فهرست مطالب

علوم تربیتی از دیدگاه اسلام - سال نهم شماره 2 (پیاپی 17، پاییز و زمستان 1400)
  • سال نهم شماره 2 (پیاپی 17، پاییز و زمستان 1400)
  • تاریخ انتشار: 1401/03/26
  • تعداد عناوین: 12
|
  • مریم شریفی دروازه، احمدرضا نصراصفهانی*، سید ابراهیم میرشاه جعفری صفحات 5-31
    با توجه به اینکه بهره‏ گیری از ابعاد یک موقعیت در رشد و شکل‏ گیری افکار، بسیار موثر واقع می شود، هدف اصلی این پژوهش، واکاوی نظرهای متخصصان علوم دینی و تربیتی، و تجارب زیسته آموزگاران درخصوص نقش موقعیت‏ های آموزش دینی در دوره دوم دبستان است و بدین منظور، از مصاحبه نیمه‏ ساختاریافته با متخصصان و آموزگاران استفاده کرده ایم. تجزیه‏ وتحلیل اطلاعات با استفاده از روش کدگذاری و مقوله‏ بندی صورت گرفته است. یافته ‏های حاصل از مصاحبه با متخصصان به‏ صورت اصول ناظر بر انتخاب بهینه موقعیت‏ های آموزش دینی تدوین شده که خود مشتمل بر سه قسم است: مغتنم شمردن فرصت ها، درگیری شناختی و عاطفی در موقعیت، و جذابیت و توسعه بخشی موقعیت ها. براساس تجارب آموزگاران، ابعادی از موقعیت که باید از آن‏ها در اجرای برنامه درسی آموزش دینی استفاده شود، به هشت مقوله تقسیم می شوند: موقعیت ‏های برهم زننده عادت‏ها و نظم طبیعی، موقعیت‏ های برانگیزاننده عواطف و احساسات، موقعیت‏ های برانگیزاننده اندیشه و تعقل، موقعیت‏ ها و فعالیت‏ های جمعی، موقعیت‏ های غیررسمی، موقعیت‏ های زمان بروز مسایل و چالش‏ های اخلاقی، موقعیت‏ های زمان بروز پدیده‏ های طبیعی، و موقعیت‏های اماکن و آثار تاریخی.
    کلیدواژگان: موقعیت‏ های آموزشی، آموزش دینی، تجربه زیسته، دوره دوم دبستان
  • منیژه ارباب سیر، حسنعلی بختیار نصرآبادی*، جهانبخش رحمانی صفحات 33-63

    هدف از پژوهش حاضر، بررسی دیدگاه قرآن درباره محیط‏ زیست به‏ منظور تدوین یک الگوی تربیت زیست محیطی است. پژوهش حاضر ازنوع کیفی است و در آن، با استفاده از نمونه هدفمند، ابتدا ازمنظر قرآن و تفاسیر معتبر، به موضوع محیط‏ زیست پرداخته و به نتایجی دست یافته ایم که مشتمل بر این اصول هستند: اصل اندیشه ورزی برای دستیابی به نگرشی آیت بین درباره پدیده های جهان طبیعت، اصل برقراری پیوند فطری با جهان طبیعت برای درک غایتمندی آن، اصل تقویت حس مسیولیت پذیری دربرابر اجازه تسخیر در طبیعت، اصل ذکر نعمت طبیعت برای تقویت حس شاکربودن درقبال نعمت‎ها و اصل تقویت بینش کل‎نگر درراستای بهره برداری عادلانه از طبیعت؛ بنابراین، تاسی به چنین الگویی با ایجاد نگرش صحیح در فراگیران درباره محیط ‏زیست، موجب رشد عواطف و احساسات انسانی درخصوص دیگر موجودات زنده در همسویی با فطرت الهی می شود و با تقویت اراده برای آبادانی محیط‏ زیست و صیانت از آن، انسان هایی صالح و هماهنگ با نظام طبیعت را تربیت می کند.

    کلیدواژگان: قرآن، تربیت، انسان، محیط‏زیست
  • لیلا خسروی مراد*، زهرا فیضی صفحات 65-91

    تربیت اجتماعی، یکی از ابعاد تربیتی موردتوجه در اسلام و قرآن است که راهکارهایی جهت بهبود آن به دست داده شده و بر این اساس، لازم است با انجام دادن تحقیق هایی موضوع های کاربردی در این حوزه شناسایی و برای حل مسایل به کار گرفته شود. در این راستا، هدف از نگارش مقاله حاضر، آن است که با انجام شدن پژوهشی نظام‏ مند درحوزه قرآن و تربیت اجتماعی، امکان تدوین موضوع های کاربردی متناسب با خلاهای موجود برای پژوهشگران فراهم آید. این مطالعه ازنوع توصیفی و روش اجرای آن، فراترکیب (سه مرحله‏ ای نوبلت و هیر) است. جامعه آماری پژوهش، مقاله های فارسی چاپ شده طی سه دهه اخیر درحوزه تربیت اجتماعی و قرآن در مجله های علمی معتبر داخل کشور را شامل می شود و نمونه‏ گیری به شیوه هدفمند انجام شده است. تجزیه وتحلیل اطلاعات موجود در این مقاله ها با استفاده از از نرم افزار MAXQDA صورت گرفته است. نتایج تحلیل نشان می ‏دهد سرفصل‏ های اصلی محتوای تحقیق ها شامل آفات، موانع و آسیب های موجود دربرابر تربیت اجتماعی، عوامل موثر در تربیت اجتماعی، آثار تربیت اجتماعی، اهداف موردنظر از تربیت اجتماعی، مصادیق تربیت اجتماعی و روش‏های تربیت اجتماعی است. هرکدام از این سرفصل‏ها موضوع های جزیی تری را دربر می گیرند و هریک از این موضوع های جزیی را می توان درقالب پژوهشی مستقل بررسی کرد. درمجموع می توان گفت پژوهش‏ های میان رشته‏ ای ازمنظر قرآنی درحوزه تربیت اجتماعی، مغفول مانده اند و بیشتر مطالعات صورت گرفته در این زمینه، ازنوع کاربردی نیستند.

    کلیدواژگان: مرور نظام‏مند، تربیت اجتماعی، قرآن
  • زهره کرمی* صفحات 93-133
    هدف از این مطالعه، عرضه الگویی مفهومی از تلفیق سبک زندگی اسلامی در برنامه درسی دوره‏ ابتدایی و رویکرد پژوهش ازنوع استقرایی است. استراتژی پژوهش بر اساس هدف، ازنوع کاربردی و ازنظر نوع داده ‏ها کیفی است که با روش تحلیل محتوا انجام شده است. این پژوهش ازنظر گردآوری داده ‏ها ازنوع کتابخانه‏ ای است که داده‎های آن ازطریق سندکاوی و مطالعه اسناد و مدارک گرد آمده اند. جامعه پژوهش، کتاب پانزده جلدی الگوهای رفتاری امام علی (ع)، دانشنامه قرآن و حدیث (دوره شانزده جلدی آنلاین)، و کتاب مفاتیح الحیاه را شامل می شود و به منظور نمونه‏ گیری از شیوه هدفمند استفاده کرده ایم. پایایی براساس ضریب توافق بین دو کدگذار با ضریب 75/. و اعتبار الگو نیز برمبنای درصد توافق بین متخصصان، 33/83 درصد بود. برای تحلیل داده ‏ها از کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده و براساس یافته ‏های پژوهش، الگوی تلفیق سبک زندگی اسلامی در برنامه درسی دوره‏ ابتدایی به دست داده شد. این الگو دارای نه مولفه اصلی (عبادی و اعتقادی، اخلاقی، تعلیمی و تربیتی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، مدیریتی، حقوقی، و سلامتی) و هشتاد مولفه فرعی است. خداشناسی، شناخت مباحث اعتقادی، ساده ‏زیستی، خدمت به خلق، علم ‏اندوزی، کسب دانش کاربردی، رفتار مناسب با مردم، تربیت سیاسی مردم، توجه به کسب وکار پاک و حلال، تشویق مردم به کار و تولید، مسیولیت ‏پذیری، رعایت حقوق اجتماع و پرهیز از حرام‏ خواری ازجمله مولفه ‏های فرعی ای هستند که متناسب با موضوع، ازطریق برنامه درسی قرآن، هدیه ‏های آسمان، مطالعات اجتماعی، تفکر و پژوهش، کار و فناوری، ریاضیات و علوم تجربی می‏توان به آن ها دست یافت. تنظیم عناصر برنامه درسی، تجدیدنظر در محتوای فعلی و تنظیم محتوا در قالب‏های مختلف، و اجرا و ارزشیابی برنامه درسی متناسب با سبک زندگی اسلامی از اقدامات نهایی در الگوی تلفیق سبک زندگی اسلامی در برنامه درسی دوره ابتدایی هستند.
    کلیدواژگان: سبک زندگی اسلامی، برنامه درسی اسلامی، مولفه‏های سبک زندگی اسلامی، دوره ابتدایی
  • زهره موسی زاده، فرشته مقدم*، سوسن کشاورز صفحات 135-166
    هدف از انجام دادن این پژوهش، شناسایی مدل نظری مدیریت جهادی براساس اسناد تحولی نظام آموزش‏ وپرورش جمهوری اسلامی ایران بوده است. این پژوهش ازنوع کیفی است و برای انجام دادن آن از رویکرد نظریه زمینه ‏ای و الگوی اشتراوس و کوربین (1990) استفاده کرده ایم. جامعه آماری پژوهش در بخش مدیریت جهادی، شامل کلیه اسناد معتبر مربوط به حوزه مدیریت جهادی و در قسمت مرتبط با اسناد تحولی، مشتمل بر مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم‏ وتربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران (1390)، سند برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران (1391) و سند تحول بنیادین آموزش‏ وپرورش (1390) است. روش نمونه‏ گیری در این پژوهش ازنوع نظری بوده است و یافته‏ ها درقالب شش محور مدل مذکور طبقه‏ بندی شدند. مقوله تربیت جهادی (محور مرکزی) از مقوله‏ های اهداف تربیت جهادی، اصول تربیت جهادی، ویژگی‏های نسل تربیت ‏یافته جهادی و باور جهادی؛ محور شرایط علی از مقوله ‏های ایمان به مبدا و معاد، حقایق هستی و حاکمیت قطعی سنن الهی؛ محور شرایط مداخله‏ گر از مقوله های درمقابل مانع و دشمن بودن؛ و محور زمینه‏ مدیریت جهادی از مقوله ‏های ساخت جهادی، روابط جهادی و ارکان تربیت جهادی تشکیل شده است. در محور راهبردها، به مقوله های تعالی مجدانه مرتبتی، موقعیت‏ محوری، شایستگی‏ محوری، علم ‏محوری اسلامی، انعطاف ‏پذیری معیارمدار، رصد و پایش مداوم و جامع، و رویکردهای ترکیبی، مرتبه‏ ای، تمدن‏ سازی، تربیتی- فرهنگی، مشارکتی و راهبردی اشاره شده ‏است. محور پیامد، مقوله‏ های تربیت فرد صالح، تربیت جامعه صالح، تاسیس تمدن نوین اسلامی و تحقق یافتن حیات طیبه را شامل می شود. مولفه‏ های مدیریت جهادی درقالب مدل پارادایمی مدیریت جهادی در اسناد تحولی عرضه شده اند و از این مدل می ‏توان در مدیریت سطوح مختلف نظام آموزش‏ وپرورش استفاده کرد.
    کلیدواژگان: مدیریت جهادی، تربیت جهادی، اسناد تحولی، نظام آموزش‏وپرورش، مدیریت آموزشی
  • محمدعلی نادی*، غفار خانی صفحات 167-195

    بهزیستی روان ‏شناختی،یکی از مسایل مهم و گم شده همیشگی بشر بوده و قرآن کریم به عنوان آخرین و کامل ترین کتابی که برای هدایت انسان ها ازجانب خداوند متعال نازل شده، بهترین راه را به وی نشان داده است که می تواند زمینه خوشبختی او در دنیا و آخرت را فراهم می کند. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف شناسایی مولفه های بهزیستی روان‏ شناختی ازمنظر قرآن کریم و با استفاده از روش تحلیل مضمون صورت گرفته و بدین منظور، پس از مطالعه و بررسی کل آیات قرآن کریم و مشخص کردن آیات مرتبط با موضوع، 505 آیه براساس تفسیر نمونه تحلیل شده است. یافته ها درقالب چهارده مضمون سازمان دهنده، شامل ایمان به مبدا و معاد، عمل کردن به آیات قرآن، آراستگی به فضایل اخلاقی، تبعیت از اسلام، عمل صالح، تقوا، امیدواری، بردباری و پایداری، اتکال به خداوند متعال، عبادت و بندگی، تهذیب و تزکیه نفس، برقراری ارتباط مثبت، تشکیل خانواده و رضایتمندی، و 98 مضمون پایه استخراج شد ند؛ سپس نتایج حاصل شده درچهارچوب شبکه مضامین به دست داده شد و نهایتا این یافته به دست آمد که در قرآن کریم، بهزیستی روان‏شناختی، موردتوجه ویژه بوده و خداوند متعال برای ارتقادادن بهزیستی روان‏شناختی انسان ها برنامه ای کامل و جامع را در قرآن عرضه کرده است.

    کلیدواژگان: قرآن، بهزیستی روان‏شناختی، تفسیر نمونه، تحلیل مضمون
  • حسن رضا زین آبادی، بیژن عبدالهی، معصومه شبستری، مریم عدلی* صفحات 197-231

    امروزه، پیروان (کارکنان) نقشی مهم و حیاتی در اثربخشی فرایند رهبری در سازمان‏ ها دارند. این مسیله در سازمان‏های آموزشی که مسیول پرورش دادن شخصیت، منش و سلوک انسانی هستند، میان مدیران و کارکنان در ابعاد گسترده آن به‏ عنوان عوامل اجرایی، از مهم‏ترین موضوع هایی است که در هرگونه فعالیت آموزشی و پرورشی رخ می‏ نماید و اثرهای مهم آن بر تعلیم‏ وتربیت‏ جامعه، اجتناب ناپذیر است. بررسی‏ ها نشان می‏ دهد کانون توجه بیشتر پژوهش ها مفاهیم رهبر آموزشی، و رفتارها و ویژگی‏های رهبری بوده؛ اما تحقیق هایی کافی و جامعی درباره نقش پیروان (کارکنان) و ویژگی‏های آنان در سازمان های آموزشی صورت نگرفته است؛ از این روی، در پژوهش حاضر، با رویکردی جدید و با استناد به آیات قرآنی ازطریق بررسی نوع تعامل های پیروان با بهترین الگوها و راهنمایان تربیتی (فرستادگان الهی)، توسط روش تحقیق کیفی ازنوع اسنادی و به‏ کارگیری روش تحلیل محتوا و با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند در آیات قرآن، ضمن تبیین جایگاه پیروان در فرایند رهبری و اشاره به مطالعات صورت گرفته درحوزه گونه شناسی ‏های پیروان، ابعاد و نشانگرهای ویژگی‏ های پیروان (کارکنان) در سازمان‏های آموزشی را شناسایی کرده ایم. یافته‏ های تحقیق نشان می دهد ابعاد و ویژگی‏های پیروان، شامل نه مورد بدین شرح است: ایمان (با نه زیرمقوله و 54 ویژگی)؛ اطاعت از فرمان خدا و رسول (رهبر) (با دوازده ویژگی)؛ تداوم ذکر الهی، پرستش خدا و دعاکردن (با شش ویژگی)؛ تولی و تبری در تعامل های بین گروهی میان کارکنان (با شش ویژگی)؛ تلاش مستمر برای رشد و تعالی خود (با هفت ویژگی)؛ عدالت (با شش ویژگی)؛ اعتدال (با پنج ویژگی)؛ عبرت گیری از پیشینیان (با دو ویژگی)؛ برقرای ارتباطات کلامی نیکو و موثر (با سه ویژگی).

    کلیدواژگان: رهبر، پیروان، گونه ‏شناسی پیروان، سازمان‏ های آموزشی، قرآن کریم
  • محمود سعیدی رضوانی*، فاطمه غلامی، محمدمهدی محبی صفحات 233-264

    مطالعه حاضر برپایه کشف تجارب‎زیسته دانشجویان به منظور دستیابی به ظرفیت الگوسازی از منش و شهادت سردار شهید حاج قاسم سلیمانی برای نسل جوان صورت گرفته است. روش پژوهش، پدیدارشناسی توصیفی بوده و با پانزده دانشجوی پسر دانشگاه فردوسی مشهد مصاحبه شده است که با استفاده از روش نمونه‎گیری هدفمند، موارد نوعی انتخاب شدند. تجزیه‎وتحلیل داده‎های به دست آمده از مصاحبه‎ها با استفاده از روش کدگذاری استراوس و کوربین، طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی صورت گرفت و درنهایت، 572 مفهوم کشف و درقالب 38 مقوله جای داده شد. نتایج نهایی نیز تحت هشت مضمون قرار گرفت. مضامین کشف شده در مدلی با اقتباس از چهار مدل حیطه عاطفی بلوم، یادگیری مشاهده‎ای بندورا، نفوذ اجتماعی ارونسون و اقسام الگوپذیری مصباح یزدی، در پنج سطح، شامل «جذابیت سردار»، «تثبیت جذابیت»، «اراده در تغییر رفتار»، «ظهور کنش» و «کنش‎گزینی متعالی» جایگذاری شد؛ بدین ترتیب که سه مضمون «برجستگی اخلاق فردی سردار»، «برجستگی اخلاق بین‎فردی سردار» و «برجستگی سبک‎ مدیریتی سردار» در سطح اول قرار گرفتند. سطح دوم، دو مضمون «اثرپذیری عاطفی مخاطب» و «اثرپذیری شناختی مخاطب» را دربر می گیرد. دو مضمون «تلاش برای تغییردادن دیدگاه و رفتار» و «مطالبه‎گری الگوسازی از سردار» نیز در سطح سوم گنجانده شدند و مضمون «آثار اجتماعی الگوگیری از سردار» هم شامل دو سطح چهارم و پنجم شد. درمجموع، تحلیل یافته ها ظرفیت بالای زندگی و شهادت سردار در الگوسازی تربیتی برای نسل نوجوان و جوان را تایید می کند.

    کلیدواژگان: الگوسازی تربیتی، الگوپذیری، شهید سلیمانی، تجربه زیسته، پدیدارشناسی توصیفی
  • فرشاد سلیمانی، سوسن لائی*، محمدجواد کرم افروز، الهام کاویانی صفحات 265-294

    هدف از پژوهش حاضر، طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامه درسی معنوی است. روش مورداستفاده برای انجام دادن پژوهش، برمبنای هدف ازنوع کاربردی و برمبنای ماهیت، جزء روش‏های ترکیبی با رویکرد اکتشافی متوالی هدایت شده است. جامعه آماری تحقیق را معلمان ابتدایی شهر کرمانشاه به تعداد 4080 نفر تشکیل می‏دهند. نمونه آماری طبق جدول کرجسی، 352 نفر و روش نمونه گیری ازنوع تصادفی ساده بوده است. ابزار گردآوری داده‏ ها در بخش کیفی، مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمی، پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی آن با استفاده از آرای صاحب نظران تایید شد. برای تعیین پایایی پرسشنامه از روایی محتوایی تاییدی (CVR) و آلفای کرونباخ استفاده کرده ایم. تجزیه وتحلیل داده ‏های حاصل از جمع آوری پرسشنامه ‏ها با استفاده از روش تحلیل عاملی تاییدی انجام شده و بررسی شاخص‏ های برازش مدل پیشنهادی توسط نرم افزار LISERAL صورت گرفته است که نتیجه آن نشان می‏ دهد مدل از برازش خوبی برخوردار است. یافته های بخش کیفی، بیانگر آن است که ابعاد شناسایی شده برای الگوی برنامه درسی معنوی، شامل بایسته های پیش قراردادی، بایسته های قراردادی، بایسته های پس قراردادی، بایسته های فراتر از پس قراردادی، فراروندگی و فروروندگی هستند. یافته ‏های بخش کمی نشان می دهند مدل برنامه درسی معنوی استخراج شده نیز تایید شده است و شاخص های AGFA، GFI، RMSEA و خی دو بیانگر آن هستند که ابعاد شناسایی شده در یک ساختار متجانس، سازه های الگوی یک مفهوم تحت عنوان برنامه درسی معنوی را حمایت می کنند.

    کلیدواژگان: اعتباریابی، برنامه درسی معنوی، تحلیل عاملی تاییدی، مدل پیشنهادی
  • الهه باقری سجزی، زهره لطیفی*، عظیمه السادات عبداللهی صفحات 295-327
    پژوهش حاضر به منظور بررسی اثربخشی آموزش دهی مهارت های فرزند پروری اسلامی بر بهبود کیفیت رابطه مادر- کودک، بهزیستی روان شناختی و خودکارآمدی والدگری در مادران دارای کودکان دبستانی انجام شده و ازنوع نیمه آزمایشی با گروه کنترل و با طرح پیش آزمون- پس آزمون است. برای به دست آوردن داده ها نود مادر به صورت مجازی و در دسترس انتخاب و به شکل تصادفی در دو گروه 45نفره کنترل و آزمایش جایگزین شدند. درنهایت، با توجه به ریزش آزمودنی ها مطالعه با سی نفر در گروه گواه و سی نفر در گروه آزمایش پایان یافت. ابزار پژوهش، شامل پرسشنامه های رابطه والد- کودک پیانتا (1994)، بهزیستی روان شناختی ریف فرم کوتاه (2002) و خودکارآمدی والدگری دومکا، استرزینگر، جکسون و روزا (1996) بود. یافته های به دست آمده ازطریق تحلیل کوواریانس یک و چندمتغیره با استفاده از نرم افزار spss نشان می دهد برنامه فرزندپروری اسلامی در تمام زیرمقیاس های پرسشنامه رابطه والد- کودک (وابستگی، تعارض و رابطه مثبت کلی) غیراز حوزه نزدیکی و در تمام زیرمقیاس های بهزیستی روان شناختی (استقلال، رشد شخصی، ارتباط مثبت با دیگران، هدفمندی و پذیرش خود) غیراز حوزه تسلط بر محیط، دارای تاثیر مثبت معنادار است (p<0/001)؛ همچنین درحوزه خودکارآمدی والدگری، تاثیر مثبت معناداری مشاهده می شود (p<0/001). با توجه به یافته های پژوهش می توان گفت آموزش فرزندپروری اسلامی بر بهبود کیفیت رابطه مادر و کودک دبستانی و نیز ارتقای سطح بهزیستی روان شناختی و خودکارآمدی والدگری مادران، دارای تاثیر مثبت معنادار است و بنابراین می توان از مداخله فرزندپروری با رویکرد اسلامی برای بهبود کیفیت ارتباط مادران با فرزندان و همچنین ارتقایافتن سطح بهزیستی روان شناختی و خودکارآمدی والدگری مادران استفاده کرد.
    کلیدواژگان: فرزندپروری اسلامی، رابطه مادر- کودک، بهزیستی روان شناختی، خودکارآمدی والدگر
  • مژده علیزاده* صفحات 329-357
    یکی از مهم ترین مسایل در هر عصر، تربیت فرزند است که باید طبق اصول و روش های منطبق بر فطرت کودک انجام شود. از آنجا که قرآن کریم، موثق ترین منبع در این زمینه به شمار می آید، در پژوهش حاضر، اصول حاکم بر تربیت فرزند ازمنظر سیره تربیتی والدها در قرآن کریم را بررسی کرده ایم. این پژوهش ازنوع کیفی است و برای انجام دادن آن از روش توصیفی- تحلیلی و شیوه تحلیل محتوا استفاده کرده ایم. روش نمونه گیری ازنوع هدفمند بوده و تجزیه وتحلیل داده ها نیز با استفاده از استدلال یا استنتاج انجام شده است. درخصوص نتایج پژوهش می توان گفت در قرآن کریم، سیری منظم در سیره تربیتی والدهای قرآنی به تصویر کشیده شده است که در پژوهش پیش روی، آن را درقالب 58 اصل تحت یک سیر تربیتی از دوره قبل از تولد کودک تا دوره جوانی و بزرگ‏سالی (اعم از مراحل قبل از تولد، نوزادی، کودکی، نوجوانی و بزرگ‏سالی) استخراج کرده و ذیل دو بخش اصول حاکم بر تربیت قبل از تولد فرزند و اصول حاکم بر تربیت پس از تولد فرزند آورده ایم. در بخش اصول حاکم بر تربیت قبل از تولد فرزند، مواردی همچون طلب کردن فرزند صالح از خداوند متعال و توجه نکردن به جنسیت فرزند، در بخش نتایج اصول حاکم بر دوران پس از تولد فرزند، مواردی مانند تامین آسایش جسمی و روانی مادر، و درخصوص دوره های کودکی، نوجوانی و جوانی، اصولی همچون هدایت فرزند به سوی توحید، محبت ورزیدن به او، حفظ عدالت، شرایط مستقل بارآوردن کودک، توجه به آزادی بیان فرزند و توجه به دوری کردن فرزند از خودنمایی استخراج شدند. به کارگیری اصول تربیتی عرضه شده در پژوهش حاضر، والدین را در تربیت مطلوب کودکان یاری می دهد.
    کلیدواژگان: اصول تربیت، فرزند صالح، تربیت دینی، والد
  • آیت محمدی*، جواد کیهان، کریم اسگندری صفحات 359-389

    نامه امیرالمومنین علی (ع) به مالک اشتر، فرماندار مصر، یکی از مهم ترین مصادیق مولفه ‏های اخلاق حرفه‏ ای مدیران و کارگزاران حکومتی در منابع اسلامی محسوب می شود که در آن، ویژگی‏ های اساسی یک مدیر و کارگزار حکومتی بیان شده است. هدف از تحقیق حاضر، بررسی مولفه‏ های اخلاق حرفه‎ای مدیران ازدیدگاه حضرت علی (ع) است. جامعه آماری پژوهش، کلیه خطبه ها (241 مورد)، نامه ها (79 مورد) و حکمت های نهج البلاغه (480 مورد) را دربر می گیرد و ازطریق سرشماری، تمام این مولفه ها در آن بررسی شده است. برای جمع آوری اطلاعات از چک لیست حاوی مولفه های اخلاق حرفه ای استفاده کرده ایم و واحد تحلیل با توجه به ماهیت نهج البلاغه، پاراگراف های کوتاه و بلندی بوده است که روایت های این کتاب را شامل می شود. برای انجام دادن پژوهش، از روش تحلیل محتوا استفاده کرده و براساس تکنیک آنتروپی شانون، داده های بهنجار، بار اطلاعاتی و ضریب اهمیت هریک از 25 مولفه شناسایی شده را محاسبه کرده ایم. اطلاعات موردنیاز برای تحقیق را از خطبه ها، نامه ها و حکمت های نهج البلاغه گرد آورده و فراوانی واحدهای تحلیل جامعه آماری و ضریب اهمیت آن ها را نیز مشخص کرده ایم. از 241 خطبه نهج البلاغه، در دو خطبه (167 و 190)، از 79 نامه این کتاب، در هشت نامه (5. 26، 31، 46، 51، 53، 69 و 76) و از 480 حکمت آن، در شش حکمت (9، 15، 50، 161، 193 و 372) به صورت مستقیم یا غیرمستقیم به اخلاق حرفه ای پرداخته شده است. مولفه بردباری با 8/12 درصد، بیشترین میزان بار اطلاعاتی و ضریب اهمیت را درمیان مولفه ها دارد و پس از خوش رفتاری، امانت‏داری، خدمت گزاری، و توجه به حرمت و کرامت کارمندان که در مراتب دوم و سوم قرار می گیرند، بقیه مولفه ها دارای کمترین بار اطلاعاتی و ضریب اهمیت هستند.

    کلیدواژگان: اخلاق‏ حرفه‏ ای، نهج البلاغه، تحلیل محتوا، آنتروپی شانون
|
  • Maryam Sharifidarvazeh, Ahmadreza Nasr *, Seyd Ebrahim Mirshahjafari Pages 5-31
    Given that the use of the dimensions of a situation is very effective in the growth and formation of ideas, the main purpose of this study is to analyze the views of religious and educational experts, and teachers' lived experiences about the role of religious education situations in second elementary school. The approach of the present study is qualitative and phenomenological. To this end, we have used semi-structured interviews with experts and teachers. The data were analyzed using coding and categorization methods. Cognitive and emotional in situations, and the attractiveness and development of situations. Based on teachers' experiences, dimensions of the situation that should be used in the implementation of religious education curriculum are divided into eight categories: Disruptive situations of habits and natural order, stimulating situations of emotions and feelings, stimulating situations of thought and reason, collective situations and activities, informal situations, time of moral issues and challenges, occurrence of natural phenomena, places and historical monuments.
    Keywords: Educational situations, religious education, Lived experiences, Second elementary school
  • Manizheh Arbabsiar, Hasanali Bakhtiar Nasr Abadi *, Jahanbakhsh Rahmani Pages 33-63

    The purpose of this study is to examine the Qur'an's view of the environment in order to develop an educational model. This is a qualitative research. In this study, the researcher first uses a purposeful sample of the Qur'an and valid interpretations of the subject of the environment, then extracts the results and findings from the perspective of the Qur'an by interpreting the environment and presents an educational model. In this study, according to the key role of the two elements of man and nature, their corresponding attributes are extracted from the Qur'an. Subsequently, five normative propositions and five realistic propositions are extracted. Pairs of normative-realist propositions corresponding to each other are then considered as the preconditions of a deductive argument, and five prescriptive propositions as educational principles are inferred from each of these conjugate propositions, which include: Of the world of nature, the principle of establishing an innate connection with the world of nature to understand its purpose, the principle of strengthening the sense of responsibility for allowing nature to conquer, the principle of mentioning the blessings of nature to strengthen the sense of gratitude towards it and the principle of strengthening holistic insight. Educational methods are proposed for the fair use of nature and, finally, for each of these principles. Therefore, it can be expected that the findings of the present study in the form of a proposed model based on practical teachings and methods, can lead to purposeful and responsible human occupation of nature and lead to land development and environmental protection, and also this model should be used by decision makers in the formal education systems of the country and also in the field of public culture.

    Keywords: quran, Education, human-kind, Environment
  • Leila Khosravi Morad *, Zahra Feizi Pages 65-91

    Social education is one of the most important aspects of education in Islam and the Qur'an, and solutions have been proposed to improve it. Therefore, it is necessary to identify the practical issues in this field by conducting research and use them in solving problems. In this regard, the purpose of this article is to conduct systematic research in the field of Quran and social education to provide the possibility of formulating practical topics appropriate to the existing gaps for researchers and scholars. This study is a descriptive study and its method has been Meta-synthesis (The three stages of Noblit and Hare). The research community of Persian language articles published during the last three decades on the topics of social education and the Qur'an in prestigious scientific journals in the country, which has been purposefully sampled. The statistical population of this research is Persian language articles published on social education and Quran in prestigious scientific journals in the country that have been purposefully sampled. MAXQDA software has been used in data analysis in these articles. The results of the analysis show that the main topics of research content include pests, barriers and harms to social education, effective factors in social education, effects of social education, goals of social education, examples of social education and methods of social education Each of these chapters has smaller topics, each of which can be studied in the form of a research title. The conclusion is that interdisciplinary research with a Quranic perspective in the field of social education has been neglected, and most of the studies conducted are not practical.

    Keywords: Systematic Review, Social education, quran
  • Zohreh Karami * Pages 93-133
    The purpose of this study is to present a conceptual model of integrating Islamic lifestyle in the elementary school curriculum. The research approach is inductive. The research strategy based on the target is applied type and in terms of the type of data it is a quality that has been done by the content analysis method. In terms of data collection, this research is a type of library research whose data has been collected through the study of documents. The research population included a 15-volume book on Imam Ali's behavioral patterns, a 16-volume online encyclopedia of the Qur'an and Hadith, and the book Mafatih al-Hayat. For sampling, targeted sampling was used. Reliability based on the coefficient of agreement between the two coders with a coefficient of 0.75 and the validity of the model based on the percentage of agreement between experts was 83.33%. Open, axial and selective coding was used to analyze the data. Based on the findings, the Model of integrating Islamic lifestyle in the elementary school curriculum was presented. This model has 9 main Components of worship and belief, moral, educational, social, political, economic, managerial, legal, and health and 80 sub-Components. Theology, knowledge of doctrinal issues, biological simplification, service to the people, gaining knowledge, acquiring practical knowledge, dealing appropriately with people, political education of people, paying attention to clean and lawful business, encouraging people to work and produce, responsibility, Observance of community rights, avoidance of haram eating, and etc include sub-Components that can be accessed through curriculum of Quran, gifts of the heavens, social studies, thinking and research, work and technology, mathematics, and the experimental sciences. Adjusting the elements of the curriculum, revising the current content and adjusting the content in different formats, Implementation and evaluation of the curriculum in accordance with the Islamic lifestyle is one of the final actions integrating of the Islamic lifestyle model into the elementary school curriculum.
    Keywords: Islamic lifestyle, Islamic curriculum, Islamic lifestyle components, elementary school
  • Zohreh Musazadeh, Fereshteh Moghadam *, Sousan Keshavarz Pages 135-166
    The present study aims to identify the theoretical model of Jihadi management in the development documents of the educational system of the Islamic republic of Iran. This research is qualitative and was conducted with the oretical approach and using Strauss and Corbin method(1990). The statistical population of the current study in the department of Jihadi management, including books, articles, jurnals, theses and all documents related to the Jihadi management area. In addition, in the field of evolutionary documents, the oretical fundamentals of fundamental change in theofficial education and public education system of the republic Islamic of Iran(1390), national curriculum of the Islamis republic of Iran(1391) and the document on the fundamentals transformation of the education system(1390) were included. Sampling is a purposeful type, In order to validate the findings of the research.The findings of this study are classified according to six categories. The category of jihadi education(the central category) Consists of subsections of jihadi education objectives, jihadi education principles, characteristics of the Jihadi educated generation and Jihadi belief. The category of the causal conditions is formed from faith in the original source, the facts of existence and the definitive sovereignty of divine traditions. The category of intervening conditions is comprised of a subcategory against impediment and hostility. The category of field is formed from subcategories Jihadi construction, Jihadi relations and elements of Jihadi education. The category of strategies consisting of 13 subcategories of Regular exaltation, ….The category of result includes educating the person of Saleh, cultivating the society of Saleh, establishing a new Islamic civilization and realizing the Tayyebeh life. The components of Jihadi management in development documents can be presented in the form of a paradigmatic Jihadi management modle.
    Keywords: Jihadi management, development documents, jihadi education, jihadi paradigm model, Ejucation management, theoretical model of jihadi management
  • MohammadAli Nadi *, Ghafar Khani Pages 167-195

    Psychological well-being has always been one of the most important and lost issues in humanity. The Holy Quran, the latest and most complete book of human guidance from God, has shown him the most appropriate and best way that can provide the ground for happiness and bliss in this world and the hereafter. In this regard, the present study was conducted with the aim of identifying the components of psychological well-being from the perspective of the Holy Quran and the method of thematic analysis. The purposeful method was based on 505 verses related to psychological well-being based on 98 basic themes in the 14 themes of the organizing; Faith to the origin and resurrection, To practice the verses of the Holy Quran, To adorn the ethical virtues, Obedience and compliance with Islam, Good and righteous deeds (righteous deeds), Behavior and self-control, Hope, Patience and perseverance, Relying on God, worship and servitude of God, Purification and cultivation of the soul, establishing a positive relationship with others, forming a family, Satisfaction were extracted. The results were analyzed in a network of themes that indicated that the holy Quran is of particular importance in strengthening and enhancing the psychological well-being of human beings, and these are the most useful and effective ways to enhance the psychological well-being of each individual.

    Keywords: Holy Qur'an, well-being, psychology, Tafsir Nemooneh, thematic analsis
  • Hahhanreza Zeinabadi, Bijan Biabdollahi, Massoumeh Shabestari, Maryam Adli * Pages 197-231

    Today, followers (employees) play an important vital role in the effectiveness of the leadership process in organizations. Which appears in any educational activity and its important effects on the phenomenon of education in any society is inevitable. Studies show that the focus of most research has been on the concepts of educational leadership, behaviors and characteristics of leadership. There is insufficient and comprehensive research on the role of followers (employees) and their characteristics in educational organizations. Therefore, the present study seeks a new approach and citing Quranic verses through the type of interactions of followers with the best models and educational guides - divine messengers - and with the method of qualitative research of the documentary type and using the method of content analysis and purposeful sampling. In Quranic verses, while explaining the position of followers in the leadership process and referring to the study of followers' typologies, identify the dimensions and characteristics of followers (employees) in educational organizations. Findings of the research indicate the fact that the dimensions and characteristics of the followers include 9 dimensions: Faith with 9 subcategories and 54 characteristics, Obedience to the command of God and His Messenger (leader) with 12 characteristics, Continuous remembrance of God and worshiping God and praying with 6 characteristics, Tavalli and Tabari (in intergroup interactions; employees with themselves) with 6 characteristics, Continuous effort for self-growth and excellence with 7 characteristics, Justice with 6 characteristics, Moderation with 5 characteristics, Lessons from predecessors with 2 characteristics, Establishing good and effective verbal communication with 3 characteristics.

    Keywords: Leader, Followers, Typology of Followers, Educational Organizations, Holy Quran
  • Mahmood Saeedy Rezvani *, Fatemeh Gholami, MohammadMahdi Mohebbi Pages 233-264

    The present study, based on the discovery of students' lived experiences, seeks to discover the capacity to model the character and martyrdom of Martyr Haj Qasem Soleimani for the younger generation. The research method was descriptive phenomenological and interviews were with 15 male students of Ferdowsi University of Mashhad, who were selected by "Typical Case" sampling method. The data obtained from the interviews were analyzed by Strauss and Corbin coding method in three stages of open, axial and selective coding. Finally, 572 concepts were discovered, which were classified into 38 categories appropriateness. The final results were also covered by eight themes. The themes discovered, in a model based on four models of Bloom's emotional domain, Observational learning Bandura, Aronson's social influence and Mesbahyazdi's types of patternability, in five levels "Sardar charm", "stabilization of charm", "will to change behavior", "emergence of action" and "transcendent action", Was placed. Thus, the three themes of "Sardar's personal morality", "Sardar's interpersonal morality" and "Sardar management style prominence" were in the first level. The second level included the two themes "audience emotional affect" and "audience cognitive affect". The two themes of "trying to change attitudes and behavior" and "demanding modeling from the commander" were also included in the third level, and the theme of "social effects modeling of the commander" also included the fourth and fifth levels. Overall, the findings show the high capacity of life and martyrdom of Sardar in modeling education for adolescents and young people.

    Keywords: Educational modeling, Patterning, Martyr Soleimani, Lived Experience, Descriptive phenomenology
  • Farshad Soliemani, Soosan Laei *, MohammadJavad Karamafrooz, Elham Kaviani Pages 265-294

    The purpose of this study is to "design and validate the spiritual curriculum model". The method of this research is based on the applied purpose and based on the nature, it is a component of combined research with a sequential exploratory approach. Krejcie table was 352 people and the sampling method was simple. Data collection tool in the qualitative part of the interview is semi-structured and in the quantitative part is a researcher-made questionnaire whose validity was confirmed using the opinion of experts. Confirmatory content validity (CVR) and Cronbach's alpha were used to determine the reliability of the questionnaire. The data obtained from the collection of questionnaires were analyzed by confirmatory factor analysis and the fit indices of the proposed model were evaluated by LISERAL software, the result of which shows that the model has a good fit. The findings of the qualitative section showed that the identified dimensions for the spiritual curriculum model include pre-contractual requirements, contractual requirements, post-contractual requirements, post-contractual requirements, transcendental and subliminal. Quantitative findings also indicate that the extracted spiritual curriculum model has been validated, and that the AGFA, GFI, RMSEA, and Khido indices all indicate that the dimensions identified in a homogeneous structure of the model constructs of a concept called the program. They support a spiritual lesson.

    Keywords: Validation, Spiritual Curriculum, confirmatory factor analysis, proposed model
  • Elahe Bagheri Sejzi, Zohreh Latifi *, Azimesadat Abdelahi Pages 295-327
    The aim of this study is to investigate effectiveness of the Islamic parenting skills approach on improving the quality of mother-child relationship and psychological well-being and maternal self-efficacy of mothers who have primary school children. This was an applied quasi-experimental research with pre-test and post-test. The Intended sample was selected by the availability sampling among the mothers. These 90 subjects were virtual and available selection assigned to two groups of 45 controls and experiments. Due to the drop in subjects, the study ended with 30 people in the control group and 30 people in the experimental group. Research tools consisted of the Child-Parent Relationship Scale (Pianta, 1994), Psychological Well-Being Questionnaire (Riff's, 2002) and Parenting Self-Agency Measure (Dumka et. al, 1996). Covariance analysis was applied for data analysis. The results of the study indicated that Islamic parenting program had a significant positive effect (p≤0.001), in all subscales of the parent-child relationship questionnaire (dependency, conflict and overall positive relationship) except for the proximity subscale also in all subscales of psychological well-being (independence, personal growth, positive communication with others, purposefulness and self-acceptance) except for dominating the environment and this program significantly increased parental self-efficacy (p≤0.001). Thus, the main research question that was the effectiveness of the Islamic parenting program on improving the quality of the mother and primary school child relationship and improving the levels of maternal mental health and parental self-efficacy, was confirmed. it is suggested applying this intervention attempt to help mothers to improve their quality of communication with their children, psychological well-being and parental self-efficacy.
    Keywords: Islamic parenting, mother-child relationship, psychological well-being, parental self-efficacy
  • Mozhdeh Alizadeh * Pages 329-357
    One of the most important issues in any age is the upbringing of the child, which should be done according to the principles and methods in accordance with the nature of the child. The Holy Quran is the most reliable source in this field and therefore, in the present study, the principles governing the upbringing of children in terms of the educational life of parents in the Holy Quran have been studied. This research is of qualitative type and to do it we have used descriptive-analytical method and content analysis method. The sampling method is purposeful and the data are analyzed using reasoning or inference.Regarding the results of the present study, it can be said that in the Holy Quran, a regular journey in the educational life of Quranic parents has been depicted. Before birth (infancy, childhood, adolescence, and adulthood) are extracted, and under the two sections, the principles governing pre-birth education and the principles governing post-birth education. In the section on the principles governing pre-birth education, such as asking the righteous child from God Almighty and not paying attention to gender, in the section on the principles governing the post-natal period, such as providing physical and mental comfort for the mother, and on childhood, adolescence and Youth, principles such as guiding the child towards monotheism, loving him, maintaining justice, independent childbearing conditions, paying attention to the child's freedom of expression and paying attention to keeping the child away from ostentation were extracted. Applying the educational principles presented in the present study, helps parents in the optimal education of the child.
    Keywords: Principles of Education, righteous child, religious education, parent
  • Ayat Mohammadi *, Javad Keyhan, Karim Skandari Pages 359-389

    In Islamic sources, specifically in Holy Quran and Nahj-Al-Balaghe all the rules and Do's and Don'ts and social and personal life necessities are all mentioned and referred to them. The basics and regularities of professional ethics, besides, is a new discussion in organizations and offices and occupations all are concerned 1400 years ago by the holy religion of Islam. By referring to these resources we can find specialized answers to these rules. The letter of Amir-Al-Momenin Ali (peace be upon him) to Malik-Al-Ashtar, the governor of Egypt is one of the facets of professional ethics for managers and governmental personal in Islamic resources in which the main characteristics and properties of a governmental manager and the ruler is mentioned.The present study is to analyse the components of professional ethics of managers from Imam Ali's point of view.The method used in this study is content analysing and is based on schanoon antropy technique of data. Data is normalized and data load and importance index of each one is 25% of the known components.From 241 khotbes of Nahj-Al-Balaghe (167-190) 2 khotbes.From 79 letters , 8 letters (5 - 26 - 31 - 46 - 51 - 53 - 69 - 76) and from 480 Hekmats, 6 Hekmats (9 - 15 - 50 - 161 - 193 - 372) are directly or indirectly related to professional ethics. The patient component with frequency of 12.8 have the maximum percentage and importance index in data load among others. After good behaviour, trustfullness and serving people and importance of self esteem and Takrim that all are the 2nd and 3rd factors, the remaining factors have less importance and data load. With respect to the importance and emphasis of Nahj-Al-Balaghe in professional ethics in choosing the proper personell and managers and workers we should respect professional ethics rules and principles and obey them in organizations and these rules should be considered in organizations respectfully and by providing ethic announcements and considering and respecting them we can take big steps toward internalization of these ethical rules and instructions.

    Keywords: Professional Ethics, Nahj-al -Balagha, content analysis, Shannon Entropy