدی ولانگ است. یافته های پژوهش نشان داد که گروه ازمایش تفاوت معناداری از لحاظ رشد مهارت های حل مساله نسبت به گروه کنترل داشته اند (p<0.01) و  آموزش راهبرد مقابله مذهبی صبر به شیوه ی گروهی  بر مهارت حل مساله سازنده (خلاقانه، اعتماد و گرایش) و غیر سازنده (درماندگی، مهارگری، اجتناب)  دبیران خانم موثر می باشد. بنابراین از «اموزش راهبرد مقابله مذهبی صبر» می توان به عنوان یک مداخله در جهت رشد مهارت حل مساله دبیران استفاده کرد.

    کلیدواژگان: صبر، حل مساله، دبیران، مقابله مذهبی
  • ناصر کرمی، رضا کچوئیان جوادی*، مجید قدمی، علی محبی صفحات 31-52
    هدف

    پژوهش حاضر با هدف کلی مطالعه تربیت شهروندی در مکتب اسلام و ارایه الگویی برای تربیت شهروندی دانش آموزان دوره ی ابتدایی صورت پذیرفته است.

    روش

    این پژوهش ترکیبی است که در مرحله کیفی از روش تحلیل محتوای کیفی و در مرحله کمی از تکنیک دلفی استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش در مرحله کیفی شامل اندیشمندان و صاحبنظران اسلامی است که به صورت مستقیم و غیرمستقیم در مورد تربیت شهروندی در اسلام اظهار نظر نموده اند که در این بین به شکل هدفمند افکار و اندیشه های ایشان در مقالات، کتب، مجلات، رساله های دکتری و سایت های اینترنتی بررسی، و این فرایند تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. همچنین، جامعه آماری در مرحله کمی شامل خبرگان حوزه تربیت شهروندی بود که به شکل هدفمند 15 نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شد. برای جمع آوری داده های کیفی از فیش برداری  و داده های کمی از پرسشنامه استفاده شد. با کاربرد تکنیک تحلیل محتوا و کدگذاری باز، محوری و انتخابی داده های جمع آوری شده تحلیل گردید.

    یافته ها

    یافته های پژوهش حاکی از شناسایی 30 مولفه جهت تربیت شهروندی از منظر اسلام در ابعاد چهارگانه اخلاقی-اعتقادی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی بود که در ادامه 22 مولفه از قبیل "انسان در جستجوی خداوند ، لزوم تربیت دینی، مهرورزی و بخشش در پرتو تربیت، احیای باورهای فطری، پرورش روحیه عدالت خواهی، توجه به میانه روی ، قانون گرایی، تاکید بر مشورت و پذیرش خردجمعی، تشویق پرسشگری، منزلت سخت کوشی ، قناعت پیشگی و...  به عنوان مولفه های الگوی تربیت شهروندی در دوره ابتدایی شناسایی شد.

    نتایج

    تربیت شهروندی برآمده از رویکرد اسلامی می تواند به عنوان الگویی جهانشمول و کامل در خدمت تربیت دانش آموزان دوره ابتدایی قرار گیرد.

    کلیدواژگان: تربیت شهروندی، طراحی الگو، دوره ابتدایی، مکتب اسلام
  • علی صحبت لو*، عباس بابایی صفحات 53-80
    هدف

    پژوهش حاضربا هدف بررسی تنگناها و مشکلات اجرایی طرح شهید بهنام محمدی و ارایه راهکارهای ارتقاء آن انجام شد.

    روش

    این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی صورت گرفت. مشارکت کنندگان پژوهش شامل، فرماندهان نواحی و مسیولان حوزه بسیج دانش آموزی، مربیان، دانش آموزان، مدیران مدارس، معاونان پرورشی، اولیاء مدرس، هییت امنای مسجد و امام جماعت مساجد بودند که تجربه عملی طولانی مدت، و اشراف کامل درباره فعالیت های طرح شهید بهنام محمدی در اختیار داشتند و از نزدیک درگیر این طرح بودند. انتخاب نمونه مورد مطالعه با استفاده از رویکرد «هدفمند» و با روش انتخاب صاحب نظران «کلیدی» و استفاده از معیار اشباع و مصاحبه عمیق با 50 نفر انجام گردید. بر این اساس تعداد مشارکت کنندگان در پژوهش بر اساس اشباع نظری تعیین شد. برای جمع آوری داده ها ازمصاحبه نیمه ساختار یافته استفاده شد و تا رسیدن به حد اشباع نظری استفاده شد.

    یافته ها

    داده های بدست آمده با استفاده از روش کدگذاری موضوعی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها در قالب کدهای باز،محوری وگزینشی سازماندهی شد.ازمجموع یافته های این پژوهش 250کدگذاری باز،22کدگذاری محوری و 5کد گذاری گزینشی در زمینه تنگناها و مشکلات اجرایی طرح شهید بهنام محمدی دسته بندی شدند. نتایج پژوهش نشان دادکه اجرای طرح در سطح آموزش و پرورش، سپاه و حوزه های دانش آموزی، مربیان، مساجد و خانواده ها به ترتیب با مشکلات و تنگناهای مدیریتی ،اقتصادی ،آموزشی ،اجتماعی و فرهنگی مواجه است. ولی بسیاری از اهداف این طرح اعتلای تربیتی در جامعه هدف تحقق یافته است.

    نتیجه گیری

    ماموریت ها و اهداف بسیج دانش آموزی درزمینه اجرای طرح به طور شایسته و مطلوب موردپذیرش مردم و بسیجیان قرارگرفته است و نهادینه شده است، منتهی در برخی از ابعاد و حوزه ها هنوز نیاز به ارایه تاکتیک ها و استراتژی هایی راهبردی است.

    کلیدواژگان: بسیج، تربیت، طرح شهید بهنام محمدی، مربی، مدرسه، مسجد، خانواده
  • حسین رحمانی تیرکلایی*، مرتضی فراهانی، مهدیه اسفینی فراهانی، بهمن یاسبلاغی شراهی صفحات 81-102
    هدف

    با توجه به ضرورت بهبود فرایند یادگیری و آموزش و ایجاد انگیزه در فراگیران از طریق به کارگیری روش های تدریس نوین و مشارکتی، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش از طریق همتایان بر میزان باورهای انگیزشی و یادگیری درس پیامهای آسمان دانش آموزان پایه ششم ابتدایی در سال تحصیلی 99-1398 انجام شد.

    روش

    در پژوهش حاضر از روش نیمه آزمایشی و طرح پیش آزمون - پس آزمون  همراه با گروه کنترل استفاده شد. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش آموزان پسر پایه ششم ابتدایی شهر فراهان بود و نمونه شامل 35 نفر از دانش آموزان این پایه بود که به شیوه تصادفی به دو گروه (کنترل) و (آزمایش) تقسیم شدند. گروه کنترل به روش سخنرانی به همراه پرسش و پاسخ و گروه آزمایش به روش همتایان آموزش دیدند. داده ها با استفاده از آزمون کوواریانس و نسخه 24 نرم افزار spss تحلیل شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات نیز آزمون معلم ساخته و پرسشنامه باورهای انگیزشی پنتریج وهمکاران بود.

    یافته ها

    با توجه به نتایج تحلیل آماری، آموزش از طریق همتایان بر میزان باورهای انگیزشی و یادگیری دانش آموزان تاثیر معنی داری داشته است (p<0/05). دانش آموزان گروه آزمایش توانستند در متغیرهای یادگیری و باورهای انگیزشی نمرات بالاتری نسبت به گروه کنترل به دست آورند.

    نتیجه گیری

    می توان نتیجه گرفت آموزش از طریق همتایان میزان باورهای انگیزشی و یادگیری دانش آموزان را به صورت چشمگیری افزایش داده است. بنابراین این روش در صورت کاربرد صحیح می تواند دانش آموزان را به یادگیری بیشتر و بهتر ترغیب کند.

    کلیدواژگان: آموزش، باورهای انگیزشی، روش تدریس همتایان، یادگیری
  • محمدتقی مبشری*، محمود صفری، مهدیه اسفینی فراهانی صفحات 103-122
    هدف

    انجام پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر حفظ موضوعی قرآن کریم بر خودکارآمدی دانش آموزان دختر متوسطه اول صورت گرفته است.]

    روش

    پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی و از نظر هدف کاربردی می باشد. جامعه ی آماری این پژوهش را، کلیه دانش آموزان دختر پایه ی هفتم شهرستان فراهان که در سال تحصیلی 1399-1400مشغول به تحصیل بودند تشکیل می داد. از بین مدارس متوسطه ی اول دخترانه ی شهرستان فراهان به صورت تصادفی یک مدرسه و از بین کلاس های پایه ی هفتم این مدرسه دو کلاس به صورت تصادفی انتخاب شد. تعداد دانش آموزان هر دو کلاس مجموعا 30 نفر بودند و این دو کلاس به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. بدین منظور طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل مورد استفاده قرار گرفت. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه خودکارآمدی عمومی شرر با پایایی 85/0 بود.

    یافته ها

    یافته ها بیانگر وجود تفاوت معنی دار در پس آزمون میان دو گروه بود و گروه آزمایش از میزان خودکارآمدی بالاتری (001/0<p) نسبت به گروه کنترل برخوردار بود. شاخص اندازه اثر (ضریب اتا) به دست آمده حاکی از این است که 8/42 درصد افزایش میزان خودکارآمدی آزمودنی های شرکت کننده در گروه آزمایش را می توان به آموزش حفظ موضوعی قرآن کریم نسبت داد.

    نتیجه گیری

    می توان گفت به برکت حفظ آیات الهی و انس با قرآن کریم، بر میزان خودکارآمدی دانش آموزان افزوده شد. لذا پیشنهاد می گردد از روش حفظ موضوعی در برنامه درسی قرآن مدارس استفاده گردد.

    کلیدواژگان: قرآن، حفظ موضوعی، خودکارآمدی، دانش آموزان
  • حامد مصلحی، الهه حجازی*، زهرا نقش، نرگس سادات سجادیه صفحات 123-149
    هدف

    تدوین خطوط اصلی بسته آموزشی بر مبنای شهود فطری اخلاقی و فرآیندهای گسست اخلاقی برای دانش آموزان متوسطه ی دوم هدف این پژوهش است. چنانچه روشن است بسته ی آموزشی علاوه بر مولفه های مذکور، شامل مولفه های گسست اخلاقی بندورا به عنوان عوامل تضعیف کننده ی شهود فطری اخلاقی نیز هست.

    روش

    این پژوهش، با روش کیفی از نوع مطالعه اسنادی انجام شد. در تجزیه و تحلیل داده ها از ترکیب مدل «کلایزی» با روش تحلیل مضمون (Thematic analysis) استفاده شده است. دو کدگذار، نهایتا هفت مولفه را  با شاخص توافق کدگذار بالاتر از 70 درصد (81.4٪)، معرفی کردند. از میان مولفه های پیشنهادی پژوهشگر،‌ اعتبار چهار مولفه پس از سنجش  CVR مورد تایید متخصصان قرار گرفت.

    یافته ها

    بر این اساس در نهایت پس از ارایه ی تعریف شهود فطری اخلاقی، مولفه های «درک بی واسطه»، «همگانی بودن شهود»، «عوامل منفی موثر» و «امکان تضعیف بروز شهود در طول عمر» به عنوان مولفه های معتبر معرفی و در بسته ی آموزشی به همراه مکانیسم های هشت گانه ی گسست اخلاقی برای تضعیف شهود فطری درج شده است.

    نتیجه گیری

    تمرکز بر شهود فطری اخلاقی، در میان دوگانه ای از دیدگاه های فطری نگر و دیدگاه های مقابل قرار دارد. این پژوهش در راستای کاربست دیدگاه فطری نگر به آموزش و تربیت اخلاقی، به معرفی بسته ی آموزشی کاربردی همراستا با دیدگاه های متمرکز بر فطرت به عنوان الگوی همگانی در آموزش اخلاقی معرفی شده است.

    کلیدواژگان: آموزش اخلاق، فطرت، اخلاق فطری، شهود فطری اخلاقی، گسست اخلاقی
|
  • Zahra Sadat Pour Seyyed Aghaei* Pages 7-30

    The aim of the present study was to determine the effectiveness of teaching the religious concept of patience in a group manner on teacherschr('39') problem-solving skills. The statistical population is all female teachers working in the 18th education district of Tehran. For sampling, first a school was randomly selected as a sample and then 50 teachers were selected as available. The 30 individuals with the lowest scores on the Cassidy and Lang problem-solving scale were randomly assigned to the experimental and control groups. Patience training as an intervention was performed on the experimental group during 10 sessions. The research method is quasi-experimental pre-test-post-test with a control group. The measurement tool is the scale of Cassidy Wolang problem-solving styles, the reliability of which in the present study was 0.75 for constructive problem-solving styles and 0.79 for non-constructive problem-solving styles. Findings showed that "patience training" in a group method is effective on problem solving skills (constructive and non-constructive) of female teachers. Therefore, "teaching patience" can be used as an intervention to develop teacherschr('39') problem-solving skills.

    Keywords: problem solving, patience, teachers, religious coping
  • Nasser Karami, Reza Kachoueian Javadi*, Majid Ghadami, Ali Mohebbi Pages 31-52
    Objective

    The main purpose of this study was to design a model of citizenship education for primary school students based on the components of the school of Islam.

    Method

    The method of this study was a combination of qualitative content analysis in the qualitative stage and Delphi technique in the quantitative stage. The statistical population of the qualitative stage included the Islamic thinkers and experts who had directly and indirectly commented on the citizenship education. Their thoughts and ideas in papers, books, magazines, doctoral dissertations, and Internet sites were purposefully investigated, and this process continued until theoretical saturation was achieved. The statistical population in the quantitative stage included 15 citizenship education experts as a statistical sample, who were purposefully selected. A questionnaire was used to collect qualitative data and fiches were used to collect quantitative data. The collected data were analyzed using content analysis techniques and open, axial and selective coding.

    Findings

    The findings showed that there were 30 components for the citizenship education from the perspective of Islam in moral, social, political and economic aspects; 22 components such as ‘man in search of Allah, the need for religious education, the compassion and forgiveness in the light of education, the revival of natural beliefs, raising the spirit of justice-seeking, the attention to moderation, legalism, an emphasis on consultation and acceptance of collective wisdom, encouraging questioning, the status of hard work, being contented, etc. were identified as the components of the citizenship education model in the primary school.

    Conclusion

    The citizenship education based on the Islamic approach can provide a complete and universal model for the education of primary school students

    Keywords: Citizenship Education, Designing Model, Primary School, School of Islam
  • Ali Sohbatlo*, Abbas Babaia Pages 53-80
    Objective

    This study aimed at investigating the bottlenecks and problems of executing the "project of Martyr Behnam Mohammadi" and providing solutions for its improvement.

    Method

    The study was conducted with a qualitative approach and through a phenomenological method. The participants in this study included the district commanders and officials in the field of the student Basij, educators, students, schools principals, educational assistants, the board of trustees of the mosque, and Imam of the congregation prayers of mosques, who had long-term practical experience and full awareness of the activities of this project, and were closely involved in it. The sample was selected using a ‘purposeful’ approach, selecting ‘key’ experts, and using saturation criteria and in-depth interviews with 50 people. Therefore, the number of participants in the study was determined according to theoretical saturation. Semi-structured interviews were used to collect data and they were continued until theoretical saturation was obtained.

    Findings

    The collected data were analyzed using thematic coding method. The findings were organized through open, axial, and selective codes. The findings of this study about the bottlenecks and problems of executing the project of Martyr Behnam Mohammadi were included 250 open coding, 22 axial coding and 5 selective coding. The findings showed that the execution of the project in the Ministry of Education, IRGC, and among members of Basij of the school students, educators, mosques, and families were, respectively, facing managerial, economic, educational, social, and cultural problems and bottlenecks, but most objectives of this project for educational improvement have been achieved in the target community.

    Conclusion

    The missions of the school students Basij and objectives relating to executing this project have been properly and favorably accepted and institutionalized by the people and the students in Basij.  However, these missions and objectives in some dimensions and fields still need to be provided with strategic tactics and strategies.

    Keywords: Basij, training, project of Martyr Behnam Mohammadi, instructor, school, mosque, Family
  • Hossien Rahmanitirkalai*, Morteza Farahani, Mahdieh Farahani, Bahman Yasbalolaghi Pages 81-102
    Purpose

    Considering the necessity of improving the process of learning and motivating learners through the use of modern and cooperative teaching methods, the present study was conducted with the aim of studying the effectiveness of teaching through peers in motivational beliefs and learning the Heavenly Messages course of six grade male students in the educational year of 2019-2020.

    Methods

    In this research, the quasi-experimental method and pretest/ post-test design with control group were used. The population of this study was composed of all six grade elementary school female students in Farahan city. 35 students from one class were selected randomly as sample of the study. They were divided randomly into experimental and control groups. The control group was taught through lecture method and the other group through peers. The data were analyzed by using covariance test and version 24 of SPSS software. The data collection tools were teacher-made test and questionnaire of motivational beliefs of Pintrich et al.

    Findings

    considering the results of the statistical analysis, teaching through peers had a significant effect on students' motivational beliefs and learning (p<0/05).

    Conclusion

    It can be concluded that teaching through peers has remarkably increased students' learning and motivational beliefs. Therefore, this method, if used correctly, can encourage students to learn more and better.

    Keywords: peer teaching method, teaching, learning, motivational beliefs
  • MohamadTaghi Mobasheri*, Mahmod Safari, Mahdeyeh Esfini Farahani Pages 103-122
    Objective

    The present study was conducted with the aim of studying the effectiveness of thematic memorization of the Holy Quran on the self-efficacy of female students in junior high school.

    Method

    This study is of semi-experimental type and practical in goal. The population of the study consisted of all seventh-grade female high school students in Farahan city in the academic year of 1399-1400 SH. One school was randomly selected from the female junior high schools of Farahan city and two classes were randomly selected from the seventh-grade classes of this school. The number of students in both classes was 30 and these two classes were randomly divided into experimental and control groups. The pre-test/ post-test design with control group was used. The data collection tool was Sherer general self-efficacy scale with a reliability of 0.85.

    Finding

    Research data were analyzed at two levels of descriptive and inferential statistics. The findings showed a meaningful difference in post-test scores between two groups, and the experimental group had a higher level of self-efficacy (p<0.001). ETA coefficient indicates that 42.8% increase in self-efficacy of the participants in the experimental group can be attributed to the teaching of thematic memorization of the Holy Quran.

    Conclusion

    As a result, it can be said that the memorization of divine verses and familiarity with the Holy Quran increases the level of self-efficacy of students, and it is suggested to insert the thematic memorization of the Holy Quran in the school curriculum.

    Keywords: Quran, Thematic memorization, Self-efficacy, Students
  • Hamed Moslehi, Elahe Hejazi*, Zahra Naghsh, Nargessadat Sajjadie Pages 123-149
    Objective

    The purpose of this study is to develop the main lines of an educational package based on innate moral intuition and processes of moral disengagement for senior high school students. As it is clear, in addition to the abovementioned components, the educational package also includes the components of Bandura's moral disengagement as factors that weaken the innate moral intuition.

    Method

    This research was conducted by a qualitative method of documentary study. In data analysis, the combination of "Colaizzi" model with thematic analysis method has been used. The two coders finally introduced seven components with a coder agreement index above70% (81.4%). Among the components proposed by the researcher,‌ the validity of four components was approved by experts after measuring the CVR.

    Findings

    Accordingly, after presenting the definition of innate moral intuition, the components of "immediate perception", "universality of intuition", "negative effective factors" and "possibility of weakening the occurrence of intuition in one's lifetime" were introduced as valid components, and included in the training package along with the eight mechanisms of moral disengagement to weaken innate intuition.

    Conclusion

    The focus on innate moral intuition is between a dichotomy of innate views and opposing views. In order to apply the innate perspective on moral education and training, this research has introduced an applied educational package in line with nature-focused perspectives as a general model in moral education

    Keywords: moral education, nature, innate ethics, innate moral intuition, moral disengagement