فهرست مطالب

فصلنامه پرستاری دیابت
سال دهم شماره 2 (بهار 1401)

  • تاریخ انتشار: 1401/06/23
  • تعداد عناوین: 6
|
  • آناهیتا کاراموز، محمدرضا غلامرضاپور، مجید کاظمی*، رضا وزیری نژاد صفحات 1819-1828
    مقدمه و هدف

    دیابت از جمله بیماری های مزمنی است که سبب بروز مشکلات جسمی، روانی و کاهش کیفیت زندگی بیماران می گردد. این مطالعه با هدف بررسی تاثیر مداخله آموزش بر میزان کیفیت زندگی بیماران دیابتی نوع 2 تحت پوشش کلینیک دیابت دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان انجام گرفته است.

    مواد و روش ها

    مطالعه حاضر از نوع کارآزمایی تصادفی قبل و بعد می باشد. مداخله صورت گرفته یک برنامه آموزشی برای افزایش سطح کیفیت زندگی است که بر روی گروه مداخله متشکل از بیماران دیابتی نوع 2 تحت پوشش کلینیک دیابت دانشگاه علوم پزشکی  انجام شده است. بیماران تحت بررسی بطور تصادفی به دو گروه ازمون و کنترل تقسیم گردیده اند. با توجه به اینکه انحراف معیار کیفیت زندگی در  مطالعات قبلی7/1 براورد گردیده است و با انتخاب اندازه اثر 5/1، با اطمینان 95 درصد و با توان آزمون 90 درصد، تعداد نمونه لازم برای هر گروه 27 نفر از واحد های پژوهش محاسبه شد که با توجه به احتساب ریزش نمونه ها،30 نفر لحاظ گردیده است. برای بررسی کیفیت زندگی از پرسشنامه استاندارد کیفیت زندگی SF-36 که دارای هشت زیر مقیاس می باشد، استفاده شده است. داده ها پس از جمع آوری با استفاده از نرم افزار SPSS/23 آنالیز شده اند.

    یافته ها

    میانگین سنی بیماران تحت بررسی در گروه کنترل 8/9±1/54 سال و در گروه مداخله 5/9±8/54 سال می باشد. میانگین نمره کیفیت زندگی در بیماران گروه کنترل قبل و بعد از مداخله به ترتیب 3/8±7/83 و 7/7±9/82 است. این نمره در بیماران گروه مداخله قبل و بعد از مداخله به ترتیب 5/14±1/82 و 2/12±9/91 می باشد. روند افزایشی میانگین نمره کیفیت زندگی در گروه مداخله بعد از آموزش بسیار قابل توجه است. بعد از برنامه آموزشی زیر مقیاس کارکرد جسمی، انرژی- خستگی، بهزیستی هیجانی، درد و سلامت عمومی افزایش پیدا کرد اما زیر مقیاس های اختلال نقش سلامت جسمی، اختلال نقش سلامت هیجانی و کارکرد اجتماعی در گروه مداخله و کنترل تغییر چندانی قبل و بعد از آموزش نداشتند.

    نتیجه گیری

    می توان با اجرای برنامه های آموزشی همچون خود مراقبتی با استفاده از الگوهای نوین آموزشی، کیفیت زندگی این گروه از سالمندان و سال های عمر فعال آنها را افزایش داد.

    کلیدواژگان: دیابت، کیفیت زندگی، مداخله آموزشی
  • ناهید رجایی، حسین محمودی*، اکرم پرنده صفحات 1829-1843
    مقدمه و هدف

    بیماری دیابت یکی از شایع ترین بیماری های مزمن بوده که نیازهای مراقبتی فراوانی دارد. تیوری ها نقش مهمی در ارتقای کیفیت مراقبت ها دارند و تیوری خودمراقبتی اورم یک تیوری پیشگام در این زمینه می باشد. هدف از این مطالعه انجام مرور یکپارچه بر کاربرد تیوری اورم در مراقبت از بیماران دیابتی است.

    مواد و روش ها

    مطالعه حاضر یک مطالعه مرور یکپارچه است که با جستجوی مقالات بین سالهای 2010 تا  2022 در پایگاه های  فارسی ولاتین SID, Magiran, Iranmedex, Irandac, ProQuest, Google scholar, PubMed,  صورت گرفت. از کلید واژه های، تیوری، اورم، خودمراقبتی، دیابت، الگوی اورم و معادل لاتین آن ها استفاده شد. این مطالعه بر اساس 5 مرحله جستجوی متون، انتخاب متون، ارزشیابی داده ها، استخراج داده ها و طبقه بندی داده ها در مطالعات انجام شده در زمینه کاربرد مدل خودمراقبتی اورم بر دیابت صورت گرفت.

    یافته ها

    نتایج جستجوی اولیه شامل  243مقاله بود. با بررسی دقیق عنوان، چکیده و متن مقاله ها، تعداد  14مقاله وارد مطالعه شد. بیشترین تعداد مقالات در ایران انجام شده بود. کلیه مقالات مداخله ای بودند و 5 مقاله با طرح کارازمایی بالینی، متغیر های مورد بررسی شامل مولفه های اصلی تیوری اورم، کیفیت زندگی، فاکتورهای آزمایشگاهی مانند قند خون یا هموگلوبین گلیکوزیله، تبعیت از درمان، خودکارامدی و نوروپاتی محیطی بود. کلیه مطالعات در جمعیت بزرگسالان و مداخلات اغلب به صورت جلسات آموزشی انجام شده بود. در کلیه مقالات مداخلات تاثیر مثبت و معناداری بر متغیر های تحت مطالعه داشتند.

    نتیجه گیری

    با توجه به نتایج مثبت مداخلات مبتنی بر تیوری خود مراقبتی اورم بر پیامد های بیماران دیابتیک توصیه می شود با رفع موانع بکارگیری تیوری در بالین و تلاش محققین در راستای ترجمان دانش و حمایت سازمان های بالادستی، بستری جهت بهره برداری از تیوری ها در بالین انجام شود. توجه به عوارض حاد دیابت و بررسی در جمعیت کودکان و انجام مداخلات با طرح های قوی جهت محققین علاقمند به این حوزه توصیه می شود.

    کلیدواژگان: تئوری اورم، خودمراقبتی، دیابت، مقاله مروری
  • سمانه متقی، اسحق رحیمیان بوگر*، شهاب مرادی، نعمت ستوده اصل صفحات 1844-1861
    مقدمه و هدف

    این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی درمان شناختی - رفتاری مبتنی بر مدیریت استرس به صورت حضوری و آنلاین بر خودکارآمدی در مدیریت دیابت و تبعیت از درمان بیماران مبتلا به دیابت در دوره پاندمی کرونا انجام شد.

    روش

    روش پژوهش، نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون - پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل کلیه بیماران دیابتی مراجعه کننده به کلینیک دیابت پارسیان شهر تهران در سال 1400 بود. با روش تصادفی ساده در هر گروه 15 نفر حضور داشتند. ابزار گردآوری اطلاعات شامل خودکارآمدی مدیریت دیابت وندربیل و همکاران (1999) و پرسشنامه تبعیت از درمان در بیماران مبتلا به بیماری مزمن بوده است. درمان شناختی - رفتاری مبتنی بر مدیریت استرس به صورت حضوری و آنلاین در 8 جلسه 90 دقیقه ای به صورت گروهی اجرا شد. داده ها پس از جمع آوری با استفاده از نرم افزار SPSS. V23 تحلیل شدند.

    یافته ها

    درمان شناختی - رفتاری مبتنی بر مدیریت استرس به صورت حضوری و آنلاین تاثیر معناداری بر خودکارآمدی در مدیریت دیابت دارد و تفاوتی بین روش های حضوری و آنلاین در میزان اثربخشی مشاهده نشد. همچنین، ارایه مداخله به صورت حضوری و آنلاین تاثیر معناداری بر تبعیت از درمان  دارد و میزان تاثیر مداخله حضوری بیشتری از مداخله آنلاین است (05/0>P).

    نتیجه گیری

    تکیه بر نتایج این مطالعه به نظر می رسد روش آنلاین ارایه درمان شناختی - رفتاری مبتنی بر مدیریت استرس می تواند در شرایط قرنطینه برای ارایه خدمات روان شناسی به بیماران دیابت مورد استفاده قرار گیرد.

    کلیدواژگان: درمان شناختی - رفتاری، مدیریت استرس، خودکارآمدی، تبعیت از درمان، دیابت، کرونا
  • طاهره قطبی، نرگس ارسلانی*، سادات سید باقرمداح صفحات 1862-1871
    مقدمه و هدف

    بی تحرکی نقش مهمی در شیوع  و گسترش  انواع بیماری های مزمن منجمله دیابت دارد. انجام صحیح رفتارهای خودمراقبتی که تحرک و فعالیت بدنی مناسب را نیز شامل گردد نقش مهمی در پیشگیری و کنترل عوارض دیابت در افراد مبتلا دارد. مطالعه حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه خود مراقبتی بر میزان تحرک و فعالیت بدنی در افراد مبتلا به دیابت نوع دو صورت گرفت.

    مواد و روش ها

    در این مطالعه شبه تجربی 40 فرد مبتلا به دیابت نوع دو  بصورت تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل قرار گرفتند. برنامه خودمراقبتی درحیطه تحرک وفعالیت بدنی جهت گروه مداخله طی 5 جلسه 90 دقیقه ای در محل سکونت و با مشارکت خانواده های آنان اجرا شد. برای بررسی سطح تحرک و فعالیت بدنی از پرسشنامه دارای روایی و پایایی سنجش رفتارهای خودمراقبتی (حیطه مربوط به تحرک و فعالیت بدنی) استفاده شد. داده ها در دو مرحله قبل و بعد از آموزش جمع آوری شده و با نرم افزار spss16 تجزیه و تحلیل شدند.

    یافته ها

    نمره فعالیت بدنی و ورزش بین دو گروه مداخله و کنترل قبل از اجرای برنامه خودمراقبتی یکسان بود.  شش هفته بعد از اجرای برنامه بین دو گروه اختلاف معناداری از نظر میانگین نمره تحرک و فعالیت بدنی بدست آمد

    نتیجه گیری

    نتایج نشان داد که اجرای برنامه خود مراقبتی توانسته است نقش مهمی در تغییر شیوه زندگی افرادمبتلا به دیابت نوع دو ازنظرتحرک و فعالیت بدنی داشته باشد لذا پیشنهاد می شود اجرای برنامه خودمراقبتی در همه ابعاد با تاکید بر حیطه تحرک وفعالیت بدنی به عنوان روشی موثر در بهبود سایر رفتارهای خود مراقبتی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو و همچنین در دیگر بیماری های مزمن بکار گرفته شود.

    کلیدواژگان: تحرک، خودمراقبتی، فعالیت بدنی، دیابت نوع2
  • محدثه دلپیشه، محمدرضا فیروزکوهی، مژگان رهنما، مهین بدخش، عبدالغنی عبدالهی محمد* صفحات 1872-1885
    مقدمه

    دیابت بارداری یا افزایش سطح گلوکز خون طی بارداری بدون سابقه قبلی،  یکی از مشکلات بهداشتی در حال افزایش در سراسر دنیا است که با عوارض مادری و جنینی فراوانی همراه است. با توجه به ارایه داده های متفاوت طی مطالعات انجام شده در نقاط مختلف ایران درزمینه ی شیوع دیابت بارداری، مطالعه ی حاضر باهدف تعیین میزان شیوع کلی دیابت بارداری در ایران به روش مرور سیستماتیک و متاآنالیز انجام گرفت.

    روش کار

    مقاله ی حاضر یک مطالعه مروری و متاآنالیز در ایران است که به منظور تعیین شیوع دیابت در کل کشور ایران با جست وجو در پایگاه های الکترونیکی SID، MagIran، Google Scholar انجام شد.  بعد از ارزیابی کیفی مقالات استخراج شده،  درنهایت   24 مقاله که طی سال های  1383تا 1397 در ایران انجام شده بودند، وارد مطالعه شدند.   داده ها با روش اثر تصادفی و با استفاده از نرم افزار STATA 17  تحلیل شدند.

    یافته ها

     از 31 استان کشور، در 14 استان اطلاعات درزمینه ی شیوع دیابت بارداری در دسترس بود که به طورکلی از 26849 نفر شیوع دیابت در کل کشور 7.9% با حدود اطمینان 95%    (5.96-10.08)  و I2=97.36%     بود. کمترین شیوع مربوط به استان اردبیل با شیوع 1.33% و بیشترین شیوع در استان های تهران و مازندران به ترتیب با شیوع 23.99%   و  23.13% بود.

    کلیدواژگان: دیابت بارداری، دیابت حاملگی، شیوع، متاآنالیز
|
  • Anahita Karamooz, MohammadReza Gholam Reza Poor, Majid Kazemi*, Reza Vaziri Nejad Pages 1819-1828
    Introduction

    Diabetes is one of the chronic diseases that cause physical and psychological problems and decreases the quality of life in these patients. This study aimed to evaluate the impact of education on the quality of life in type II diabetic patients at Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran.

    Materials and Methods

    This is a pre-and post- randomized trial study. The intervention included an educational program to increase the quality of life which was performed on type 2 diabetic patients at the Diabetes Clinic of Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran. The patients in this study were randomly divided into experimental and control groups. The sample size for each study group was calculated to be 27 individuals considering the standard deviation (SD) of quality of life reported in previous studies (i.e., 1.7) and based on the effect size of 1.5, confidence interval:  95%, and test power of 90%. However, considering the rate of attrition, the sample size was increased to 30 people. The standard quality of life questionnaire (SF-36) with eight subscales was used to assess the quality of life in type 2 diabetic patients. Data were analyzed using SPSS software (version 23).

    Results

    The mean±SD age of patients was estimated to be 54.1±9.8 and 54.8±9.5 years in the control and intervention groups, respectively. The mean score of quality of life in the control group before and after the intervention was obtained at 83.7±8.3 and 82.9±7.7, respectively. These scores in the intervention group were 82.1±14.5 and 91.9±12.2, before and after the intervention, respectively. A significant increase was observed in the mean score of quality of life in the intervention group after the intervention. The subscale of physical functioning, energy-fatigue, emotional well-being, pain, and general health increased after the training program. However, sub-scales of disorder did not change physical health, emotional disorder, and social functioning in the intervention and control groups.

    Conclusion

    Based on the obtained results, the quality of life of the elderly and their active years can be increased through the implementation of educational programs on self-care and using new educational models.

    Keywords: Diabetes, Educational intervention, Quality of life
  • Nahid Rajai, Hossein Mahmoodi*, Akram Parandeh Pages 1829-1843
    Introduction

    Diabetes is one of the most common chronic diseases that need a lot of care. Theories play an important role in improving the quality of care, and Orem’s self-care theory is pioneering in this field. Therefore, this study aimed to conduct an integrated review of the application of Orem’s theory in the care of diabetic patients.

    Materials and Methods

    The present study is an integrated review study of articles published from 2010 to 2022 that were collected from databases including SID, Magiran, Iranmedex, Irandoc, ProQuest, Google Scholar, and PubMed using the keywords, such as Orem, self-care, diabetes, Orem model and their Latin equivalents. The study procedure included five stages of text search, text selection, data evaluation, data extraction, and data classification in studies on the application of Orem’s self-care model on diabetes.

    Results

    The initial search results included 243 articles. A total number of 14 articles were selected and included in the study after the careful examination of the titles, abstracts, and texts of the collected articles. The majority of studies have been conducted in Iran. All studies were interventional and five articles had a clinical trial design. Moreover, the studied variables included the main components of Orem’s theory, quality of life, laboratory factors such as blood sugar or glycosylated hemoglobin, adherence to treatment, self-efficacy, and peripheral neuropathy. All the studies were performed on the adult population and interventions were often conducted in the form of training sessions. In all the studies, interventions had a positive and significant effect on the variables under study.

    Conclusion

    Considering the positive results of interventions based on Orem’s self-care theory on the consequences of diabetic patients, it is recommended to remove the barriers to the application of the theory in the clinic. Furthermore, efforts should be made to translate knowledge and support upstream organizations in this regard. It is also suggested to pay attention to the acute complications of diabetes, study this disease in the pediatric population, and perform interventions with strong plans for researchers interested in this field.

    Keywords: Diabetes, Orem theory, Review article, Self-care
  • Samaneh Mottaghi, Isaac Rahimian Boogar*, Shahab Moradi, Nemat Sotodehasl Pages 1844-1861
    Introduction

    This study aimed to evaluate the effectiveness of face-to-face and online methods of cognitive-behavioral therapy based on stress reduction on diabetes management self-efficacy and adherence to treatment among patients with diabetes during the coronavirus pandemic.

    Methods

    The present study followed a quasi-experimental pretest-posttest design with a control group. The statistical population included all diabetic patients referred to Parsian Diabetes Clinic (Tehran, Iran) in 2021. There were 15 people in each group selected through simple random sampling. Data collection tools included the Diabetes Management Self-Efficacy Scale (Vanderbilt et al., 1999) and the Treatment Adherence Questionnaire in patients with chronic disease. Cognitive-behavioral therapy based on stress management was performed in face-to-face and online methods in eight 90-min sessions. After data collection, data analysis was performed using the SPSS software (version 23).

    Results

    The results showed that face-to-face and online methods of cognitive-behavioral therapy based on stress reduction had a significant effect on diabetes management self-efficacy (F=7.502, P=0.002); however, the difference between face-to-face and online methods was not significant. Additionally, the intervention in face-to-face and online methods had a significant effect on adherence to treatment (F=31.876, P=0.001), and the effect of the face-to-face intervention was greater than that of the online intervention (P<0.05).

    Conclusion

    Based on the results of this study, it seems that the online method of cognitive-behavioral therapy based on stress reduction can be used in quarantine conditions to provide psychological services for diabetic patients.

    Keywords: Adherence to treatment, Cognitive-behavioral therapy, Coronavirus, Diabetes, Self-efficacy, Stress reduction
  • Tahere Ghotbi, Narges Arsalani*, Sadat Seyed Bagher Maddah Pages 1862-1871
    Introduction

    Inactivity plays an important role in the prevalence of chronic diseases, such as diabetes. Proper self-care behaviors, including mobility and physical activity, affect the control and prevention of complications in diabetic patients. This study aimed to investigate the effectiveness of self-care programs on mobility and physical activity in people with type II diabetes.

    Materials and Methods

    In this Quasi-experimental study, 40 patients with type II diabetes were randomly assigned into two groups. As the intervention, mobility and physical activity self-care program was conducted in partnership with their families in the residence. Reliability and validity levels of mobility and physical activity questionnaires in measuring self-care behaviors were checked (area related to mobility and physical activity was used (. Data collected before and after the training were compared and analyzed using the SPSS software (version 16).

    Results

    The scores for mobility and physical activity were similar between the two groups before the training (P>0.05). Six weeks after the training, no significant difference was found in the mean scores of mobility and physical activity between the two groups (P<0.05).

    Conclusion

    The results showed that the self-care program was effective in changing the lifestyle of people with type II diabetes in terms of mobility and physical activity. Therefore, self-care programs are recommended for all areas of self-care behavior, especially mobility and physical activity in type II diabetes and other chronic illnesses.

    Keywords: Mobility, Physical activity, Self-care, Type II Diabetes
  • Mohaddeseh Delpisheh, Mohammadreza Firouzkouhi, Mozhgan Rahnama, Mahin Badakhsh, Abdolghami Abdollahimohammad* Pages 1872-1885
    Introduction

    One of the increasing health problems worldwide is gestational diabetes or an increase in blood glucose levels during pregnancy without a history, which is associated with many maternal and fetal complications. Due to the presentation of different data from studies conducted in different parts of Iran on the prevalence of gestational diabetes, the present study was conducted to determine the overall prevalence of gestational diabetes in Iran by a systematic review and meta-analysis

    Methods

    This study is a review and meta-analysis conducted in Iran to determine the prevalence of diabetes by searching electronic databases, including the State Inpatient Databases, Mag Iran, and Google Scholar. After the qualitative evaluation of the extracted articles, 24 articles, which were conducted in Iran from 2004 to 2018, were included in the study. Data were analyzed by the Stochastic Effect method using the STATA software (version 17).

    Results

    Out of 31 provinces in Iran, information on the prevalence of gestational diabetes was available only in 14 provinces. Out of 26,849 patients, the prevalence of diabetes in the whole country was 7.9%, with a 95% confidence interval (5.96-10.08) and I2=97.36%. The lowest prevalence was related to Ardabil province with a prevalence of 1.33%, and the highest prevalence was in Tehran and Mazandaran provinces at 23.99% and 23.13%, respectively.

    Conclusion

    The prevalence of gestational diabetes is high and varies across the whole country. It is necessary to conduct research in all provinces with the same screening method to identify the cause of differences in the prevalence of gestational diabetes in different provinces, adopt the best strategies and policies in the field of health, and reduce the complications, as well as the prevalence of gestational diabetes.

    Keywords: Gestational diabetes, Pregnancy, Prevalence, Meta-analysis