فهرست مطالب

فنون ادبی - سال سیزدهم شماره 4 (پیاپی 37، زمستان 1400)
  • سال سیزدهم شماره 4 (پیاپی 37، زمستان 1400)
  • تاریخ انتشار: 1401/03/28
  • تعداد عناوین: 5
|
  • فرخ حاجیانی، خیرالله محمودی*، سمیه رنجبر صفحات 1-12

    تمثیل ها و حکایت ها دستاوردهای ادبی بی نظیر ادبیات مانوی در آسیای مرکزی است. مانی به درستی از ارزشمندی داستان ها، در انتقال حقایق و مفاهیم آگاه بوده و همین امر سبب ایجاد ادبیات تمثیلی مانویان شده است. مانویان داستان سرایان بسیار زبده و چیره دستی بودند که برای بیان حقایق پنهانی این داستان ها را به صورت قصه بازگویی کردند. تمثیل در ادبیات مانوی به یک شیوه خاص تبدیل شده است. در این مقاله به بررسی گونه های مختلف آن در این نوع خاص ادبیات مانوی پرداخته ایم. مانویان از هنرهای چندگانه ای چون شعر، داستان، نقاشی، خوش نویسی، تذهیب و موسیقی بهره گرفته اند تا بتوانند آیین و کیش خود را به درستی ترویج و گسترش دهند. با بررسی تمثیل در ادبیات مانوی که یکی از مهم ترین گونه های ادبی در ادبیات مانوی است به این دستاورد رسیدیم که داستان ها و تمثیل های مانوی شامل حکایت های انسان ها و حیوان ها می شوند؛ که به مرورزمان افسانه هایی سرگرم کننده در ادبیات فارسی تبدیل شده اند.

    کلیدواژگان: ادبیات مانوی، ادبیات تمثیلی، مانویان، تمثیل و انواع آن
  • مجاهد غلامی* صفحات 13-30

    تصویرها ازجمله نظام های نشانه ای اند که به مثابه «متن»، از دال ها و مدلول هایی ترکیب یافته و علاوه بر آنکه چونان «زبان» وسیله برقراری ارتباط هستند، دارای دلالت های ضمنی نیز توانند بود. با این ایده بنیادی، پژوهش پیش رو که به روش توصیفی تحلیلی فراهم آمده، دربردارنده این پرسش بوده است که آیا تصویر جلد کتاب های نقد و نظریه ادبی نیز قابل تاویل به معانی ثانویه ای تواند بود و اگر پاسخ «آری» است، این معانی ثانویه چه می تواند باشد؟ هدف، بیان این نکته بوده است که این تصویرها سرسری طراحی نشده و با تلقی نوینی که از نقد ادبی در سده بیستم به وجود آمده، پیونددادنی است. قرایت تصویر جلد کتاب های نقد و نظریه ادبی به شکل نشانه شناسانه و با ارجاع به نشانه شناسی سوسوری و پیرسی در کنار واکاوی آنها ازمنظر مطالعات فرهنگی و ایده های استوارت هال، رهیافتی به کشف ساحت های دلالی و رمزگانی آنهاست. پیش چشم قراردادن این تصاویر به مثابه متونی متشکل از نشانه ها و سپس تحلیل دال ها و مدلول های این نظام های نشانه ای و انتخاب و ترکیب شان بر روی محورهای جانشینی و همنشینی، به این نتیجه رهنمون شده است که رمزگان متن در ساحت تلقی نوپدیدی که در قرن بیستم از نقد ادبی به وجود آمده است، چگونه عمل می کند؛ قرایت تصویر جلد برگردان فارسی کتاب های «نظریه های نقد ادبی معاصر»(تایسن) و «راهنمای نظریه ادبی معاصر» (سلدن و ویدوسون) و تصویر جلد کتاب های «نظریه و نقد ادبی: درسنامه ای میان رشته ای» (پاینده) و «نقد ادبی: نظریه های ادبی و کاربرد آنها در ادبیات فارسی» (تسلیمی)، از منظر نشانه شناسی، نشانگر نحوه عملکرد دال ها و مدلول ها در پیوند با رمزگان نقد ادبی نظریه مدار در لایه ثانویه دلالت است.

    کلیدواژگان: نشانه شناسی، مطالعات فرهنگی، زبان شناسی ساختارگرا، رمزگان، تصویر جلد کتاب های نقد و نظریه ادبی
  • حکیمه ایزدی، محمدرضا نجاریان* صفحات 31-46

    رمان شاه بی شین اثر محمدکاظم مزینانی، روزنامه نگار و نویسنده معاصر ایرانی است. رمانی تاریخی که حوادث زندگی محمدرضا پهلوی را از زمان پادشاهی رضاشاه تا مرگ محمدرضا با زاویه دید دوم شخص، از نگاه محمدرضا پهلوی روایت می کند؛ این شخصیت دایم در ذهن خود در پی جواب به «چه می شد اگرهایی» است که می توانست علاوه بر زندگی خود، تاریخ سرزمینش را تغییر دهد و به تبع آن، سیر روایت تاریخی داستان را نیز دگرگون کند. کمتر رمانی است که به شیوه تاریخ جایگزین در ایران نگارش شده باشد. این نوع ادبی جدید می تواند تصویر تاریخی جهان را تغییر دهد و حوادث تاریخی خاصی که می توانست اتفاق بیفتد یا آرزوهای بزرگ و کوچکی که می توانست برای شخصیت اصلی به وقوع بپیوندد، تصور کند. گردآوری داده های این مقاله، به روش کتابخانه ای و بررسی اطلاعات به شیوه توصیفی تحلیلی انجام گرفته است. بنابر یافته های این مقاله، نویسنده با کشف نقطه انحراف از تاریخ واقعی و داشتن یک طرح مناسب، می تواند خط زمان داستان را بشکافد و روایت تاریخی تازه ای به وجود آورد. این جایگزینی در تاریخ به دو شیوه جایگزینی در «حوادث» و در «شخصیت» تاریخی نمود یافته است. نسبت شخصیت جایگزین به حوادث جایگزین در این اثر بیشتر است و حول رویدادهایی ازجمله: تولد شخصیت، مرگ شخصیت، نوع مرگ و مسخ شخصیت بیان می شود.

    کلیدواژگان: رمان تاریخی، شاه بی شین، محمد کاظم مزینانی، روایت تاریخ جایگزین، محمدرضاشاه.‏
  • شیرزاد طایفی*، سمانه منصوری آلهاشم صفحات 47-63

    نشریات علمی، محور کلیدی در انتقال و گسترش دانش در زمینه های مختلف مطالعاتی محسوب می شوند و ارتقا و اعتلای امر پژوهش وامدار فعالیت هایی است که در این نشریات انجام می گیرد؛ بنابراین رویکردهای تحلیلی و آسیب شناختی به منظور تبیین نکات مثبت و منفی این پژوهش ها، به بهترین وجه تاثیر و کاربرد آنها را بیان خواهد کرد. گستردگی پژوهش درزمینه علوم بلاغی، به ویژه حوزه مطالعاتی علم بیان، به عنوان شاخص ترین قالب انتقال و گسترش دانش ادبی، اهمیت تحلیل قلمرو محتوایی و روش شناختی این پژوهش ها را بیش ازپیش آشکار می سازد؛ بنابراین، این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی به ارزیابی محتوا و ساختار مقالات جامعه آماری هدف (28 مقاله) می پردازد و به این نکته رهنمون می شود که پاره ای از مقالات در مواجهه با ساختار، دچار ضعف هایی هستند و برخی دیگر ازنظر محتوا و سطوح بهره گیری منابع، از اصول تخطی کرده اند؛ هرچند پژوهش های شاخص و کاربردی نیز در این فصلنامه کم نیستند؛ ازاین رو به سبب ماهیت علمی که چنین پژوهش هایی به مطالعات ادبی می بخشند، کمک شایانی در رد تفکری دارند که در آن ادبیات امری ذوقی و غیرعلمی پنداشته می شود. انتظار می رود پژوهش حاضر زمینه ای فراهم کند که نشریات علمی، اصول شاخصی را در شیوه نامه خود بگنجانند که در مرجعیت بخشی و ارتقای سطح کیفی مطالعات حوزه علوم بلاغی با محوریت علم بیان، بیش از پیش موثر باشد.

    کلیدواژگان: بلاغت، پژوهش های حوزه صنایع بیان، ساختار، محتوا، نشریه فنون ادبی
  • فائزه کوهی جید، قربانعلی ابراهیمی* صفحات 65-79

    میرزاعبدالله گرجی اصفهانی (متخلص به اشتها و سرگشته) ازجمله اطعمه سرایان شاخص قرن سیزدهم بوده است که با استفاده از شاخه های مرتبط با طنز یعنی نقیضه گویی اشعار درخور توجهی سروده و از خلال آن، هم هنر طنزپردازی را نشان داده و هم به انتقاد از کمبودها و کاستی های موجود در زمانه خود پرداخته است. نویسندگان این نوشتار به دلیل نبود تعریف واحد و مشخص از نقیضه، سعی کرده اند ابتدا تعریف واحدی از آن ارایه دهند و سپس کوشیده اند نقیضه های گرجی اصفهانی را از منظر آرایه های بیانی واکاوی کنند. بررسی نقیضه های اشتها نشان می دهد وی به مخاطبان شعر خود که عمدتا از قشر عامه و کم سواد جامعه بودند. توجه ویژه ای نشان داده است و ضمن به کارگیری آرایه های بیانی ساده تر (تشبیه و کنایه) از ظرفیت های بالقوه آن ها استفاده کرده است و ساختاری یکدست را خلق کرده و با برهم ریختن نظام شعری شاعرانی که شعرشان در اذهان عموم منسجم شده است، مجال یافت تا آشفتگی های زمانه خویش را از طریق طنزپردازی های تلخ آمیز یا قهقهه برانگیز نمایان کند.

    کلیدواژگان: نقیضه گویی، میرزاعبدالله گرجی اصفهانی، اطعمهسرایان، آرایه های بیانی
|
  • Farrokh Hajaiyani, Khairullah Mahmoodi *, Somayya Ranjbar Pages 1-12

    One of the most important literary figures in Manicheism literature is simile as it was used by the Manichaeans to talk about their hidden truth so that they could properly propagate and spread their religion. Fable and parable are the impressive literary accomplishments of Manicheism literature in central Asia. As a result, in this study, we attempt to study the Manicheism simile and its different kinds used in this kind of literature. To do so, a library-based descriptive analytical approach was used where a summary of a fable is provided followed by its interpretation and a discussion of its morale. In general, a great part of the Manicheism prose written in Iranian languages consists of stories about people (parables) and stories about animals (fables) which were used by the Manicheans as a way to teach their doctrines and propagate their religion.

    Keywords: Manichean Literature, Allegorical Literature, the Manicheans, Allegory, its types. ‎
  • Mojahed Gholami * Pages 13-30

    According to semiotic approaches, we live in a world of different sign systems. In this world, communication is primarily the task of "language" but is not limited to verbal methods and can include non-verbal methods. Images as social and cultural phenomena are among the sign systems that non-verbally communicate between human beings. In fact, with the prevalence of visual productions in modern times, part of the task of communication between humans has been assigned to images. The cover image of books is part of a system of visual cues that sometimes need to be examined in order to understand their secondary meanings through a process called "critique": "Criticism means the search for signs in their secondary meaning: pastime or Activity within the signs or about them ”(Culler, 2011: 10).

    Keywords: Semiotics, Cultural Studies, structural linguistics, Figures, the Cover image of Literary Theory, ‎Criticism Books.‎
  • Hakimeh Izadi, Mohammadreza Najjarian * Pages 31-46

    In the current article, the authors tried to evaluate some aspects of alternative history narration in the historical novel, Shah-e bi Shin, written by Mohammad Kazem Mazinani. Alternative history narration is an emerging genre in Persian literature, which could lead to the creation of attractive, compelling stories, somehow opposed to the historical imaginations of audiences. Alternative history finds a new timeline for historical narrating, using ingredients like having an appropriate scenario and finding a point of divergence (POD). Alternation of historical narration includes alternation in fictional events and fictional persons. The research background belongs to the historical novel, Shah-e bi Shin, limited to literary meetings and interviews, and no detailed research has been done, except for two short articles by Majid Estiri and Maryam Goudarzi. Alternative history is a new subject in fiction literature and is sometimes confused with historical metanarrative style and post-modernism. Shah-e Bi Shin narrates a real story of the Pahlavi period about a historical character, Mohammad Reza-Shah. This narrative allows writers who are interested in adding historical novels of alternative history to Iranian fiction literature, to use examples of alternate history that happened from the story character’s viewpoint. Shah-e Bi Shin, including components of alternation history narrating in branches of birth, death, lifestyle, and finally, the metamorphosis of character helps break the boundary between imagination and reality. In this research, we tried to draw the audience's attention to create new and intact narratives using historical events, besides introducing alternative historical genres and discovering novel power and imaginary narrations in Shah-e Bi Shin the historical novel. Alternation history has rooted in the historical imagination, for it can reach more readable and idealistic works of true history. This literary art seeks historical “what if”s, to show a new history to the story and its audiences. Shah-e Bi Shin novel has been narrated from Mohamad Reza Shah’s view. So, it consists of life details, personality, and behaviors of this historical character; a defeated character who always seeks in his mind the answer of “what if”s that could change the destiny and history of his land. This component makes us look for more components of this idea, and investigate historical alternate examples in this novel from the language of Mohammad Reza Shah and his surroundings. The alternation of historical events in this novel ends with the events that belong before Shah’s exodus from Iran. Events like coup defeat, Mohammad Reza Shah and Soraya’s unsuccessful escape, Shah’s assassination in university, and finally, leaving the homeland which was among the worst choices he has made, in Mohammad Reza’s view. Alternation of the historical character of this novel almost refers to Mohammad Reza, himself. These events occurred during the period from his birth to his death that happened outside Iran. During this period, he was complaining about everything and imagining other events and occurrences, in his mind, which if they had happened, would have changed his life and the history of his homeland. The novel’s atmosphere is a reflection of Mohammad Reza's childhood and such a stifling atmosphere continues after he had just survived an illness. He was upset about his birth all over the novel. That feeling of dissatisfaction spread to his destiny. He did not like this life and wishes he were a farmer or a lawyer in one of the American cities and had a normal life rather than being a country king and deprived of those works he did like to do. Mohammad Reza was so dissatisfied with this destiny, as he likes to come to a personal metamorphosis. This can help the imagination of alternative historical genres and create a story with a surrealistic atmosphere. Death and death types are other designs and deviation points which help to break down the timeline of the story. Modification in his death type or death time could cause other historical events and movements, and create a new history for novel and story audiences. Statistically analyzing the representations of alternate historical narration in this novel, we found a high frequency of alternate characters compared with alternate events (63 to 37%). Also among representations of alternative characters, statistical data that belong to birth change has the most, and personal metamorphosis has the least quantity.

    Keywords: Historical novel, Shah-e bi Shin, Mohammad Kazem Mazinani, alternate history narration, Mohammad ‎Reza Shah.‎
  • Shirzad Tayefi *, Samaneh Mansouri Alhashem Pages 47-63

    Scientific journals are considered as a key axis in the transfer and spreading of knowledge in various fields of study, and the promotion of research depends on the activities carried out in these journals. In Literary Arts Journal, significant and applied studies are not few. Hence, considering the scientific nature that such studies give to literary studies, they help a lot in rejecting the thinking in which literature is considered a matter of taste and being unscientific. Therefore, analytical and pathological approaches to explain the positive and negative points of the articles could be beneficial. The extent of research in the field of rhetorical sciences, especially the field of expression studies, as the most prominent form of transmission and spread of literary knowledge, highlights the importance of content and methodological analysis of suchresearch.Therefore, this research evaluates the content and structure of the articles with a descriptive-analytical approach and leads to the point that some of the articles have weaknesses in terms of structure, content, and violation of rules in using sources. The results could help provide a basis for scientific journals to include rules in their guidelines that could raise the quality of rhetorical studies on the subject of rhetoric and increase referrals to them.

    Keywords: Rhetoric, Research in the Field of figurative language, STRUCTURE, content, Literary Arts Journal.‎
  • Faezeh Kuhijid, Ghorbanali Ebrahimi * Pages 65-79

    Satirical poetry appeals to a wide range of audiences. Satirical poets look at phenomena from fresh perspectives, choosing subjects that are usually avoided. One of such windows is the imagination of a poet who creates caricature-like pictures in the form of a satire. This very thing provides the audience with a kind of delicacy and freshness and allows them to see unseen points, too. In this respect, parody is a subgenre of lyrical literature, through which the poet expresses their intentions. Parodies are composed for the purpose of satire, criticism, entertainment, and fun in most cases; they sometimes come near to red lines and even cross them when they are facetious and lampoons. One of the prominent parody poets in the era of Qajar in the 13th century Hijri is Abdollah Ibn Fereydoun Gorji Isfahani known as "Eshteha" and "Sargashteh". From the perspective of poetry, he composed around 1400 verses in Abu Ishaq Atma’eh Shirazi's style mostly in the genre of ghazal that describe foods and drinks. His collection of poems represents the culture and civilization of his time. Through his poems, he has been able to keep alive the language and culture of his society that could have been destroyed by a foreign culture and civilization and protect the idioms, expressions, ironies and foods of his time in them. Knowing he was no match for great Persian poets like Molana, Saadi, and Hafez, he wisely went for a specific genre -- parody -- so that he could display his abilities and compete with his predecessors like Atmaeh Shirazi. In addition to showing his art, Eshteha saw poetry as an opportunity to convey important concepts and themes to his readers, too. Through his poems, he has displayed his art in satire and made criticisms of the problems and decencies of his era. An investigation into Eshteha's poems reveals that this poet has paid special attention to his readers who have been mostly from the lower and unlearned classes. In addition to using simpler figures of speech, he has used their potentials, created a coherent structure, and by disorganizing the poetic system of the poems memorized by the public, he has been able to display the turmoil of his society using bitter or funny satires. Eshteha has paid attention to similes and ironies more than other figures of speech. The reason is that his readers have been from the public who can understand simpler figures of speech more easily. In order not to both lose specialist readers and voice his criticisms indirectly, he has used metaphors in his poems as well. He has utilized sensory similes containing the five senses of taste, sight, smell, hearing, and touch for foods. Regarding metaphors, he has given a sense of life and joy to foods using animation and tried to make his poems more fanciful. Eshteha has tried to make full use of ironies and has also used the literary arts of tanasob, opposites, and equivoques. It should also be mentioned that figures of speech are expressive of his mental condition and terrible living conditions as well; an unsatisfied longing for foods which had become an obsession for him and found a way into his parodies. Deprived of food, homeless, and wandering the streets, the poet used to look for a portion of food. This overwhelming yearning for food has made him choose 'Sarghashteh (wandering)' and 'Eshteha (appetite) as his nicknames.

    Keywords: parodies, Mirza Abdollah Gorji Isfahani, composing poems about foods, figures of speech.‎