فهرست مطالب

گیاه پزشکی کاربردی - سال نهم شماره 2 (پیاپی 28، اسفند 1399)
  • سال نهم شماره 2 (پیاپی 28، اسفند 1399)
  • تاریخ انتشار: 1401/03/24
  • تعداد عناوین: 6
|
  • کاوه جوانشیرجاوید*، حمیدرضا علیزاده، جلال غلام نژاد صفحات 75-89
    بیماری پوسیدگی ریشه و ساقه خیار با عاملFusarium oxysporum f. sp. radicis-cucumerinum یکی از بیماری های خسارت زا و مهم در گلخانه های خیار در ایران می باشد. قارچ کش های شیمیایی توانایی کنترل قابل قبول این بیمار گر را ندارند، همچنین بخاطر هزینه های اقتصادی آنها و اثر سوء روی محیط زیست، در سال های اخیر استفاده از عوامل بیو کنترل در مبارزه با بیماری های گیاهی مورد توجه قرار گرفته است. استرین های قارچ آنتاگونیستTrichoderma به عنوان عامل موثر بیوکنترل در مقابل طیف وسیعی از بیمارگر های قارچی مطرح می باشند. در این مطالعه اثر جدایه های Trichoderma بر قارچ عامل بیماری پوسیدگی ریشه و ساقه خیار بررسی شده است. تعداد سه جدایه Trichoderma (T11و T6 وT9) از کلکسیون قارچ شناسی گروه گیاه پزشکی دانشگاه تهران دریافت گردید. میانگین فعالیت آنزیم پراکسیداز (POX) به عنوان مارکر مقاومت القایی، با استفاده از اسپکتوفتومتر اندازه گیری شد. همچنین تاثیر جدایه های Trichoderma در کنترل بیماری در شرایط گلخانه به روش خیساندن خاک با سوسپانسیون اسپور قارچ آنتاگونیست و بیمارگر بررسی گردید. هر سه جدایه T11و T6 و T9 تاثیر قابل قبولی بر بازداری از رشدFusarium oxysporum f. sp. radicis-cucumerinum  نشان دادند. در جدایه های  T11و T9 به ترتیب 51/85% و 03/81% بازدارندگی از رشد میسلیومی استرین F42 دیده شد. فعالیت آنزیم پراکسیداز طی هفت روز بعد از مایه زنی بررسی شد. بیشترین میزان فعالیت آنزیم پراکسیداز در روز چهارم و در جدایه T11 مشاهده شد. بر اساس نتایج بدست آمده در این تحقیق می توان نتیجه گرفت جدایهT11 (T. harizianum T11)  بیشترین تاثیر را در بین جدایه های Trichoderma در القاء مقاومت داشته است.
    کلیدواژگان: خیار، بیماری پوسیدگی ریشه و طوقه، مقاومت القایی، Trichoderma
  • مرضیه شازده احمدی* صفحات 91-100

    شته توتون Myzus nicotianae Blackman, 1987 یکی از آفات مهم توتون بوده و به صورت مستقیم و غیر مستقیم، موجب کاهش کمی و کیفی محصول توتون می گردد. امروزه برای کنترل آفات، از انواع حشره کش های شیمیایی استفاده می شود. با توجه به این که عصاره های گیاهی ماندگاری کمی در محیط زیست داشته و سمیت کمی برای انسان، پستانداران و سایر جانداران غیر هدف دارند، جایگزین مناسبی برای اثرات سوء حشره کش های شیمیایی محسوب می شوند. در این تحقیق، خاصیت حشره کشی عصاره برگ و ساقه گیاه گزنه روی شته توتون مورد بررسی قرار گرفت. آزمایشات در دمای 2±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5 ± 70 درصد و دوره نوری 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی انجام شد. بعد از استخراج عصاره آبی ساقه و برگ گزنه به روش خیساندن، برای انجام آزمایشات زیست سنجی، تعداد 15 عدد حشره کامل بی بال شته روی کاغذ صافی قرار داده شد و اثر کشندگی دو عصاره مذکور در پنج غلظت متفاوت (5/0، 1، 5، 10 و 15 میلی لیتر در لیتر) در چهار تکرار روی درصد تلفات شته توتون مورد بررسی قرار گرفت. غلظت کشنده 50 درصد (LC50) با استفاده از برنامه پروبیت محاسبه شد. نتایج نشان داد که عصاره برگ گزنه با (LC50 = 3/08 mL/L) سمیت بیشتری نسبت به عصاره ساقه گزنه با (LC50 = 5/11 mL/L) داشت. به طوری که کاربرد عصاره برگ گزنه با غلظت 15 میلی لیتر بر لیتر پس از 48 ساعت موجب 100 درصد مرگ و میر در شته توتون شد که در مقایسه با عصاره ساقه گزنه (با 90 درصد مرگ و میر) به طور معنی داری بیشتر بود. در مجموع، نتایج به دست آمده از این تحقیق نشان داد که عصاره هر دو اندام گیاهی به ویژه عصاره برگ گزنه از قدرت خوبی برای کنترل شته توتون برخوردار می باشند.

    کلیدواژگان: عصاره، اثر حشره کشی، شته توتون، گزنه، زیست سنجی
  • زینب کیخسروی*، ثمین صدیق، علیرضا فرخی، اصغر صالح، سمیه صیفوری صفحات 101-114

    شته سیاه بید Chaitophorus niger Mordvilkoاز آفات درختان بید در فضای سبز می باشد که فعالیت آن در فصل بهار و تابستان علاوه بر ترشح عسلک، باعث ضعف درختان می شود. کفشدوزک Oenopia conglobate L.(Col.: Coccinellidae) از جمله شکارگر های عمومی شته ها می باشد. در این مطالعه، اثر سمیت تماسی میکرو امولسیون عصاره آبی گیاه ابریشم مصری، Caesalpinia gilliesii (غلاف بذر) تهیه شده از بخش آفت کش های موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور در شرایط in vitro روی شته سیاه بید و کفشدوزک شکارگر به روش محلول پاشی با تعیین LC50 انجام گرفت. آزمایشات زیست سنجی در زمان 24، 48 و 72 ساعت به صورت کاملا تصادفی در قالب طرح فاکتوریل در چهار تکرار با فرمولاسیون ابریشم مصری (ppm1000 ، 2000،3000،4000،5000) و سم دیازینون (ppm1000 و 2000) انجام شد. نتایج با نرم افزار Design Expert 12 مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. در تیمار عصاره ابریشم مصری کمترین میزان مرگ و میر در پوره ها و شته های بالغ بعد از 24 ساعت در غلظت ppm1000 به ترتیب با متوسط3/33 و 6/16 درصد بود. در حالی که بیشترین میزان مرگ و میر در غلظت ppm5000 ابریشم مصری با 100 درصد تلفات مشاهده شد که با غلظت ppm2000 دیازینون اختلاف معنی داری نداشت. در استفاده از عصاره ابریشم مصری با غلظت ppm1000 متوسط تلفات کفشدوزک ها در72 ساعت پس از شروع آزمایش 6/1 درصد بود، در صورتی که بیشترین درصد تلفات در غلظت ppm5000 این عصاره در 72 ساعت پس از آزمایش حدود 6/21 درصد مشاهده شد. بر اساس نتایج بالا ترین تلفات شته ها در فرمولاسیون گیاهی مربوط به غلظت ppm5000 بود. بنابراین می توان ترکیب فرموله شده ابریشم مصری را با کمی تغییر در فرآیند فرمولاسیون به منظور کاهش غلظت مصرفی بهبود بخشید و از این ترکیب جدید برای مدیریت پایدار شهری در کنترل آفات و حفظ سلامت محیط زیست استفاده کرد.

    کلیدواژگان: : ابریشم مصری، میکرو کپسول، فضای سبز، Chaitophorus niger، Oenopia conglobate
  • مهناز رجبی*، رضا اقنوم، احمد درخشان، مجید طاهریان صفحات 115-125

    بیماری لکه قهوه ای نواری جو با عامل قارچی Pyrenophora graminea یکی از مهم ترین و شایع ترین بیماری های جو در اکثر نقاط جهان و ایران می باشد. این تحقیق با هدف بررسی مزرعه ای عملکرد چند قارچ کش و ترکیب غیر شیمیایی در کنترل بیماری لکه نواری روی چند ژنوتیپ جو با سطوح مختلف مقاومت طی سال زراعی 1397-1398 در دو ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی نیشابور و طرق (مشهد) انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با فاکتور های آزمایش شامل ژنوتیپ جو در 5 سطح (یوسف، گوهران، صحرا، جلگه و یک لاین ABY-C95-12) و قارچ کش در 4 سطح (شاهد، رورال تی اس یک در هزار ، نیم آزال یک و نیم درهزار، ترکیب سرکه (5/1 در هزار) + خردل 35 گرم در کیلوگرم) انجام شد. درصد گیاهان آلوده در زمان برداشت محاسبه و تجزیه و تحلیل با آزمون دانکن در سطح احتمال 05/0 درصد انجام شد. در تجزیه مرکب درصد آلودگی تحت تاثیر منطقه، ژنوتیپ، قارچ کش و اثر متقابل ژنوتیپ در قارچ کش قرار گرفت. لاین ABY-C95-12 با دارا بودن آلودگی 86/3 درصد در رتبه اول و ژنوتیپ یوسف و گوهران در رتبه دوم قرار گرفتند. بررسی مقایسات میانگین نشان داد درصد آلودگی در گیاهان شاهد و کاربرد قارچ کش آزادیراختین در بالا ترین میزان و معادل 95/2 و 10/3 درصد بود. کاربرد سرکه و خردل این صفت را تا 59/2 درصد کاهش داد. در بین تمام ژنوتیپ ها زمانی که رورال تی اس استفاده شد، درصد آلودگی تا سطح معنی داری کاهش یافت. درصد کاهش بیماری تحت تاثیر قارچ کش قرار گرفت و ژنوتیپ تاثیری بر این صفت نشان نداد.

    کلیدواژگان: ژنوتیپ جو، لکه نواری، رورال تی اس، نیم آزال، سرکه، خردل
  • محمدرضا اصلاحی*، عبدالستار دارابی صفحات 127-136

    کاربرد ترکیبات القاء کننده مقاومت باعث کاهش وقوع و شدت بیماری در گیاهان می شود. اثر ترکیبات القاءکننده مقاومت روی بیماری سفیدک دروغی پیاز به صورت آزمایش فاکتوریل و در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با 10 تیمار و سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بهبهان بررسی شد. القاءکننده های مقاومت شامل فسفات دی پتاسیم با غلظت 50 میلی مولار، اسید نیکوتینیک 80 میلی مولار و اسید سالیسیلیک با غلظت سه میلی مولار، به همراه تیمار قارچ کش ریدومیل مانکوزب (WP72%) به نسبت سه در هزار و تیمار شاهد (آب) و ژنوتیپ در دو سطح شامل پیاز اصلاح شده بهبهان و تگزاس ارلی وایت بود. اعمال تیمار ها از اواسط بهمن ماه در مرحله 3 تا 4 برگی شروع و تا اواخر فروردین ماه هر دو هفته یک بار و جمعا پنج نوبت تکرار شد. شدت بیماری با ارزیابی 40 گیاه در هر تیمار هنگامی که شاخص بیماری در تیمار شاهد کمتر از 75 درصد بود، در 2 ردیف وسط هر کرت آزمایشی محاسبه گردید. بیشترین درصد شدت بیماری در تیمار شاهد بدون سمپاشی با میزان 50/75 درصد و کمترین میزان شدت بیماری در تیمار قارچ کش ریدومیل مانکوزب با 17/14 درصد مشاهده گردید. شدت بیماری در تیمار های فسفات دی پتاسیم، اسید سالیسیلیک و اسید نیکوتینیک به ترتیب با 33/28 ، 33/33 و 33/23 درصد بود. بنابراین استفاده از القاء کننده های مقاومت می تواند جایگزینی برای قارچ کش ها باشد.

    کلیدواژگان: پیاز، سفیدک دروغی، اسید سالیسیلیک، اسید نیکوتینیک، فسفات دی پتاسیم
  • سید طه دادرضائی*، محمدعلی دهقان، نصرت الله طباطبائی فرد، حسام الدین مفیدی صفحات 137-151

    زنگ قهوه ای گندم با عاملPuccinia triticina Eriks ، به عنوان یک بیماری مهم در کاهش تولید محصول گندم شناخته شده است که در نقاط مختلف دنیا باعث کاهش چشم گیر این محصول می گردد. این تحقیق به منظور بررسی مقاومت 111 ژنوتیپ گندم مربوط به سال 1397 به صورت آزمایشات سازگاری در چهار اقلیم کشور نسبت به این بیماری در شرایط مزرعه ای و با آلودگی مصنوعی در شهرستان های گرگان، ساری و اهواز اجرا گردید. در مزرعه ژنوتیپ ها در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار و در دو خط یک متری تحت آبیاری افشانه (Mist Irigation) به مدت دو سال کشت شدند. همچنین ارزیابی واکنش مقاومت ژنوتیپ ها در مرحله گیاهچه ای در شرایط گلخانه در کرج انجام شد. در شرایط گلخانه، یادداشت برداری 12 روز پس از مایه زنی به روش مک اینتاش و همکاران در مقیاس 0-4 انجام گردید. نتایج نشان داد که از میان 111 لاین پیشرفته گندم، تعداد 25 لاین مقاومت قابل قبولی در طی دو سال داشتند. 86 لاین در یکی از مناطق و یا در طی دو سال حساسیت نشان دادند. از میان 26 لاین امید بخش گندم اقلیم جنوب هفت لاین، از 25 لاین امید بخش گندم اقلیم شمال، تعداد هفت لاین، از 20 لاین امید بخش گندم اقلیم سرد تعداد سه لاین، از میان 20 لاین امید بخش گندم اقلیم معتدل تعداد هفت لاین، از 20 لاین امید بخش گندم شوری یک لاین واکنش مقاومت نشان دادند.

    کلیدواژگان: زنگ برگی گندم، آلودگی مصنوعی، ژن های مقاومت
|
  • Kaveh Javanshirjavid *, Hamid Reza Alizadeh, Jalal Gholamnezhad Pages 75-89
    Root and stem rot of cucumber with Fusarium oxysporum f. sp. radicis-cucumerinum is one of the most harmful diseases in cucumber greenhouses in Iran. Chemical fungicides do not have the acceptable ability to control this pathogen. Also, due to their economic costs and adverse effects on the environment, the use of biocontrol agents in the control plant diseases has been considered in recent years. Trichoderma antagonist isolates has been shown to be an effective biocontrol agent against a wide range of fungal pathogens. In this study, the effect of Trichoderma isolates on root rot and cucumber rot fungi was investigated. Three Trichoderma isolates were obtained from the mycology collection of the Department of Plant Protection, University of Tehran. Mean peroxidase activity (POX) as a marker of induced resistance was measured using a spectrophotometer. Also, the effect of Trichoderma isolates on disease control in greenhouse conditions was determined by soaking the soil with spore suspension of antagonist and fungal pathogen. All three Trichoderma isolates T11, T6 and T9 have an acceptable effect on growth inhibition of F. oxysporum f. sp. radicis-cucumerinum. T11 and T9 isolates showed 85.51% and 81.03% inhibition of mycelial growth of F42 strain, respectively. Peroxidase activity was assessed within seven days after inoculation. The highest peroxidase activity was observed on the fourth day in T11 isolate. Based on the results obtained in this study, it can be concluded that T11 isolate (T. harizianum T11) had the greatest effect among Trichoderma isolates in inducing resistance.
    Keywords: peroxidase, Induction resistance, Trichoderma harzianum
  • Marzieh Shazdeahmadi * Pages 91-100

    Tobacco aphid (Myzus nicotianae) is one of the most important pests of tobacco and reduces the quality and quantity the tobacco product, directly and indirectly. Today, chemical insecticides are used to control pests. Due to the fact that plant extracts have a short shelf life in the environment and have low toxicity to humans, mammals and other living organisms, they are a good alternative to the side effects of chemical insecticides. In this study, the insecticidal properties of nettle Urtica dioica leaf and stem extracts on tobacco aphids were investigated. The experiments were performed at a temperature of 25 ±5° C, a relative humidity of 60±5% and a photoperiod of 16L: 8D. After extracting the aqueous extract of nettle by soaking method, for bioassay experiments, the 15 number of adults tobacco aphids were placed on filter paper and the lethal effect of mortality concentrations up to one percent in four replications on tobacco aphids were investigated. The lethal effect of these two extracts at 5 different concentrations (0.5, 1, 5, 10 and 15 mL/L) in four replications on the percentage of tobacco aphid mortality was investigated. The 50% lethal concentration (LC50) was calculated using the Probit program. The results showed that nettle leaf extract with (LC50 = 3.08 mL / L) showed more toxicity than nettle stem extract with (LC50 = 5.11 mL /L). The application of nettle leaf extract with a concentration of 15 mL / L after 48 hours caused 100% mortality on tobacco aphids, which is significantly higher than nettle stem extract (with 90% mortality). Overall, the results of this study showed that the extracts of both plant organs, especially nettle leaf extract, have good power to control tobacco aphids.

    Keywords: Extract, Insecticide effect, Tobacco aphid, Urtica dioica, Biometrics
  • Zeynab Keykhosravi *, Samin Seddigh, Ali Reza Farokhi, Asghar Saleh, Somayeh Seyfouri Pages 101-114

    The black willow aphid, Chaitophorus niger Mordvilko, is a pest of willow trees in the green space, whose activity weakens the trees as well as secreting honeydew during the spring and summer. The predatory ladybug, Oenopia conglobata L. (Col.:Coccinellidae), is one of the most common predators of aphids. In this study, the pupal stage of the ladybug was collected from the municipal parks (Sabzeh, Salamat) and was reared in the Plant protection laboratory of the Green Space Education and Consulting Research Center of Tehran Municipality, District 17. Homogenization of second instar and adults of aphid was performed in vitro conditions (15-30 °C, relative humidity 65 ± 5%, photoperiod 16: 8 L: D). Then, the micro-emulsion contact toxicity effect of aqueous extract of Caesalpinia gilliesii (fruit; seed) prepared from the pesticide research department of the Iranian Plant Protection Research Institute, was determined on the nymphs and adults of willow black aphid and Oenopia adult by foliar application with LC50 determination in vitro. Bioassay was carried out in 24, 48 and 72 hours in a completely randomized full factorial design with four replications of C. gilliesii (1000, 2000, 3000, 4000 and 5000 ppm) and diazinon (1000-2000 ppm).The results were statistically analyzed using Design Expert 12 software. The lowest mortality was observed in nymphs and adult aphids after 24 hours at a concentration of 1000ppm with an average of 33.3% and 16.6% respectively in Egyptian silk. However, the highest mortality was observed at the concentration of 5oooppm of Egyptian silk, which was not significantly different with 2000 ppm diazinon. The average mortality of ladybugs in 72 hours after the experiment was 1.6% in 1000ppm of Egyptian silk extract, while the highest mortality was observed at 5000 ppm of this extract in 72 hours after the experiment (21.6%). According to the results, the highest aphid mortality in the plant formulation was related to the concentration of 5000 ppm. Therefore, the formulated composition of Egyptian silk can be improved by slightly changing the formulation process to reduce the consumption concentration, and this new combination can be used for sustainable urban management in pest control and maintaining environmental health.

  • Mahnaz Rajabi *, Reza Aghnoum, Ahmad Drakhshan, Majid Taherian Pages 115-125

    Barley brown spot disease by the infecting agent of Pyrenophora graminea is one of the most important and common barley diseases in most parts of the world and Iran. The aim of this study was to investigate the field yield of several fungicides and non-chemical composition in the control of spotting disease on several barley genotypes with different levels of resistance during the crop year 2018-2019 in two Agriculture and Natural Resources Research Centers in Neishabour and Torogh (Mashhad). Factorial experiment in the form of a randomized complete block design with experimental factors including barley genotype in 5 levels (Yousef, Goharan, Sahra, Jolgeh and one line ABY-C95-12) and fungicide in 4 levels (control, oral TS one per thousand, half azalea one and a half per thousand, vinegar (1.5 /1000) + mustard (35 g / kg) were combined. Percentage of infected plants at harvest time was calculated and analyzed by Duncan test at 0.05% probability level. In combined analysis, the percentage of infection was affected by region, genotype, fungicide and genotype interaction in fungicide .ABY - C95-12 line with 3.86% contamination were in the first place and Yousef and Gohran genotype were in the second place. The study of mean comparisons showed that the percentage of infection in control plants and free-ranging treatment was at the highest rate and was equal to 2.95 and 3.10%. The use of vinegar and mustard reduced this trait to 2.59%. Among all genotypes, the percentage of infection decreased to a significant level when oral TS was used.

  • Mohammad Reza Eslahi *, Abdol-Sattar Darabi Pages 127-136

    Using plant resistance inducers leads to the reduction of disease incidence and severity. The effect of several resistance inducer compounds on onion downy mildew disease was tested in a factorial experiment with a randomized complete block design comprising of 10 treatments in 3 replications at Behbahan Agricultural Research Station. Treatments consisted of chemical indicers in five levels of 50mμ dipotassium phosphate, 80mμ nicotinic acid and 3mμ salicylic acid, and ridomil mancozeb fungicide (3g/L) and control that treated with water. Treatments were applied 5 times from mid-February when the plants were in 3 to 4 leaf stage until late April every two weeks. Genotypes were in two levels including modified onion of Behbahan and Early White Texas. Disease severity was calculated by evaluating 40 plants in each treatment when the disease index in the control treatment was more than 75% in two middle rows of each plot in each treatment. The highest percentage of disease severity (75.50%) was observed in the control treatment with no spraying and the lowest rate of disease severity was observed in the application of Ridomil with 14.17%. The severity of the disease was 28.33%, 33.33% and 23.33% in dipotassium phosphate, salicylic acid and nicotinic acid treatments, respectively. Therefore, the use of resistance inducers can be a substitute of fungicides.

    Keywords: onion, Downy mildew, Salycilic acid, Nicotinic acid, Phosphate de potassium
  • Seyed Taha Dadrezaei *, Mohammad Ali Dehghan, Nosratallah Tabatabai Fard, Hesamuddin Mofidi Pages 137-151

    Wheat leaf rust, caused by Puccinia triticina Eriks, is one of the most important wheat diseases due to the extent of dispersion and damage in the world. This research project was conducted in order to evaluate reaction of 111 wheat genotypes of Elite Regional Wheat Yield Trials (ERWYT-97) to wheat rust disease under field conditions in Gorgan, Sari and Ahvaz. At the planting seasons, each genotype was planted in two meter rows in three replications for two years. In Karaj, resistance of genotypes was evaluated at seedling stage and under greenhouse conditions. In greenhouse, data were recorded 12 days after inoculation by McIntosh et al. method. The results showed that out of 111 advanced wheat lines, four climates had 25 acceptable resistance lines at three locations in two years. 86 lines were susceptible in one area or over two years. Also 7, 25, 7, 3, 7 line of 26 promising lines of South Zone wheat, the 25 promising lines of North Zone wheat, 20 promising lines of Cold Zone wheat 20 promising lines of Moderate Zone wheat, 20 promising line of salinity wheat respectively showed only one resistance line.

    Keywords: Wheat Leaf rust, artificial inoculation, resistance genes